بله | کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی

۲۲ دی ۱۴۰۱

#مقدمات_تفسیر_جلسه_سی_چهارم#خلاصه_جلسه_سی_چهارم (۱)

یکی از شبهات قائلین به #تحریف، روایاتی در این مورد است.یک بحث، سند این روایات و بحث دیگر در دلالت اینها. اگرچه سنداً برخی راویان این‌روایات، کذابند ولی روایات به قدری فراوان است که علم به صدور یکی از این روایات را ایجاد میکند و #مضمون شان مورد اطمینان است.

نکته اول اینکه روایاتی که قائل به تحریف قرآنند بطور غیر مستقیم، خود همین روایات را نیز از حجیت می‌اندازد چون دلیلی جز #قرآن نداریم که به روایات حجیت داده باشد. پیامبر، به روایات حجیت داده و قرآن هم به پیامبر و لذا دیگر نیازی نداریم چیزی به قرآن حجیت دهد.

قرآن میگوید، اگر قرآن از غیرخدا بود در آن اختلاف زیاد میدیدید. کسی که احتمال تحریف بدهد باید بگوید که نمیتوان به این قرآن اعتماد کرد و احتمالا آیات دیگری در قرآن اصلی هست که با آن میشود این آیات را تفسیر و تکمیل کرد. این قول به تحریف، غیر مستقیم روایات را نیز از #حجیت می اندازد.

نکته دوم اینکه باید در این روایات ضعیف، #مضمون_مشترک را گرفت. در مسایل علمی مثل این که فقهی نیست، به این روایات نمی‌توان استناد کرد مگر اینکه مضمون مشترک اینها را که «تواتر اجمالی» محسوب میشود بگیریم.

برخی می‌گویند اصحاب العربیة یحرّفون کلامَ الله عن مواضعها که ظاهرش یا قابل حمل بر اختلاف قرائت است یا ظاهرش اختلاف قرائت است.

در روایت بعدی رسول خدا و برخی معصومین فرمودند: این امت، عده ای قرآن (ثقل اول) را تحریف کردند و عده ای عترت(ثقل ثانی) را شهید کردند.منظور از این روایات این نیست که از قرآن چیزی کم کردند بلکه یعنی اینها #تفسیر_به_رای کردند. از معصومین نیز چنین نظری بر می‌آید زیرا امام باقر علیه السلام گفتند حروف قرآن را اقامه کردند اما حدود و احکام قرآن را تحریف کردند و تفسیر به رای کردند.

چنانکه یزید وقتی سر امام حسین را به جلسه آوردند گفت «و تعز من تشاء و تذل من تشاء» و به همین آیه استناد کرد. زینب کبری هم گفت «و لا یحسبن الذین کفرو انما نملی لهم خیر لانفسهم انما نملی لهم لیزدادوا اثما» فرمود فقط به یه آیه استناد نکن و این حکومت، #آزمایش است نه سبقت.صوت جلسه سی و چهارم ble.ir/javadiamoli_tafsir/80992782003994869/1673496492760
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۳۳

۴:۲۱

#خلاصه_جلسه_سی_چهارم (۲)

طایفه دیگر روایات گوید: در اصل نام معصومین و خصوصا امام علی در قرآن بود و دشمنان برداشتند. اینها فکر کردند که اگر معصوم در مورد آیه ای گفت (نزلت فی علیٍ او اهل البیت) این علی هم جزو قرآن است! این بیانِ مورد نزول یا بیانِ «مصداق کامل آیه» است نه تنزیل آیه.

روایت ابی بصیر از امام ششم است که گفت چرا نام امام علی و باقی معصومین در قرآن نیست؟ ایشان فرمود: به سائلین بگو خدا نماز را بر پیامبر نازل کرد، اما نگفت نمازها چند رکعت است. بلکه به پیامبر گفت خودت به مردم بگو که نمازها چند رکعتند، پس پیامبر #مفسر_قرآن است. لذا اینطور نیست که رکعات نماز یا نام ائمه در قرآن بوده باشد و بعد برداشته باشند بلکه خدا پیامبر را مفسر قرآن در این زمینه ها قرار داده است. در مورد جزییات زکات و حج هم قرآن خصوصیاتش را نگفته است.

اگر ابی بصیر در مورد وجود نام اهل بیت در قرآن شک داشت که نمیپرسید: مردم میگویند چرا نام ائمه در قرآن نیست... لذا برایش بدیهی بوده است. لذا امام صادق گوید که پیامبر #مفسر_قرآن است. سپس گوید منظور از اولی‌الامر، امام علی است. پیامبری که در مکه از هیچکس نمیترسید آیا در مدینه و پس از پیروزی ها، از کسی میترسید که در مورد ولایت علی حرف بزند؟ اگر در قرآن بود آیا نیاز به آن زحمت زیاد برای غدیر‌خم و اعلام ولایت بوسیله حدیث بود؟ پس قطعا نام ائمه در قرآن نبوده است.

گاهی گویند سوره احزاب به اندازه بقره و بسیار طولانی بود و شامل اسم امام علی و ...بود و بعدا آیات کم شد. اگر کم شده در زمان پیامبر که کم نشده است و بعدها باید برداشته شده باشد درحالیکه این سوره از سوره های ابتدایی زمان رسالت است پس چگونه بعد از ۲۰ سال امکان حذفش بوده است؟!

همان طور که در معارف گاهی علو متن نشانه صحت سند است ، در اینگونه از مسائل گاهی حضاضت متن، اضطراب متن و تناقض متن دلیل جعل بودن آن است یا اینکه مراد بیانِ تفسیر و بیانِ مصداق است.
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۰

۶:۱۸

۲۹ دی ۱۴۰۱

#مقدمات_تفسیر_جلسه_سی_پنجم

یکی از شبهات قائلین به تحریف روایات در این باب بود. این روایات کم هم نیست اما ضعیفند و باید #مضمون_مشترک ( أخصّ مضموناً ) همه را گرفت. روایاتی که میگوید اسامی اهل بیت یا دشمنان شان در آیات بوده و آن را برداشته اند:

گفتیم که این یک توجیه داخلی دارد یکی توجیه خارجی.توجیه داخلی اینکه این روایات مفسر قرآنند و #بیان_مصداق میکنند نه اینکه بگویند نام معصوم جزو قرآن بوده است. شاهد خارجی هم روایت ابی ابصیر است از امام صادق.

أبی بصیر پرسیده مردم میگویند چرا نام امام در قرآن نیست؟ امام میگوید: چنانکه اصل نماز و روزه و زکاة و حج در قرآن است و نحوه انجامشان در سخنان پیامبر است، به همین صورت اصل اینکه در کنار رسالت باید امامتی باشد در قرآن است که میگوید «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم» اما اینکه #اولی_الامر کیانند بوسیله پیامبر #تفسیر شده است.

روایات دیگری هم داریم که مرحوم کلینی در الکافی در کتاب الحجة ذکر میکند:باب ما نصّ الله عزّ و جلّ و رسوله علی الإئمّة واحداً فواحداًاز امام باقر روایت شده که پرسیدند این آیه که «و اولوا الارحام اولی بعض ببعض» منظور از «اولوا الارحام» کیانند؟ خب اگر صراحتا نام معصوم در این ایه بود که مردم چنین سوالی از امام نمیپرسیدند. امام میگوید در مورد امامت و #حکومت است و بعد از امام علی در اولاد وی است و ما به مساله امامت و ولایت اولی از دیگرانیم.

روایت بعدی از امام صادق علیه السلام است. پرسیدند آیه «انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا» یعنی چه و در مورد کیست؟ فرمودند منظور امام علی و اهل بیت است. اگر نام أمیرالمؤنین در قرآن بود که نیازی به این سوال نبود.

امام باقر علیه السلام: در آیه إنّما ولیّکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکاة و هم راکعون مردم نمی دانستند ولایت از آن کیست و خداوند متعال پیامبرش را امر کرد که ولایت را برای مردم تفسیر کند. پس معلوم میشود که این نام های مبارک در قرآن نبود وگرنه امر به تلاوت و ابلاغ میشد نه به تفسیر.

روایت بعدی از امام پنجم است که ابی بصیر پرسید: اینکه پیامبر گفت علی جانشین من است، ولایت علی از کجاست؟ آیا از نزد خود گفته یا وحی رسیده است؟ امام فرمود هرگز ممکن نیست پیامبر از پیش خودش چیزی بگوید بلکه خدا دستور داد که اعلام کند.صوت جلسه سی و پنجم ble.ir/javadiamoli_tafsir/73611030451737385/1674116841003
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۰

۸:۳۲

۵ بهمن ۱۴۰۱

#مقدمات_تفسیر_جلسه_سی_ششم#خلاصه_جلسه_سی_ششم (۱)

گفتیم که منظور از این روایاتی که منظور از یک آیه را، برخی معصومین میدانند این است که در مقام #تفسیر آیه، مصداق آن آیه، معصوم است نه اینکه نام معصوم در آیه بوده و حذف شده است. به این جهت که آیات، غالبا مشخصات کلی را میگویند نه مصادیق را، لذا مردم چون مصادیق را نمیدانستند آن را از مفسرین یعنی پیامبر و ائمه میپرسیدند.

شبهه دیگر قائلین به تحریف، #مساله_تاریخی است. میگویند انسان وقتی یقین به #صیانت_قرآن_از_تحریف دارد که قرآن استناد داشته باشد به:۱. واحدی که #معصوم باشد. یا ۲. کثیری که #متواتر باشد.اگر جریانی به واحد غیرمعصوم مستند شد یقین‌آور نیست. قرآن نه به واحد معصوم استناد دارد نه به کثیر متواتر

آیات قرآن پراکنده بود، برخی روی پوست، برخی در دل مردم و .... این آیات پراکنده در زمان ابوبکر و عمر و عثمان جمع آوری شد. به دستور اینها، زید بن ثابت مسوول جمع آوری آیات شد. حال، زیدبن ثابت معصوم نیست و به شهادت دو نفر عادل هم ثابت میشد که این آیه جزو قرآن است و گاهی صرفا شهادت یک نفر که ارزش دو شهادت را داشت مانند «ابی خُزَیمِه» انصاری که رسول خدا او را بجای دو شاهد در تمام آیات پذیرفت.

پس این قرآن نهایتا به زید میرسد که نه معصوم است و نه این جمع آوری از منازل و ... بر اساس کثرت تواتر است بلکه بر اساس نهایتا شهادت دو نفر است پس مفید یقین نیست و عادت اقتضا دارد که تحریف در قرآن پیدا شده باشد. سیوطی در اتقان، بیش از ۲۰ تاریخ ذکر میکند که جمع آوری قرآن به زید بن ثابت میرسد. پاسخ‌ها:

اولا خود این بحث که جمع آوری قرآن به زید بن ثابت میرسد یک #بحث_تاریخی است نه حدیثی. کجا پیامبر یا ائمه فرمودند که زید قرآن را جمع کرده؟! پس همین هم به واحد معصوم یا کثیر متواتر منتهی نمیشود بلکه بقیه گفته اند.

خود همینها به جایگاه واحدی متکی نیستند لذا از این جریان تاریخی نمیتوان قدر مشترکی گرفت چون یکی میگوید زید جمع کرده دیگری گوید عمر و ... حتی در زمان جمع آوری هم اختلاف است چون یکی میگوید در زمان ابوبکر بوده دیگری گوید زمان عمر و سومی گوید عثمان. در نحوه جمع آوری هم اختلاف است: برخی میگویند با شهادت دو شاهد عادل بوده دیگری میگوید زید با عثمان شهادت میدادند قضیه حل میشد. برخی تاریخها میگویند ابوبکر به زید گفت جمع آوری کند، برخی گویند خود زید جمع کرده است.صوت جلسه سی و ششم ble.ir/javadiamoli_tafsir/-495477765828796266/1674628918346
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۲

۶:۵۸

۷ بهمن ۱۴۰۱

#خلاصه_جلسه_سی_ششم (۲)

خب این تاریخی که به هیچ جا بند نیست و همه‌اش اختلافی است چطور میتوان از آن #قدر_مشترک گرفت؟ اگر تنها اختلاف این تواریخ در مورد شخص جمع آوری کننده بود و تاریخ و مکان و نحوه جمع آوری مشترک بود میتوانستیم قدر مشترک بگیریم اما وقتی در همه چیز اختلاف است دیگر چطور باید قدر مشترک گرفت؟

خبر یقین آور یا باید خبر واحد از معصوم باشد یا خبر کثیر متواتر. خبر متواتر آن است که معنا و مفهوم و مضمون یکی است اما قالبها متفاوت. آنجا میتوان مضمون و قدر مشترک گرفت. اگر مدعا و راه رسیدن به ادعا هر دو کثیر بودند همه ادعاها میشوند خبر واحد.

حال چون خود این اخبار، #جریان_تاریخی اند نه روایت، و لذا به خبر واحد از معصوم یا خبر متواتر متکی نیستند و مساله هم علمی است پس ارزش خبر واحد ندارند. خبر واحد شاید در مسایل اعتقادی مفید نباشد اما در‌مسایل عملی سود دارند اما این مسایل تاریخی در مسایل عملی هم سودی ندارند.

مضمون و سند این مباحث تاریخی در حد مضمون و سند روایاتی همچون روایت ثقلین نیست چون روایت ثقلین روایتی متواتر از معصوم هست که معصومین دیگر هم به آن احتجاج کردند. #ثقل یعنی وزنه سنگین و نفیس. آیا اگر هنگام وفات پیامبر، این آیات هر کدام در خانه ای یا در ذهن فرد خاصی بود، پیامبر میگفت که من بین شما این وزنه سنگین را گذاشتم؟! چنین قرآن پراکنده میتواند جلوی انحراف و گمراهی مردم را چنان که در این روایت آمده، تا همیشه بگیرد؟! لذا قرآن ایات پراکنده نبوده بلکه کتاب مدونی‌ بوده است وگرنه مردم که توان تمسک نداشتند. یا اینکه آیا ممکن است که پیامبر در جمعهای کثیر، به مردم بگوید به کتاب قرآنی که دست علی یا فلانی و فلانی یا روی چوب و پوست و ... است تمسک کنید؟! یا اینکه قرآن دست همه بوده و امکان تمسک داشتند.

حتی روایت است که از عثمان پرسیدند که این قرآن را از روی چه جمع کردی؟ گوید از روی قرآن پیامبر. یا از عثمان پرسیدند که چرا انفال را که کوتاه تر از برائت و ... است کنار آنها آوردی؟ گفت چون در قرآن پیامبر جای این دو سوره معلوم نبود و ما دیدیم شبیه همند کنار هم آوردیم.
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۵

۲۰:۰۵

۱۶ بهمن ۱۴۰۱

#مقدمات_تفسیر_جلسه_سی_هفتم#خلاصه_جلسه_سی_هفتم (۱)گفتیم برخی شبهه کرده اند که کتابی مفید قطعیّت است که یا به #معصوم منتهی شود(خبر واحد محفوف به قراین قطعیه) یا #متواتر باشد. حال قرآن نه به معصوم منتهی میشود و نه متواتر است.

جوابهای مختلفی برای این شبهه وجود دارد. یکی اینکه این تحلیل، «تاریخی» است لذا نه خبر واحد قطعی است و نه متواتر است که گفته شود جمع آوری قرآن دقیقا به همین صورت است و زیدبن ثابت یا ... در فلان سال این کار را کرده است.

جواب دوم اینکه زمانی میتوان به این تحلیل تمسک کرد که هم از منع داخلی و هم از معارض خارجی مصون باشد و نقض هم نتوان نمود. دلیلش اینست که ابطال یک قضیه منطقی با سه راه «منع و نقض و معارضه» قابل تحقق است.

#منع : یعنی این مقدمه که صغری یا کبری است ممنوع است.#نقض : یعنی تخلف مدلول از دلیل در مثالی دیگر.#معارضه : یعنی در عرض دلیل مستدل، دلیل دیگری اقامه شود. و از جمله معارض های دلیل شما :

این بود که استدلال شما هم نه منتهی به معصوم است نه متواتر.

این بود که اینکه خیلی‌ها در جمع آوری قرآن سهیم بودند. اما معنیش حفظ قرآن در سینه نیست، چون تعداد آنها بسیار زیاد بودند. بلکه منظور کسانیند که قرآن را در جایی جمع کردند و اینها از عدد انگشتان دست بیشتر نمیشدند.

اینکه دلیل تاریخیِ شما این بود که جمع آوری قرآن در جاهای مختلف بوده و سبب کم و زیاد میشود. در عرض این دلیل، دلایل دیگری هست که معارض آن است و میگوید افراد مختلف جمع نکرده اند و قرآن یکی است چون خود قرآن می فرماید: اگر می‌گویید قرآن تحریف شده یک «سوره» مثل آن بیاورید! پس همه سوره ها مشخص بوده و قرآن میگوید مثل این سوره هایی که همگی در دستانتان است بیاورید. نهایتا یک سوره در دست محمد بوده و یکی در دست زید و ... نه اینکه بخشی از یک سوره در دست یکی و دیگری در دست دیگری باشد.

همچنین معارض دیگر، #حدیث_ثقلین است که پیامبر میگوید کتاب خدا را در کنار اهل بیت در میان شما گذاشتم پس کتاب و یک مجموعه گرد هم آمده وجود داشته نه اینکه آیات یا سور تکه تکه باشد.صوت جلسه سی و هفتم ble.ir/javadiamoli_tafsir/3894924402751784015/1675618863553
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۰

۱۷:۴۹

۲۲ بهمن ۱۴۰۱

#خلاصه_جلسه_سی_هفتم (۲)

جواب بعدی اینکه ظنی السند بودن قرآن، مخالف اتفاق مسلمین(مبنی بر قطعی السند بودن قرآن) است. اتفاق غیر از اجماع است.

دلیل دیگر اینکه اگر به تحلیل شما اکتفا کنیم که میگویید چون جمع آوری قرآن توسط زید بن ثابت بود و با شهادت یا عدم شهادت دو شاهد عادل آیات ثبت میشد، و این امر چون پراکندگی قرآن را در پیش داشت و دشمنان فراوانی در کمین بودند، یا اطمینان آور است که قرآن تحریف شده است یا احتمال عقلائی در تحریف داریم.

ما میگوییم این دلیل شما تحریف را هم در نقیصه و هم در زیاده طرح میکند.

شما میگویید جزم داریم که اضافه نشد و کم شد. این جزم را از کجا تحصیل کردید؟! آیات قرآن که معجزه نیست، سوره معجزه است. اگر آیه معجزه بود به آن تحدّی میشد، در صورتی که به سوره تحدّی شده است.

همچین باید گفت اهتمامی که پیامبر و مسلمین به قرآن داشتند که پیامبر قبل از هر چیز قرآن یاد میداد و‌ مردم هم قبل از هر چیز قرآن یاد میگرفتند این اهتمام نشان این است که پیامبر، قرآن را پراکنده رها نکرد و مردم هم نمیگذاشتند پراکنده بماند.

منظور از جمع آوری قرآن در زمان عثمان این است که آن قرآن جمع آوری شده که در اثر اختلاف قرائتها میرفت مسلمین را مختلف و پراکنده کند عثمان گفت که همه مسلمانان باید به یک قرائت قرآن را قرائت کنند. نقطه ضعفی که در کار او بود این بود که دستور داد بقیه قرآنها را بسوزانید یا در آب جوش محوش کنید.

در آن زمان، مسلمانها را بجای تفسیر، به قرائت قرآن مشغول کرده بودند چنانکه علی (ع) را در ردیف دیگر قاریان به حساب میاوردند و میگفتند فلانی به فتحه قرائت کرده و علی به کسره، بجای اینکه از معارف جهان از علی بپرسند شأنش اینقدر پایین آمده بود! جوابهای دیگر هم در جلسات بعد بررسی خواهد شد.

آنچه از مجموع این تحلیل تاریخی استفاده می شود (بر فرض صحتش) یک سلسله اختلافاتی از نظر قرائت بین مصاحف موجود در صدر اسلام بود که عثمان آن را خاتمه داد.
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۴۵

۱۸:۱۰

#مقدمات_تفسیر_جلسه_سی_هشتم#خلاصه_جلسه_سی_هشتم (۱)خلاصه شبهه ای که مطرح شده بود این است کهچون قرآن کریم در زمان رسول خدا (علیه آلاف التهیّة و الثناء) به دست خود حضرت جمع نشد و بعداً جمع آوری شد و یک کار عظیمی (که عبارت از جمع قرآن باشد و بیش از شش هزار آیه داشته باشد و پراکنده باشد) را یک انسان عادی و غیر معصوم بخواهد جمع کند، بدون سهو و نسیان و تحریف نخواهد بود. بنابراین یا اطمینان داریم که یقیناً قرآن تحریف شده است یا احتمال عقلائی.که هفت جواب به این شبهه داده شد.

جمعی که محل بحث است این است که این کلمات که باید کنار هم جمع بشود؛ بشود آیه، این آیات که باید جمع بشود؛ بشود سوره، این سُوَر که باید کنار هم قرار بگیرد؛ بشود قرآن، این کار کیست؟

اگر ثابت شود که جمع کلمات و جمع آیات و جمع سُوَر در زمان خود رسول خدا بود ، دیگر جا برای احتمال تحریف نیست. البته جمع به معنای این که پراکنده ها را یکجا بنویسند و صحافی بکنند، محل بحث نیست و اثبات و نفی آن نفع و ضرری ندارد.

جمع به معنای حفظ و علم هم از بحث تحریف بیرون است. این که عده زیادی جامع قرآن بودند یعنی حافظ قرآن بودند.

روایاتی که اهل بیت علیهم السلام مردم را به قرآن ارجاع می دادند می شود مؤیّد.نه اینکه قرآن بودن قرآن به وسیله روایات تثبیت بشود بلکه چون این قرآن است ائمّه مردم را به قرآن ارجاع دادند.

علامه طباطبائی (ره) در المیزان میگویند : که بهترین راه برای نفی هرگونه تحریف آن است که ما از خود قرآن مدد بگیریم. چون قرآن کلام خدایی است که خدا به ذاتِ خود بر ذاتِ خود شاهد است، این کلام هم خود دلیلِ بر خود است.خدای سبحان برای قرآن اوصافی ذکر کرده است که همه آن ها الآن موجود است و همین قرآن جنّ و اِنس را تحدّی می کند. این کتاب چون کلام الله است، پیامبر آن را آورد؛ نه اینکه چون پیامبر آن را آورد، بگوییم که کلام اللّه است.پس مسئله تاریخ و روایات میشود مؤیّد.صوت جلسه سی و هشتم ble.ir/javadiamoli_tafsir/6787739025303063056/1676138823451
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۴

۱۸:۱۰

۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۲

#خلاصه_جلسه_سی_هشتم (۲)

راجع به اصل قرآن کریم، محتوای قرآن، اصول اولیه قرآنی و خطوط کلی قرآنی و ... را میتوان به صورت یقینی اثبات کرد ولی اینکه احیاناً یک حرفی از قرآن کم نشده باشد را با اطمینان میتوان گفت، نه با یقین. یقین در الهیات و ریاضیات راه دارد و در دیگر علوم بسیار کم است. مجموعه چهار چیز را یقین می گویند :

جزم به ثبوت محمول برای موضوع

جزم به امتناع زوال محمول از موضوع

هم جزم اولی که در موجبه است باید زوال ناپذیر باشد و هم جزم دومی که در سالبه است باید زوال ناپذیر باشد.یقین صرف جزم نیست بل جزماً لا یزول.در روایات آمده کم ترین چیزی که در عالم خلق شده است یقین است.

دشمن هم اگر می خواست درباره قرآن دستی ببرد سعی می کرد یکی از خطوط کلی را از بین ببرد نه اینکه یک کلمه از آیه ای که مثلاً دو جا تکرار شده است کم بکند.

اگر محتوایی از محتویات قرآن کریم اختلاف پیدا کرده باشد ممکن نبود که حضرت علی علیه السلام بعد از خلافت آن را برنگرداند یا حداقل نگوید و هیچ کدام از ائمّه هم نگویند و اعتراض نکنند، در حالی که حضرت بعد از خلافت راجع به برگرداندن بیت المال که از فروعات اسلامی است آنقدر حساس بود.
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۳۸

۳:۴۵

#مقدمات_تفسیر_جلسه_سی_نهم

یکی از شبهات قائلین اینست که در بین آیات احیاناً انسجامی نیست،وقتی بین صدر و ذیل آیه انسجامی نیست، حتماً کلماتی افتاده که اگر حذف نمیشد، انسجام محفوظ بود. مثل آیه سه سوره نساء :وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ... که میگویند بیش از یک سوم قرآن بین این شرط و جزاء حذف شده است.

جواب: همان طور که گاهی علوّ متن شهادت میدهد که این سخن، سخن معصوم است. گاهی حذاذت و بی پایه بودن این متن نشان می دهد که این سخن، سخن کذب است. مگر میشود ثلث قرآن حذف شود و کسی حرفی نزند.

اما اینکه صدر و ذیل تناسب ندارد، علامه در المیزان میگوید که نگاه سیاق آیات کنید که راجع به احترام به اموال یتیم است.

این آیه هم در مدینه نازل شد، عده ای با زنانی که شوهرشان در جنگ ها شهید شده بودند ازدواج میکردند تا اموال یتیمان را مصرف کنند. بعد در این آیه میگوید که اگر می‌ترسید که نتوانید مال یتیم را حفظ کنید، با زنان دیگر ( تا چهار زن، با رعایت عدالت) ازدواج کنید.

اگر می‌ترسید که بین زنان نمی توانید عدل را رعایت کنید، بیش از یک زن نگیرید.پس این صدر و ذیل انسجام کامل دارد.

اگر یک آیه با آیه قبل یا بعد تناسب نداشت ، باید بدانیم که همه آیات در یک زمان نازل نشدند.

می ماند مسئله نسخ و انساخ که در جای خودش در سوره بقره بحث میشود.صوت جلسه سی و نهم ble.ir/javadiamoli_tafsir/5612120516669816971/1684124771178
کانال متن تفسیر آیت الله جوادی آملی@javadiamoli_mtafsir

۲۵۵

۱۲:۰۶