— سرنوشتِ ماهفکر میکنیم ماه همیشه همینجا، در همین فاصله از ما میمونه، اما این فقط یه خطای دیدِ زمانیه. در واقع، ماه مثل یه مهمون ناخوانده که ذرهذره داره از خونهی زمین قهر میکنه و میره، هر سال حدود ۳.۸ سانتیمتر از ما فاصله میگیره.
مهمترین عامل این دور شدن، «جزر و مد» هست. چرخیدنِ سریعِ زمین باعث میشه تودههای بزرگِ آب اقیانوسها مثل یه قلابِ نامرئی عمل کنن و مدام ماه رو به سمت جلو بکشن. ماه هم این انرژیِ صدقهای رو میگیره و باهاش مدارش رو دورتر میکنه.
ㅤ(˵ˊᯅˋ˵)ㅤㅤ
پس اون ثباتِ آسمانی که حس میکنیم، فقط نتیجهی کند بودنِ بیشازحدِ اتفاقات کیهانی برای عمرِ کوتاهِ ماست. زمین و ماه دارن از هم جدا میشن، ولی اونقدر آروم که انگار دارن با حوصله به جداییشون فکر میکنن؛ جداییای که تا میلیونها سال دیگه هم به پایان نمیرسه.
مهمترین عامل این دور شدن، «جزر و مد» هست. چرخیدنِ سریعِ زمین باعث میشه تودههای بزرگِ آب اقیانوسها مثل یه قلابِ نامرئی عمل کنن و مدام ماه رو به سمت جلو بکشن. ماه هم این انرژیِ صدقهای رو میگیره و باهاش مدارش رو دورتر میکنه.
ㅤ(˵ˊᯅˋ˵)ㅤㅤ
پس اون ثباتِ آسمانی که حس میکنیم، فقط نتیجهی کند بودنِ بیشازحدِ اتفاقات کیهانی برای عمرِ کوتاهِ ماست. زمین و ماه دارن از هم جدا میشن، ولی اونقدر آروم که انگار دارن با حوصله به جداییشون فکر میکنن؛ جداییای که تا میلیونها سال دیگه هم به پایان نمیرسه.
۲۳۷۲
۱۹۱۱
۱۸۲۱— صورتهای فلکی
آدما از هزاران سال پیش، وقتی هنوز خبری از تلسکوپ و اینترنت و این داستانها نبود، شبها به آسمون خیره میشدن و سعی میکردن بین اون همه نقطهی نورانی یه معنی پیدا کنن.برای همین ستارهها رو با خطهای خیالی به هم وصل کردن و شکلهایی ساختن که بهشون گفتن «صورت فلکی».
ㅤㅤ ㅤㅤ꒰˵ˊᯅˋ˵꒱
البته بیشتر این شکلها فقط توی ذهن ما وجود دارن و ستارههاشون گاهی میلیونها کیلومتر از هم فاصله دارن.بعضیها شبیه شکارچی هستن، بعضیها شبیه عقرب و بعضیها هم شبیه یه خرس که احتمالاً خودش خبر نداره به لطف اون، نصف آدمها جهتیابی و تغییر فصول رو یاد گرفتن.صورتهای فلکی به دانشمندها کمک میکنن جای ستارهها و اجرام آسمونی رو راحتتر پیدا کنن.پس میشه اینجور گفت که صورتهای فلکی نگاه میکنیم، به نقاشی هزارانسالهی چوپانها(یا منجمهای اون دوره) که توی اسمون با متصل کردن ستارهها کشیدن نگاه میکنیم.
آدما از هزاران سال پیش، وقتی هنوز خبری از تلسکوپ و اینترنت و این داستانها نبود، شبها به آسمون خیره میشدن و سعی میکردن بین اون همه نقطهی نورانی یه معنی پیدا کنن.برای همین ستارهها رو با خطهای خیالی به هم وصل کردن و شکلهایی ساختن که بهشون گفتن «صورت فلکی».
ㅤㅤ ㅤㅤ꒰˵ˊᯅˋ˵꒱
البته بیشتر این شکلها فقط توی ذهن ما وجود دارن و ستارههاشون گاهی میلیونها کیلومتر از هم فاصله دارن.بعضیها شبیه شکارچی هستن، بعضیها شبیه عقرب و بعضیها هم شبیه یه خرس که احتمالاً خودش خبر نداره به لطف اون، نصف آدمها جهتیابی و تغییر فصول رو یاد گرفتن.صورتهای فلکی به دانشمندها کمک میکنن جای ستارهها و اجرام آسمونی رو راحتتر پیدا کنن.پس میشه اینجور گفت که صورتهای فلکی نگاه میکنیم، به نقاشی هزارانسالهی چوپانها(یا منجمهای اون دوره) که توی اسمون با متصل کردن ستارهها کشیدن نگاه میکنیم.
۱۴۳
۲۰۱۱
سحابی حلقه
۲۳۳Hans-Zimmer-S.T.A.Y.mp3
۰۶:۲۳-۱۴.۶۴ مگابایت
۱۶— پایانِ خورشید
خورشید الان تقریباً وسط عمرش قرار داره و حدود ۵ میلیارد سال دیگه سوخت اصلیش رو از دست میده. اون موقع بهجای اینکه ناگهان منفجر بشه، شروع میکنه به باد کردن. خیلی باد کردن.
ㅤㅤ ㅤㅤ꒰˵ˊᯅˋ˵꒱
خورشید تبدیل به یک غول سرخ میشه؛ اونقدر بزرگ که احتمالاً سیارههای نزدیکش مثل عطارد و زهره رو کاملاً میبلعه.سرنوشت زمین هم هنوز دقیقاً معلوم نیست.بعضی محاسبات میگن خورشید زمین رو میبلعه و بعضیها میگن زمین از بلعیده شدن فرار میکنه، اما به هر حال سطحش به دریایی از سنگ مذاب تبدیل میشه.
وقتی لایههای بیرونی خورشید توی فضا پخش بشن، هستهی باقیمونده تبدیل به یک کوتوله سفید میشه؛ جرمی تقریباً هماندازهی خورشید، اما در ابعادی نزدیک به زمین. تصور کن یک قاشق چایخوری از مادهی اون رو برداری. وزنش میتونه چندین تن باشه.
خورشید برای میلیاردها و حتی تریلیونها سال بهآرامی سردتر و کمنورتر میشه. نه انفجار عظیمی رخ میده، نه پایان باشکوهی. فقط ستارهای که میلیاردها سال مرکز زندگی منظومهی شمسی بوده، کمکم به یک جسد کیهانی خاموش تبدیل میشه و در تاریکی فضا رها میشه.
یه جور پایان غمانگیز برای چیزی که هر روز بدون فکر کردن بهش از کنارش رد میشیم.
خورشید الان تقریباً وسط عمرش قرار داره و حدود ۵ میلیارد سال دیگه سوخت اصلیش رو از دست میده. اون موقع بهجای اینکه ناگهان منفجر بشه، شروع میکنه به باد کردن. خیلی باد کردن.
ㅤㅤ ㅤㅤ꒰˵ˊᯅˋ˵꒱
خورشید تبدیل به یک غول سرخ میشه؛ اونقدر بزرگ که احتمالاً سیارههای نزدیکش مثل عطارد و زهره رو کاملاً میبلعه.سرنوشت زمین هم هنوز دقیقاً معلوم نیست.بعضی محاسبات میگن خورشید زمین رو میبلعه و بعضیها میگن زمین از بلعیده شدن فرار میکنه، اما به هر حال سطحش به دریایی از سنگ مذاب تبدیل میشه.
وقتی لایههای بیرونی خورشید توی فضا پخش بشن، هستهی باقیمونده تبدیل به یک کوتوله سفید میشه؛ جرمی تقریباً هماندازهی خورشید، اما در ابعادی نزدیک به زمین. تصور کن یک قاشق چایخوری از مادهی اون رو برداری. وزنش میتونه چندین تن باشه.
خورشید برای میلیاردها و حتی تریلیونها سال بهآرامی سردتر و کمنورتر میشه. نه انفجار عظیمی رخ میده، نه پایان باشکوهی. فقط ستارهای که میلیاردها سال مرکز زندگی منظومهی شمسی بوده، کمکم به یک جسد کیهانی خاموش تبدیل میشه و در تاریکی فضا رها میشه.
یه جور پایان غمانگیز برای چیزی که هر روز بدون فکر کردن بهش از کنارش رد میشیم.
۳۴— سیاهچالهها جاروبرقی نیستنسیاهچالهها هر چیزی رو از فاصلهی دور به سمت خودشون نمیکشن.اگر مثلاً خورشید بهجای خودش یک سیاهچاله با همون جرم داشت، زمین همچنان تقریباً در همون مدار قبلی میچرخید. چون جاذبه به جرم و فاصله بستگی داره، نه به اینکه اون جرم سیاهچاله باشه.چیزی که سیاهچاله رو ترسناک میکنه، وقتی شروع میشه که بیش از حد بهش نزدیک بشی.اونجا گرانش در فاصلههای خیلی کوتاه میتونه اختلاف شدیدی داشته باشه؛ یعنی قسمتی از جسم که به سیاهچاله نزدیکتره، نیروی بسیار بیشتری نسبت به قسمت دورتر احساس میکنه. به این اثر میگن نیروهای کشندی.و بعد به نقطهای میرسی که بهش میگن افق رویداد؛ مرزی که اگر چیزی ازش عبور کنه، دیگه هیچ اطلاعاتی از داخلش نمیتونه به بیرون برگرده، حتی نور. ⸺𔘓پس چرا سیاهچالهها سیاهن؟چون سرعت لازم برای فرار از گرانششون، درون افق رویداد از سرعت نور بیشتر میشه.و چون طبق فیزیک فعلی هیچ اطلاعاتی نمیتونه سریعتر از نور حرکت کنه، چیزی که وارد اون محدوده بشه دیگه نمیتونه نورش رو به ما برسونه.در واقع سیاهچاله بیشتر از اینکه «هیولایی باشه که همهچیز رو میبلعه»، یک ناحیه از فضا-زمانه که راه برگشت ازش وجود نداره.
۸۲