اما موقت در کانادا حضور دارند.
دوم، پرسش پنجم درباره اثبات تابعیت برای رأی‌دادن است، نه صرفاً احراز هویت رأی‌دهنده. این دو از نظر حقوق انتخاباتی یکسان نیستند.
سوم، پرسش‌های ششم تا نهم خواستار تغییر ساختار تقسیم قدرت در نظام فدرال کانادا هستند. در این پرسش‌ها، دولت آلبرتا صرفاً در پی تغییر سیاست‌های اجرایی نیست، بلکه خواستار اصلاح قانون اساسی و بازتعریف مناسبات حقوقی دولت فدرال و استان‌هاست.
چهارم، پرسش دهم دو گزینه را در برابر یکدیگر قرار می‌دهد: باقی‌ماندن آلبرتا در فدراسیون کانادا یا آغاز فرایند حقوقی برگزاری همه‌پرسی درباره جدایی. تعبیر «همه‌پرسی الزام‌آور» ترجمه عبارت Binding Provincial Referendum در متن اصلی است؛ اما این تعبیر به معنای آن نیست که رأی مثبت به جدایی، به‌خودی‌خود و بدون طی مراحل حقوقی و مذاکرات لازم، موجب استقلال آلبرتا خواهد شد.
نکته مهم: این ده پرسش از نظر جهت‌گیری سیاسی یکسان نیستند. پنج پرسش نخست عمدتاً درباره مهاجرت، خدمات عمومی و انتخابات‌اند؛ چهار پرسش بعدی به بازآرایی فدرالیسم کانادا می‌پردازند؛ و پرسش پایانی، مسئله استقلال احتمالی آلبرتا را مطرح می‌کند. بنابراین، متن را باید مجموعه‌ای از پرسش‌های مرتبط اما متمایز دانست، نه یک سؤال واحد درباره جدایی آلبرتا از کانادا.
دوم، پرسش پنجم درباره اثبات تابعیت برای رأی‌دادن است، نه صرفاً احراز هویت رأی‌دهنده. این دو از نظر حقوق انتخاباتی یکسان نیستند.
سوم، پرسش‌های ششم تا نهم خواستار تغییر ساختار تقسیم قدرت در نظام فدرال کانادا هستند. در این پرسش‌ها، دولت آلبرتا صرفاً در پی تغییر سیاست‌های اجرایی نیست، بلکه خواستار اصلاح قانون اساسی و بازتعریف مناسبات حقوقی دولت فدرال و استان‌هاست.
چهارم، پرسش دهم دو گزینه را در برابر یکدیگر قرار می‌دهد: باقی‌ماندن آلبرتا در فدراسیون کانادا یا آغاز فرایند حقوقی برگزاری همه‌پرسی درباره جدایی. تعبیر «همه‌پرسی الزام‌آور» ترجمه عبارت Binding Provincial Referendum در متن اصلی است؛ اما این تعبیر به معنای آن نیست که رأی مثبت به جدایی، به‌خودی‌خود و بدون طی مراحل حقوقی و مذاکرات لازم، موجب استقلال آلبرتا خواهد شد.
نکته مهم: این ده پرسش از نظر جهت‌گیری سیاسی یکسان نیستند. پنج پرسش نخست عمدتاً درباره مهاجرت، خدمات عمومی و انتخابات‌اند؛ چهار پرسش بعدی به بازآرایی فدرالیسم کانادا می‌پردازند؛ و پرسش پایانی، مسئله استقلال احتمالی آلبرتا را مطرح می‌کند. بنابراین، متن را باید مجموعه‌ای از پرسش‌های مرتبط اما متمایز دانست، نه یک سؤال واحد درباره جدایی آلبرتا از کانادا.
۲۱از خشایارشا تا تنگهٔ هرمز؛چگونه تاریخ باستان، هویت تمدنی و مفهوم تهدید در روایت راهبردی آمریکا به یکدیگر پیوند می‌خورند؟حسام‌الدین آشناسخنان اخیر مارکو روبیو دربارهٔ ایران را نباید صرفاً مجموعه‌ای از اظهارات تند دیپلماتیک یا برداشتی نادرست از تاریخ تلقی کرد. آنچه در سخنرانی ۷ اکتبر او در آتن و در مصاحبه‌ها و نشست‌های خبری هفته‌های اخیر دیده می‌شود، تلاشی برای صورت‌بندی یک روایت راهبردی از یک موقعیت بر مبنای فرهنگ راهبردی است؛ روایتی که در آن گذشتهٔ تاریخی، هویت تمدنی غرب، تعریف تهدید و مشروعیت کاربرد قدرت به هم گره می‌خورند.۱. چارچوب: فرهنگ راهبردی و روایت راهبردیاسنایدر (۱۹۷۷) فرهنگ راهبردی را مجموعهٔ ایده‌ها و الگوهای رفتاریِ مشترک نخبگان امنیتی می‌دانست. گری (۱۹۸۱) آن را به تجربهٔ تاریخی و «خودپنداره» یک جامعه پیوند داد و جانستون (۱۹۹۵) آن را نظامی از نمادها، یعنی قیاس‌ها، استعاره‌ها و زبان، خواند که ترجیحات راهبردی پایدار می‌سازد. نسل دوم (بوث، کلاین) نگاه دیگری داشت: فرهنگ می‌تواند ابزار گفتمانی نخبگان برای مشروعیت‌بخشی باشد. نقدها نیز جدی‌اند: دش (۱۹۹۸) از خطر استدلال دوری گفت و بلومفیلد (۲۰۱۲) از ایستاپنداری فرهنگ.از این میان تمایزی ضروری است. فرهنگ راهبردی مجموعهٔ مفروضات نسبتاً پایدار است؛ روایت راهبردی شیوه‌ای است که کنشگر سیاسی برای بیان هویت، توصیف تهدید و توجیه انتخاب‌هایش به مخاطبان گوناگون عرضه می‌کند. سخنرانی روبیو را باید دو بار خواند: یک بار به‌عنوان نشانه‌ای از ذخیرهٔ نمادین، و بار دیگر به‌عنوان کنشی مشروعیت‌ساز.
۲. متن خطابه دقیقاً چه می‌گوید؟متن کامل خطابه پنج فراز دارد.1) آغاز با ویرانی آتن. روبیو در سال ۴۸۰ پیش از میلاد شروع می‌کند: ارتش خشایارشا آتن را می‌گیرد و پرستشگاه‌ها را به آتش می‌کشد؛ آتنی‌ها بازمی‌گردند و بقایای ویران‌شده را دفن می‌کنند و در دوران پریکلس پارتنون را برمی‌افرازند.2) تبارنامه. او خطی از آتن به روم، از روم به مسیحیت اروپایی و از آنجا به آمریکا می‌کشد و «ویژگی‌های اصلی غرب» را برمی‌شمرد: فردیت سرسخت، جاه‌طلبی، ماجراجویی، ریسک و افتخار. مفهوم «تیموس» (آتش شور، شجاعت و غرور) را قلب تمدن بزرگ می‌داند.3) بحران. به‌گفتهٔ او غرب از دستاوردهایش شرمنده شده، «ملی‌گرایی» را واژه‌ای زشت کرده، صنعت و ارتش را تضعیف کرده و بخشی از حاکمیتش را به بوروکراسی‌های جهانی سپرده است.4) برنامه. آمریکا تحت رهبری ترامپ «پیگیری بی‌پروای قدرت ملی» را برگزیده است: زنجیرهٔ تأمین، بازصنعتی‌سازی، بازسازی دفاعی و رقابت فناورانه. او همچنین می‌گوید یونانیان می‌دانستند قدرت تنها به ابزار دفاع نیاز ندارد، به اعتبار آمادگی برای کاربرد آن نیز نیاز دارد، و دولت ترامپ می‌خواهد این «درک کلاسیک از سیاست» را بازیابد.5) وظیفه و مرگ. سقراط، سیصد اسپارتیِ محاصره‌شده در برابر ارتش‌های پارس، و آشیل الگوهای قهرمان غربی‌اند. در همین بخش است که ایران معاصر به‌صراحت می‌آید: «ملاهای افراطی ایران» با «فرهنگ مرگ» در برابر قهرمانانی قرار می‌گیرند که حاضرند بمیرند اما مرگ را نمی‌پرستند.در فراز نخست «ارتش خشایارشا» و «پارسیان» مهاجمان‌اند و از ایران امروز فقط در فراز پنجم نام برده می‌شود. ۳. خشایارشا در روایت: گذشته‌ای که برای اکنون بازسازی می‌شودانتخاب این واقعه برای آغاز سخنرانی وزیر خارجهٔ آمریکا، در بحبوحهٔ رویارویی نظامی با ایران، فراتر از گزارش یک رویداد باستانی است. دولت‌ها فقط از گذشته درس نمی‌گیرند؛ گذشتهٔ مورد نیاز برای توجیه اقدامات امروز را از میان روایت‌های ممکن برمی‌گزینند و بازتفسیر می‌کنند.بااین‌حال دقت لازم است. روبیو ادعا نمی‌کند دشمنی ایران و غرب بی‌وقفه ۲۵ قرن ادامه داشته و چنین رابطهٔ مستقیمی را اثبات نمی‌کند. اما کنار هم قرار گرفتن روایت حملهٔ پارسیان، ضرورت احیای قدرت غرب و تهدیدهای امروز، امکان چنین خوانشی را برای مخاطب می‌گشاید. این همان «جانشینی روایی» است: بی‌آنکه ادعایی صریح مطرح شود، ساختار متن شباهتی را القا می‌کند.روایت روبیو چند چیز را حذف می‌کند: شورش ایونی، آتش‌سوزی سارد در ۴۹۸ پیش از میلاد و زنجیرهٔ رویدادهایی که به لشکرکشی ختم شد. این حذف اصل واقعهٔ ویرانی آتن را نادرست نمی‌کند، اما نشان می‌دهد روایت سیاسی از میان رخدادها بخش‌هایی را برای ساختن معنایی مشخص برجسته می‌کند.یک لایهٔ عمیق‌تر هم هست. تقریباً همهٔ آنچه از جنگ‌های ایران و یونان می‌دانیم از منابع یونانی (هرودوت) می‌آید. پژوهش‌هایی مانند «اختراع بربر» از ادیت هال و «آیینهٔ هرودوت» از فرانسوا هارتوگ نشان می‌دهند هویت یونانی در تقابل با پارس ساخته شد، و ادوارد سعید همین سنت را به شرق‌شناسی پیوند می‌زند. از این منظر خطابهٔ آتن حلقه‌ای در یک زنجیرهٔ طولانی است که «شرق» را مستبد و «غرب» را آزاد می‌نمایاند.
۲. متن خطابه دقیقاً چه می‌گوید؟متن کامل خطابه پنج فراز دارد.1) آغاز با ویرانی آتن. روبیو در سال ۴۸۰ پیش از میلاد شروع می‌کند: ارتش خشایارشا آتن را می‌گیرد و پرستشگاه‌ها را به آتش می‌کشد؛ آتنی‌ها بازمی‌گردند و بقایای ویران‌شده را دفن می‌کنند و در دوران پریکلس پارتنون را برمی‌افرازند.2) تبارنامه. او خطی از آتن به روم، از روم به مسیحیت اروپایی و از آنجا به آمریکا می‌کشد و «ویژگی‌های اصلی غرب» را برمی‌شمرد: فردیت سرسخت، جاه‌طلبی، ماجراجویی، ریسک و افتخار. مفهوم «تیموس» (آتش شور، شجاعت و غرور) را قلب تمدن بزرگ می‌داند.3) بحران. به‌گفتهٔ او غرب از دستاوردهایش شرمنده شده، «ملی‌گرایی» را واژه‌ای زشت کرده، صنعت و ارتش را تضعیف کرده و بخشی از حاکمیتش را به بوروکراسی‌های جهانی سپرده است.4) برنامه. آمریکا تحت رهبری ترامپ «پیگیری بی‌پروای قدرت ملی» را برگزیده است: زنجیرهٔ تأمین، بازصنعتی‌سازی، بازسازی دفاعی و رقابت فناورانه. او همچنین می‌گوید یونانیان می‌دانستند قدرت تنها به ابزار دفاع نیاز ندارد، به اعتبار آمادگی برای کاربرد آن نیز نیاز دارد، و دولت ترامپ می‌خواهد این «درک کلاسیک از سیاست» را بازیابد.5) وظیفه و مرگ. سقراط، سیصد اسپارتیِ محاصره‌شده در برابر ارتش‌های پارس، و آشیل الگوهای قهرمان غربی‌اند. در همین بخش است که ایران معاصر به‌صراحت می‌آید: «ملاهای افراطی ایران» با «فرهنگ مرگ» در برابر قهرمانانی قرار می‌گیرند که حاضرند بمیرند اما مرگ را نمی‌پرستند.در فراز نخست «ارتش خشایارشا» و «پارسیان» مهاجمان‌اند و از ایران امروز فقط در فراز پنجم نام برده می‌شود. ۳. خشایارشا در روایت: گذشته‌ای که برای اکنون بازسازی می‌شودانتخاب این واقعه برای آغاز سخنرانی وزیر خارجهٔ آمریکا، در بحبوحهٔ رویارویی نظامی با ایران، فراتر از گزارش یک رویداد باستانی است. دولت‌ها فقط از گذشته درس نمی‌گیرند؛ گذشتهٔ مورد نیاز برای توجیه اقدامات امروز را از میان روایت‌های ممکن برمی‌گزینند و بازتفسیر می‌کنند.بااین‌حال دقت لازم است. روبیو ادعا نمی‌کند دشمنی ایران و غرب بی‌وقفه ۲۵ قرن ادامه داشته و چنین رابطهٔ مستقیمی را اثبات نمی‌کند. اما کنار هم قرار گرفتن روایت حملهٔ پارسیان، ضرورت احیای قدرت غرب و تهدیدهای امروز، امکان چنین خوانشی را برای مخاطب می‌گشاید. این همان «جانشینی روایی» است: بی‌آنکه ادعایی صریح مطرح شود، ساختار متن شباهتی را القا می‌کند.روایت روبیو چند چیز را حذف می‌کند: شورش ایونی، آتش‌سوزی سارد در ۴۹۸ پیش از میلاد و زنجیرهٔ رویدادهایی که به لشکرکشی ختم شد. این حذف اصل واقعهٔ ویرانی آتن را نادرست نمی‌کند، اما نشان می‌دهد روایت سیاسی از میان رخدادها بخش‌هایی را برای ساختن معنایی مشخص برجسته می‌کند.یک لایهٔ عمیق‌تر هم هست. تقریباً همهٔ آنچه از جنگ‌های ایران و یونان می‌دانیم از منابع یونانی (هرودوت) می‌آید. پژوهش‌هایی مانند «اختراع بربر» از ادیت هال و «آیینهٔ هرودوت» از فرانسوا هارتوگ نشان می‌دهند هویت یونانی در تقابل با پارس ساخته شد، و ادوارد سعید همین سنت را به شرق‌شناسی پیوند می‌زند. از این منظر خطابهٔ آتن حلقه‌ای در یک زنجیرهٔ طولانی است که «شرق» را مستبد و «غرب» را آزاد می‌نمایاند.
۵در همهٔ این موارد ایران حضور دارد، اما مخاطب و زبان استدلال عوض می‌شود. این تفاوت را باید جدی گرفت: سخنان روبیو شواهد روشنی دربارهٔ روایت راهبردی او فراهم می‌کنند، اما برای اثبات اینکه این روایت بیانگر فرهنگ راهبردی پایدار آمریکاست باید آن را با اسناد، آموزش‌های نهادی، ترجیح‌های امنیتی و رفتار دولت‌های مختلف آمریکا سنجید.۷. فرهنگ راهبردی یا ضرورت سیاست روز؟پرسش روش‌شناختی این است: آیا سخنان روبیو بازتاب فرهنگی نسبتاً پایدار در سیاست خارجی آمریکا هستند یا متناسب با نیازهای سیاسی دولت ترامپ صورت‌بندی شده‌اند؟ پاسخ لزوماً انتخاب یکی از این دو نیست.در ادبیات فرهنگ راهبردی آمریکا، مفاهیمی مانند استثناگرایی، نقش رهبری جهانی، برتری فناورانه و نظامی و پیوند قدرت با مأموریتی تاریخی بارها بررسی شده‌اند. والتر راسل مید چهار سنت رقیب را در سیاست خارجی آمریکا تشخیص می‌دهد: همیلتونی (تجارت و نظم اقتصادی)، ویلسونی (ارزش‌های جهانی)، جفرسونی (احتیاط) و جکسونی (افتخار و قدرت ملی). در خطابهٔ آتن وزن لایه‌های همیلتونی (زنجیرهٔ تأمین، صنعت) و جکسونی (افتخار، شرم شکست، قدرت ملی) بالاست و از دموکراسی و برابری، که در همان مکان تاریخی معنا دارند، کم سخن می‌رود. این چرخش را می‌توان نشانهٔ بازتوزیع وزن سنت‌ها دانست؛ اما این فرضیه به یک سخنرانی تکیه دارد و برای تأیید به شواهد بیشتری نیاز دارد.خوانش‌های رقیب هم هست. موافقان خطابه را بازسازی اعتمادبه‌نفس تمدنی و هدف ملی و فراخوانی به تقسیم عادلانهٔ بار دفاعی می‌دانند. منتقدان آن را روایتی گزینشی از تاریخ و تأکیدی بیش از اندازه بر رقابت و قدرت می‌شمارند. بر این پایه، روایت روبیو را بهتر است یکی از صورت‌بندی‌های فعال و مناقشه‌برانگیز از فرهنگ راهبردی آمریکا در وضعیت کنونی بدانیم: صورت‌بندی‌ای که هم از ذخیرهٔ تاریخی و هویتی بهره می‌گیرد و هم در خدمت اهداف سیاست روز است. نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام سیاست‌های آمریکا در یک سنت فرهنگی واحد ریشه دارند؛ در خود آمریکا هم دربارهٔ معنای منافع ملی، حدود مداخله و نسبت قدرت با قواعد بین‌المللی اختلاف عمیق وجود دارد.۸. بازتاب در ایران و خطر چرخهٔ بازنماییبر پایهٔ تحلیل Iran Dossier، این خطابه از ۹ اکتبر در صفحهٔ اول روزنامه‌های ایران از جوان تا شرق آمده و واکنش‌هایی از بقایی، قالیباف و ولایتی برانگیخته است. طبق همین گزارش، پاسخ‌ها بر دو نکته متمرکزند: سخن از والریان و شاپور، و اشاره به تناقض ستایش ایستادگی اسپارتی‌ها در کنار تحقیر ایستادگی ایرانیان. گزارش ادعا می‌کند حکومت از ۲۰۲۵ به میراث پیش‌اسلامی نزدیک‌تر شده و خطابه به این کمپین کمک کرده است. اگر تصویر کلی درست باشد، نشان می‌دهد در ایران هم فرهنگ راهبردی یکدست و تغییرناپذیر نیست. روایت مقاومت، منافع ملی، ملاحظات اقتصادی، حافظهٔ جنگ، هویت ایرانی و اسلامی و ضرورت‌های دیپلماسی همواره به یک نتیجه نرسیده‌اند؛ و گفتمان بیرونی می‌تواند یکی از این لایه‌ها را برجسته کند. تحلیل رفتار ایران بدون توجه به اختلاف‌های نهادی و تغییر شرایط همان‌قدر خطاپذیر است که تحلیل سیاست آمریکا از روی یک سخنرانی.خطر شناختی وقتی پدید می‌آید که هر طرف تصویر فرهنگی خود از دیگری را با واقعیت کامل او یکی بگیرد. در این وضعیت کنش رقیب نه بر اساس شواهد تازه، بلکه با مفروضات از پیش پذیرفته‌شده تفسیر می‌شود؛ محاسبهٔ هزینه و فایده دشوارتر و شناسایی تغییر واقعی در رفتار طرف مقابل محدودتر می‌گردد.جمع‌بندیسخنان اخیر روبیو از این جهت اهمیت دارند که نشان می‌دهند تاریخ و هویت چگونه می‌توانند وارد زبان امنیت ملی شوند و از یک مناقشهٔ مشخص مسئله‌ای با ابعاد تمدنی بسازند. اما تاریخ به‌خودی‌خود راهبرد تولید نمی‌کند و روایت تاریخی جایگزین شناخت دقیق طرف مقابل نمی‌شود.پرسش تعیین‌کننده برای تهران و واشنگتن این است که آیا می‌توانند میان آنچه دربارهٔ هویت و نیت یکدیگر تصور می‌کنند و آنچه در رفتار و تصمیم‌های واقعی قابل مشاهده است تمایز بگذارند. پاسخ به این پرسش برای آیندهٔ روابط دو کشور احتمالاً مهم‌تر از آن است که کدام طرف روایت قانع‌کننده‌تری از جنگ‌های ۲۵ قرن پیش ارائه کند.مآخذ کلیدی• Snyder 1977؛ Gray 1981؛ Johnston 1995؛ Desch 1998؛ Bloomfield 2012• Mead, W. R. (2001). Special Providence. Knopf.• Hall, E. (1989). Inventing the Barbarian. Oxford UP؛ Hartog, F. (1988). The Mirror of Herodotus. U. California Press؛ Said, E. (1978). Orientalism.• Walt, S. (1996). Revolution and War. Cornell UP.• متن خطابهٔ ۷ اکتبر ۲۰۲۶: وزارت خارجهٔ آمریکا؛ گزارش سی‌بی‌اس
۴۱
۴۱