چرا وقتی کسی ناراحت یا غمگین هست، دلمان میخواهد کمکش کنیم؟ این حس همدلی و کمک به دیگران، چیزی نیست که فقط یاد بگیریم. علم جدید میگوید این رفتار ریشه خیلی عمیقی در مغز ما دارد — ریشهای که احتمالاً از غریزه پدر و مادر بودن میآید!
دانشمندان در یک مطالعه جالب روی موشها این موضوع را بررسی کردند:
- موشهایی که خیلی خوب از بچههایشان مراقبت میکردند (مثل تمیز کردن، گرم نگه داشتن و آرام کردن آنها)، وقتی یک موش بزرگسال دیگر را در حالت استرس و ناراحتی میدیدند، بیشتر به کمکش میرفتند. مثلاً نزدیکش میرفتند، موهایش را تمیز میکردند و سعی میکردند آرامش کنند.
- جالبترین بخش: همان قسمت مغز به نام MPOA (که مسئول رفتار والدینی است) هم برای مراقبت از بچهها و هم برای کمک به موشهای بزرگسال ناراحت فعال میشود.
- مغز از یک مسیر عصبی مشترک استفاده میکند: وقتی کمک میکنی، ماده شیمیایی دوپامین (هورمون لذت و پاداش) در مغز ترشح میشود. یعنی کمک کردن به دیگران واقعاً برای مغز ما لذتبخش است، درست مثل مراقبت از فرزندمان.
- حتی گروه خاصی از سلولهای مغزی که برای پدر/مادر بودن فعال میشوند، بعداً برای کمک به دیگران هم ضروری هستند.
به زبان خیلی ساده: مغز ما سیستم مراقبت از بچه را «بازاستفاده» کرده تا به ما کمک کند به همنوعان خودمان هم مهربانی کنیم. یعنی غریزه والدینی، پایه و اساس رفتارهای مهربانانه و اجتماعی ما در بزرگسالی شده است.
این کشف خیلی مهم است چون:- توضیح میدهد چرا بعضیها به طور طبیعی بیشتر همدل و کمککننده هستند.- میتواند به درک بهتر و درمان مشکلاتی مثل اوتیسم، افسردگی یا مشکل در روابط اجتماعی کمک کند.
در نهایت، این مطالعه به ما یادآوری میکند که توانایی کمک به دیگران، یکی از عمیقترین و طبیعیترین بخشهای وجود ماست — ریشه در همان عشقی که والدین به فرزندانشان دارند.
عالی نیست؟
مقاله کامل (Open Access): https://www.nature.com/articles/s41586-026-10327-8عنوان مقاله: Shared neural substrates of prosocial and parenting behaviours
۴۳ چند دقیقه حرف عمیق، مغز غریبهها را به هم متصل میکند؟اگر فکر میکنید برای ایجاد یک ارتباط عمیق به ماهها زمان نیاز دارید، یک مطالعه جدید در علوم اعصاب اجتماعی حرف دیگری میزند.
پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، فعالیت مغز ۷۰ جفت غریبه را در حین گفتگوهای معمولی (مثل «آخرین فیلمی که دیدی») و عمیق (مثل «آخرین باری که در خلوت گریه کردی») بررسی کردند.
نتیجه شگفتانگیز بود: حتی بعد از یک جلسه مکالمه عمیق، مغز غریبهها در شبکه حالت پیشفرض (DMN) هماهنگ میشد – همان شبکهای که با خودآگاهی، همدلی و درک ذهن دیگران مرتبط است.
عجیبتر اینکه محققان با کمک یادگیری ماشین توانستند با دقت ۶۴.۵٪ تشخیص دهند که کدام جفتها حس نزدیکی بیشتری داشتهاند، تنها بر اساس میزان هماهنگی مغزشان.
یافته کلیدی: حتی مکالمات عمیق و کوتاه (و نه لزوماً طولانی)، اگر با صمیمیت و حضور ذهن همراه باشند، ردپای عصبی مشترکی در مغز دو نفر ایجاد میکنند.
---
این یافته در زندگی چه کاربردی دارد؟۱. در روابط عاطفی و دوستیهای جدید: اگر میخواهید با کسی زود به صمیمیت برسید، به جای گفتگوهای سطحی، چند سؤال عمیق و شخصی (مثل «از چه چیزی در زندگی بیشتر میترسی؟») بپرسید. مغز شما و او سریعتر هماهنگ میشود.۲. در درمان و مشاوره: درمانگران میتوانند با طراحی گفتگوهای معنادار، هماهنگی مغزی مراجع و خودشان را افزایش دهند که به بهبود رابطه درمانی کمک میکند.۳. در محیط کار و تیمسازی: رهبران تیم میتوانند جلسات «حرف عمیق» کوتاهی را جایگزین جلسات خشک و اطلاعاتی کنند تا همدلی و همکاری در تیم افزایش یابد.۴. در آموزش و کلاس درس: معلمانی که با دانشآموزان درباره تجربیات شخصی و احساسی گفتگو میکنند، احتمالاً هماهنگی عصبی بیشتری ایجاد میکنند که به یادگیری عمیقتر کمک میکند.
خلاصه: لازم نیست سالها منتظر بمانید تا با کسی «همراه» شوید. کافی است چند دقیقه از سطح پایینتر بروید و از ته دل حرف بزنید – مغزتان بقیه کار را انجام میدهد.---
عنوان مقاله:Making new connections: An fNIRS machine learning classification study of neural synchrony in the default mode network لینک مقاله (DOI):https://doi.org/10.1101/2025.05.31.656874جهت مطالعه مقالات مشابه، گروه مطالعاتی اینوفورس را دنبال کنید WWW.INEU4S.COM
۴۱ آیا معلم "راهنما" بهتره یا "استاد همهچیزدان"؟ یک مطالعه خیلی جالب با تصویربرداری مغز (fNIRS) روی ۵۴ جفت معلم-کودک (۴ تا ۷ ساله) انجام شده که حین ساختن لگو با هم، مغزشون رو همزمان اسکن کردن!
دو روش تدریس رو مقایسه کردن:
۱. سازندهگرا (Constructivist): معلم مثل یه راهنما عمل میکنه، سؤال باز میپرسه، کودک رو تشویق به کشف و رهبری میکنه.
۲. دستورگرا (Instructivist): معلم مثل یک متخصص همهچیز رو قدمبهقدم توضیح میده و دستور مستقیم میده.
نتیجه شگفتانگیز: در روش سازندهگرا، همآوایی و همگامی مغز معلم و کودک (Inter-brain synchrony) بهطور معناداری بالاتر بود، مخصوصاً در نواحی پیشانی راست که مربوط به درک همدیگه و تفکر اجتماعی هست.
یعنی مغز معلم و کودک واقعاً "با هم" کار میکردن و یه فضای شناختی مشترک داشتن!
در روش دستورگرا، معلم بار شناختی بیشتری روی مغز خودش داشت، اما ارتباط مغزی بین معلم و کودک کمتر بود.
خلاصه ساده: وقتی کودک فعالانه کشف میکنه و معلم همراهش هست، مغزها بیشتر به هم متصل میشن و یادگیری عمیقتری اتفاق میافته.
این اولین مدرک نوروساینس برای تأیید برتری رویکرد سازندهگرا در سطح مغز هست!
---با گروه مطالعاتی اینوفورس در دنیای علوم اعصاب قدم بردار WWW.INEU4S.COM منبع مقاله: Hui Li et al. (2026). The neural correlates of pedagogy: An fNIRS hyperscanning study of constructivist and instructivist approaches in teacher-child dyads. NeuroImage, 327, 121719.
لینک مقاله: https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2026.121719۵۲۱
آیا «هورمون اعتماد» واقعاً وجود دارد؟سالهاست اکسیتوسین را به عنوان هورمون عشق، صمیمیت و اعتماد میشناسند؛ اما آیا واقعاً میتواند باعث شود بیشتر به دیگران اعتماد کنیم؟
یک پژوهش بزرگ و از پیش ثبتشده در سال ۲۰۲۵ روی ۳۵۹ نفر که بهطور طبیعی سطح اعتماد پایینی داشتند، به این سؤال پاسخ داد.
نتیجه جالب بود:افرادی که اکسیتوسین دریافت کردند، حدود ۱۵٪ بیشتر از گروه دارونما رفتارهای مبتنی بر اعتماد نشان دادند. وقتی نتایج این مطالعه با پژوهشهای قبلی ترکیب شد، این افزایش به حدود ۱۷٪ رسید.
اما نکته مهم اینجاست:اکسیتوسین همه را به یک اندازه تحت تأثیر قرار نمیدهد؛ به نظر میرسد بیشترین اثر آن در افرادی دیده میشود که ذاتاً سختتر به دیگران اعتماد میکنند.
دانشمندان معتقدند اکسیتوسین با کاهش فعالیت آمیگدال (مرکز پردازش ترس) و تقویت مدارهای اجتماعی مغز، شکلگیری اعتماد را آسانتر میکند.راههای طبیعی افزایش اکسیتوسین:• در آغوش گرفتن عزیزان• گفتوگوی صمیمانه و همدلانه• ورزشهای گروهی• نوازش حیوانات خانگی• ماساژ و تماس فیزیکی ایمن
با این حال اکسیتوسین همیشه اثر مثبت ندارد. این هورمون میتواند اعتماد و همدلی را نسبت به افراد نزدیک افزایش دهد، اما گاهی باعث تعصب بیشتر نسبت به «گروه خودی» نیز میشود.شاید به همین دلیل است که اعتماد، فقط یک احساس نیست؛ بلکه نتیجه تعامل پیچیدهای از هورمونها، تجربهها و شبکههای عصبی مغز است.
Vogt, Bengart, Declerck & Fehr (2025)#علوم_اعصاب #نوروساینس #اینوفورس
گروه مطالعاتی اینوفورس
┏━━━━━━━━━━━━━━━
️ تلگرام: @ineu4s️ اینستاگرام: ineu4s️ لینکدین: INEU4s بله: https://ble.ir/INEU4s وبسایت: www.ineu4s.com┗━━━━━━━━━━━━━━━۶۱
بدن فراموش نمیکند... اما میتواند شفا پیدا کند.گاهی فکر میکنیم اتفاقات تلخ گذشته تمام شدهاند، اما بدن داستان دیگری تعریف میکند. اضطراب ناگهانی، تپش قلب، احساس ناامنی، یا واکنشهای شدید به موقعیتهای ظاهراً عادی، ممکن است ردپای تجربههایی باشند که سالها قبل پشت سر گذاشتهایم.
بسل ون در کولک در کتاب «بدن فراموش نمیکند» توضیح میدهد که آسیبهای روانی فقط در حافظه ما ذخیره نمیشوند؛ بلکه در سیستم عصبی، الگوهای بدنی و حتی نحوه واکنش ما به جهان اطراف نیز باقی میمانند.
اما مهمترین پیام این کتاب، امید است.
مغز و بدن انعطافپذیرند. همانطور که تجربههای دشوار میتوانند مسیرهای عصبی ما را تغییر دهند، تجربههای ایمن، روابط سالم، درمان مناسب و تمرینهای آگاهیمندی نیز میتوانند به بازسازی این مسیرها کمک کنند.
شفا به معنای پاک کردن گذشته نیست؛ به معنای بازگرداندن احساس امنیت به ذهن و بدن است. «آسیب روانی فقط رویدادی در گذشته نیست؛ ردپای آن روی ذهن، مغز و بدن است که هنوز بر نحوه زندگی امروز ما اثر میگذارد.»#علوم_اعصاب #نوروساینس #روانشناسی #تروما #بدن_فراموش_نمیکند
۷۳
آیا مغز ما دلتنگی را مثل گرسنگی تجربه میکند؟وقتی چند ساعت غذا نخوردهایم، دیدن تصویر غذا میتواند اشتهای ما را بیشتر کند.
اما آیا مغز برای ارتباط انسانی هم واکنشی مشابه دارد؟
پژوهشگران در یک مطالعه fMRI فعالیت مغز افراد را پس از ۱۰ ساعت ناشتا بودن و ۱۰ ساعت انزوای اجتماعی بررسی کردند.
نتیجه جالب بود:
همان شبکه مغزی که با اشتیاق به غذا مرتبط است، پس از محرومیت از ارتباط اجتماعی نیز فعالتر میشد و پاسخ قویتری به تصاویر تعاملات انسانی نشان میداد.
به بیان دیگر، مغز ما فقط برای غذا «اشتیاق» ایجاد نمیکند؛ برای ارتباط انسانی هم چنین سیستمی دارد.
این یافته یادآوری میکند که روابط اجتماعی صرفاً یک سرگرمی یا انتخاب نیستند، بلکه بخشی از نیازهای اساسی انسان محسوب میشوند.
این یافته در زندگی چه کاربردی دارد؟۱. احساس دلتنگی یا نیاز به ارتباط، صرفاً یک ضعف شخصیتی نیست.
۲. تنهایی طولانیمدت میتواند اثرات واقعی بر مغز داشته باشد.
۳. حفظ ارتباطات انسانی برای سلامت روان اهمیت بیشتری از آن چیزی دارد که تصور میکنیم.
خلاصه:همانطور که بدن پس از ساعتها نخوردن به غذا نیاز پیدا میکند، مغز نیز پس از محرومیت اجتماعی نسبت به نشانههای ارتباط انسانی حساستر میشود.
The Neurobiological Craving Signature (NCS) predicts social craving and responds to social isolation arXiv Preprint (2026) DOI: 10.48550/arXiv.2604.11208جهت مطالعه مقالات مشابه، گروه مطالعاتی اینوفورس را دنبال کنید:
گروه مطالعاتی اینوفورس
┏━━━━━━━━━━━━━━━
️ تلگرام: @ineu4s️ اینستاگرام: ineu4s️ لینکدین: INEU4s بله: https://ble.ir/INEU4s وبسایت: www.ineu4s.com┗━━━━━━━━━━━━━━━۳۲
آیا کارآمدی شبکه مغز میتواند اندازه شبکه اجتماعی ما را پیشبینی کند؟همه ما افرادی را میشناسیم که گویی ارتباط گرفتن برایشان آسانتر است؛ دوستان بیشتری دارند و در تعاملات اجتماعی موفقتر هستند.
اما آیا این فقط به شخصیت مربوط میشود؟
پژوهشگران با استفاده از fMRI، بازیهای تعاملی اجتماعی و تحلیل شبکههای اجتماعی واقعی این سؤال را بررسی کردند.
نتایج نشان داد افرادی که شبکه اجتماعی بزرگتری داشتند، در برخی نواحی مغزی مرتبط با تصمیمگیری اجتماعی و مدیریت تعارض، کارایی بیشتری نشان میدادند.
عجیبتر اینکه الگوهای فعالیت مغزی میتوانست تا حدی اندازه شبکه اجتماعی واقعی افراد را پیشبینی کند.
به بیان دیگر، مغز برخی افراد در موقعیتهای اجتماعی اطلاعات را کارآمدتر پردازش میکند و این موضوع میتواند به شکلگیری ارتباطات گستردهتر کمک کند.
این یافته در زندگی چه کاربردی دارد؟۱. موفقیت در روابط اجتماعی فقط به شانس یا برونگرا بودن محدود نمیشود.
۲. تعامل اجتماعی یک فرآیند پیچیده عصبی است، نه صرفاً یک مهارت رفتاری.
۳. تجربههای اجتماعی میتوانند در طول زمان شبکههای مغزی مرتبط با ارتباطات انسانی را تقویت کنند.
خلاصه:شبکه اجتماعی ما تنها بازتاب شخصیت ما نیست؛ بخشی از آن به نحوه سازماندهی و کارآمدی شبکههای مغزی مرتبط با تعاملات اجتماعی وابسته است.
Brain network efficiency during social interaction is associated with real-world social network size Behavioral and Brain Functions (2025) DOI: 10.1186/s12993-025-00311-zجهت مطالعه مقالات مشابه، گروه مطالعاتی اینوفورس را دنبال کنید:
گروه مطالعاتی اینوفورس
┏━━━━━━━━━━━━━━━
️ تلگرام: @ineu4s️ اینستاگرام: ineu4s️ لینکدین: INEU4s بله: https://ble.ir/INEU4s وبسایت: www.ineu4s.com┗━━━━━━━━━━━━━━━۳۱۱
وای! مغزت حتی قبل از اینکه با کسی حرف بزنی، در حال برنامهریزی است!پژوهش جدیدی روی ماهی زبرا نشان داده که چند ثانیه قبل از شروع یک تعامل اجتماعی، الگوهای مشخصی از فعالیت در مغز شکل میگیرند. به عبارت دیگر، مغز پیش از آنکه رفتار اجتماعی را ببینیم، برای آن آماده میشود. محققان دریافتند:• برخی نواحی مغز پیش از نزدیک شدن به یک همنوع فعالتر میشوند.• این الگو با حرکات عادی شنا کردن متفاوت است.• ماهیهایی که این فعالیت عصبی قویتری داشتند، رفتار اجتماعی بیشتری نیز از خود نشان دادند.این یافته نشان میدهد تعاملات اجتماعی کاملاً لحظهای نیستند؛ بلکه مغز از قبل آنها را پیشبینی و سازماندهی میکند. درک این سازوکار میتواند به شناخت بهتر اختلالاتی مانند اوتیسم و اضطراب اجتماعی کمک کند.
شاید به همین دلیل است که هرچه بیشتر با دیگران ارتباط برقرار میکنیم، شبکههای عصبی مرتبط با تعاملات اجتماعی نیز کارآمدتر میشوند. Reference Faught, M., and colleagues. (2026). Distinct distributed neural dynamics predict pallium-dependent social approach. **Nature Communication┏━━━━━━━━━━━━━━━️ تلگرام: @ineu4s️ اینستاگرام: ineu4s️ لینکدین: INEU4s بله: https://ble.ir/INEU4s وبسایت: www.ineu4s.com┗━━━━━━━━━━━━━━━۴
آیا مغز در ۸۰ سالگی هم میتواند سلول عصبی جدید بسازد؟پژوهش تازهای که در سال ۲۰۲۶ در مجله Nature منتشر شده، خبر امیدوارکنندهای دارد: برخی افراد مسن با حافظه فوقالعاده، همچنان در هیپوکامپ مغز خود نورونهای جدید تولید میکنند.
به این افراد سوپرایجر (SuperAgers) گفته میشود؛ افرادی بالای ۸۰ سال که عملکرد حافظهشان با افراد بسیار جوانتر برابری میکند.
یافتههای مهم مطالعه:• در هیپوکامپ این افراد، نشانههای بیشتری از نورونهای تازهمتولدشده دیده شد. • حفظ توانایی تولید نورونهای جدید ممکن است یکی از دلایل حافظه قوی و انعطافپذیری شناختی آنها باشد. • این کشف شواهد تازهای ارائه میدهد که مغز انسان، حتی در سنین بالا، همچنان ظرفیت بازسازی محدودی دارد.خبر خوب این است که سبک زندگی هم اهمیت دارد. خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، یادگیری مهارتهای جدید و حفظ روابط اجتماعی با سلامت مغز و عملکرد بهتر حافظه در دوران سالمندی ارتباط دارند.
شاید راز جوان ماندن مغز، استفاده مداوم از آن باشد. Reference Human hippocampal neurogenesis… Nature (2026)#علوم_اعصاب #نوروساینس #حافظه #هیپوکامپ #اینوفورس
گروه مطالعاتی اینوفورس
┏━━━━━━━━━━━━━━━
️ تلگرام: @ineu4s️ اینستاگرام: ineu4s️ لینکدین: INEU4s بله: https://ble.ir/INEU4s وبسایت: www.ineu4s.com┗━━━━━━━━━━━━━━━۶۱بازارسال شده از
برگزاری کارگاه تخصصی «حافظه: از مبانی علوم اعصاب تا ارزیابی و ارتقاء» به همت موسسه آموزش عالی علمی کاربردی شهرداری تهرانآزمایشگاه ملی نقشهبرداری مغز با همکاری مرکز علمی کاربردی اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، کارگاه تخصصی دو روزه ای را با محوریت علوم اعصاب و حافظه برگزار می کند. به گزارش روابطعمومی موسسه آموزش عالی علمی کاربردی شهرداری تهران، کارگاه تخصصی «حافظه: از مبانی علوم اعصاب تا ارزیابی و ارتقاء» در روزهای ۲۶ و ۲۷ خردادماه برگزار خواهد شد. این دوره آموزشی شامل ۸ ساعت آموزش تئوری و ۸ ساعت کارگاه عملی است که شرکت کنندگان را از سطح مبانی نوروساینس به سمت کاربردهای عملی و روش های نوین سنجش هدایت می کند. در این دوره آموزشی، اساتید برجسته ای از جمله دکتر سجاد سحاب نگاه (دکترای علوم تشریح و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران)، الهام حسینی (دانشجوی دکتری علوم اعصاب) و دکتر جواد مومنی (دکترای علوم اعصاب) به تدریس و انتقال تجربیات خود خواهند پرداخت.شرکتکنندگان در پایان این دوره، گواهینامه معتبر دریافت خواهند کرد که می تواند گامی موثر در تثبیت جایگاه علمی آنان در حوزه علوم شناختی باشد.برگزارکنندگان این رویداد جهت تسهیل حضور دانشجویان و کارکنان شهرداری تهران، تخفیف ویژه ای در نظر گرفته اند. بر این اساس، دانشجویان مؤسسه آموزش عالی علمی کاربردی شهرداری تهران و همکاران محترم شهرداری می توانند با استفاده از کد تخفیف “Municipality” از ۵۰ درصد تخفیف در هزینه های ثبت نام بهره مند شوند.با توجه به محدودیت ظرفیت، علاقه مندان می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و نهایی کردن ثبتنام خود با شمارههای ۸۸۲۲۵۳۹۶ الی ۹ تماس حاصل نموده و یا نسبت به اسکن QR Code مندرج در پوستر اطلاع رسانی اقدام نمایند.لینک سایت:موسسه آموزش عالی علمی کاربردی شهرداری تهران
شبکههای اجتماعی:اینستاگرام | بله | تلگرام