گـــزارشـــ گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش نخست -----ـــــ...ـــــ-----
[
توضیح ضروری پیش از گزارش: تقاضای دیدار با رئیسجمهور محترم، از همان روزهای نخست شروع به کار دولت چهاردهم، از سوی شبکه ملی محیط زیست و منابع طبیعی کشور، با خانم دکتر انصاری، معاون محترم رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در میان گذاشته شده بود و علاوه بر آن، در بهمنماه ۱۴۰۳، به صورت مکتوب هم، به دفتر دکتر پزشکیان ارسال شده بود. اتفاقا در مکاتبه مزبور، به این نکته اشاره شده بود که آقای دکتر پزشکیان، در همین چند ماه نخست، دو بار دیدار با فعالان بخش خصوصی در اتاق بازرگانی ایران داشتهاند و انتظار این است که همین نگاه را نسبت به نهادهای مدنی هم داشته باشند. پیگیریهای بعدی پس از مکاتبه شبکه ملی، به یک برنامهریزی اولیه منجر شد و اعلام شد که در مرداد ۱۴۰۴، جلسه رئیسجمهور با شبکه سازمانهای مردمنهاد محیط زیست و منابع طبیعی کشور و کنشگران این حوزه برگزار خواهد شد که متأسفانه با وقوع جنگ در خردادماه، ناگزیر مثل خیلی از برنامهها از دستور خارج شد. پیگیریهای بعدی با توجه به شرایط سال گذشته، نتیجهای در بر نداشت ولی با پیگیری مجزایی که سازمان حفاظت محیط زیست در همان شرایط انجام داده بود و با پیشنهاد دفتر ریاست جمهوری، ظاهرا قرار شده بود که فعلا جلسه جمع و جورتری برگزار شود و به این ترتیب، ابتدا برای هفته آخر دیماه، وقت جلسه تعیین شده بود که با توجه به شرایط موجود به تعویق افتاد و برای بار دوم، نیمه اسفندماه به عنوان زمان جلسه تعیین شده بود که با شروع جنگ، برگزاری جلسه باز هم به تعویق افتاد و نهایتا در سال جاری با پیگیریهای پس از آتشبس، اعلام شد که جلسه در شهریور ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد و به این ترتیب، پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ این نشست برگزار شد. ذکر این توضیح از این جهت ضروری بود که اعضاء محترم شبکههای استانی و شبکه ملی و کنشگران ارجمند، به این نکته توجه بفرمایند که تقاضای برگزاری نشست شبکه ملی تشکلها و فعالان این حوزه با رئیسجمهور محترم، به قوت خود باقی است و ما همچنان منتظر هستیم این نشست پس از فراهم شدن شرایط لازم، در اولین فرصت برگزار شود انشاءالله. بدیهی است شبکه ملی تشکلها، طبق روال معمول همیشگی و بر اساس شیوهنامه برگزاری نشستهای ملی، نسبت به اطلاعرسانی جلسه و انتخاب مدعوین اقدام خواهد نمود.پایان مقدمه].....ـــــ---ـــــ.....
متن گزارش اجمالی نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ پیش از نشست: مدعوین نشست، طی هفته پیش از برگزاری، در جریان برگزاری جلسه قرار گرفته بودند و به آنها اعلام شده بود که ۵ دقیقه فرصت برای ارائه نظرات خود خواهند داشت و از آنها خواسته شده بود که موضوع صحبت خود را اعلام نمایند. با پیگیری دبیر شبکه ملی، مشخص شد که برای این جلسه، ۱۲ نفر انتخاب شدهاند که متشکل از ۴ نفر از استادان دانشگاه، ۵ نفر از کنشگران عضو سازمانهای مردمنهاد و ۳ نفر پژوهشگر و فعال مستقل محیط زیستی هستند. این پیگیری با هدف تقسیم کار بین «اعضاء مردمنهاد» جلسه انجام شده بود و طبق هماهنگی صورتگرفته، مقرر شد فارغ از موضوعاتی که استادان مدعو و سه کنشگر دیگر مطرح خواهند نمود، ما بر این اساس، موضوعات ارائه خود را آماده نماییم:• محیط زیست انسانی، طبیعی، تالابها و حفاظت مشارکتی• مسائل مرتبط با فعالیتهای بینالمللی تشکلها و فعالان• مسؤولیت اجتماعی• حکمرانی مشارکتی و وضعیت سازمانهای مردمنهاد و گروههای داوطلب• فشارها و محدودیتهای اعمالشده بر فعالان و تشکلهای محیط زیستی البته دبیر شبکه ملی تشکلها، علاوه بر این دیدگاهها که با هماندیشی سخنرانان، برای نشست آماده شده بود، طبق رویه همیشگی، با ارسال پیام نظرخواهی، ضمن اطلاعرسانی برگزاری نشست، از اعضاء شبکههای استانی سراسر کشور درخواست نمود در صورت تمایل، دیدگاه، انتقاد یا پیشنهاد خود و یا هر موضوع دیگری که میخواهند به آقای رئیسجمهور انتقال داده شود را ارسال نمایند که تا پایان مهلت اعلامشده، ۱۱۶ نفر از فعالان کشور، نظرات خود را ارسال نموده بودند. قرار حرکت به سمت محل برگزاری جلسه، ساعت ۷ و نیم صبح از مقابل ساختمان سازمان حفاظت محیط زیست در پردیسان بود. همه که آمدند، یک برگه آ۴ که فهرست ۱۲ نفر ارائهدهنده در آن درج شده بود، بین همه افراد توزیع شد و به سمت محل برگزاری جلسه حرکت کردیم: @IranENGOs[پایان بخش نخست؛ ادامه در پست بعد
] گـــزارشـــ [
ادامه از پست قبل؛ قسمت دوم ] گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش دوم -----ـــــ...ـــــ-----
فهرست سخنرانان نشست و موضوع صحبت آنها: آقای رضا مکنون؛• طراحی گذار به شرایط مطلوب، در زمینه محیط زیست و آب برای ایران آقای محمد درویش؛• محیط زیست، فرصت توسعه ایران آقای افشین دانهکار؛• بازاندیشی پارادایمی مدیریت سرزمین و ساختار سازمان حفاظت محیط زیست آقای محمد الموتی؛• حکمرانی مشارکتی محیط زیست، لزوم اصلاحات بنیادین در حوزه اجتماعی خانم نغمه مبرقعی دینان؛• رابطه محیط زیست و اقتصاد (ارزشها و خسارات پنهان در محیط زیست) آقای ایمان ابراهیمی؛• نقش جامعه مدنی و همکاریهای بینالمللی محیط زیستی در کاهش بار اجرایی دولت و تقویت حفاظت محیط زیست خانم مریم شهبازی؛• تأثیر نگاه بازدارندگی به فعالیت استادان و فعالان محیط زیستی آقای مهدی شیرخانی؛• سپر زیستی ایران در تنگه هرمز، در میانه جنگ، توسعه و تغییر اقلیم آقای پوریا سپهوند؛• بهرهبرداری پایدار مناطق حفاظتشده آقای علی بیتالهی؛• فرونشست زمین در ایران و ضرورت تدوین مقررات ملی فرونشست زمین در کشور آقای اشکان اشعریون؛• نقش مسؤولیت اجتماعی شرکتی در تأمین مالی پروژههای محیط زیستی آقای سید آرش حسینی میلانی؛• چالشهای فضای سبز شهری حدود ساعت ۸:۴۵ به محل برگزاری جلسه رسیدیم. جلسه قرار بود ساعت ۹ صبح برگزار شود ولی به دلیل اینکه جلسه قبلی کمی طول کشیده بود، دکتر پزشکیان ساعت ۹:۳۰ دقیقه وارد سالن جلسه شدند. فرصت حدود ۴۵ دقیقهای که به این ترتیب به وجود آمد، به تبادل نظر بین افراد حاضر در جلسه گذشت. علاوه بر مدعوین،• خانم مهندس آقایی، مشاور عالی رئیس سازمان؛• دکتر هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت مردمی سازمان؛• مهندس حمید میرزاده، مشاور رسانهای رئیس سازمان• مهندس مجید غضنفری، مشاور رئیس سازمان در امور شبکههای اجتماعی،خانم دکتر انصاری را در این نشست، همراهی میکردند. شگفتانهای هم در لحظه ورود دکتر پزشکیان به سالن نشست رقم خورد؛ در کنار ایشان:• دکتر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور؛• دکتر نوری، وزیر جهاد کشاورزی؛• دکتر مدنیزاده، وزیر اقتصاد• دکتر ظفرقندی، وزیر بهداشت و درمان و آموزش پزشکی• دکتر پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه
هم وارد سالن شدند و پس از یک خوش و بش و احوالپرسی کوتاه، جلسه با قرائت قرآن، به طور رسمی آغاز شد و خانم دکتر انصاری، در سخنان کوتاهی، از اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست در تعامل با بخشهای مختلف جامعه، با تکیه بر سرمایه اجتماعی این حوزه و تلاش در راستای حفاظت حداکثری از محیط زیست و تحقق توسعه پایدار گفت و با توجه به محدودیت زمان، از آقای دکتر مکنون، به عنوان اولین سخنران دعوت نمود در پنج دقیقه نظرات خود را ارائه نماید.
رضا مکنون، نخستین سخنران، با اشاره به مطالعات صورتگرفته و برنامهریزی و طراحی اسناد متعدد در سالهای گذشته که بر اساس سیاستهای کلی نظام در حوزه محیط زیست، در دانشگاهها و مجمع تشخیص مصلحت انجام شده است، خواستار توجه دولت و شخص رئیسجمهور به آنها جهت اجرای یک برنامه گذار به شرایط بهتر در حوزه محیط زیست و مدیریت منابع آبی شد. محمد درویش، سخنران بعدی، با بیان برخی اقدامات موفق محیط زیستی که منجر به بهبود وضعیت محیط زیست شده است، نمونههایی از اشتباهات فاحش و اقدامات مخرب در سطح کلان مدیریت و برنامهریزی کشور را بیان نمود که با درک درست از محیط زیست، نه تنها میتوانست اتفاق نیفتند بلکه به عاملی برای توسعه کشور تبدیل شوند. وی در ادامه تأکید نمود محیطزیست نهتنها سد راه توسعه نیست، بلکه در شرایط امروز کشور، فرصت بیرقیب توسعه و حتی عامل تحکیم رابطه با کشورهای همسایه بهویژه افغانستان و عراق برای ایجاد انگیزه در اختصاص حقابه هامون، چاهنیمهها، سد دوستی و هورالهویزه و هورالعظیم است. وی برای نمونه، به تولید برق پاک از طریق استقرار توربینهای بادی در مسیر بادهای ۱۲۰ روزه در شرق کشور و صدور آن به افغانستان، اشاره نمود که موجب ایجاد تعامل پایدار بین ما و افغانستان خواهد شد و ضمانت حقآبه دائمی سد دوستی را برای آب شرب مشهد از آنها تأمین خواهد کرد و جای ۳۵۰ هزار میلیارد تومان هزینه نمکزدایی و انتقال آب از دریای عمان، با ۱۵ هزارمیلیارد تومان، همین کار را به صورت یک معادله برد برد میتواند انجام شود. @IranENGOs[پایان بخش دوم؛ ادامه در پست بعد
] گـــزارشـــ [
ادامه از پست قبل؛ قسمت سوم ] گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش سوم -----ـــــ...ـــــ-----
محمد درویش، ظرفیت محیط زیست ایران را برای کمک به توسعه کشور، منحصر به فرد دانست و گفت نه تنها محیط زیست، محیط ایست نیست، بلکه میتواند عامل و پشتیبان توسعه و تولید ثروت در کشور باشد. وی در ادامه تاکید نمود که عبور کشور از مرز ۶ هزار مگاوات انرژی خورشیدی، به معنی کاشت ۳۳۰ میلیون درخت و کاهش مصرف ۱.۸ میلیارد متر مکعب است. یعنی اگر به تعهدات برنامه کامل عمل کرده و به مرز ۱۵هزار مگاوات برسیم، معادل یک میلیارد درخت کاشتهایم، بدون آنکه نگران آبیاری آنها باشیم و بدین ترتیب در اجلاسهای کوپ میتوانیم سرمان را بالا گرفته و بگوییم دیگر در شمار هفت کشور تولید کننده گازهای گلخانهای نیستیم. افشین دانهکار با اشاره به اینکه مدیریت پایدار سرزمین، یکی از شعارهای محیط زیستی دولت چهاردهم از زمان انتخابات ریاست جمهوری بود و یکی از اهداف مهم کشور برای دستیابی به توسعه همه جانبه و پایدار محسوب میشود، چارچوب اجرایی مدیریت پایدار سرزمین را مستلزم آشکارسازی رویکرد و نظریه توسعه ملی دانست که نیازمند تبیین براساس یک پارادایم است. دکتر دانهکار با اشاره به شرایط بحرانی وضعیت محیط زیست کشور ناشی از تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آبی، گسترش آلایندههای مختلف که بر سلامت و کیفیت زندگی و سلامت اکوسیستمها اثرات جبرانناپذیر داشته، گفت: دولت چهاردهم در وضعیت گذار پارادایمی قرار دارد و تا پارادایم توسعه سرزمینی بازاندیشیده نشود، نظریه پایه توسعه، رویکردها و چارچوبهای اجرایی در مدیریت پایدار سرزمین اثربخش نخواهند بود. دکتر دانهکار پیشنهاد نمود "پارادایم حکمرانی پایدار سرزمین" برای کشور تعریف شود و با تکیه بر ۷ لنز پارادایمی شامل:۱) امکانپذیری (نگاه فنی و دادهمحور)، ۲) تجربه و معنا (اهمیت ذینفعان)، ۳) قدرت و منافع (نگاه انتقادی)، ۴) انسان و توسعه (رفاه انسانی)، ۵) طبیعتمحوری (محدودیتهای اکولوژیک)، ۶) نگاه سیستمی (روابط اجتماعی–بومشناختی) و ۷) نگاه عدالتمحور (توزیع منافع) باز طراحی شود و تأکید نمود بدون این پارادایم نمیتوان نسبت به اصلاح ساختار دولت، تصمیمات توسعهای، روشهای تابآوری و رفاه پایدار در کشور تصمیمسازی نمود.وی از دکتر پزشکیان اکیدا درخواست نمود که دیدگاه پارادایمی خود را برای اصلاح چارچوبهای برنامهریزی در این زمینه اعلام نمایند. محمد الموتی با اعلام این نکته که مسائل محیط زیستی توسط سایر دوستان مطرح خواهد شد و تمرکز مطالبش بر مسائل اجتماعی است، به وجود بیش از ۱۰۰۰ سازمان مردمنهاد و بیش از ۲۰۰۰ گروه مردمی محیط زیستی در ۳۱ استان کشور اشاره نمود و گفت: نظام تدبیر هیچ راهبردی در حوزه اجتماعی و توسعه اجتماعی کشور ندارد و این بخش متأسفانه مورد غفلت جدی واقع شده است. در سالهای اخیر فاصله بین مردم و دولت، در معنای عام خودش، به سرعت افزایش پیدا کرده و حالا شتاب بیشتری هم گرفته. این در حالی است که انتظار ما از نظام تدبیر این بود که کاستن از این شتاب را در دستور کار فوری و جدی خود قرار دهد. ما از برنامه سوم توسعه، دچار یک خطای فاحش و مخرب در سیاستگذاری شدیم که حوزه اجتماعی را تحت تأثیر قرار داد و اجتماعیترین سازمانهای کشور را تحت سیطره سیاسی و امنیتیترین وزارتخانه کشور قرار دادیم. این سیاست اشتباه، خسارتهای بسیاری به بار آورد و یکی از عوامل اصلی اختلال در سرمایه اجتماعی شد. همین آماری که عرض کردم، از ۱۰۰۰ سازمان مردمنهاد داوطلب، در این سالها بیش از نیمی از آنها به مانع صدور مجوز برخورد کردهاند. این فرسایش اجتماعی به دنبال دارد؛ درخواست قطعی و فراگیر ما، جدا شدن سازمان امور اجتماعی کشور از ذیل وزارت کشور است. ادارات کل اجتماعی استانداریها را به معاونت اجتماعی استانداری ارتقاء دهید و از زیرمجموعه معاونت سیاسی و امنیتی خارج کنید. @IranENGOs[پایان بخش سوم؛ ادامه در پست بعد
]۱ گـــزارشـــ [
ادامه از پست قبل؛ قسمت چهارم ] گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش چهارم -----ـــــ...ـــــ-----
محمد الموتی با تأکید بر تجربه جمعی و گسترده سازمانهای مردمنهاد گفت: آقای دکتر لطفا خطای برنامه سوم توسعه را بعد از بیش از دو دهه اصلاح کنید. البته ما بعد از جنگ خرداد پارسال و جنگ اخیر باز هم به نوعی، مرتکب همان خطاها شدیم. دیگر چه اتفاقی باید بیفتد که مسیر اشتباه قبلی را اصلاح کنیم؟ چرا باید هنوز همان نگاه را داشته باشیم؟ چون بلد نیستیم. شما خودتان نگاه کنید! از اردیبهشت سال گذشته تا امروز در بیش از ۲۰ مراسم و همایش و برنامه رسمی، به همه اجزاء دولت توصیه کردهاید و دستور دادهاید مشارکت مردمی را به صورت جدی در دستور قرار دهند. چرا این اتفاق نمیافتد؟ بررسی کنید چقدر مشارکت انجام شده؟ اصلا ساز و کارش وجود ندارد. چرا اتفاق نمیافتد؟ چون بدنه مدیران دولت این اعتقاد شما را ندارند. چون بلد نیستند. ما در بیانیه روز ملی دریای کاسپی این موضوع را صراحتا اعلام کردیم که وقتی آقای رئیسجمهور میگویند مشارکت مردمی را جدی بگیرید و وقتی میگویند هر کسی کاری بلد است، این گوی و این میدان، به دلیل اینکه دانش و مهارت مشارکت، در بدنه دولت ضعف دارد، در همان مراحل اول به بن بست میخوریم و هیچ اقدامی شکل نمیگیرد. به همین دلیل از شما تقاضا داریم برنامه ملی دانشافزایی و مهارت افزایی مشارکت اجتماعی را در دولت اجرا کنید. سازمان حفاظت محیط زیست اخیرا دستورالعمل مشارکت با نهادهای مردمی را ابلاغ کرده و به عنوان دستگاهی که بیشترین سابقه تعامل با سازمانهای مردمنهاد و کنشگران اجتماعی را در بین دستگاههای دولتی دارد، بعد از سالها مطالبه ما، دستور تشکیل شورای مشارکت سازمان و ادارات زیرمجموعه را صادر نموده است که امیدواریم به درستی، عملیاتی شود. پیشنهاد ما این است که این الگو را به بقیه وزارتخانهها و نهادهای دولتی تعمیم بدهید و همه بخشهای دولت، سازوکار مشارکت با بدنه اجتماعی مرتبط با خود را داشته باشند. با توجه به تذکر پایان وقت، بخش پایانی صحبتهای خود را به خبر شروع به کار «شورای عالی سرمایه اجتماعی» اختصاص داد: اخیرا در دولت، مقدمات طراحی سازوکاری با هدف تقویت سرمایه اجتماعی و ایجاد یک ساختار تصمیمساز و تصمیمگیر کلان با عنوان «شورای عالی سرمایه اجتماعی» در حال انجام است. ضمن تأکید بر ضرورت تحول بنیادین در وضعیت حکمرانی مشارکتی و توسعه اجتماعی، به نظر میرسد آنچه تا این لحظه طراحی شده، نمیتواند به تحقق اهدافی که اعلام شده کمک کند و همان اشکالات شوراهای عالی را خواهد داشت و کارآمد نخواهد بود چون آنچه در این حوزه طراحی میشود، خودش لزوما باید اجتماعمحور و مشارکتی و مردمی باشد. پیشنهاد این است که کارگروه ملی سرمایه اجتماعی، به ریاست رئیسجمهور و با عضویت مدیران همه نهادهای اجتماعی ملی مستقل و غیردولتی ایجاد شود و شما بلاواسطه در کنار نمایندگان مردم قرار بگیرید و توسعه اجتماعی را با عاملیت خود مردم رقم بزنید. با توجه به اینکه عرایض دیگری هم هست که فرصت ارائه آنها وجود ندارد، بقیه موارد از جمله نظراتی که تشکلهای کشور ارسال کردهاند را به صورت مکتوب تقدیم میکنم و فقط به دو اقدام شبکه ملی تشکلها اشاره میکنم:• ما برای نخستین بار در کشور، طرح آشتی وزارت صمت، یعنی مجموعه صنعت و معدن و تجارت را با محیط زیست، با عنوان «طرح ملی ماجان» پیشنهاد دادیم و در صدد اجرای آن هستیم. محیط زیست اجتماعمحور ایران به دنبال ارتقاء شاخصهای محیط زیستی وزارت صمت است. ضمن اینکه یک پویش ملی هم با عنوان «پویش ملی بامعرفت» را هم در دستور داریم با این پیام که هر کس به اندازه معرفت و وسع خودش، قدمی برای صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف بردارد. و البته در رأسش توصیه ما، دولت بامعرفت است. نغمه مبرقعی دینان، سخنران بعدی بود که با اشاره به لزوم توجه به محیط زیست از منظر کارکردهای اقتصادی، بر لزوم «ارزشگذاری خدمات اکوسیستمی» و برآورد خسارات وارده به محیط زیست در فرایند توسعه و ورود این محاسبات در تصمیمگیریهای مرتبط با تصویب پروژهها در کشور، تأکید نمود. وی بیتوجهی و غفلت نسبت به این الزام را به عنوان یکی از مهمترین خلاءها در نظام تصمیمگیری کشور دانست و در ادامه پیشنهاد زیر را ارائه نمود: @IranENGOs[پایان بخش چهارم؛ ادامه در پست بعد
]۱ گـــزارشـــ [
ادامه از پست قبل؛ قسمت پنجم ] گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش پنجم -----ـــــ...ـــــ-----
دکتر مبرقعی در ادامه پیشنهاد نمود «نظام ملی ارزشگذاری خدمات اکوسیستمی» در کشور ایجاد شود، هزینههای محیط زیستی در اخذ تصمیم در خصوص پروژههای بزرگ و تصمیمهای مهم اقتصادی دولت وارد شود و یک چارچوب ملی و استاندارد برای ارزیابی و جبران خسارتهای محیط زیستی تدوین شود تا برای دستگاههای اجرایی، قوه قضاییه و نظام بیمه کشور قابل بهکارگیری باشد؛ با این هدف که طبیعت از یک متغیر فراموششده در محاسبات اقتصادی، به یک جزء رسمی از ثروت ملی در نظام تصمیمگیری کشور تبدیل شود. ایمان ابراهیمی با توجه به فرصت پنجدقیقهای، بدون هرگونه مقدمهای، به تبیین نقش جامعه مدنی و همکاریهای بینالمللی محیطزیستی در کاهش بار اجرایی دولت و تقویت حفاظت از محیطزیست پرداخت و بر این نکته تأکید نمود که در صورت فراهم بودن بستر مناسب، همانگونه که در قوانین مرتبط هم ذکر شده، بخشی از بار اجرایی و مالی دولت در حوزه حفاظت از محیطزیست، میتواند بر عهده سازمانهای مردمنهاد این حوزه قرار گیرد و استفاده از ظرفیت جامعه مدنی، جوامع محلی، منابع غیردولتی و همکاریهای علمی و مالی بینالمللی میتواند امکان حفاظت مؤثرتر از مناطق و گونهها را بدون افزایش متناسب هزینههای دولت فراهم کند. وی با اشاره به نقش تاریخی ایران در شکلگیری کنوانسیون رامسر، بر ضرورت احیای نقش فعال ایران در همکاریها و دیپلماسی محیطزیستی منطقهای و بینالمللی تأکید کرد و پیشنهاد نمود در شرایط فعلی، حتی میتوان از موضوعات مشترکی مانند حفاظت از خلیج فارس و تنگه هرمز بهعنوان بستری برای گسترش همکاری محیطزیستی میان کشورهای منطقه استفاده کرد. وی در قسمت بعدی با برشمردن برخی مشکلات امنیتی که پیش روی فعالیتهای محیط زیستی قرار دارد به این نکته اشاره نمود که تا چه حد این موضوع باعث ابهام در کار مشارکتی، فرسودگی و خستگی مضاعف و جلوگیری از پیشرفت جدیتر توان سازمانها و کارشناسان غیر دولتی شده است. ایمان همچنین بر ضرورت ایجاد مسیرهای روشن، قابل پیشبینی و تسهیلشده برای فعالیت و همکاری بینالمللی سازمانهای مردمنهاد تخصصی محیطزیست تأکید نمود. با این نگاه که جامعه مدنی قرار نیست بار تازهای بر دوش دولت بگذارد، بلکه میتواند بخشی از بار موجود را از دوش دولت بردارد. مریم شهبازی سخنران بعدی بود که بر همکاری و همراهی همه بخشهای نظام تدبیر جهت بهرهمندی از حداکثر ظرفیتهای موجود در جامعه تأکید نمود و. گفت: دولت چهاردهم به تنهایی و بدون مشارکت جامعه مدنی قادر به حل چالشهای محیط زیستی نبوده و نیست، بلکه بیش از هرجای دیگر در جهان و هر زمان دیگر به این همراهی نیاز دارد. ایران عزیز ما از یک سو در سایه جنگ است از سوی دیگر با تحریمهای بلندمدت و چالشهای اقتصادی و اجتماعی و سیاسی پیچیده مبتلابه آن روبرو است. بازدارندگی و ممانعت از فعالیت مجاز فعالان محیط زیستی و نیز دانشجویان و اساتید محیط زیستی و نیز ممنوعیت ورود به مناطق حفاظت شده و پارکهای ملی در کشور و نیز حضور افراد صاحبنظر در همایشها و رویدادهایی که سازمان محیط زیست برگزار میکند و نیز عدم بهرهگیری از مشورت آنها در دورانی که کشور دچار ابربحرانهای محیط زیستی است به مثابه قطع بازوهای علمی و تخصصی سازمان متولی حفاظت است. سازمان حفاظت محیط زیست زمانی میتواند به وظایف تولیگری و نظارتی خود در حل چالشهای متعدد محیط زیست و ایستادگی در برابر فشارهای توسعه ناپایدار بدرستی عمل کند که از نظرات علمی و همراهی و حضور متخصصین و فعالان محیط زیستی در همه عرصهها برخوردار باشد. متاسفانه بسیاری این بازدارندگیها به ناروا، بهصورت سلیقهای و بدون پشتوانه قانونی انجام میشود. وی در پایان خواستار توجه جدی به این موضوع و حل چنین مسائلی در سطوح تصمیمساز شد تا با توجه به قوانین و یا تدوین چارچوبهای مشخص، از اعمال سلیقه و هدر رفتن توان استادان و متخصصان و فعالان جلوگیری شود. مهدی شیرخانی به عنوان ارائهدهنده بعدی، در آغاز سخن، با اشاره به اینکه سواحل جنوب کشور، تنها جنوب جغرافیایی ایران نیست، آن را نقطه تلاقی امنیت، اقتصاد، انرژی، دریا، تنوع زیستی، فرهنگ و دیپلماسی و آستانه آبی سرزمین مادری دانست. وی در ادامه گفت: استانهای جنوبی کشور، صفحه سفید توسعه و محل انتقال صنایع شدیداً آببر و انرژیبر و پیامدهای محیط زیستی کشور، بدون آمایش سرزمین، سنجش ظرفیت برد و ارزیابی تجمعی نیست؛ زیرا خطر اصلی، همافزایی بحرانهای انباشته است. @IranENGOs[پایان بخش پنجم؛ ادامه در پست بعد
] گـــزارشـــ [
ادامه از پست قبل؛ قسمت ششم ] گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش ششم -----ـــــ...ـــــ-----
مهدی شیرخانی در ادامه، بر تسریع تکمیل پروژه بازچرخانی روزانه بیش از یکصد هزار مترمکعب فاضلاب شهری بندرعباس با پیشرفت فیزیکی۸۴ درصد و رفع گره تخصیص ارز، به عنوان یک نمونه از اقدامات خوب محیط زیستی که شایسته توجه و الگوبرداری است تأکید نمود. وی همچنین فهرستی از مطالبات سازمانهای مردمنهاد را مطرح نمود و خطاب به رئیسجمهور و وزرا و مسؤولان حاضر،• تأمین منابع اجرای طرحهای مدیریت زیستبومی تالابها،• طراحی دیپلماسی محیطزیستی مردمپایه در خلیج فارس و دریای عمان با استناد و استفاده ازظرفیتهای کنوانسیون کویت و سازمان راپمی،• پیشبینی سهم جبران محیط زیستی برای برداشت آب دریا و پیامدهای آبشیرینکنها،• تشکیل یگان حفاظت دریایی محیط زیست،• ثبت پروژه ملی کربن آبی خلیج فارس،• الزام ارزیابی اثرات تجمعی صنایع،• گذار به حفاظت هوشمند و دادهمبنا،• بهرسمیتشناختن تشکلهای فناور سبز واستقرار دبیرخانه ملی شهرهای پایدار ساحلی را خواستار شد. پوریا سپهوند سخنران بعدی نشست، مسأله بهرهبرداری پایدار از مناطق تحت حفاظت را با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد مدیریتی در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست، مطرح کرد و پیشنهاد نمود الگوی فعلی که متکی بر بودجه و اعتبارات دولتی است، به سمت مدلی پایدار، مشارکتی و درآمدزا حرکت کند. وی با اشاره به اینکه محدودیت منابع مالی و انسانی، اثربخشی حفاظت را کاهش داده است، بر استفاده سامانیافته از ظرفیت گردشگری، بهرهبرداری پایدار، بخش خصوصی و جوامع محلی تأکید نمود و گفت: بخشی از درآمد حاصل از این فعالیتها باید بهصورت شفاف و قابل ردیابی به حفاظت، پایش، آموزش، احیای زیستگاه و اقتصاد جوامع محلی بازگردد. وی «پارک ملی گلستان» را بهعنوان گزینهای مناسب برای آغاز این تحول معرفی کرد و با اشاره به تجربه موفق مشارکت جوامع محلی در حفاظت از این پارک، پیشنهاد داد سه منطقه تحت حفاظت بهعنوان پایلوت انتخاب و در آنها مدل جدید حکمرانی، گردشگری و بهرهبرداری پایدار اجرا و سالانه بر اساس شاخصهای اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی ارزیابی شود. وی در پایان از رئیسجمهور درخواست نمود به سازمان حفاظت محیطزیست دستور دهند با همکاری دستگاههای مرتبط، حداکثر ظرف یک ماه سه منطقه پایلوت را مشخص و برنامه اجرایی آنها را ارائه کنند تا در صورت موفقیت، این الگو به سایر مناطق حفاظتشده کشور تعمیم یابد. علی بیتاللهی سخنران بعدی نشست، به وضعیت موجود فرونشست در ایران پرداخت و اعلام نمود ایران از نظر کسری منابع آب زیرزمینی و وسعت پهنههای فرونشستی زمین، سومین کشور دنیاست، اما کشور از نظر تعدد پهنههای با نرخ بالای ۱۰ سانتیمتر در سال، اولین کشور دنیاست. وی تمامی استانهای کشور بجز استان گیلان را درگیر این پدیده خطرناک توسعهیابنده اعلام نمود و گفت: عامل اصلی رخداد و توسعه فرونشست زمین در ایران، افت سطح ایستابی در آبخوانهای کشور است. وی مطالبه و پیشنهاد جدی و فوری خود را با رئیسجمهور اینگونه در میان گذاشت: برای کنترل پدیده فرونشست زمین و کاهش خطرات آن الزامی است مقررات همهجانبهای که وظایف و تکالیف دستگاههای دولتی، عمومی و خصوصی را روشن سازد در کشور وضع شود. مقرراتی که به نام «مقررات ملی فرونشست زمین» از آن نام میبریم، هم در حیطه کاهش مصرف آب زیرزمینی، افزایش تغذیه آبخوان در دراز مدت و طی سالیان آتی نافذ خواهد بود و تکالیف دستگاههای اجرایی ذیربط ( نظیر وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت راه و شهرسازی، وزارت صنعت و معدن، شهرداریها و ...) را تعیین خواهد کرد و هم در زمینه کاهش آسیبپذیری محیط زیست، مستحدثات، شریانهای حیاتی، زیرساختهای حمل و نقل و آثار تاریخی وظایف دستگاههای اجرایی را در زمینه کاهش خطرات ناشی از پدیده فرونشست زمین برای سالهای آتی روشن خواهد نمود. وی در ادامه هشدار داد با نگاهی به میزان توسعه فرونشست زمین در کشور، میزان ریسکهای ناشی از توسعه این پدیده و تعدد المانها و دارائیهای ملی در معرض خطر فرونشست زمین، تدوین و ابلاغ و اجرای مقررات ملی فرونشست زمین یک ضرورت انکارناپذیر است و تأخیر در اجرای آن، تبعات ناگواری خواهد داشت. @IranENGOs[پایان بخش ششم؛ ادامه در پست بعد
] گـــزارشـــ [
ادامه از پست قبل؛ قسمت هفتم ] گزارشی از نشست جمعی از استادان دانشگاه، متخصصان و فعالان حوزه محیط زیست، با رئیسجمهور محترم، دکتر مسعود پزشکیان؛ پنجشنبه؛ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ بخش هفتم -----ـــــ...ـــــ-----
اشکان اشعریون، به عنوان سخنران بعدی، به مشکلات تامین مالی حفاظت از طبیعت از دو منظر داخلی و خارجی پرداخت. وی در بعد داخلی، لزوم تهیه گزارش پایداری استاندارد و تصمیم به چگونگی هزینهکرد بودجه مسئولیت اجتماعی شرکتهای دولتی بر مبنای این گزارشها را اصلی اساسی دانست که عملا نادیده گرفته میشود. همچنین به شرایط موجود اشاره نمود که در حال حاضر، این بودجه در اکثر مواقع به ابزاری برای چانهزنی تبدیل شده و تجمیع این بودجه زیر نظر استانداران، با توجه به اختیاراتی که به ایشان داده شده، امکان جذب را از سازمانهای مردمنهاد و گروههای اجتماعی سلب کرده و در واقع، صرفا یک جایهجایی مالی درون دولتی اتفاق میافتد، بدون آنکه اساسا اثربخشی مطلوب و مورد نظر قانونگذار، اتفاق افتاده باشد و به این ترتیب، سازمانهای مردمنهاد و گروههای اجتماعی دارای صلاحیت و مهارت، عملا امکانی برای ادامه فعالیتها ندارند. اشکان در بعد بینالمللی با توضیح سختگیریهای موجود گفت: این وضعیت راه را برای جذب بودجههای بینالمللی توسط متخصصین و سازمانهای مردمنهاد که همسایگان ما به راحتی آنها را دریافت میکنند بسته است؛ بودجههایی که حتی در شرایط تحریم هم قابل دریافت هستند؛ دیپلماسی محیطزیستی که میتواند دستاوردهای مثبتی نه فقط در مسائل محیطزیستی برای ایران داشته باشد، تعطیل شدهاند. وی در نتیجهگیری صحبتهای خود گفت اگر تغیراتی در موارد بالا رخ بدهد و البته در شرایط عادی نه شرایط جنگی فعلی، حفاظت از طبیعت در ایران تا حد زیادی، نیاز به بودجه دولتی نخواهد داشت و در کنار بخش خصوصی و غیردولتی توانمند در این حوزه، بودجه سازمان میتواند صرف اصلاح ساختارهای عملیاتی و نظارتی شود. آرش میلانی، آخرین سخنران نشست، از جمع مدعوین بود که تمرکز صحبتهای خود را بر موضوع فضای سبز شهری قرار داده بود و با اشاره به آثار رویههای قانونی و عرفی در مدیریت شهری که در چند دهه اخیر حکمفرما بوده و عملا به رویههایی آسیبزا و گاه مخرب تبدیل شده، تجربه موجود حکمرانی شهری را نیازمند تغییر و اصلاح دانست و با توجه به اینکه روند فعلی به جز اتلاف منابع آبی، نتیجهای در بر نداشته، از رئیسجمهور درخواست نمود که دولت بازنگری در برنامه کلان مدیریت فضای سبز شهری را متناسب با ظرفیت اقلیمی و آب و هوایی و ظرفیتها و محدودیتهای منابع در دستور قرار دهد.ـــــــــــــــــــــــــ
پس از پایان ارائهها، دکتر پزشکیان از همکاران خود درخواست نمود چنانچه نکته یا مطلبی در توضیح یا پاسخ دارند، مطرح نمایند که دکتر پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، توضیحاتی در خصوص برخی نکات مرتبط ارائه نمود. پس از صحبتهای دکتر پورمحمدی، نوبت به سخنرانی پایانی نشست رسید که صحبتهای صریح و شفاف دکتر مسعود پزشکیان بود. مشروح صحبتهای رئیس سازمان برنامه و بودجه و دکتر پزشکیان، در گزارش جداگانهای تقدیم خواهد شد، هرچند در خبرگزاریها و مطبوعات، منتشر شده است ولی از طریق این کانال هم منتشر خواهد شد. در خلال سخنرانی دکتر پزشکیان، برخی مباحث و موضوعات، مورد تأکید بیشتر قرار گرفت و رئیسجمهور دستور رسیدگی یا پیگیری و اقدام صادر نمود که از آن جمله: دستور بررسی و تعیین سه منطقه پایلوت جهت اجرای طرح حفاظت مشارکتی و مدیریت پایدار دستور پیگیری وضعیت محدودیتها و ممنوعیتهای مبتلابه تشکلها و فعالان، از طریق برگزاری جلسه مشترک بین سازمان حفاظت محیط زیست و دستگاههای نظارتیقرار شد در صورتجلسه درج شوند. همچنین پس از اشاره دبیر شبکه ملی تشکلها به لزوم بهرهگیری از ظرفیت محیط زیست به عنوان دغدغه مشترک کشورهای منطقه در راستای ایجاد همکاری منطقهای و درخواست حمایت و همراهی رئیس جمهور محترم از پیشنهاد شبکه ملی مبنی بر «میزبانی اجلاس منطقهای ان.جی.اوهای محیط زیستی کشورهای همسایه ایران» در زمستان ۱۴۰۵، آقای دکتر پزشکیان ضمن اعلام موافقت و حمایت، دستور پیگیری و اجرای آن را مشروط به تأمین مالی غیردولتی صادر نمودند. نشست صمیمانه و البته صریح جمعی از استادان و فعالان محیط زیستی با دکتر مسعود پزشکیان، ساعت ۱۲:۲۰ دقیقه به پایان رسید. پس از پایان نشست و در مسیر خروج از سالن جلسه، گفتگوهای دونفره کوتاه بین دبیر شبکه ملی تشکلها با دکتر پزشکیان، دکتر قائمپناه، دکتر پورمحمدی و دکتر نوری قزلجه صورت گرفت که محتوای آنها در قالب یک گزارش کوتاه مجزا تقدیم خواهد شد. با احترام؛ شورای هماهنگی شبکه ملی؛ ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ @IranENGOs[پایان بخش هفتم و پایان گزارش]