پژوهشگران ژنهای MAML2* و ZMIZ1 را در ارتباط با جایگاههای ژنتیکی مستعدکننده IBD شناسایی کردند. این ژنها در سلولهای دندریتیک با تنظیم مسیر پیامرسانی Notch مرتبطاند؛ مسیری مهم در تنظیم پاسخهای ایمنی مخاط روده.
پژوهشگران با تلفیق سه رویکرد محاسباتی، ارتباط میان تغییرات ژنتیکی، بیان ژن و نوع سلول را بررسی کردند:
ن در سلولهای مختلف.
سیگنالهای eQTL شناساییشده در سطح اختصاصی سلولها، بیش از ۳.۵ برابر بیشتر از تحلیل کل بافت با جایگاههای ژنتیکی مرتبط با IBD هممکانی داشتند. این نتیجه نشان میدهد بررسی اختصاصی سلولها میتواند ارتباطهای ژنتیکی پنهان در تحلیل کلی بافت را آشکار کند.
تلفیق دادههای تکسلولی و ژنتیکی کمک میکند از شناسایی یک تغییر ژنتیکی فراتر برویم و مشخص کنیم این تغییر احتمالاً در کدام سلول، از طریق کدام ژن و مسیر مولکولی بر بیماری اثر میگذارد؛ رویکردی ارزشمند برای شناخت سازوکار بیماری و شناسایی اهداف درمانی بالقوه.
Alegbe T, Harris BT, Fachal L, et al. Cell-type-resolved genetic variation sha
pes inflammatory bowel disease risk. Nature*. 2026;656:129–139.
https://doi.org/10.1038/s41586-026-10627-z
#بیوانفورماتیک #ایمونولوژی #بیماری_التهابی_روده #scRNAseq #eQTL #GWAS #سلول_دندریتیک #Notch
۷۰
۱۵:۳۱
🧬 *چطور از دادههای بیان ژن به شناخت دقیقتر سلولها میرسیم؟
آیا میتوانیم فعالیت ژنها را در تکتک سلولهای یک بافت بررسی کنیم؟
در روش معمول RNA-seq (Bulk RNA-seq)، بیان ژن در مجموع سلولهای یک نمونه بررسی میشود؛ بنابراین تفاوتهای مولکولی میان سلولها ممکن است در میانگین کلی پنهان بماند.
اما تکنیک Single-cell RNA Sequencing (scRNA-seq) امکان بررسی الگوی بیان ژن را در سطح سلولهای منفرد فراهم میکند.
🧫 این تکنیک چگونه انجام میشود؟
ابتدا سلولهای نمونه بافتی از یکدیگر جدا میشوند. سپس RNA سلولها با استفاده از بارکدهای اختصاصی شناسایی و برای توالییابی آماده میشود. در نهایت، دادههای بیان ژن برای هر سلول به دست میآیند.
بیوانفورماتیک چه نقشی در این فرایند دارد؟
دادههای حاصل از توالییابی بهتنهایی قابل تفسیر کامل نیستند. تحلیل بیوانفورماتیکی به استخراج اطلاعات زیستی از این دادهها کمک میکند:
۱. کنترل کیفیت (Quality Control): شناسایی سلولهای کمکیفیت، سلولهای چندگانه (Doublets) و آلودگی RNA آزاد.
۲. نرمالسازی (Normalization): تعدیل تفاوتهای فنی و عمق توالییابی برای مقایسه مناسبتر سلولها.
۳. کاهش ابعاد و خوشهبندی (Dimensionality Reduction & Clustering): شناسایی الگوهای مشابه بیان ژن و گروهبندی سلولها.
۴. شناسایی هویت سلولی (Cell Annotation): تعیین انواع و زیرجمعیتهای سلولی با کمک ژنهای نشانگر.
۵. تحلیلهای پاییندستی (Downstream Analysis): شناسایی ژنهای با بیان متفاوت، بررسی غنیشدگی مسیرهای زیستی و استنباط ارتباطات احتمالی میان سلولها.
چرا این تکنیک اهمیت دارد؟
در بیماریها، سلولهای مختلف بافت ممکن است پاسخهای مولکولی متفاوتی به بیماری نشان دهند.
scRNA-seq به ما کمک میکند زیرجمعیتهای سلولی، الگوهای اختصاصی بیان ژن و تغییرات مولکولی مرتبط با التهاب را شناسایی کنیم؛ اطلاعاتی که ممکن است در بررسی کل بافت قابل تفکیک نباشند.
پیام اصلی: scRNA-seq دادههای بیان ژن را در سطح سلول منفرد فراهم میکند و بیوانفورماتیک این دادهها را به شناخت دقیقتر جمعیتهای سلولی و سازوکارهای مولکولی بیماری تبدیل میکند.
تهیهکننده:* فاطمه احمدزاده
#بیوانفورماتیک #ایمونولوژی #scRNAseq #توالییابی_تکسلولی #RNAseq
گروه ایمونولوژی علوم پزشکی ایران
🧫 این تکنیک چگونه انجام میشود؟
ابتدا سلولهای نمونه بافتی از یکدیگر جدا میشوند. سپس RNA سلولها با استفاده از بارکدهای اختصاصی شناسایی و برای توالییابی آماده میشود. در نهایت، دادههای بیان ژن برای هر سلول به دست میآیند.
دادههای حاصل از توالییابی بهتنهایی قابل تفسیر کامل نیستند. تحلیل بیوانفورماتیکی به استخراج اطلاعات زیستی از این دادهها کمک میکند:
در بیماریها، سلولهای مختلف بافت ممکن است پاسخهای مولکولی متفاوتی به بیماری نشان دهند.
scRNA-seq به ما کمک میکند زیرجمعیتهای سلولی، الگوهای اختصاصی بیان ژن و تغییرات مولکولی مرتبط با التهاب را شناسایی کنیم؛ اطلاعاتی که ممکن است در بررسی کل بافت قابل تفکیک نباشند.
#بیوانفورماتیک #ایمونولوژی #scRNAseq #توالییابی_تکسلولی #RNAseq
۷۸
۵:۵۹
🧬 گامی جدید در ایمونوتراپی سرطان پانکراس: هدفگیری جهشهای KRAS
یکی از چالشهای اصلی در درمان سرطان پانکراس (PDAC)، پاسخ محدود این سرطان به روشهای متداول ایمونوتراپی است. پژوهشی جدید که در سال ۲۰۲۶ در مجله معتبر Nature Medicine منتشر شده، رویکردی نوین برای مقابله با این چالش را بررسی کرده است.
موضوع پژوهش چیست؟
در این کارآزمایی بالینی فاز دوم (AMPLIFY-7P)، محققان یک واکسن درمانی به نام ELI-002 7P را بررسی کردند. این واکسن با هدف تحریک پاسخ سلولهای T علیه هفت جهش شایع KRAS طراحی شده است.
مهمترین یافتههای پژوهش:
این مطالعه شامل ۱۴۴ بیمار مبتلا به سرطان پانکراس با جهش KRAS بود که تحت جراحی قرار گرفته بودند.
هدف اصلی مطالعه، یعنی بهبود بقای بدون بیماری (DFS)، محقق نشد (۲۳٫۸ در برابر ۲۱٫۲ ماه؛ HR=0.85).
با این حال، در ۹۸٫۹ درصد از بیماران قابل ارزیابی، پاسخ سلولهای T اختصاصی علیه جهشهای KRAS مشاهده شد.
در تحلیلهای اکتشافی، بیمارانی که پاسخ ایمنی قویتری به واکسن نشان دادند، بقای بدون بیماری بهتری داشتند.
واکسن از نظر ایمنی نیز نتایج مطلوبی نشان داد و افزایش عوارض جانبی شدید در مقایسه با گروه تحت پایش مشاهده نشد.
اهمیت این یافتهها چیست؟
این پژوهش اهمیت تحریک هدفمند سیستم ایمنی علیه جهشهای اختصاصی تومور را برجسته میکند و میتواند مسیرهای جدیدی برای توسعه واکسنهای درمانی سرطان فراهم سازد.با این حال، یک نکته اساسی وجود دارد: ایجاد پاسخ ایمنی قوی الزاماً به معنای اثربخشی بالینی قطعی نیست. از آنجا که مطالعه به نقطه پایانی اولیه خود دست نیافت، برای تأیید ارزش درمانی این رویکرد به مطالعات بیشتر نیاز است.پرسش مهم برای پژوهشهای آینده این است: چگونه میتوان پاسخ ایمنی قدرتمند ایجادشده توسط واکسن را به بهبود معنادار و پایدار پیامدهای بالینی بیماران تبدیل کرد؟
تهیه کننده: پریسا اسمعیلی
منبع:Nature Medicine (2026)Lymph node-targeted, mKRAS-specific amphiphile vaccine in pancreatic cancer: the randomized phase 2 AMPLIFY-7P trial.
https://doi.org/10.1038/s41591-026-047347
#سرطان_پانکراس #ایمونوتراپی #واکسن_سرطان #ایمونولوژی #پژوهش_پزشکی #KRAS
گروه ایمونولوژی علوم پزشکی ایران
یکی از چالشهای اصلی در درمان سرطان پانکراس (PDAC)، پاسخ محدود این سرطان به روشهای متداول ایمونوتراپی است. پژوهشی جدید که در سال ۲۰۲۶ در مجله معتبر Nature Medicine منتشر شده، رویکردی نوین برای مقابله با این چالش را بررسی کرده است.
در این کارآزمایی بالینی فاز دوم (AMPLIFY-7P)، محققان یک واکسن درمانی به نام ELI-002 7P را بررسی کردند. این واکسن با هدف تحریک پاسخ سلولهای T علیه هفت جهش شایع KRAS طراحی شده است.
مهمترین یافتههای پژوهش:
این پژوهش اهمیت تحریک هدفمند سیستم ایمنی علیه جهشهای اختصاصی تومور را برجسته میکند و میتواند مسیرهای جدیدی برای توسعه واکسنهای درمانی سرطان فراهم سازد.با این حال، یک نکته اساسی وجود دارد: ایجاد پاسخ ایمنی قوی الزاماً به معنای اثربخشی بالینی قطعی نیست. از آنجا که مطالعه به نقطه پایانی اولیه خود دست نیافت، برای تأیید ارزش درمانی این رویکرد به مطالعات بیشتر نیاز است.پرسش مهم برای پژوهشهای آینده این است: چگونه میتوان پاسخ ایمنی قدرتمند ایجادشده توسط واکسن را به بهبود معنادار و پایدار پیامدهای بالینی بیماران تبدیل کرد؟
تهیه کننده: پریسا اسمعیلی
https://doi.org/10.1038/s41591-026-047347
#سرطان_پانکراس #ایمونوتراپی #واکسن_سرطان #ایمونولوژی #پژوهش_پزشکی #KRAS
۶۳
۱۶:۰۰
🧫 🧬 از یک سلول تا دنیایی از پژوهش و نوآوری!
کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران با همکاری استارتاپ تیوان ژن، مرکز تحقیقات علوم و تکنولوژی باروری و انجمن علمی رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار میکند؛
کارگاه کشت سلول، تکنیک ها، چالش ها و انتخابهای هوشمندانه
در این کارگاه، با اصول و تکنیکهای کاربردی کشت سلول آشنا میشوید و مهارتهای لازم برای کار اصولی و مدیریت چالشهای رایج در کشت سلولی را فرا میگیرید.
سرفصلهای کارگاه:
مبانی، تجهیزات و اصول استریلیزاسیون
تکنیک آسپتیک
ذوب، پاساژ، شمارش و فریز سلول
آلودگیها؛ تشخیص و ریشهیابی
مدیریت هزینه و انتخابهای هوشمندانه
مدرس: بهار مانیدانشجوی کارشاسی ارشد بیوتکنولوژی پزشکیسرگروه دپارتمان بیوتکنولوژی استارتاپ تیوان ژن
تاریخ برگزاری: ۲۸ و ۲۹ آبان ۱۴۰۵
زمان: ساعت ۱۷ تا ۱۹
هزینه ثبتنام: ۳۰۰ هزار تومان
با ۵۰٪ تخفیف: فقط ۱۵۰ هزار تومان!
همراه با ارائه گواهی معتبر دانشگاهی
جهت ثبتنام و کسب اطلاعات بیشتر، به آیدی تلگرامی زیر مراجعه فرمایید:@RASA_IUMS_Admin
گروه ایمونولوژی علوم پزشکی ایران
کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران با همکاری استارتاپ تیوان ژن، مرکز تحقیقات علوم و تکنولوژی باروری و انجمن علمی رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار میکند؛
در این کارگاه، با اصول و تکنیکهای کاربردی کشت سلول آشنا میشوید و مهارتهای لازم برای کار اصولی و مدیریت چالشهای رایج در کشت سلولی را فرا میگیرید.
۷۳
۱۷:۱۳
جلد نوامبر ۲۰۲۶ مجله Trends in Immunology، تصویری نمادین از التهاب روده و نقش میکروبیوتا در بازگرداندن تعادل ایمنی به نمایش میگذارد.در این تصویر، قلعهای در حال سوختن نمادی از التهاب و آسیب بافتی روده است. دانشمند با عصایی نمادین از میکروبهای روده، جریان نورانی متابولیتهای میکروبی را آزاد میکند؛ گویی این ترکیبات میتوانند به نجات سرزمین کمک کنند.
اما نگهبانان این سرزمین چه کسانی هستند؟ سلولهای ایمنی که عملکرد آنها تحت تأثیر وضعیت متابولیکشان قرار دارد.
یک مثال جالب: اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه (SCFAs)این ترکیبات که از تخمیر فیبرهای غذایی توسط باکتریهای روده تولید میشوند، بهویژه بوتیرات، میتوانند در تنظیم پاسخهای ایمنی نقش داشته باشند.برای مثال، بوتیرات با تأثیر بر فعالیت سلولهای T تنظیمی (Treg) و تقویت عملکرد تنظیمی آنها، میتواند به حفظ تحمل ایمنی و هموستاز روده کمک کند.
این ارتباط در بیماریهای التهابی روده (IBD) چه اهمیتی دارد؟در IBD، تغییر ترکیب و عملکرد میکروبیوتا میتواند الگوی تولید متابولیتها و ارتباط متابولیکی میان میکروبها و سلولهای میزبان را مختل کند.این اختلال ممکن است عملکرد میتوکندری، متابولیسم سلولهای ایمنی و تنظیم پاسخهای التهابی را تحت تأثیر قرار دهد و به تداوم التهاب کمک کند.
#Immunology #Immunometabolism #GutMicrobiota #IBD #TranslationalMedicine
۸۴
۱۰:۵۶
یکی از پیامدهای افزایش سن، تضعیف عملکرد سیستم ایمنی یا Immunosenescence است. تحلیل وابسته به سن تیموس (Thymic Involution) و کاهش تولید سلولهای T بکر، از عوامل مهم این فرایند هستند.
در پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در مجله Nature، محققان با استفاده از نانوذرات لیپیدی حامل mRNA، سلولهای کبدی موشهای پیر را به تولید سه فاکتور DLL1، FLT3L و IL-7 وادار کردند.
🧬 نقش این سه فاکتور چیست؟
افزایش این سه فاکتور موجب افزایش پیشسازهای لنفوئیدی (CLPs)، تقویت ورود آنها به تیموس و افزایش تولید سلولهای T جدید شد. همچنین جمعیت سلولهای دندریتیک cDC1 افزایش یافت.
از نظر عملکردی نیز موشهای پیر پاسخ بهتری به واکسیناسیون پپتیدی نشان دادند. علاوه بر این، نفوذ و تنوع کلونال سلولهای +T CD8 اختصاصی تومور و پاسخ ضدتوموری افزایش یافت و اثربخشی مهارکنندههای نقاط وارسی ایمنی (Immune Checkpoint Blockade) بهبود پیدا کرد.
در این رویکرد، کبد بهجای تیموس بهعنوان بستری موقت برای تولید فاکتورهای حمایتی سیستم ایمنی به کار گرفته شد. این یافته میتواند مسیر جدیدی برای جبران بخشی از افت عملکرد ایمنی ناشی از افزایش سن فراهم کند.
#Immunosenescence #ThymicInvolution #TCellImmunity #ImmuneRejuvenation
۷۱
۶:۰۴
🧬 هر آزمایش موفق، با طراحی دقیق آغاز میشود!
اطلاعیه برگزاری کارگاه آموزشی طراحی پرایمر
تاریخ برگزاری: شنبه ۳۰ آبان
زمان: ۱۲ ظهر
️ مدت: یک ساعت و نیم
مکان: کلاس گروه ایمونولوژی
نحوه برگزاری: حضوری
همراه با اعطای گواهی حضور از دبیرخانه استعداد درخشان دانشگاه
حضور کلیه علاقهمندان در این کارگاه بلامانع و رایگان است.
گروه ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران اینستاگرام لینکدین بله
۱۳۱
۱۱:۱۲
۴۱
۱۸:۲۰
از کووید ۱۹ تا سندرم آلیس در سرزمین عجایب؛ وقتی التهاب سیستمیک ممکن است بر ادراک ما اثر بگذارد! تصور کن دستهایت را بزرگتر از اندازه واقعی ببینی، فاصلهها تغییر کنند یا گذر زمان برایت معنای متفاوتی پیدا کند!این تجربهها میتوانند از علائم مرتبط با سندرم آلیس در سرزمین عجایب (AIWS) باشند؛ وضعیتی که در آن ادراک اندازه، فاصله، زمان یا ابعاد بدن دچار اختلال میشود.
اما چه ارتباطی میان این پدیده و کووید ۱۹ وجود دارد؟۱. کووید و تغییر در ادراکدر مطالعهای منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در BMC Neurology، پژوهشگران علائم مرتبط با AIWS را در افراد دارای سردرد پایدار پس از کووید بررسی کردند.از میان ۴۲۱ شرکتکننده، ۱۰۶ نفر (۲۵٫۲٪) دستکم یک علامت مرتبط با این سندرم را گزارش کردند.شایعترین علائم عبارت بودند از:- اختلال در درک زمان: ۳۲٫۱٪- مسخ واقعیت یا شخصیت: ۲۴٫۵٪- تغییر در ادراک رنگها: ۲۰٫۸٪همچنین تجربه این علائم در مرحله حاد کووید، با گزارش آنها در دوره پس از عفونت ارتباط قوی داشت (OR≈9.9).البته این نتایج به معنای تشخیص قطعی AIWS در تمام این افراد نیست.
۲. سد خونیـمغزی؛ مرز محافظ مغزمطالعهای در Nature Neuroscience در سال ۲۰۲۴ نشان داد که برخی افراد مبتلا به کووید طولانی و مهمغزی (Brain Fog)، دچار افزایش نفوذپذیری سد خونیـمغزی (BBB) هستند.پژوهشگران با تصویربرداری MRI، اختلال این سد را در نواحی مختلف مغز مشاهده کردند. همچنین سطح TGF-β با میزان اختلال نفوذپذیری BBB ارتباط داشت.این یافتهها احتمال نقش التهاب و اختلالات عروقی را در برخی پیامدهای عصبی کووید طولانی مطرح میکنند.
۳. میکروگلیا؛ نگهبانان مغزاما داستان به سد خونیـمغزی ختم نمیشود.در پژوهشی منتشرشده در Nature Neuroscience در سال ۲۰۲۵، تغییرات عملکردی میکروگلیا در بافت مغز افراد فوتشده بر اثر کووید بررسی شد.یافتهها شامل:- تغییر عملکرد میکروگلیا- اختلال عملکرد میتوکندری- تغییر در تعاملات سلولی- آسیب به ساختارهای مرتبط با سیناپس و میلیناین تغییرات با التهاب سیستمیک وابسته به IL-1 و IL-6 ارتباط داشتند.میکروگلیا سلولهای ایمنی مقیم مغز هستند و در حفظ هموستاز و تنظیم ارتباطات عصبی نقش مهمی دارند.
۴. آیا این یافتهها به هم مرتبطاند؟سه پژوهش، سه بخش متفاوت از یک مسئله را نشان میدهند:
منابع:1. BMC Neurology. 2025. DOI: 10.1186/s12883-025-04422-y2. Greene et al. Nature Neuroscience. 2024. DOI: 10.1038/s41593-024-01576-93. Fekete et al. Nature Neuroscience. 2025. DOI: 10.1038/s41593-025-01871-z
۴۴
۱۳:۳۴
از شما دعوت میکنیم خلاقیت خود را به تصویر بکشید و در قالب یک انیمیشن، بخشی از دنیای شگفتانگیز ایمونولوژی را روایت کنید.
منتظر خلاقیت شما هستیم.
۱۴
۴:۲۰