گ
۱۸:۵۶
بسم الله الرحمن الرحیم
خلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت هشتم)
۳۷-نادیده گرفتن لغزشهادر مسافرت گاهی آگاهانه و گاهی از روي غفلت ممکن است یکی از همسفران دچار لغزش شده، کار خلافی انجام دهد. سیره اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام در این زمینه آن بوده که این لغزشها را یا نادیده میگرفتند و یا با تذکر، فرد خطاکار را اصلاح میکردند. امام صادق (ع) از رسول خدا (ص) نقل کردهاند که فرمود: کسانی که به زبان اسلام آورده، ولی ایمان در دلهایتان نفوذ نکرده است مسلمانان را نکوهش نکنید و به دنبال عیوب آنان نباشید که هرکس چنین کند، خداوند عیوب او را پیگیري میکند و هرکه را خداوند دنبال عیب او برآید، او را رسوا میکند، گرچه در درون خانهاش باشد. با رعایت این نکته اخلاقی، میتوان در کاروانها فضایی صمیمی ایجاد کرد و بر شیرینی و لذّت سفر افزود، از این رو حاجیان باید با خوشبینی نسبت به یکدیگر برخورد کنند و هرگز به دنبال شمردن لغزشهاي دیگران نباشند.
۳۸-بازگو نکردن خاطرات تلخزندگی در سفر حج، جمعی و گروهی است و درنتیجه، افراد مختلف با سلیقهها و رفتارهاي گوناگون کنار همدیگر جمع شده، چندین روز با هم زندگی میکنند و بهطور طبیعی این اختلاف سلیقهها، گاهی منتهی به نزاع و درگیري و کدورت میشود. توصیه اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام به حاجیان این است که با همسفران خود، جوانمردانه برخورد نموده، پس از مراجعت نیز در هیچ مجلسی، حوادث ناخوشایند سفر را براي دیگران بازگو نکنند.
۳۹-جوانمردي در سفردر سفر حج، حاجیان باید با همسفران جوانمردانه برخورد کنند و سختیها را به جان خریده، آسایش و آرامش دیگران را برخود ترجیح دهند. هنگام سوار شدن به اتوبوسها، موقع صرف غذا، زمان استفاده از بالابرها و ... دیگران- به خصوص کودکان و کهنسالان- را برخود مقدم بدارند و با برخورد صحیح و اسلامی و لبخند خستگی را از تن همسفران خویش بزدایند و به تعبیر روایات، از خود جوانمردي نشان دهند. شوخی با دیگران اگر با تمسخر و یا غیبت و امثال آن همراه باشد گناه و معصیت است، لیکن دیگران را خوشحال نمودن و خستگی را از تن آنان زدودن، از عبادات شمرده میشود.
۴۰-مدارا با بیماراندر مسافرتها بسیار پیش میآید که یکی از همراهان مبتلا به بیماري میشود و دوستانش به وي کمتوجه یا بیتوجهی میکنند. چه بسا میتوانند او را همراه خود به زیارت ببرند، لیکن به دلیل سختی کار، از مسؤولیتپذیري خودداري میکنند. این عمل با جوانمردي و اخلاق اسلامی در سفر سازگاري ندارد. امام صادق (ع) فرمودند: حق مسافر آن است که اگر بیمار شد، برادرانش تا سه روز کنار او بمانند. همچنین فرمودند: هرکس در راهی با برادر دینی خود همراه شود، سپس از او پیش افتد، به اندازهاي که از جلوي چشم رفیق خود پنهان گردد، به او ستم کرده است.
۴۱-حل مشکلات همسفرانگاهی در سفر حج، براي برخی از حاجیان مشکلاتی؛ مانند گم کردن پول، بیماري و ... پیش میآید که شایسته است همسفران، آنها را یاري دهند و مشکلاتشان را برطرف کنند. امام صادق علیه السلام میفرمایند: مؤمنان خدمتگزار یکدیگرند. یعنی براي هم سودمند هستند و بعضی براي بعضی دیگر مفیدند.
ادامه دارد...
خلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت هشتم)
۳۷-نادیده گرفتن لغزشهادر مسافرت گاهی آگاهانه و گاهی از روي غفلت ممکن است یکی از همسفران دچار لغزش شده، کار خلافی انجام دهد. سیره اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام در این زمینه آن بوده که این لغزشها را یا نادیده میگرفتند و یا با تذکر، فرد خطاکار را اصلاح میکردند. امام صادق (ع) از رسول خدا (ص) نقل کردهاند که فرمود: کسانی که به زبان اسلام آورده، ولی ایمان در دلهایتان نفوذ نکرده است مسلمانان را نکوهش نکنید و به دنبال عیوب آنان نباشید که هرکس چنین کند، خداوند عیوب او را پیگیري میکند و هرکه را خداوند دنبال عیب او برآید، او را رسوا میکند، گرچه در درون خانهاش باشد. با رعایت این نکته اخلاقی، میتوان در کاروانها فضایی صمیمی ایجاد کرد و بر شیرینی و لذّت سفر افزود، از این رو حاجیان باید با خوشبینی نسبت به یکدیگر برخورد کنند و هرگز به دنبال شمردن لغزشهاي دیگران نباشند.
۳۸-بازگو نکردن خاطرات تلخزندگی در سفر حج، جمعی و گروهی است و درنتیجه، افراد مختلف با سلیقهها و رفتارهاي گوناگون کنار همدیگر جمع شده، چندین روز با هم زندگی میکنند و بهطور طبیعی این اختلاف سلیقهها، گاهی منتهی به نزاع و درگیري و کدورت میشود. توصیه اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام به حاجیان این است که با همسفران خود، جوانمردانه برخورد نموده، پس از مراجعت نیز در هیچ مجلسی، حوادث ناخوشایند سفر را براي دیگران بازگو نکنند.
۳۹-جوانمردي در سفردر سفر حج، حاجیان باید با همسفران جوانمردانه برخورد کنند و سختیها را به جان خریده، آسایش و آرامش دیگران را برخود ترجیح دهند. هنگام سوار شدن به اتوبوسها، موقع صرف غذا، زمان استفاده از بالابرها و ... دیگران- به خصوص کودکان و کهنسالان- را برخود مقدم بدارند و با برخورد صحیح و اسلامی و لبخند خستگی را از تن همسفران خویش بزدایند و به تعبیر روایات، از خود جوانمردي نشان دهند. شوخی با دیگران اگر با تمسخر و یا غیبت و امثال آن همراه باشد گناه و معصیت است، لیکن دیگران را خوشحال نمودن و خستگی را از تن آنان زدودن، از عبادات شمرده میشود.
۴۰-مدارا با بیماراندر مسافرتها بسیار پیش میآید که یکی از همراهان مبتلا به بیماري میشود و دوستانش به وي کمتوجه یا بیتوجهی میکنند. چه بسا میتوانند او را همراه خود به زیارت ببرند، لیکن به دلیل سختی کار، از مسؤولیتپذیري خودداري میکنند. این عمل با جوانمردي و اخلاق اسلامی در سفر سازگاري ندارد. امام صادق (ع) فرمودند: حق مسافر آن است که اگر بیمار شد، برادرانش تا سه روز کنار او بمانند. همچنین فرمودند: هرکس در راهی با برادر دینی خود همراه شود، سپس از او پیش افتد، به اندازهاي که از جلوي چشم رفیق خود پنهان گردد، به او ستم کرده است.
۴۱-حل مشکلات همسفرانگاهی در سفر حج، براي برخی از حاجیان مشکلاتی؛ مانند گم کردن پول، بیماري و ... پیش میآید که شایسته است همسفران، آنها را یاري دهند و مشکلاتشان را برطرف کنند. امام صادق علیه السلام میفرمایند: مؤمنان خدمتگزار یکدیگرند. یعنی براي هم سودمند هستند و بعضی براي بعضی دیگر مفیدند.
ادامه دارد...
۱۸:۵۶
۱۸:۵۷
بسم الله الرحمن الرحیم
خلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت نهم)
۴۲-نامهنگاريخانواده، خویشان و دوستان مسافر، از زمانی که او به سفر میرود تا وقتی که برمیگردد، دوست میدارند پیوسته از او خبر بگیرند، در گذشتههاي دور که ارتباط تلفنی محدود بوده و یا در برخی مناطق امکانپذیر نبوده است، مسافران با تلگراف و نوشتن نامه، خویشاوندان و دوستان خود را از سلامتی خویش باخبر میساختند.
۴۳-شناخت دوستامام صادق (ع) فرمودند: هیچ کس را دوست خود مشمار تا آنکه او را در سه چیز بیازمایی: ۱- او را به خشم آوري و ببینی که آیا این خشم او را از حق به باطل میکشاند. ۲- با دینار و درهم (در امور مالی) و3- زمانی که با او مسافرت کنی. هنگام بروز مشکلات و سختیها در سفر، میتوان دوست واقعی را شناخت. زمانیکه همه چیز خوب و منظم است، میان دوستان مشکلی بروز نمیکند، لیکن اگر دشواري و سختی پدید آمد و همراه و همسفر، پایدار و مقاوم باقی ماند و دوست خود را تنها نگذاشت، معلوم میشود در دوستی خویش صادق بوده و از این آزمون موفق بیرون آمده است.
۴۴-راههاي تحکیم دوستی در سفرپیشوایان دینی براي تحکیم این اخوت و پیوند، راههایی را مطرح کردهاند که به برخی از آنها اشاره میکنیم: ۱-خوشخویی با مردم،۲-خوشرفتاري با مردم، ۳-اخلاص در دوستی، ۴-خوشرویی با مردم، ۵-رعایت ادب، ۶-اظهار دوستی، ۷- تواضع، ۸-وفاداری، ۹- رعایت انصاف و ۱۰- مدارا با مردم.
۴۵-عوامل گسستن دوستیهایک سلسله علل و عوامل نیز موجب گسستن دوستیها و منشأ بروز کینه و دشمنی میگردد که مسافران و به خصوص زائران بیت اللَّهالحرام باید از آنها پرهیز کنند. برخی از آنها عبارتند از: ۱- بدخلقی ، ۲-عیبجویی، ۳- جدل، ۴-ستیزهجویی، ۵-تنگچشمی، ۶-تکبر، ۷-کینهتوزی، ۸-حسدورزی، ۹-دستانداختن و ۱۰- نیرنگ و فریبکاری.
۴۶-چشم به مال دیگران نداشتنمسافر سزاوار است در طول سفر، چشم به مال دیگران نداشته باشد و عزت و بزرگواري خود را بهخصوص در سفر حج حفظ کند. برخی با توجه به این آیه شریفه که «و براي خود توشه برگیرید که همانا بهترین توشه تقواست.» میگفتند: ما توکلکننده بر خدا هستیم و برخی نیز میگفتند: ما حج خانه خدا را انجام میدهیم و او غذا به ما ندهد؟ و با این تفکر، باري بر دوش دیگران بوده، و غذاي آنان را برخی از همسفرانشان تأمین میکردند.
ادامه دارد...
خلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت نهم)
۴۲-نامهنگاريخانواده، خویشان و دوستان مسافر، از زمانی که او به سفر میرود تا وقتی که برمیگردد، دوست میدارند پیوسته از او خبر بگیرند، در گذشتههاي دور که ارتباط تلفنی محدود بوده و یا در برخی مناطق امکانپذیر نبوده است، مسافران با تلگراف و نوشتن نامه، خویشاوندان و دوستان خود را از سلامتی خویش باخبر میساختند.
۴۳-شناخت دوستامام صادق (ع) فرمودند: هیچ کس را دوست خود مشمار تا آنکه او را در سه چیز بیازمایی: ۱- او را به خشم آوري و ببینی که آیا این خشم او را از حق به باطل میکشاند. ۲- با دینار و درهم (در امور مالی) و3- زمانی که با او مسافرت کنی. هنگام بروز مشکلات و سختیها در سفر، میتوان دوست واقعی را شناخت. زمانیکه همه چیز خوب و منظم است، میان دوستان مشکلی بروز نمیکند، لیکن اگر دشواري و سختی پدید آمد و همراه و همسفر، پایدار و مقاوم باقی ماند و دوست خود را تنها نگذاشت، معلوم میشود در دوستی خویش صادق بوده و از این آزمون موفق بیرون آمده است.
۴۴-راههاي تحکیم دوستی در سفرپیشوایان دینی براي تحکیم این اخوت و پیوند، راههایی را مطرح کردهاند که به برخی از آنها اشاره میکنیم: ۱-خوشخویی با مردم،۲-خوشرفتاري با مردم، ۳-اخلاص در دوستی، ۴-خوشرویی با مردم، ۵-رعایت ادب، ۶-اظهار دوستی، ۷- تواضع، ۸-وفاداری، ۹- رعایت انصاف و ۱۰- مدارا با مردم.
۴۵-عوامل گسستن دوستیهایک سلسله علل و عوامل نیز موجب گسستن دوستیها و منشأ بروز کینه و دشمنی میگردد که مسافران و به خصوص زائران بیت اللَّهالحرام باید از آنها پرهیز کنند. برخی از آنها عبارتند از: ۱- بدخلقی ، ۲-عیبجویی، ۳- جدل، ۴-ستیزهجویی، ۵-تنگچشمی، ۶-تکبر، ۷-کینهتوزی، ۸-حسدورزی، ۹-دستانداختن و ۱۰- نیرنگ و فریبکاری.
۴۶-چشم به مال دیگران نداشتنمسافر سزاوار است در طول سفر، چشم به مال دیگران نداشته باشد و عزت و بزرگواري خود را بهخصوص در سفر حج حفظ کند. برخی با توجه به این آیه شریفه که «و براي خود توشه برگیرید که همانا بهترین توشه تقواست.» میگفتند: ما توکلکننده بر خدا هستیم و برخی نیز میگفتند: ما حج خانه خدا را انجام میدهیم و او غذا به ما ندهد؟ و با این تفکر، باري بر دوش دیگران بوده، و غذاي آنان را برخی از همسفرانشان تأمین میکردند.
ادامه دارد...
۱۸:۵۷
۱۸:۵۸
بسم الله الرحمن الرحیم
خلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت دهم)
۴۷-پرهیز از سوء ظناز آنجا که حاجیان در سفر حج، به عبادت خدا روي آورده و در صدد کسب معارف و آمرزش الهی برآمدهاند، لذا باید به شدت از سوء ظن و بدبینی نسبت به دیگران خودداري کنند؛ زیرا گمان بد عبادت را تباه میکند. امیر مؤمنان علی (ع) فرمود: کار برادر دینی خود را به بهترین وجه توجیه و حمل کن، تا زمانی که از او براي آن بیابی گمان بد مبر.
۴۸-رازداريشیوه تقسیمبندي زائران هر کاروان به گونهاي است که معمولا هر چند نفر در یک اتاق قرار میگیرند و نزدیک به یک ماه شب و روز با هم به سر میبرند، در چنین وضعیتی طبیعی است که میان آنان گفتگوهایی رد و بدل شود که چه بسا بعضی از آنها دوست نمیدارند این سخنان جاي دیگري بیان شود، از اینرو پیشوایان دینی به ما دستور دادهاند تا سخنان محرمانه اشخاص آداب سفر را براي کسی بازگو نکنیم. امام صادق( ع) فرمود: آنچه درمجالس گفته میشود امانت است و کسی حق ندارد، سخن همصحبت خود را براي دیگري بازگو کند مگر آنکه با اجازه او بوده و یا نقل آن، بیان خوبی او باشد.
۴۹-مدارا با حیواناتحاجیان درسفر حج باید تمرین کنند تا علاوه بر افراد بشر به حیوانات نیز آزار نرسانند و حقوق همگان را رعایت کنند. یکی از توصیههاي معصومین علیهم السلام رفق و مدارا با چهار پایانی بود که حاجیان بهعنوان مرکب در سفر حج از آنها استفاده میکردند. گرچه در این زمان کسی از حیوانات بهعنوان وسیله نقلیه استفاده نمیکند، لیکن شاید بتوان این استفاده را از روایات داشت که حاجیان موظفاند در حفظ و حراست از وسائل نقلیه عمومی مانند هواپیما، اتوبوس و ... کوشا و مراقب باشند.
۵۰-صبر در برابر مشکلاتطبیعت سفر، همواره با سختی و مشکلات همراه است، نظم زندگی به هم میخورد و دشواريهاي ناخواستهاي بر انسان تحمیل میشود، بهترین راه مقابله با این سختیها، صبر و بردباري است. محرم شدن، از محرمات احرام پرهیز کردن، در بین جمعیت انبوه حاجیان طواف کردن، حضور در صحراي عرفات، کوچ از عرفات به مشعر و در صحراي فاقد امکانات شبی را تا صبح به سر بردن، پیاده به سوي منا در میان آن جمعیت حرکت نمودن و سپس رمی جمرات و سر تراشیدن و ... سختیهایی دارد که اگر حاجی عاشقانه هر یک از آنها را انجام دهد، سختیها به لذت روحی مبدّل خواهد شد.
۵۱-مواعظ لقمان به مسافرانامام صادق (ع) فرمود: لقمان به پسرش گفت: هرگاه با گروهی همسفر شدي، در کارهاي خود و آنان بسیار با آنها مشورت کن و با لبخند با آنان برخورد کن (و خنده رو باش) و در زاد و توشهاي که همراه داري نسبت به آنها کریم و بخشنده باش، هرگاه تو را دعوت کردند بپذیر و اگر از تو کمک خواستند آنان را یاري ده، بیشتر ساکت و خاموش باش و فراوان نماز بخوان و در آنچه که با خود داري از مرکب و مال و توشه، بسیار بخشنده باش. هر گاه در امر حقی از تو شهادت خواستند، شهادت ده و هرگاه از تو مشورت خواستند، با دقت نظر به آنان پاسخ ده، و پیش از آن که درباره چیزي فکر کنی و چگونگی آن بر تو روشن شود تصمیم نگیر و در مشورتدهی به دیگران با شتاب پاسخ نده، مگر آنکه در حال برخاستن، نشستن، غذا خوردن و ... فکرت را در رابطه با آن امر به کار اندازي. همانا کسی که براي طرف مشورت خیرخواهی نکند، خداوند رأي و اندیشه او را میگیرد و (لباس) امانت را از او دور کند. هر گاه دیدي همراهان تو حرکت میکنند، با آنها حرکت کن و اگر دیدي کار میکنند تو هم با آنان کارکن و اگر صدقه و یا وامی به کسی دادند تو نیز به ایشان اعطا کن و از آنکه از تو بزرگتر است حرف شنوي داشته باش. هرگاه همراهانت تو را به چیزي فرمان دادند و از تو چیزي پرسیدند به آنها آري بگو و نگو خیر زیرا " نه " گفتن عیب و نقص است. و هرگاه در راه سرگردان ماندید، از مرکب فرود آیید و آنگاه که تردید داشتید بایستید و مشورت کنید.
ادامه دارد...
خلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت دهم)
۴۷-پرهیز از سوء ظناز آنجا که حاجیان در سفر حج، به عبادت خدا روي آورده و در صدد کسب معارف و آمرزش الهی برآمدهاند، لذا باید به شدت از سوء ظن و بدبینی نسبت به دیگران خودداري کنند؛ زیرا گمان بد عبادت را تباه میکند. امیر مؤمنان علی (ع) فرمود: کار برادر دینی خود را به بهترین وجه توجیه و حمل کن، تا زمانی که از او براي آن بیابی گمان بد مبر.
۴۸-رازداريشیوه تقسیمبندي زائران هر کاروان به گونهاي است که معمولا هر چند نفر در یک اتاق قرار میگیرند و نزدیک به یک ماه شب و روز با هم به سر میبرند، در چنین وضعیتی طبیعی است که میان آنان گفتگوهایی رد و بدل شود که چه بسا بعضی از آنها دوست نمیدارند این سخنان جاي دیگري بیان شود، از اینرو پیشوایان دینی به ما دستور دادهاند تا سخنان محرمانه اشخاص آداب سفر را براي کسی بازگو نکنیم. امام صادق( ع) فرمود: آنچه درمجالس گفته میشود امانت است و کسی حق ندارد، سخن همصحبت خود را براي دیگري بازگو کند مگر آنکه با اجازه او بوده و یا نقل آن، بیان خوبی او باشد.
۴۹-مدارا با حیواناتحاجیان درسفر حج باید تمرین کنند تا علاوه بر افراد بشر به حیوانات نیز آزار نرسانند و حقوق همگان را رعایت کنند. یکی از توصیههاي معصومین علیهم السلام رفق و مدارا با چهار پایانی بود که حاجیان بهعنوان مرکب در سفر حج از آنها استفاده میکردند. گرچه در این زمان کسی از حیوانات بهعنوان وسیله نقلیه استفاده نمیکند، لیکن شاید بتوان این استفاده را از روایات داشت که حاجیان موظفاند در حفظ و حراست از وسائل نقلیه عمومی مانند هواپیما، اتوبوس و ... کوشا و مراقب باشند.
۵۰-صبر در برابر مشکلاتطبیعت سفر، همواره با سختی و مشکلات همراه است، نظم زندگی به هم میخورد و دشواريهاي ناخواستهاي بر انسان تحمیل میشود، بهترین راه مقابله با این سختیها، صبر و بردباري است. محرم شدن، از محرمات احرام پرهیز کردن، در بین جمعیت انبوه حاجیان طواف کردن، حضور در صحراي عرفات، کوچ از عرفات به مشعر و در صحراي فاقد امکانات شبی را تا صبح به سر بردن، پیاده به سوي منا در میان آن جمعیت حرکت نمودن و سپس رمی جمرات و سر تراشیدن و ... سختیهایی دارد که اگر حاجی عاشقانه هر یک از آنها را انجام دهد، سختیها به لذت روحی مبدّل خواهد شد.
۵۱-مواعظ لقمان به مسافرانامام صادق (ع) فرمود: لقمان به پسرش گفت: هرگاه با گروهی همسفر شدي، در کارهاي خود و آنان بسیار با آنها مشورت کن و با لبخند با آنان برخورد کن (و خنده رو باش) و در زاد و توشهاي که همراه داري نسبت به آنها کریم و بخشنده باش، هرگاه تو را دعوت کردند بپذیر و اگر از تو کمک خواستند آنان را یاري ده، بیشتر ساکت و خاموش باش و فراوان نماز بخوان و در آنچه که با خود داري از مرکب و مال و توشه، بسیار بخشنده باش. هر گاه در امر حقی از تو شهادت خواستند، شهادت ده و هرگاه از تو مشورت خواستند، با دقت نظر به آنان پاسخ ده، و پیش از آن که درباره چیزي فکر کنی و چگونگی آن بر تو روشن شود تصمیم نگیر و در مشورتدهی به دیگران با شتاب پاسخ نده، مگر آنکه در حال برخاستن، نشستن، غذا خوردن و ... فکرت را در رابطه با آن امر به کار اندازي. همانا کسی که براي طرف مشورت خیرخواهی نکند، خداوند رأي و اندیشه او را میگیرد و (لباس) امانت را از او دور کند. هر گاه دیدي همراهان تو حرکت میکنند، با آنها حرکت کن و اگر دیدي کار میکنند تو هم با آنان کارکن و اگر صدقه و یا وامی به کسی دادند تو نیز به ایشان اعطا کن و از آنکه از تو بزرگتر است حرف شنوي داشته باش. هرگاه همراهانت تو را به چیزي فرمان دادند و از تو چیزي پرسیدند به آنها آري بگو و نگو خیر زیرا " نه " گفتن عیب و نقص است. و هرگاه در راه سرگردان ماندید، از مرکب فرود آیید و آنگاه که تردید داشتید بایستید و مشورت کنید.
ادامه دارد...
۱۸:۵۸
۱۸:۵۸
بسم الله الرحمن الرحیم
خلاصه کتاب آداب سفر حج (قسمت یازدهم)
۵۲-راهنماي گمشدگانامام صادق( ع) فرمود: اگر در راه گم شدي فریاد کن و بگو: اي صالح و اي ابا صالح لطف و عنایت خداوند بر شما باد، ما را راهنمایی کنید.
۵۳-زینت تشیّعزائران ایرانی سفیران مذهب تشیع و انقلاب اسلامی در سرزمین وحیاند، مسلمانان حاضر در آن دیار، شیعه بودن و ویژگیهاي تشیع را در رفتار و کردار ایرانیان میبینند، بنابراین باید به شکلی عمل کنند که باعث زینت و افتخار پیشوایان خود باشند. امام صادق (ع) فرمودند: شما را برحذر میدارم از این که کاري انجام دهید که به خاطر آن، ما را سرزنش کنند؛ زیرا فرزندِ بد، با عمل خود پدر را بدنام میکند. شما براي آنکس که خود را به او بسته و از دیگران به خاطر او گسستهاید آبرو و زینت باشید، در میان عشایر آنان نماز بگزارید (یعنی در نماز جماعت آنان شرکت کنید) بیماران آنها را عیادت کنید، در تشییع جنازه آنان حاضر شوید و مبادا آنها در کار خیر بر شما سبقت گیرند، شما در انجام کارهاي خیر از آنها سزاوارترید. اینگونه رفتار و عمل با مخالفان و خوشرفتاري و سلوك اسلامی با دیگر مسلمانان، موجب ایجاد جاذبه براي تشیع بوده، آنان را به مذهب شیعه و اهلبیت عصمت و طهارت علاقهمند میکند. و لذا تمامی حجگزاران چه در درون کاروانها و چه در اجتماعات مسجدالنبی و مسجدالحرام و دیگر مجامع عمومی، باید کاملًا مراقب رفتار و کردار خود باشند تا خشنودي امامان معصوم علیهم السلام را بر دیگر دستاوردهاي این سفر الهی بیافزایند.
۵۴-ایجاد جاذبهبراي ایجاد جاذبه بیشتر نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت و تشیع در حرمین شریفین امام صادق (ع) میفرمایند: شما با غیرزبانتان (یعنی در عمل) مردم را (به اسلام و تشیع) دعوت کنید، باید از شما ورع، کوشش، نماز و کار خیر ببینند، اینها دعوتکننده بوده (و جاذبه ایجاد میکند). و یا فرمودند: همانا ما هیچ مردي را مؤمن نمیشماریم، مگر آنکه تمامی اوامر و دستورات ما را اطاعت و پیروي کند، آگاه باشید یکی از نشانههاي پیروي از دستورات و ارادتورزي به ما، داشتن ورع است پس خود را به آن بیارایید، خداوند بر شما رحمت آورد، دشمنان ما را با آن در تنگنا قرار دهید، خداوند شما را رهایی بخشد.
۵۵-پوشش مناسباز نکاتی که لازم است حاجیان در سفر حج مراعات کنند، استفاده از لباس تمیز و پوشش مناسب در داخل کاروانها و به خصوص در مقابل دیدگان دیگر مسلمانها است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: بهره بردن از نعمتهاي الهی و نمایاندن نعمت جزیی از دین است. حاجیان همچنین از لباسهایی با رنگ روشن استفاده کنند، در روایات از میان رنگها، به رنگ سفید توجه بیشتري شده است.
۵۶-عبادت عاشقانهحرمین شریفین بهترین مکانها براي عبادت خداوند بر روي کره زمین است، عبادت نیز اگر با اخلاص همراه باشد، به یقین مورد پذیرش حضرت حق قرار میگیرد. از این رو حاجیان باید فرصتها را غنیمت شمرده، از لحظه لحظه عمرشان در این سفر توشه برگیرند و آن را ذخیره آخرت کنند. لیکن در عین حال به این نکته توجه داشته باشند که در انجام عبادات افراط ننموده و خود را آنچنان خسته نکنند که همیشه با حال کسالت به عبادت مشغول شوند؛ زیرا عبادتی ارزشمند است که انسان با عشق و شور کامل در پیشگاه خدا حاضر شود و قلبش از خوف خدا به تپش درآید و اشک از دیدگانش جاري گردد و به گونهاي خدا را بخواند که گویی خدا را میبیند و مشاهده میکند.
ادامه دارد...
خلاصه کتاب آداب سفر حج (قسمت یازدهم)
۵۲-راهنماي گمشدگانامام صادق( ع) فرمود: اگر در راه گم شدي فریاد کن و بگو: اي صالح و اي ابا صالح لطف و عنایت خداوند بر شما باد، ما را راهنمایی کنید.
۵۳-زینت تشیّعزائران ایرانی سفیران مذهب تشیع و انقلاب اسلامی در سرزمین وحیاند، مسلمانان حاضر در آن دیار، شیعه بودن و ویژگیهاي تشیع را در رفتار و کردار ایرانیان میبینند، بنابراین باید به شکلی عمل کنند که باعث زینت و افتخار پیشوایان خود باشند. امام صادق (ع) فرمودند: شما را برحذر میدارم از این که کاري انجام دهید که به خاطر آن، ما را سرزنش کنند؛ زیرا فرزندِ بد، با عمل خود پدر را بدنام میکند. شما براي آنکس که خود را به او بسته و از دیگران به خاطر او گسستهاید آبرو و زینت باشید، در میان عشایر آنان نماز بگزارید (یعنی در نماز جماعت آنان شرکت کنید) بیماران آنها را عیادت کنید، در تشییع جنازه آنان حاضر شوید و مبادا آنها در کار خیر بر شما سبقت گیرند، شما در انجام کارهاي خیر از آنها سزاوارترید. اینگونه رفتار و عمل با مخالفان و خوشرفتاري و سلوك اسلامی با دیگر مسلمانان، موجب ایجاد جاذبه براي تشیع بوده، آنان را به مذهب شیعه و اهلبیت عصمت و طهارت علاقهمند میکند. و لذا تمامی حجگزاران چه در درون کاروانها و چه در اجتماعات مسجدالنبی و مسجدالحرام و دیگر مجامع عمومی، باید کاملًا مراقب رفتار و کردار خود باشند تا خشنودي امامان معصوم علیهم السلام را بر دیگر دستاوردهاي این سفر الهی بیافزایند.
۵۴-ایجاد جاذبهبراي ایجاد جاذبه بیشتر نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت و تشیع در حرمین شریفین امام صادق (ع) میفرمایند: شما با غیرزبانتان (یعنی در عمل) مردم را (به اسلام و تشیع) دعوت کنید، باید از شما ورع، کوشش، نماز و کار خیر ببینند، اینها دعوتکننده بوده (و جاذبه ایجاد میکند). و یا فرمودند: همانا ما هیچ مردي را مؤمن نمیشماریم، مگر آنکه تمامی اوامر و دستورات ما را اطاعت و پیروي کند، آگاه باشید یکی از نشانههاي پیروي از دستورات و ارادتورزي به ما، داشتن ورع است پس خود را به آن بیارایید، خداوند بر شما رحمت آورد، دشمنان ما را با آن در تنگنا قرار دهید، خداوند شما را رهایی بخشد.
۵۵-پوشش مناسباز نکاتی که لازم است حاجیان در سفر حج مراعات کنند، استفاده از لباس تمیز و پوشش مناسب در داخل کاروانها و به خصوص در مقابل دیدگان دیگر مسلمانها است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: بهره بردن از نعمتهاي الهی و نمایاندن نعمت جزیی از دین است. حاجیان همچنین از لباسهایی با رنگ روشن استفاده کنند، در روایات از میان رنگها، به رنگ سفید توجه بیشتري شده است.
۵۶-عبادت عاشقانهحرمین شریفین بهترین مکانها براي عبادت خداوند بر روي کره زمین است، عبادت نیز اگر با اخلاص همراه باشد، به یقین مورد پذیرش حضرت حق قرار میگیرد. از این رو حاجیان باید فرصتها را غنیمت شمرده، از لحظه لحظه عمرشان در این سفر توشه برگیرند و آن را ذخیره آخرت کنند. لیکن در عین حال به این نکته توجه داشته باشند که در انجام عبادات افراط ننموده و خود را آنچنان خسته نکنند که همیشه با حال کسالت به عبادت مشغول شوند؛ زیرا عبادتی ارزشمند است که انسان با عشق و شور کامل در پیشگاه خدا حاضر شود و قلبش از خوف خدا به تپش درآید و اشک از دیدگانش جاري گردد و به گونهاي خدا را بخواند که گویی خدا را میبیند و مشاهده میکند.
ادامه دارد...
۱۸:۵۹
۱۹:۰۴
بسم الله الرحمن الرحیمخلاصه كتاب آداب سفر حج(قسمت دوازدهم)
۵۷-اغتنام فرصتهامکه و مدینه از جاذبههاي بیشماري برخوردارند. حاجیان با اولین نگاه خود به گنبد سبز رسول خدا (ص) یا جنة بقیع و با دیدن کعبه در مکه مکرمه دگرگون شده، بیاختیار اشک از دیدگانشان جاري میشود و چنین صحنههایی در عرفات، مشعر، مِنا و دیگر اماکن مقدس این دو شهر فراوان دیده میشود. حاجی باید چنین لحظاتی را غنیمت شمرده، از خداوند چیزي را طلب کند که خیر دنیا و آخرت او و وابستگانش در آن باشد. آدمی گاهی دلش میشکند و اشکش جاري میشود و در آن حال از خداوند میخواهد تا خانه کوچکش را به یک خانه بزرگ تبدیل کند و یا آنکه به کسب و کارش رونق دهد و چه بسا حاجتش نیز برآورده شود لیکن فرصت مهمّی را از دست داده است. از این رو شایسته است حاجی، با مراجعه به ادعی هایی که در قرآن کریم و یا از رسول خدا (ص) و ائمه معصومین علیهم السلام (همچون: دعاي کمیل، دعاي ابوحمزه ثمالی، دعاي عرفه امام حسین علیه السلام، مناجات شعبانیه، ادعیه صحیفه سجادیه، دعاي مکارم الاخلاق و زیارتهایی مانند جامعه و امین اللَّه) نقل شده، جملاتی را در ذهن خود داشته باشد تا در آن لحظه حساسی که دلش میشکند و اشکش جاري میشود از خداوند چیزي را بخواهد که خیر دنیا و آخرت در آن باشد.
۵۸-توجه به اوقات نمازدر حالات ائمه معصومین علیهم السلام آمده است که هرگاه زمان نماز فرا میرسید، اندامشان به لرزه درآمده، رنگ چهرهشان دگرگون میشد، وقتی علت آن را جویا میشدند میفرمودند: وقت اداي امانتی رسیده که آسمانها و زمین و کوهها زیر بار آن نرفتند و آن را برنتافتند و یا میفرمودند: سزاوار است کسی که در پیشگاه خداوند میایستد رنگش پریده و بندبند اعضاي بندش بلرزد. با توجه به آنچه ذکر گردید، زائر سرزمین وحی پرسه نزند و چهره تشیع را در نگاه و منظر دیگر مسلمانان خدشه دار نسازد.
۵۹-نماز نیکونیکو نماز گزاردن یعنی آداب ظاهري و باطنی آن را رعایت کردن، برخی از آداب ظاهري نماز عبارتند از: ۱- پیش از نماز دندانها را مسواك کنند.۲- با لباس خوب و تمیز در مساجد حاضر شوند. ۳-موقع نماز خود را معطر کنند. ۴-در نماز انگشتر عقیق در دست داشته باشد. ۵-نماز را در اول وقت بخوانند. ۶-نمازها را در مساجد و به جماعت اقامه کنند. ۷-نماز را با دعا آغاز کنند. ۸-پیش از قرائت حمد «اعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیم» بگوید و از شیطان به خدا پناه ببرد. ۹-هنگام خواندن نماز آرام باشد و حرکت نکند. ۱۰-نماز را تند و با عجله نخواند. آداب باطنی نماز نیز عبارتند از: ۱-حضور قلب؛ ۲-خضوع و خشوع؛ ۳-حالت بکاء و گریه؛ ۴-به گونهاي نماز بخواند که گویی خداوند را میبیند و بداند که اگر او خدا را نمیبیند خداوند او را مشاهده میکند.
۶۰-شرکت در نماز جماعتیکی از موفقیتهاي بزرگ سفر حج، دستیابی به ثواب فراوان نماز گزاري در مسجد النبی و مسجد الحرام است. بنابراین: ۱- نماز خواندن در مسجد النبی و مسجد الحرام ثواب فراوان دارد. ۲- دستور امام صادق (ع) است که نمازها را به جماعت بخوانیم. ۳- دستور امام صادق (ع) است که در نمازهاي جماعت دیگران شرکت کنیم. ۴- اگر نماز به جماعت خوانده شود، نوشتن ثوابِ آن براي کسی مقدور نیست. بنابراین بر حاجیان لازم است هنگام اقامه نماز جماعت، از منازل خود و یا هر جا که هستند به طرف مساجد حرکت نموده، در اجتماعات مسلمانان شرکت کنند و افزون بر بهره معنوي و پاداش الهی، از برکات زندگی جمعی و انس با مردم نیز بهرهمند شوند.
۶۱-نظم در صفوف نماز جماعتیکی از نکاتی که در روایات بسیار بر آن تأکید شده، نظم در صفوف نماز جماعت است. مرتب و برابر بودن صفوف شرط تمام و کمال بودن نماز است. پس از آنکه صفوف نماز مرتب شد، اگر هنوز جایی باقی مانده، ابتدا باید جاهاي خالی را پر کنند و سپس صفوف بعدي را تشکیل دهند. علی (ع) فرمودند: بهترین صفوف، صفهاي اول است و آن صف فرشتگان است. پیروان اهل بیت عصمت و طهارت باید در نظم صفوف جماعت تلاش نموده، به موقع در مساجد حاضر شوند و آنگاه که صفوف نماز جماعت تشکیل شد و جایی براي نشستن نبود، از آزار رساندن به مسلمانان و از روي دوش آنان عبور کردن خودداري کنند و هر کجا که جاي خالی وجود داشت همان جا بنشینند.
ادامه دارد...
۵۷-اغتنام فرصتهامکه و مدینه از جاذبههاي بیشماري برخوردارند. حاجیان با اولین نگاه خود به گنبد سبز رسول خدا (ص) یا جنة بقیع و با دیدن کعبه در مکه مکرمه دگرگون شده، بیاختیار اشک از دیدگانشان جاري میشود و چنین صحنههایی در عرفات، مشعر، مِنا و دیگر اماکن مقدس این دو شهر فراوان دیده میشود. حاجی باید چنین لحظاتی را غنیمت شمرده، از خداوند چیزي را طلب کند که خیر دنیا و آخرت او و وابستگانش در آن باشد. آدمی گاهی دلش میشکند و اشکش جاري میشود و در آن حال از خداوند میخواهد تا خانه کوچکش را به یک خانه بزرگ تبدیل کند و یا آنکه به کسب و کارش رونق دهد و چه بسا حاجتش نیز برآورده شود لیکن فرصت مهمّی را از دست داده است. از این رو شایسته است حاجی، با مراجعه به ادعی هایی که در قرآن کریم و یا از رسول خدا (ص) و ائمه معصومین علیهم السلام (همچون: دعاي کمیل، دعاي ابوحمزه ثمالی، دعاي عرفه امام حسین علیه السلام، مناجات شعبانیه، ادعیه صحیفه سجادیه، دعاي مکارم الاخلاق و زیارتهایی مانند جامعه و امین اللَّه) نقل شده، جملاتی را در ذهن خود داشته باشد تا در آن لحظه حساسی که دلش میشکند و اشکش جاري میشود از خداوند چیزي را بخواهد که خیر دنیا و آخرت در آن باشد.
۵۸-توجه به اوقات نمازدر حالات ائمه معصومین علیهم السلام آمده است که هرگاه زمان نماز فرا میرسید، اندامشان به لرزه درآمده، رنگ چهرهشان دگرگون میشد، وقتی علت آن را جویا میشدند میفرمودند: وقت اداي امانتی رسیده که آسمانها و زمین و کوهها زیر بار آن نرفتند و آن را برنتافتند و یا میفرمودند: سزاوار است کسی که در پیشگاه خداوند میایستد رنگش پریده و بندبند اعضاي بندش بلرزد. با توجه به آنچه ذکر گردید، زائر سرزمین وحی پرسه نزند و چهره تشیع را در نگاه و منظر دیگر مسلمانان خدشه دار نسازد.
۵۹-نماز نیکونیکو نماز گزاردن یعنی آداب ظاهري و باطنی آن را رعایت کردن، برخی از آداب ظاهري نماز عبارتند از: ۱- پیش از نماز دندانها را مسواك کنند.۲- با لباس خوب و تمیز در مساجد حاضر شوند. ۳-موقع نماز خود را معطر کنند. ۴-در نماز انگشتر عقیق در دست داشته باشد. ۵-نماز را در اول وقت بخوانند. ۶-نمازها را در مساجد و به جماعت اقامه کنند. ۷-نماز را با دعا آغاز کنند. ۸-پیش از قرائت حمد «اعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیم» بگوید و از شیطان به خدا پناه ببرد. ۹-هنگام خواندن نماز آرام باشد و حرکت نکند. ۱۰-نماز را تند و با عجله نخواند. آداب باطنی نماز نیز عبارتند از: ۱-حضور قلب؛ ۲-خضوع و خشوع؛ ۳-حالت بکاء و گریه؛ ۴-به گونهاي نماز بخواند که گویی خداوند را میبیند و بداند که اگر او خدا را نمیبیند خداوند او را مشاهده میکند.
۶۰-شرکت در نماز جماعتیکی از موفقیتهاي بزرگ سفر حج، دستیابی به ثواب فراوان نماز گزاري در مسجد النبی و مسجد الحرام است. بنابراین: ۱- نماز خواندن در مسجد النبی و مسجد الحرام ثواب فراوان دارد. ۲- دستور امام صادق (ع) است که نمازها را به جماعت بخوانیم. ۳- دستور امام صادق (ع) است که در نمازهاي جماعت دیگران شرکت کنیم. ۴- اگر نماز به جماعت خوانده شود، نوشتن ثوابِ آن براي کسی مقدور نیست. بنابراین بر حاجیان لازم است هنگام اقامه نماز جماعت، از منازل خود و یا هر جا که هستند به طرف مساجد حرکت نموده، در اجتماعات مسلمانان شرکت کنند و افزون بر بهره معنوي و پاداش الهی، از برکات زندگی جمعی و انس با مردم نیز بهرهمند شوند.
۶۱-نظم در صفوف نماز جماعتیکی از نکاتی که در روایات بسیار بر آن تأکید شده، نظم در صفوف نماز جماعت است. مرتب و برابر بودن صفوف شرط تمام و کمال بودن نماز است. پس از آنکه صفوف نماز مرتب شد، اگر هنوز جایی باقی مانده، ابتدا باید جاهاي خالی را پر کنند و سپس صفوف بعدي را تشکیل دهند. علی (ع) فرمودند: بهترین صفوف، صفهاي اول است و آن صف فرشتگان است. پیروان اهل بیت عصمت و طهارت باید در نظم صفوف جماعت تلاش نموده، به موقع در مساجد حاضر شوند و آنگاه که صفوف نماز جماعت تشکیل شد و جایی براي نشستن نبود، از آزار رساندن به مسلمانان و از روي دوش آنان عبور کردن خودداري کنند و هر کجا که جاي خالی وجود داشت همان جا بنشینند.
ادامه دارد...
۱۹:۰۴
۱۹:۰۵
بسم الله الرحمن الرحیمخلاصه كتاب آداب سفر حج(قسمت سیزدهم)
۶۲-رو به قبله نشستنحاجیان در حرمین شریفین تلاش کنند رو به قبله بنشینند، بهخصوص زمانی که در مسجدالحرام و یا در مسجدالنبی حضور دارند، این عمل پیروي از سنت رسول خدا (ص) است و پاداش دارد. نشستن حاجی در وضعیت پشب به قبله، او را از ثواب نگاه به کعبه محروم میکند.
۶۳-مراعات حال دیگراندر بیشتر اوقات سال، بهخصوص فصل تابستان، هواي مکه و مدینه گرم است از این رو، شایسته است حاجیان هنگام شرکت در نمازهاي جماعت و یا در جلسههای آموزشی کمی با فاصله بنشینند تا همسفران خود و یا دیگر مسلمانان از تنگی جا اذیت نشوند.
۶۴-پرهیز از اسرافگاهی اوقات حاجیان بیش از نیاز و مصرف خود، غذا و نوشابه و آب میوه را داخل اتاق برده و در نتیجه به دلیل ماندن و مصرف نکردن فاسد شده، آنها را دور میریزند و یا هنگام خروج از اتاق، کولر و چراغها را روشن میگذارند و از اتاق خارج میشوند. پیام قرآن به مومنان این است: و بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید، همانا خداوند اسرافکنندگان را دوست نمیدارد. و یا در جای دیگر آمده است: و همانا اسراف کنندگان یاران آتشاند.
۶۵-پرهیز از پرخوري و خواب زیادبه دلیل فراهم بودن امکانات و تغذیه مناسب، برخی افراد بیش از ظرفیت مورد نیاز بدن، اقدام به خوردن غذا و نوشیدنیها میکنند و در نتیجه به دلیل پر شدن شکم و غلبه خواب بر آنها، از فیض حضور بیشتر در حرمین شریفین و به خصوص بهرهگیري از سحرهاي مکه و مدینه محروم میشوند، از این رو کسانی که طالب صفاي روح و حضور زیادتر در مسجدالحرام و مسجدالنبی (ص) و بهرهگیري افزونتر معنوي از این سفر عظیم الهی هستند، باید از غذاي کمتري استفاده کنند و به اندازه ضرورت بخوابند و استراحت کنند. حضرت مسیح (ع) به پیروان خود فرمود: اي بنی اسرائیل، غذا زیاد نخورید؛ زیرا هر که فراوان غذا بخورد زیاد میخوابد و هر کس زیاد بخوابد کمتر نماز گزارد و هر که کمتر نماز بخواند نامش در شمار غافلان ثبت گردد.
۶۶-مسواك زدنمسواك دندانها، مستحب مؤکد است و در روایات به مؤمنان سفارش شده تا با هر وضویی دندانها را مسواك کنند. به ویژه کسانی که در حرمین شریفین اقدام به خواندن قرآن میکنند، شایسته است پیش از آن، دهان را مسواك کنند. امام صادق (ع) برای مسواك، دوازده ویژگی برشمردهاند: ۱-از سنت رسول خدا (ص) است؛ ۲-نور چشم را زیاد میکند؛ ۳-دهان را تمیز میکند؛ ۴-دندانها را سفید میکند؛۵-خداوند را خشنود میسازد؛ ۶-لثه را قوی و محکم میکند؛ ۷-پوسیدگی دندانها را از میان میبرد؛ ۸-بلغم را از بین میبرد؛ ۹-اشتهاي به غذا را زیاد میکند؛ ۱۰-حافظه را زیاد میکند؛ ۱۱-حسنات انسان را مضاعف میسازد؛ ۱۲-با مسواك زدن فرشتگان خوشحال میشوند.
ادامه دارد...
۶۲-رو به قبله نشستنحاجیان در حرمین شریفین تلاش کنند رو به قبله بنشینند، بهخصوص زمانی که در مسجدالحرام و یا در مسجدالنبی حضور دارند، این عمل پیروي از سنت رسول خدا (ص) است و پاداش دارد. نشستن حاجی در وضعیت پشب به قبله، او را از ثواب نگاه به کعبه محروم میکند.
۶۳-مراعات حال دیگراندر بیشتر اوقات سال، بهخصوص فصل تابستان، هواي مکه و مدینه گرم است از این رو، شایسته است حاجیان هنگام شرکت در نمازهاي جماعت و یا در جلسههای آموزشی کمی با فاصله بنشینند تا همسفران خود و یا دیگر مسلمانان از تنگی جا اذیت نشوند.
۶۴-پرهیز از اسرافگاهی اوقات حاجیان بیش از نیاز و مصرف خود، غذا و نوشابه و آب میوه را داخل اتاق برده و در نتیجه به دلیل ماندن و مصرف نکردن فاسد شده، آنها را دور میریزند و یا هنگام خروج از اتاق، کولر و چراغها را روشن میگذارند و از اتاق خارج میشوند. پیام قرآن به مومنان این است: و بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید، همانا خداوند اسرافکنندگان را دوست نمیدارد. و یا در جای دیگر آمده است: و همانا اسراف کنندگان یاران آتشاند.
۶۵-پرهیز از پرخوري و خواب زیادبه دلیل فراهم بودن امکانات و تغذیه مناسب، برخی افراد بیش از ظرفیت مورد نیاز بدن، اقدام به خوردن غذا و نوشیدنیها میکنند و در نتیجه به دلیل پر شدن شکم و غلبه خواب بر آنها، از فیض حضور بیشتر در حرمین شریفین و به خصوص بهرهگیري از سحرهاي مکه و مدینه محروم میشوند، از این رو کسانی که طالب صفاي روح و حضور زیادتر در مسجدالحرام و مسجدالنبی (ص) و بهرهگیري افزونتر معنوي از این سفر عظیم الهی هستند، باید از غذاي کمتري استفاده کنند و به اندازه ضرورت بخوابند و استراحت کنند. حضرت مسیح (ع) به پیروان خود فرمود: اي بنی اسرائیل، غذا زیاد نخورید؛ زیرا هر که فراوان غذا بخورد زیاد میخوابد و هر کس زیاد بخوابد کمتر نماز گزارد و هر که کمتر نماز بخواند نامش در شمار غافلان ثبت گردد.
۶۶-مسواك زدنمسواك دندانها، مستحب مؤکد است و در روایات به مؤمنان سفارش شده تا با هر وضویی دندانها را مسواك کنند. به ویژه کسانی که در حرمین شریفین اقدام به خواندن قرآن میکنند، شایسته است پیش از آن، دهان را مسواك کنند. امام صادق (ع) برای مسواك، دوازده ویژگی برشمردهاند: ۱-از سنت رسول خدا (ص) است؛ ۲-نور چشم را زیاد میکند؛ ۳-دهان را تمیز میکند؛ ۴-دندانها را سفید میکند؛۵-خداوند را خشنود میسازد؛ ۶-لثه را قوی و محکم میکند؛ ۷-پوسیدگی دندانها را از میان میبرد؛ ۸-بلغم را از بین میبرد؛ ۹-اشتهاي به غذا را زیاد میکند؛ ۱۰-حافظه را زیاد میکند؛ ۱۱-حسنات انسان را مضاعف میسازد؛ ۱۲-با مسواك زدن فرشتگان خوشحال میشوند.
ادامه دارد...
۱۹:۰۵
۱۹:۰۵
بسم الله الرحمن الرحیمخلاصه كتاب آداب سفر حج(قسمت چهاردهم)
۶۷-چند نکته بهداشتیرعایت اموري که تأمینکنندهی سلامتی انسان در سفر حج میباشد، بسیار ضروري و لازم است؛ چرا که ممکن است با اندك غفلتی، حاجی گرفتار بیماري شده و چند روزي از فیض حضور در حرم محروم بماند. از اینرو، توجّه زائران را به چند نکته مهم بهداشتی از زبان معصومین علیهمالسلام جلب مینمایم: ۱-هر که میخواهد غذا به او ضرر نرساند، باید تا گرسنه نشده و معده وي خالی نگشته، غذا نخورد، پس هنگام خوردن غذا ابتدا نام خدا را بر زبان جاري کند و باید غذا را خوب بجود و تا اشتها دارد از خوردن غذا دست بکشد.۲-هرکس پیش و پس از غذا خوردن، دستهاي خود را بشوید، در آغاز و پایان آن غذا به او برکت داده شود و تا زنده است در گشایش به سر برده و از بیماري جسمانی مصون ماند. ۳-غذا را با خوردن کمی نمک آغاز کنید. ۴-در روایات از خوردن غذاي داغ و فوت کردن غذا مردم را نهی کردهاند، بنابراین این با کمی تأمل و پس از ملایم شدن حرارت غذا، اقدام به خوردن آن کنید.
۶۸-ادب لبّیک گفتنحاجی در میقات با لبیکگویی حضور خود در محضر حق را اعلام و به خداوند پاسخ مثبت میدهد، بر این اساس بر حاجی لازم است ادب را در گفتگو با خداوند مراعات نماید، برخی آداب لبیک عبارتند از: ۱-خشوع؛ ۲-تکرار لبّیک؛ ۳-بلند گفتن لبیک براي مردان؛ ۴-قطع لبیک با دیدن خانههاي مکه.
۶۹-آداب ورود به منطقه حرم و شهر مکهبراي ورود به مکه، آدابی ویژه بیان شده است که به برخی از آنها عبارتند از: ۱-هنگام ورود به مکه باید با احرام داخل شود. ۲-براي ورود به مکه غسل کند. ۳-متواضع و فروتن باشد.
۷۰-آداب ورود به مسجد الحرامبهتر است که ابتدا به محل استقرار خود رفته، وسایل و اسباب سفر را مستقر و پس از رفع خستگی غسل کند، سپس وضو بگیرد و به طرف مسجد الحرام حرکت کند. مستحب است حاجی هنگام ورود به مسجد الحرام، از باب بنیشیبه وارد شود. -بت هُبَل را که امیر مؤمنان، علی (ع) هنگام بالا رفتن بر دوش رسول خدا (ص) از بام کعبه به زمین انداخت، در باب بنی شیبه دفن کردند- مستحب است که هر حاجی هنگام ورود به مسجدالحرام باید بتها را زیر پا گذاشته و سپس وارد شود. هرگاه به مسجدالحرام وارد شدي و مقابل حجرالاسود رسیدي، شهادتین بگوید. سپس به حجرالأسود نزدیک شود و آن را لمس کند. هنگام ورود به مسجدالحرام، با پاي برهنه و با آرامش و وقار و خشوع داخل شود. پس هرگاه به در مسجد رسید بایستد و بگوید: سلام و درود و رحمت خدا بر تو اي پیامبر. به نام خدا و به یاري خدا و از خدا و آنچه خدا بخواهد. و درود و سلام بر پیامبران و رسولان خدا، سلام بر رسول خدا، سلام بر ابراهیم وحمد و سپاس مخصوص خداوند جهانیان است. و پس از آنکه داخل مسجد شد دو دست خود را بالا بیاورد و رو به کعبه کند و بگوید: بار خدایا همانا من در این مکان و در آغاز مناسک خود، از تو میخواهم توبه مرا بپذیري و از خطاهایم درگذري و بار گناهم را فرو نهی و سپاس خداوندي را که مرا به بیتحرام خود رساند، بار خدایا شهادت میدهم که این خانه، خانه حرام تو است، که آن را محل اجتماع مردم و مرکزي امن و هدایتگر جهانیان قرار دادي. بار خدایا من بنده تو هستم، شهر، شهرتو و خانه، خانه تو است، تو را اراده کردهام، به سوي تو آمدهام و رحمت تو را میطلبم و طاعت تو را اراده کردهام، فرمانبردار امر تو هستم و راضی به تقدیر تو و از تو درخواست میکنم درخواست بیچاره مضطري که از عقوبت تو در هراس است. بار خدایا درهاي رحمتت را به سوي من بگشاي و مرا در مسیر بندگی خود و آنچه موجب خشنودي تو است به کار گیر.
۷۱-ادب طوافطواف خانه خدا یکی از زیباترین و شکوهمندترین صحنههاي عرفانی حج است، حاجی در طواف فرشته صفت گشته، از گناه پاك میشود، طوافگزار درحال طواف از دیگران بریده، به خدا پیوند میخورد و براي آنکه بتواند از برکات معنوي طواف بهره گیرد، چند چیز را سزاوار است مراعات کند: ۱-توجّه به خداوند در حال طواف، با تمام وجود متوجه خدا باشد و جز به خیر و نیکی سخن نگوید. ۲-متعادل راه برود درطواف براي آنکه دیگر مسلمانان طوافکننده آزار نبینند، سزاوار است حاجیان آرام و متعادل حرکت کنند. 3-طواف نکردن در حال خستگی امام صادق (ع) فرمودند: طواف را رها کن در حالی که هنوز مایل به ادامه دادن آن هستی.
ادامه دارد...
۶۷-چند نکته بهداشتیرعایت اموري که تأمینکنندهی سلامتی انسان در سفر حج میباشد، بسیار ضروري و لازم است؛ چرا که ممکن است با اندك غفلتی، حاجی گرفتار بیماري شده و چند روزي از فیض حضور در حرم محروم بماند. از اینرو، توجّه زائران را به چند نکته مهم بهداشتی از زبان معصومین علیهمالسلام جلب مینمایم: ۱-هر که میخواهد غذا به او ضرر نرساند، باید تا گرسنه نشده و معده وي خالی نگشته، غذا نخورد، پس هنگام خوردن غذا ابتدا نام خدا را بر زبان جاري کند و باید غذا را خوب بجود و تا اشتها دارد از خوردن غذا دست بکشد.۲-هرکس پیش و پس از غذا خوردن، دستهاي خود را بشوید، در آغاز و پایان آن غذا به او برکت داده شود و تا زنده است در گشایش به سر برده و از بیماري جسمانی مصون ماند. ۳-غذا را با خوردن کمی نمک آغاز کنید. ۴-در روایات از خوردن غذاي داغ و فوت کردن غذا مردم را نهی کردهاند، بنابراین این با کمی تأمل و پس از ملایم شدن حرارت غذا، اقدام به خوردن آن کنید.
۶۸-ادب لبّیک گفتنحاجی در میقات با لبیکگویی حضور خود در محضر حق را اعلام و به خداوند پاسخ مثبت میدهد، بر این اساس بر حاجی لازم است ادب را در گفتگو با خداوند مراعات نماید، برخی آداب لبیک عبارتند از: ۱-خشوع؛ ۲-تکرار لبّیک؛ ۳-بلند گفتن لبیک براي مردان؛ ۴-قطع لبیک با دیدن خانههاي مکه.
۶۹-آداب ورود به منطقه حرم و شهر مکهبراي ورود به مکه، آدابی ویژه بیان شده است که به برخی از آنها عبارتند از: ۱-هنگام ورود به مکه باید با احرام داخل شود. ۲-براي ورود به مکه غسل کند. ۳-متواضع و فروتن باشد.
۷۰-آداب ورود به مسجد الحرامبهتر است که ابتدا به محل استقرار خود رفته، وسایل و اسباب سفر را مستقر و پس از رفع خستگی غسل کند، سپس وضو بگیرد و به طرف مسجد الحرام حرکت کند. مستحب است حاجی هنگام ورود به مسجد الحرام، از باب بنیشیبه وارد شود. -بت هُبَل را که امیر مؤمنان، علی (ع) هنگام بالا رفتن بر دوش رسول خدا (ص) از بام کعبه به زمین انداخت، در باب بنی شیبه دفن کردند- مستحب است که هر حاجی هنگام ورود به مسجدالحرام باید بتها را زیر پا گذاشته و سپس وارد شود. هرگاه به مسجدالحرام وارد شدي و مقابل حجرالاسود رسیدي، شهادتین بگوید. سپس به حجرالأسود نزدیک شود و آن را لمس کند. هنگام ورود به مسجدالحرام، با پاي برهنه و با آرامش و وقار و خشوع داخل شود. پس هرگاه به در مسجد رسید بایستد و بگوید: سلام و درود و رحمت خدا بر تو اي پیامبر. به نام خدا و به یاري خدا و از خدا و آنچه خدا بخواهد. و درود و سلام بر پیامبران و رسولان خدا، سلام بر رسول خدا، سلام بر ابراهیم وحمد و سپاس مخصوص خداوند جهانیان است. و پس از آنکه داخل مسجد شد دو دست خود را بالا بیاورد و رو به کعبه کند و بگوید: بار خدایا همانا من در این مکان و در آغاز مناسک خود، از تو میخواهم توبه مرا بپذیري و از خطاهایم درگذري و بار گناهم را فرو نهی و سپاس خداوندي را که مرا به بیتحرام خود رساند، بار خدایا شهادت میدهم که این خانه، خانه حرام تو است، که آن را محل اجتماع مردم و مرکزي امن و هدایتگر جهانیان قرار دادي. بار خدایا من بنده تو هستم، شهر، شهرتو و خانه، خانه تو است، تو را اراده کردهام، به سوي تو آمدهام و رحمت تو را میطلبم و طاعت تو را اراده کردهام، فرمانبردار امر تو هستم و راضی به تقدیر تو و از تو درخواست میکنم درخواست بیچاره مضطري که از عقوبت تو در هراس است. بار خدایا درهاي رحمتت را به سوي من بگشاي و مرا در مسیر بندگی خود و آنچه موجب خشنودي تو است به کار گیر.
۷۱-ادب طوافطواف خانه خدا یکی از زیباترین و شکوهمندترین صحنههاي عرفانی حج است، حاجی در طواف فرشته صفت گشته، از گناه پاك میشود، طوافگزار درحال طواف از دیگران بریده، به خدا پیوند میخورد و براي آنکه بتواند از برکات معنوي طواف بهره گیرد، چند چیز را سزاوار است مراعات کند: ۱-توجّه به خداوند در حال طواف، با تمام وجود متوجه خدا باشد و جز به خیر و نیکی سخن نگوید. ۲-متعادل راه برود درطواف براي آنکه دیگر مسلمانان طوافکننده آزار نبینند، سزاوار است حاجیان آرام و متعادل حرکت کنند. 3-طواف نکردن در حال خستگی امام صادق (ع) فرمودند: طواف را رها کن در حالی که هنوز مایل به ادامه دادن آن هستی.
ادامه دارد...
۱۹:۰۶
۱۹:۰۶
بسم الله الرحمن الرحیمخلاصه كناب آداب سفر حج(قسمت پانزدهم)
۷۲-مزاحمت ممنوعدر روایات به حاجیان توصیه شده است تا هنگام شلوغی جمعیت، محل طواف را به کسانی که طواف واجب دارند واگذار واز طواف مستحبی خودداري کنند. همچنین هنگام استلام حجرالاسود، اگر ازدحام جمعیت است، تکبیر گفته و صلوات فرستاده و سپس از مقابل آن بگذرند. ۷۳-ادب سعیامام صادق (ع) در رابطه با ادب حاجی در سعی بین صفا و مروه چنین فرمود: از مسجدالحرام به سوي صفا بیرون رو ...، و بر تو به آرامش و وقار، آنگاه از صفا بالا رو تا نگاهت به کعبه افتد و رکنی که در آن حجرالاسود قرار دارد روبروي تو قرارگیرد، سپس حمد و ثناي الهی بهجاي آر، و نعمتها و نیکیهاي خداوند را به مقداري که در توان داري یاد کن. ۷۴-نماز بسیار در مکهشایسته است حاجیان در مکه مکرمه و مدینه منوَّره به نماز توجه ویژه داشته باشند و سعی کنند زیاد نماز بخوانند و با خدا رابطه برقرار کنند. امام صادق (ع) فرمودند: در این مسجدالحرام نماز و دعا بخوانید، آگاه باشید که براي هر بنده رزقی است که به سوي او هدایت خواهد شد. ۷۵-انس با قرآنقرآن کریم یکی از دو امانت پیغمبر (ص) و وسیله هدایت جهانیان و مکه و مدینه نیز محل نزول آن است. بنابراین، سزاوار است حجاج بیتاللَّه الحرام در حرمین شریفین توجه ویژه به قرآن نموده، آن را زیاد تلاوت کنند و با فرشته وحی هم نوا شوند. امام زین العابدین علیه السلام به کسانی که د رمکه موفق به ختم قرآن شوند، بشارت بهشت داده است.۷۶-نگاه داشتن حرمت کعبهعربها را رسم بر این بوده که هنگام نشستن، دستها را گرد زانو حلقه زده و بر نشیمنگاه خود مینشستند و یا آن که زانوهاي گفته میشد. در لغت « احْتِباء » خود را به طرف سینه جمع نموده، آنگاه با پارچهاي آنها را به پشت خود میبستند و به چنین نشستن فارسی نزدیکترین کلمه به این نوع از نشستن، چنباتمه است. امام صادق علیه السلام از این گونه نشستن دربرابر کعبه منع فرموده است.ادامه دارد...
۷۲-مزاحمت ممنوعدر روایات به حاجیان توصیه شده است تا هنگام شلوغی جمعیت، محل طواف را به کسانی که طواف واجب دارند واگذار واز طواف مستحبی خودداري کنند. همچنین هنگام استلام حجرالاسود، اگر ازدحام جمعیت است، تکبیر گفته و صلوات فرستاده و سپس از مقابل آن بگذرند. ۷۳-ادب سعیامام صادق (ع) در رابطه با ادب حاجی در سعی بین صفا و مروه چنین فرمود: از مسجدالحرام به سوي صفا بیرون رو ...، و بر تو به آرامش و وقار، آنگاه از صفا بالا رو تا نگاهت به کعبه افتد و رکنی که در آن حجرالاسود قرار دارد روبروي تو قرارگیرد، سپس حمد و ثناي الهی بهجاي آر، و نعمتها و نیکیهاي خداوند را به مقداري که در توان داري یاد کن. ۷۴-نماز بسیار در مکهشایسته است حاجیان در مکه مکرمه و مدینه منوَّره به نماز توجه ویژه داشته باشند و سعی کنند زیاد نماز بخوانند و با خدا رابطه برقرار کنند. امام صادق (ع) فرمودند: در این مسجدالحرام نماز و دعا بخوانید، آگاه باشید که براي هر بنده رزقی است که به سوي او هدایت خواهد شد. ۷۵-انس با قرآنقرآن کریم یکی از دو امانت پیغمبر (ص) و وسیله هدایت جهانیان و مکه و مدینه نیز محل نزول آن است. بنابراین، سزاوار است حجاج بیتاللَّه الحرام در حرمین شریفین توجه ویژه به قرآن نموده، آن را زیاد تلاوت کنند و با فرشته وحی هم نوا شوند. امام زین العابدین علیه السلام به کسانی که د رمکه موفق به ختم قرآن شوند، بشارت بهشت داده است.۷۶-نگاه داشتن حرمت کعبهعربها را رسم بر این بوده که هنگام نشستن، دستها را گرد زانو حلقه زده و بر نشیمنگاه خود مینشستند و یا آن که زانوهاي گفته میشد. در لغت « احْتِباء » خود را به طرف سینه جمع نموده، آنگاه با پارچهاي آنها را به پشت خود میبستند و به چنین نشستن فارسی نزدیکترین کلمه به این نوع از نشستن، چنباتمه است. امام صادق علیه السلام از این گونه نشستن دربرابر کعبه منع فرموده است.ادامه دارد...
۱۹:۰۷
۱۹:۰۹
بسم الله الرحمن الرحیمخلاصه كتاب آداب سفر حج (قسمت شانزدهم)
۷۷-حفظ ارزشهاي اخلاقیدر سفر حج، و بهخصوص مکه مکرمه، همه باید تمرین کنند، تا ارزشهاي اخلاقی اسلام را حفظ و به نمایش بگذارند. از امام صادق (ع) سوال شد: از مردي که به من بدهی مالی دارد و مدتی از من پنهان بوده و او را نمییافتم تا آن که او را در حال طواف مشاهده کردم آیا مال خود را از او بخواهم؟ حضرت فرمود: نه حتی به او سلام نکن و او را هراسان نساز، تا آن که از حرم بیرون رود.
۷۸-طواف به نیابت از معصومین علیهم السلامسزاوار است حاجی روزهایی که درمکه حضور دارد، در اوقات مناسب به نیابت از پیامبر (ص)و ائمه معصومین علیهم السلام وحضرت فاطمه (س) طواف انجام دهد.
۷۹-کوتاه کردن سفرمستحب است حاجی پس از آن که مناسک حج خود را انجام داد، زودتر نزد خانواده خویش بازگردد. اگر حاجی خود را با ماندن طولانی درمکه خسته کند و روحیه عبادت نداشته باشد، انگیزه آمدن مجدد در او کمرنگ میشود، لیکن پیش از انجام مناسک حج، مردم نشاط بیشتري دارند و اگر کمی هم بیشتر ماندند خیلی احساس خستگی نمیکنند.
۸۰-آداب خروج از مکّهبراي خروج ازمکه نیز آدابی ذکر شده که به برخی از آنها اشاره میشود: 1- صدقه دادن، 2-وداع با کعبه. امام صادق علیه السلام فرمود: هر گاه تصمیم گرفتی از مکه بیرون روي و نزد خانوادهات برگردي، هفت شوط طواف بگزار و با کعبه وداع کن و اگر بتوانی در هر شوط، حجرالأسود و رکن یمانی را استلام کنی، چنین کن و اگر نتوانستی تنها در آغاز و پایان هر طواف استلام کن، و اگر آن را هم نمیتوانی، مانعی ندارد.
۸۱-حج کاملاز روایات این گونه فهمیده میشود که ابتدا به مکه رفتن و پس از انجام مناسک حج به مدینه آمدن افضل و ارجح است. یعنی حاجی در حج از گناه پاك شده و از راه و رسم و اعمال غلط فاصله میگیرد و در نتیجه براي آنکه بار دیگر گرفتار خطا نشود نیازمند الگوي مناسب است، این الگو همان امامان و پیشوایان دینی هستند که با مراجعه و تبعیت از آنها، انسان به خدا دست مییابد و به هدف اصلی از خلقت نائل میگردد.
ادامه دارد...
۷۷-حفظ ارزشهاي اخلاقیدر سفر حج، و بهخصوص مکه مکرمه، همه باید تمرین کنند، تا ارزشهاي اخلاقی اسلام را حفظ و به نمایش بگذارند. از امام صادق (ع) سوال شد: از مردي که به من بدهی مالی دارد و مدتی از من پنهان بوده و او را نمییافتم تا آن که او را در حال طواف مشاهده کردم آیا مال خود را از او بخواهم؟ حضرت فرمود: نه حتی به او سلام نکن و او را هراسان نساز، تا آن که از حرم بیرون رود.
۷۸-طواف به نیابت از معصومین علیهم السلامسزاوار است حاجی روزهایی که درمکه حضور دارد، در اوقات مناسب به نیابت از پیامبر (ص)و ائمه معصومین علیهم السلام وحضرت فاطمه (س) طواف انجام دهد.
۷۹-کوتاه کردن سفرمستحب است حاجی پس از آن که مناسک حج خود را انجام داد، زودتر نزد خانواده خویش بازگردد. اگر حاجی خود را با ماندن طولانی درمکه خسته کند و روحیه عبادت نداشته باشد، انگیزه آمدن مجدد در او کمرنگ میشود، لیکن پیش از انجام مناسک حج، مردم نشاط بیشتري دارند و اگر کمی هم بیشتر ماندند خیلی احساس خستگی نمیکنند.
۸۰-آداب خروج از مکّهبراي خروج ازمکه نیز آدابی ذکر شده که به برخی از آنها اشاره میشود: 1- صدقه دادن، 2-وداع با کعبه. امام صادق علیه السلام فرمود: هر گاه تصمیم گرفتی از مکه بیرون روي و نزد خانوادهات برگردي، هفت شوط طواف بگزار و با کعبه وداع کن و اگر بتوانی در هر شوط، حجرالأسود و رکن یمانی را استلام کنی، چنین کن و اگر نتوانستی تنها در آغاز و پایان هر طواف استلام کن، و اگر آن را هم نمیتوانی، مانعی ندارد.
۸۱-حج کاملاز روایات این گونه فهمیده میشود که ابتدا به مکه رفتن و پس از انجام مناسک حج به مدینه آمدن افضل و ارجح است. یعنی حاجی در حج از گناه پاك شده و از راه و رسم و اعمال غلط فاصله میگیرد و در نتیجه براي آنکه بار دیگر گرفتار خطا نشود نیازمند الگوي مناسب است، این الگو همان امامان و پیشوایان دینی هستند که با مراجعه و تبعیت از آنها، انسان به خدا دست مییابد و به هدف اصلی از خلقت نائل میگردد.
ادامه دارد...
۱۹:۱۰
۱۹:۱۱