تأکید شورای سیاستگذاری همایش «تحول در روششناسی علوم انسانی» بر ضرورت بازنگری در بنیانهای تولید علم
بررسی آخرین برنامههای علمی و اجرایی سومین همایش ملی تحول در روششناسی علوم انسانی در نشست شورای سیاستگذاری
نشست شورای سیاستگذاری سومین همایش ملی «تحول در روششناسی علوم انسانی» با حضور اعضای این شورا برگزار شد و طی آن ضمن بررسی روند فعالیتهای اجرایی و علمی همایش، بر اهمیت تحول در مبانی روششناختی علوم انسانی و نقش این رویداد علمی در ارتقای نظام تولید دانش تأکید شد.به گزارش دبیرخانه سومین همایش ملی «تحول در روششناسی علوم انسانی»، در ابتدای این نشست، دکتر زاهد با اشاره به روند فعالیتهای انجامشده در مسیر برگزاری همایش، ضمن تقدیر از تلاشهای صورتگرفته، بر ضرورت تداوم برنامهریزی منسجم و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و اجرایی موجود برای تحقق اهداف همایش تأکید کرد.وی با اشاره به جایگاه علوم انسانی در تحولات فرهنگی و تمدنی جامعه، اظهار داشت: تحول در علوم انسانی نیازمند توجه جدی به مبانی نظری و روشهای تولید علم است و بدون اصلاح و ارتقای روششناسی پژوهش، دستیابی به تحول علمی پایدار امکانپذیر نخواهد بود.دکتر زاهد، روش تحقیق را یکی از مهمترین ارکان نظام علمی دانست و خاطرنشان کرد که بسیاری از چالشهای موجود در عرصه علمی، ریشه در حوزه روششناسی دارد؛ ازاینرو، پرداختن تخصصی به این موضوع میتواند زمینهساز ارتقای کیفیت پژوهشها و تقویت جریان تولید دانش در کشور باشد.وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و تمدنی جامعه اسلامی، بر نقش علوم انسانی در تبیین، تحلیل و پاسخگویی به مسائل نوپدید جامعه تأکید کرد و افزود: بهرهگیری از پشتوانههای معرفتی و فرهنگی موجود، میتواند مسیر حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی را هموارتر سازد.در ادامه این نشست، گزارشی از اقدامات انجامشده در حوزه برنامهریزی و هماهنگیهای اجرایی همایش ارائه شد. بر اساس این گزارش، توسعه ارتباطات علمی با دانشگاهها، پژوهشگاهها، مراکز علمی و مؤسسات تخصصی و همچنین شناسایی و بهرهگیری از ظرفیت صاحبنظران حوزه علوم انسانی، از مهمترین برنامههای دبیرخانه همایش در دوره پیشرو است.در این جلسه همچنین بر تقویت رویکرد بینالمللی همایش تأکید شد. در همین راستا، موضوع دعوت از استادان و پژوهشگران برجسته خارجی برای حضور در کمیته علمی، توسعه همکاریهای علمی بینالمللی و فراهمسازی زیرساختهای لازم برای معرفی گستردهتر این رویداد علمی مورد بررسی قرار گرفت.اعضای شورای سیاستگذاری در ادامه، موضوع دو زبانهسازی پایگاه اطلاعرسانی و اقلام تبلیغاتی همایش را بررسی و بر ضرورت ارتقای سطح اطلاعرسانی و معرفی بینالمللی این رویداد تأکید کردند.همچنین در این نشست، برنامه برگزاری مراسم رونمایی از پوستر رسمی همایش مورد بررسی قرار گرفت و مقرر شد این مراسم در صورت نهایی شدن هماهنگیها و تأیید حضور مدعوین، در تاریخ ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵ با حضور آیتالله دژکام، رئیس دانشگاه شیراز و مشارکت مجازی یکی از استادان حوزه علمیه برگزار شود.در بخش پایانی نشست، برنامه نخستین پیشنشست علمی همایش مورد بررسی قرار گرفت و ضمن تأکید بر اهمیت برگزاری سلسله نشستهای تخصصی، هماهنگیهای لازم برای اجرای این برنامه و بهرهگیری از ظرفیت استادان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی انجام شد.سومین همایش ملی «تحول در روششناسی علوم انسانی» با هدف ایجاد بستری علمی برای گفتوگو، تبادل نظر و ارائه دیدگاههای نوین در حوزه روششناسی علوم انسانی، در مسیر تقویت بنیانهای نظری و پژوهشی این حوزه برگزار خواهد شد.
بررسی آخرین برنامههای علمی و اجرایی سومین همایش ملی تحول در روششناسی علوم انسانی در نشست شورای سیاستگذاری
نشست شورای سیاستگذاری سومین همایش ملی «تحول در روششناسی علوم انسانی» با حضور اعضای این شورا برگزار شد و طی آن ضمن بررسی روند فعالیتهای اجرایی و علمی همایش، بر اهمیت تحول در مبانی روششناختی علوم انسانی و نقش این رویداد علمی در ارتقای نظام تولید دانش تأکید شد.به گزارش دبیرخانه سومین همایش ملی «تحول در روششناسی علوم انسانی»، در ابتدای این نشست، دکتر زاهد با اشاره به روند فعالیتهای انجامشده در مسیر برگزاری همایش، ضمن تقدیر از تلاشهای صورتگرفته، بر ضرورت تداوم برنامهریزی منسجم و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و اجرایی موجود برای تحقق اهداف همایش تأکید کرد.وی با اشاره به جایگاه علوم انسانی در تحولات فرهنگی و تمدنی جامعه، اظهار داشت: تحول در علوم انسانی نیازمند توجه جدی به مبانی نظری و روشهای تولید علم است و بدون اصلاح و ارتقای روششناسی پژوهش، دستیابی به تحول علمی پایدار امکانپذیر نخواهد بود.دکتر زاهد، روش تحقیق را یکی از مهمترین ارکان نظام علمی دانست و خاطرنشان کرد که بسیاری از چالشهای موجود در عرصه علمی، ریشه در حوزه روششناسی دارد؛ ازاینرو، پرداختن تخصصی به این موضوع میتواند زمینهساز ارتقای کیفیت پژوهشها و تقویت جریان تولید دانش در کشور باشد.وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و تمدنی جامعه اسلامی، بر نقش علوم انسانی در تبیین، تحلیل و پاسخگویی به مسائل نوپدید جامعه تأکید کرد و افزود: بهرهگیری از پشتوانههای معرفتی و فرهنگی موجود، میتواند مسیر حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی را هموارتر سازد.در ادامه این نشست، گزارشی از اقدامات انجامشده در حوزه برنامهریزی و هماهنگیهای اجرایی همایش ارائه شد. بر اساس این گزارش، توسعه ارتباطات علمی با دانشگاهها، پژوهشگاهها، مراکز علمی و مؤسسات تخصصی و همچنین شناسایی و بهرهگیری از ظرفیت صاحبنظران حوزه علوم انسانی، از مهمترین برنامههای دبیرخانه همایش در دوره پیشرو است.در این جلسه همچنین بر تقویت رویکرد بینالمللی همایش تأکید شد. در همین راستا، موضوع دعوت از استادان و پژوهشگران برجسته خارجی برای حضور در کمیته علمی، توسعه همکاریهای علمی بینالمللی و فراهمسازی زیرساختهای لازم برای معرفی گستردهتر این رویداد علمی مورد بررسی قرار گرفت.اعضای شورای سیاستگذاری در ادامه، موضوع دو زبانهسازی پایگاه اطلاعرسانی و اقلام تبلیغاتی همایش را بررسی و بر ضرورت ارتقای سطح اطلاعرسانی و معرفی بینالمللی این رویداد تأکید کردند.همچنین در این نشست، برنامه برگزاری مراسم رونمایی از پوستر رسمی همایش مورد بررسی قرار گرفت و مقرر شد این مراسم در صورت نهایی شدن هماهنگیها و تأیید حضور مدعوین، در تاریخ ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵ با حضور آیتالله دژکام، رئیس دانشگاه شیراز و مشارکت مجازی یکی از استادان حوزه علمیه برگزار شود.در بخش پایانی نشست، برنامه نخستین پیشنشست علمی همایش مورد بررسی قرار گرفت و ضمن تأکید بر اهمیت برگزاری سلسله نشستهای تخصصی، هماهنگیهای لازم برای اجرای این برنامه و بهرهگیری از ظرفیت استادان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی انجام شد.سومین همایش ملی «تحول در روششناسی علوم انسانی» با هدف ایجاد بستری علمی برای گفتوگو، تبادل نظر و ارائه دیدگاههای نوین در حوزه روششناسی علوم انسانی، در مسیر تقویت بنیانهای نظری و پژوهشی این حوزه برگزار خواهد شد.
مصاحبه رئیس پژوهشکده تحول در علوم انسانی دانشگاه شیراز و دبیر علمی همایش تحول در روش شناسی علوم انسانی با ایسنا؛ تبیین ابعاد اندیشه علمی رهبر شهیدسید سعید زاهدزاهدانی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اندیشههای علمی رهبر شهید کشورمان بیان کرد: رهبر شهید اساساً علم را سلطان میدانستند و معتقد بودند که العلم سلطان است؛ به گونهای که علم را یکی از مقرنها و ارکان اصلی نظام اجتماعی میدیدند.وی افزود: در سیر تکامل جمهوری اسلامی به سوی تمدن نوین اسلامی، ما در مرحله نظامسازی بودیم و در این مسیر، ایشان بر دو محور کلیدی یعنی قوت نظامی و قوت علمی تمرکز ویژهای داشتند؛ از این رو، تا حد امکان بر روی علم سرمایهگذاری کرده و زمینه گسترش علم و فناوری در کشور را فراهم آوردند.عبور از مرزهای دانش با تکیه بر فلسفه اسلامیعضو هیات علمی دانشگاه شیراز تصریح کرد: چشمانداز رهبر شهید، تنها رسیدن به سطح جهانی نبود، بلکه هدف ایشان فراتر رفتن از جهان بود؛ یعنی درنوردیدن مرزهای علم. این هدف تنها با تغییر در مبانی هستیشناختی، معرفتشناختی و روششناختی علم ممکن است که همگی در حوزه فلسفه جای دارند. ایشان معتقد بودند فلسفه اسلامی باید «امتداد عملی» یابد و تحولی در آن ایجاد شود تا به جای اکتفا به سنتهای فلسفی، آنها را رشد داده و پیش ببرند، چرا که تنها با این رویکرد میتوان مرزهای دانش را شکست و به قلههای جدید دست یافت.تفاوت هستیشناسی اسلامی و مادهگرازاهد زاهدانی در تبیین این دیدگاه گفت: در هستیشناسی مادهگرای تمدن مدرن، تنها به صورت ماده توجه میشود، اما هستیشناسی اسلامی، جنبههای عقلی، قلبی، گرایشی و غیبی موضوع را نیز مد نظر قرار میدهد. همچنین در معرفتشناسی که مبنای شناخت است، ما ابزارهای گستردهتری نسبت به «تجربه»(که تنها ابزار علوم تجربی است) در اختیار داریم. این امر باعث میشود روششناسی ما جامعتر شده و بتوانیم به راحتی از دانشهای امروز عبور کرده و به همان قلههایی برسیم که رهبر شهید همواره بر دستیابی به آنها تأکید داشتند.مسئولیت مدیران در حفظ سرمایههای انسانیمسئول پژوهشکده تحول در علوم انسانی دانشگاه شیراز با اشاره به دستاوردهای فعلی کشور بیان کرد: تلاشهای مستمر رهبر شهید ما را به مدارجی رساند که امروز علم و فناوری جامعه ما قادر است با نمونههای جهانی رقابت کند.وی تأکید کرد: اکنون وظیفه مدیران جمهوری اسلامی است که میراث این امام شهید را حفظ کرده و شرایطی ایجاد کنند که فناوران و عالمان جامعه در کشور بمانند و دچار ناامیدی نشوند.دانشگاه به مثابه «دارالعلم» و تحول در علوم انسانیمسئول پژوهشکده تحول در علوم انسانی دانشگاه شیراز اظهار کرد: رهبر شهید دانشگاه را «دارالعلم» میدانستند و در مورد دانشگاه شیراز نیز هم بر این تأکید داشتند که هم علوم انسانی و هم علم و فناوری باید رشد کنند.وی در ادامه افزود: ایشان مقلد بودن علوم انسانی از غرب را نمیپسندیدند و معتقد بودند علوم انسانی غرب نمیتواند مسائل ما را حل کند؛ بنابراین، ایجاد تحول در علوم انسانی برای پاسخ به نیازهای جامعه، از اولویتهای بنیادین ایشان بود.
پیشنشست علمی «تبارشناسی منظومه فکری علم مدرن»در امتداد مباحث و گفتوگوهای علمی پیرامون تحول در روششناسی علوم انسانی، پیشنشست علمی با عنوان:
«تبارشناسی منظومه فکری علم مدرن» برگزار میشود.این نشست با هدف بازخوانی زمینههای شکلگیری علم مدرن و واکاوی بنیانهای نظری آن، به بررسی اصول، مبانی و غایات حاکم بر تفکر علم مدرن میپردازد؛ موضوعی که شناخت آن، گامی اساسی در فهم تحولات روششناختی علوم انسانی و امکان طرح افقهای جدید در این حوزه به شمار میآید.
سخنران:دکتر حمید پارسانیاپژوهشگر و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی دبیر علمی نشست:دکتر سید سعید زاهد،رییس پژوهشکده تحول علوم انسانی زمان: شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ ساعت: ۱۰ تا ۱۲ شیوه برگزاری: مجازیهمراه با گواهی حضور در نشست لینک حضور در پیشنشستhttp://vroom.shirazu.ac.ir/economic9این پیشنشست، فرصتی برای گفتوگویی علمی درباره تبار، مبانی و غایات علم مدرن و نسبت آن با مسئله تحول در علوم انسانی فراهم میکند.سایت همایش تحول در روش شناسی علوم انسانی
https://methodologydevelopment.shirazu.ac.ir
دکتر حمید پارسانیا را بیشتر بشناسیم از «علم» تا «منظومه فکری علم مدرن»وقتی از علم مدرن سخن میگوییم، تنها با مجموعهای از نظریهها، روشها و تکنیکهای پژوهشی روبهرو نیستیم؛ پشت هر نظام علمی، مجموعهای از مبانی فلسفی، معرفتشناختی و هستیشناختی قرار دارد که مسیر شکلگیری و جهت حرکت آن را تعیین میکند.
اینجاست که پرسش از تبار و ریشههای فکری علم مدرن اهمیت پیدا میکند:
علم مدرن چگونه شکل گرفت؟چه مبانیای بر آن حاکم شد؟و این مبانی، چه غایاتی را در مسیر تولید علم رقم زدند؟
دکتر حمید پارسانیا، استاد دانشگاه، جامعهشناس و پژوهشگر حوزه فلسفه علوم اجتماعی، از جمله چهرههایی است که بخش مهمی از آثار و اندیشههای خود را به بررسی همین لایههای بنیادین اختصاص داده است.
دغدغه اصلی در اندیشه دکتر پارسانیا چیست؟در نگاه مطرحشده در آثار ایشان، برای شناخت یک علم نباید تنها به روشهای کاربردی آن توجه کرد؛ بلکه باید به مبانی و پیشفرضهایی بازگشت که پیش از شکلگیری نظریهها، مسیر علم را تعیین میکنند.
از همین منظر، ایشان میان دو سطح از روششناسی تمایز میگذارد:
روششناسی بنیادینمجموعه مبانی، اصول و انگارههای فلسفی و معرفتشناختی که جهت و مسیر تکوین علم را مشخص میکنند. روششناسی کاربردیابزارها و تکنیکهایی همچون مصاحبه، پرسشنامه، استقراء و روشهای تحلیل داده که در فرایند پژوهش به کار گرفته میشوند. یک پرسش مهم برای تأملاگر بخواهیم علم مدرن را بشناسیم، آیا کافی است فقط روشهای پژوهش آن را بررسی کنیم؟
یا باید یک گام به عقب برگردیم و بپرسیم:
این روشها بر چه تصوری از «علم»، «عقل»، «انسان» و «واقعیت» بنا شدهاند؟
در همین زمینه بر نقد محدود شدن مفهوم علم به تجربه حسی و پوزیتیویسم و همچنین توجه به ظرفیتهای عقل، شهود و وحی تأکید دارد.
برخی آثار مرتبطدر میان آثار معرفیشده برای دکتر پارسانیا، آثاری همچون:
• فلسفه و روش علوم اجتماعی• سنت، ایدئولوژی، علم• روششناسی اندیشه اجتماعی مسلمین• روششناسی انتقادی حکمت صدرایی• جهانهای اجتماعی• رنسانس دینی و سکولاریسم پنهان
قرار دارند.
چرا حضور دکتر پارسانیا در این نشست مهم است؟زیرا تبارشناسی منظومه فکری علم مدرن ما را از سطح تکنیکها و روشهای پژوهش فراتر میبرد و به پرسش از اصول، مبانی و غایات حاکم بر تفکر علمی میرساند؛ حوزهای که با بحثهای ایشان درباره فلسفه علوم اجتماعی، روششناسی بنیادین و مبانی معرفتی علم ارتباط مستقیم دارد.
محور نشست:
تبارشناسی منظومه فکری علم مدرن تبیین اصول، مبانی و غایات حاکم بر تفکر علم مدرن این نشست، فرصتی برای بازگشت از «روش» به «مبانی» و از «علم» به منظومه فکری پشت آن است.