خ
انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند:
سلسله نشستهای روایت حضور
نشست دوم
محورهای نشست:■ آیا شصت روز حضور مردم را میتوان کنش فرهنگی نو در جامعه تلقی کرد؟
□ چرا علوماجتماعی، نسبت بهمقوله جنگ و امرملی مقاومت بیتفاوت است؟
■ آیا میتوان بعثت امروز مردم در خیابان را، بخشی از شکلگیری نظم نوین جهانی دانست؟
□ آیا جامعهشناسی، توانسته حضور مردم را در چارچوبهای خود، صورتبندی کند؟
️ مهمان: دکتر میثم مهدیار، دکتری جامعهشناسی فرهنگی، عضو هئیتعلمی دانشگاه علامه طباطبائی (ره)
میزبان: دکتر حمید دهقانیان، دکتری جامعهشناسی و مدیر اندیشکده مطالعات ایران پژوهشکده شهید صدر
زمان: جمعه، یازده اردیبهشت، ساعت ۱۷ در بستر اسکای روم
لینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room
#خانه_روایت #نشست
️ @khaneh_rav
سلسله نشستهای روایت حضورنشست دوممحورهای نشست:■ آیا شصت روز حضور مردم را میتوان کنش فرهنگی نو در جامعه تلقی کرد؟
□ چرا علوماجتماعی، نسبت بهمقوله جنگ و امرملی مقاومت بیتفاوت است؟
■ آیا میتوان بعثت امروز مردم در خیابان را، بخشی از شکلگیری نظم نوین جهانی دانست؟
□ آیا جامعهشناسی، توانسته حضور مردم را در چارچوبهای خود، صورتبندی کند؟
️ مهمان: دکتر میثم مهدیار، دکتری جامعهشناسی فرهنگی، عضو هئیتعلمی دانشگاه علامه طباطبائی (ره) میزبان: دکتر حمید دهقانیان، دکتری جامعهشناسی و مدیر اندیشکده مطالعات ایران پژوهشکده شهید صدر زمان: جمعه، یازده اردیبهشت، ساعت ۱۷ در بستر اسکای روملینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room#خانه_روایت #نشست
️ @khaneh_rav۴
انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند:
سلسله نشستهای روایت حضور
نشست سوم
محورهای نشست:
■ چرا علوماجتماعی تصویری جامع و واقعی از جامعهٔ ایران ارائه نمیدهند؟□ جنگ رمضان را چگونه باید روایت کرد؟
️ مهمان: دکتر مهدی حسینزاده یزدی، دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
زمان: چهارشنبه، شانزدهم اردیبهشت، ساعت ۱۴ در بستر اسکای روم
لینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room
#خانه_روایت #نشست
️ @khaneh_rav
سلسله نشستهای روایت حضورنشست سوممحورهای نشست:
■ چرا علوماجتماعی تصویری جامع و واقعی از جامعهٔ ایران ارائه نمیدهند؟□ جنگ رمضان را چگونه باید روایت کرد؟
️ مهمان: دکتر مهدی حسینزاده یزدی، دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران زمان: چهارشنبه، شانزدهم اردیبهشت، ساعت ۱۴ در بستر اسکای روملینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room#خانه_روایت #نشست
️ @khaneh_rav۱۳خانه روایت انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند: سلسله نشستهای روایت حضور نشست سوم محورهای نشست: ■ چرا علوماجتماعی تصویری جامع و واقعی از جامعهٔ ایران ارائه نمیدهند؟ □ جنگ رمضان را چگونه باید روایت کرد؟ ️ مهمان: دکتر مهدی حسینزاده یزدی، دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران زمان: چهارشنبه، شانزدهم اردیبهشت، ساعت ۱۴ در بستر اسکای روم لینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room #خانه_روایت #نشست ️ @khaneh_rav
انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند: سلسله نشستهای روایت حضور نشست سوم محورهای نشست: ■ چرا علوماجتماعی تصویری جامع و واقعی از جامعهٔ ایران ارائه نمیدهند؟ □ جنگ رمضان را چگونه باید روایت کرد؟ ️ مهمان: دکتر مهدی حسینزاده یزدی، دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران زمان: چهارشنبه، شانزدهم اردیبهشت، ساعت ۱۴ در بستر اسکای روم لینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room #خانه_روایت #نشست ️ @khaneh_rav#یادآوری
جلسه تا دقایقی دیگر آغاز میشود.
لینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room
️ @khaneh_rav
جلسه تا دقایقی دیگر آغاز میشود. لینک جلسه : https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room️ @khaneh_rav
انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند:
سلسله نشستهای روایت حضور
نشست چهارم
محورهای نشست:
■ چه عواملی باعث میشود، افراد احساس کنند، هر شب باید حضور داشتهباشند؟
□ یک رویداد چطور در حافظهٔ تاریخی یک جامعه ماندگار میشود؟
■ خلق یک روایت قابل فهم و ملموس برای آیندگان، از چهطریقی ممکن است؟
️ مهمان: دکتر سید مهدی ناظمی، هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی
زمان: یکشنبه، بیستم اردیبهشت، ساعت ۱۰ در بستر اسکای روم
لینک جلسه: https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room
#خانه_روایت #نشست
️ @khaneh_rav
سلسله نشستهای روایت حضورنشست چهارممحورهای نشست:
■ چه عواملی باعث میشود، افراد احساس کنند، هر شب باید حضور داشتهباشند؟
□ یک رویداد چطور در حافظهٔ تاریخی یک جامعه ماندگار میشود؟
■ خلق یک روایت قابل فهم و ملموس برای آیندگان، از چهطریقی ممکن است؟
️ مهمان: دکتر سید مهدی ناظمی، هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی زمان: یکشنبه، بیستم اردیبهشت، ساعت ۱۰ در بستر اسکای روملینک جلسه: https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room#خانه_روایت #نشست
️ @khaneh_rav۴خانه روایت انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند: سلسله نشستهای روایت حضور نشست چهارم محورهای نشست: ■ چه عواملی باعث میشود، افراد احساس کنند، هر شب باید حضور داشتهباشند؟ □ یک رویداد چطور در حافظهٔ تاریخی یک جامعه ماندگار میشود؟ ■ خلق یک روایت قابل فهم و ملموس برای آیندگان، از چهطریقی ممکن است؟ ️ مهمان: دکتر سید مهدی ناظمی، هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی زمان: یکشنبه، بیستم اردیبهشت، ساعت ۱۰ در بستر اسکای روم لینک جلسه: https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room #خانه_روایت #نشست ️ @khaneh_rav
انجمن علمی_دانشجویی مطالعات فرهنگی، پژوهشکده شهیدصدر، دانشگاه جامع امام حسین (ع) برگزار میکند: سلسله نشستهای روایت حضور نشست چهارم محورهای نشست: ■ چه عواملی باعث میشود، افراد احساس کنند، هر شب باید حضور داشتهباشند؟ □ یک رویداد چطور در حافظهٔ تاریخی یک جامعه ماندگار میشود؟ ■ خلق یک روایت قابل فهم و ملموس برای آیندگان، از چهطریقی ممکن است؟ ️ مهمان: دکتر سید مهدی ناظمی، هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی زمان: یکشنبه، بیستم اردیبهشت، ساعت ۱۰ در بستر اسکای روم لینک جلسه: https://skyroom.online/ch/sadr/iran-room #خانه_روایت #نشست ️ @khaneh_rav
۲ا﷽
شاهنامه و علوم اجتماعیِ بیتاریخ
" /> بخشی از صحبتهای دکتر میثم مهدیار | در سلسله نشستهای #روایت_حضور
در آموزش و پژوهش علوم اجتماعی در ایران، نسبت ما با تاریخ و میراث فکری خودمان چندان روشن و جدی نیست. بسیاری از کسانی که در این حوزهها به مدارج علمی بالا میرسند، آشنایی چندانی با متون بنیادین فرهنگ ایرانی ندارند.درمیان این متون، شاهنامه فردوسی جایگاهی ویژه دارد؛ متنی که اغلب به عنوان اثری افسانهای یا صرفاً ادبی معرفی میشود، درحالیکه در واقع یکی از مهمترین متون سیاسی زبان فارسی است؛ متنی که در طول قرنها در شکل دادن به تخیل تاریخی و ذهنیت جمعی ایرانیان نقشی تعیینکننده داشته است. در روزی که به نام فردوسی شناخته میشود، یادآوری این نکته اهمیت بیشتری پیدا میکند که فهم جامعه ایران بدون توجه به چنین متونی ممکن نیست. اگر علوم اجتماعی قرار است رفتارها و واکنشهای جمعی در ایران را توضیح دهد، ناگزیر باید به منابعی توجه کند که هزار سال در شکل دادن به جهانبینی و اخلاق اجتماعی ایرانیان نقش داشتهاند.
️ بحران بیتاریخی در علوم اجتماعییکی از بحرانهای جدی علوم اجتماعی در ایران، بیتوجهی به تاریخ است. نظریهزدگی باعث شده است که تاریخ اغلب امری حاشیهای یا حتی بیفایده تلقی شود. در چنین فضایی، علوم اجتماعی به جای آنکه از دل تجربه تاریخی جامعه شکل بگیرد، به مجموعهای از نظریهها تبدیل میشود که بیشتر ترجمه و اقتباس از سنتهای فکری دیگرند.
وقتی تاریخ اجتماعی یک جامعه کنار گذاشته میشود، تحلیلهای اجتماعی نیز به تدریج از واقعیتهای زیسته آن جامعه فاصله میگیرند. در نتیجه، بسیاری از رفتارها و واکنشهای اجتماعی یا فهم نمیشوند یا به سادگی نادیده گرفته میشوند.
نظریهزدگی و حذف واقعیتهای اجتماعیدر چنین شرایطی، پدیدههایی که با چارچوبهای نظری رایج سازگار نیستند، کمتر مورد توجه قرار میگیرند. گویی اگر از آنها سخنی گفته نشود، وجودشان نیز نادیده گرفته خواهد شد.در فضای عمومی، گاهی رویدادهای کوچک اجتماعی موضوع تحلیلهای فراوان قرار میگیرند، اما درمقابل، برخی رفتارهای جمعی گسترده که میتوانند حامل معناهای فرهنگی و تاریخی باشند، کمتر مورد بررسی قرار میگیرند. این وضعیت نشان میدهد که علوم اجتماعی، هنگامی که از تاریخ و فرهنگ جامعه فاصله میگیرد، در توضیح برخی کنشهای جمعی ناتوان میشود.
️ شاهنامه؛ مهمترین متن سیاسی فارسیبرای فهم بسیاری از این رفتارها، باید به متونی توجه کرد که حافظه تاریخی جامعه ایرانی را شکل دادهاند. در میان این متون، شاهنامه جایگاهی بیبدیل دارد.شاهنامه صرفاً یک اثر ادبی یا مجموعهای از داستانهای اسطورهای نیست. این اثر در واقع یکی از مهمترین متون سیاسی زبان فارسی است؛ متنی که در طول قرنها مفاهیمی مانند عدالت، آزادگی، وفاداری، مقاومت و انتقام را در تخیل جمعی ایرانیان تثبیت کرده است.ایرانیان قرنها شاهنامه خواندهاند و داستانهای آن در حافظه فرهنگی جامعه رسوب کرده است. در این جهان روایی، قهرمانان نه به خاطر قدرت صرف، بلکه به سبب «آزادگی» ستایش میشوند. حتی بزرگترین پهلوان شاهنامه نیز بهای آزادگی را با سرنوشتی تراژیک میپردازد.
رستم و اسفندیار؛ روایت آزادگیداستان رزم رستم و اسفندیار یکی از روشنترین نمونههای این منطق اخلاقی است. گشتاسب، پادشاه ایران، برای کنار زدن پسر خود از مسیر قدرت، او را مأمور میکند که رستم را دستبسته نزد او بیاورد. در صورت موفقیت، تاج و تخت را به او وعده میدهد.رستم این فرمان را نمیپذیرد. درگیری آغاز میشود و رستم درمییابد که با حریفی روبهروست که شکست دادنش تقریباً ناممکن است. در شبی که از نبرد خسته و درمانده است، نزد زال میرود و راه چاره میخواهد. زال با یاری سیمرغ دوراهی دشواری پیش روی او میگذارد: اگر اسفندیار را بکشی، سرنوشت خودت نیز تباه خواهد شد؛ اما اگر تسلیم شوی، زنده خواهی ماند.رستم راه دشوارتر را انتخاب میکند. او مرگ و تباهی آینده خود را میپذیرد، اما زیر بار تسلیم شدن نمیرود. در جهان اخلاقی شاهنامه، پهلوان ممکن است شکست بخورد، اما نمیتواند دستبسته تسلیم شود.
ادامه...
️ @khaneh_rav
شاهنامه و علوم اجتماعیِ بیتاریخ" /> بخشی از صحبتهای دکتر میثم مهدیار | در سلسله نشستهای #روایت_حضور در آموزش و پژوهش علوم اجتماعی در ایران، نسبت ما با تاریخ و میراث فکری خودمان چندان روشن و جدی نیست. بسیاری از کسانی که در این حوزهها به مدارج علمی بالا میرسند، آشنایی چندانی با متون بنیادین فرهنگ ایرانی ندارند.درمیان این متون، شاهنامه فردوسی جایگاهی ویژه دارد؛ متنی که اغلب به عنوان اثری افسانهای یا صرفاً ادبی معرفی میشود، درحالیکه در واقع یکی از مهمترین متون سیاسی زبان فارسی است؛ متنی که در طول قرنها در شکل دادن به تخیل تاریخی و ذهنیت جمعی ایرانیان نقشی تعیینکننده داشته است. در روزی که به نام فردوسی شناخته میشود، یادآوری این نکته اهمیت بیشتری پیدا میکند که فهم جامعه ایران بدون توجه به چنین متونی ممکن نیست. اگر علوم اجتماعی قرار است رفتارها و واکنشهای جمعی در ایران را توضیح دهد، ناگزیر باید به منابعی توجه کند که هزار سال در شکل دادن به جهانبینی و اخلاق اجتماعی ایرانیان نقش داشتهاند.️ بحران بیتاریخی در علوم اجتماعییکی از بحرانهای جدی علوم اجتماعی در ایران، بیتوجهی به تاریخ است. نظریهزدگی باعث شده است که تاریخ اغلب امری حاشیهای یا حتی بیفایده تلقی شود. در چنین فضایی، علوم اجتماعی به جای آنکه از دل تجربه تاریخی جامعه شکل بگیرد، به مجموعهای از نظریهها تبدیل میشود که بیشتر ترجمه و اقتباس از سنتهای فکری دیگرند. وقتی تاریخ اجتماعی یک جامعه کنار گذاشته میشود، تحلیلهای اجتماعی نیز به تدریج از واقعیتهای زیسته آن جامعه فاصله میگیرند. در نتیجه، بسیاری از رفتارها و واکنشهای اجتماعی یا فهم نمیشوند یا به سادگی نادیده گرفته میشوند. نظریهزدگی و حذف واقعیتهای اجتماعیدر چنین شرایطی، پدیدههایی که با چارچوبهای نظری رایج سازگار نیستند، کمتر مورد توجه قرار میگیرند. گویی اگر از آنها سخنی گفته نشود، وجودشان نیز نادیده گرفته خواهد شد.در فضای عمومی، گاهی رویدادهای کوچک اجتماعی موضوع تحلیلهای فراوان قرار میگیرند، اما درمقابل، برخی رفتارهای جمعی گسترده که میتوانند حامل معناهای فرهنگی و تاریخی باشند، کمتر مورد بررسی قرار میگیرند. این وضعیت نشان میدهد که علوم اجتماعی، هنگامی که از تاریخ و فرهنگ جامعه فاصله میگیرد، در توضیح برخی کنشهای جمعی ناتوان میشود.️ شاهنامه؛ مهمترین متن سیاسی فارسیبرای فهم بسیاری از این رفتارها، باید به متونی توجه کرد که حافظه تاریخی جامعه ایرانی را شکل دادهاند. در میان این متون، شاهنامه جایگاهی بیبدیل دارد.شاهنامه صرفاً یک اثر ادبی یا مجموعهای از داستانهای اسطورهای نیست. این اثر در واقع یکی از مهمترین متون سیاسی زبان فارسی است؛ متنی که در طول قرنها مفاهیمی مانند عدالت، آزادگی، وفاداری، مقاومت و انتقام را در تخیل جمعی ایرانیان تثبیت کرده است.ایرانیان قرنها شاهنامه خواندهاند و داستانهای آن در حافظه فرهنگی جامعه رسوب کرده است. در این جهان روایی، قهرمانان نه به خاطر قدرت صرف، بلکه به سبب «آزادگی» ستایش میشوند. حتی بزرگترین پهلوان شاهنامه نیز بهای آزادگی را با سرنوشتی تراژیک میپردازد.رستم و اسفندیار؛ روایت آزادگیداستان رزم رستم و اسفندیار یکی از روشنترین نمونههای این منطق اخلاقی است. گشتاسب، پادشاه ایران، برای کنار زدن پسر خود از مسیر قدرت، او را مأمور میکند که رستم را دستبسته نزد او بیاورد. در صورت موفقیت، تاج و تخت را به او وعده میدهد.رستم این فرمان را نمیپذیرد. درگیری آغاز میشود و رستم درمییابد که با حریفی روبهروست که شکست دادنش تقریباً ناممکن است. در شبی که از نبرد خسته و درمانده است، نزد زال میرود و راه چاره میخواهد. زال با یاری سیمرغ دوراهی دشواری پیش روی او میگذارد: اگر اسفندیار را بکشی، سرنوشت خودت نیز تباه خواهد شد؛ اما اگر تسلیم شوی، زنده خواهی ماند.رستم راه دشوارتر را انتخاب میکند. او مرگ و تباهی آینده خود را میپذیرد، اما زیر بار تسلیم شدن نمیرود. در جهان اخلاقی شاهنامه، پهلوان ممکن است شکست بخورد، اما نمیتواند دستبسته تسلیم شود.ادامه...
️ @khaneh_rav۱۱️ حافظه حماسی و رفتار اجتماعی ایرانیاناین الگوهای اخلاقی تنها در متون ادبی باقی نماندهاند. آنها در طول قرنها در حافظه جمعی ایرانیان رسوب کردهاند. هنگامی که جامعه با بحران یا تهدید روبهرو میشود، همین ذخیره تاریخی و فرهنگی میتواند فعال شود و به رفتارهای جمعی معنا ببخشد.شاید بتوان این وضعیت را به فوران آتشفشانی تشبیه کرد که گدازههای آن سالها در لایههای زیرین انباشته شدهاند و در لحظهای خاص به سطح میآیند. این حافظه حماسی تنها از شاهنامه تغذیه نمیکند؛ آیینها و مناسک دینی نیز آن را تقویت کردهاند. در فرهنگی که قرنها روایتهایی از آزادگی و مقاومت را بازگو کرده است، تسلیم شدن در برابر ظلم امری دشوار و گاه ناممکن تلقی میشود. مفهوم انتقام در سنت ایرانییکی از مفاهیم مهم در این حافظه تاریخی، مفهوم «انتقام» یا خونخواهی است. بسیاری از روایتهای شاهنامه بر محور این مفهوم شکل گرفتهاند؛ از داستان ایرج تا سرگذشت سیاوش و بهمن.در سنت دینی نیز چنین مفهومی حضور دارد. در اینجا نیز انتقام تنها به معنای واکنش نظامی نیست، بلکه نوعی عدالت تاریخی است که باید در زمان مناسب تحقق یابد. چنین مفاهیمی در طول زمان بخشی از تخیل اخلاقی و سیاسی جامعه را شکل دادهاند.️ ضرورت بازگشت به تاریخعلوم اجتماعی برای فهم جامعه به دو بال نیاز دارد: نظریه و تاریخ. اگر تاریخ کنار گذاشته شود، نظریهها به چارچوبهایی انتزاعی تبدیل میشوند که توانایی توضیح واقعیت اجتماعی را ندارند.در جامعهای مانند ایران، فهم بسیاری از رفتارها و واکنشهای جمعی بدون توجه به متونی که حافظه تاریخی جامعه را ساختهاند ممکن نیست. شاهنامه در میان این متون جایگاهی یگانه دارد. این اثر بیش از هزار سال در شکل دادن به تخیل سیاسی و اخلاقی ایرانیان نقش داشته است.از این رو، اگر علوم اجتماعی بخواهد جامعه ایران را بهتر بفهمد، ناگزیر باید شاهنامه را نه صرفاً به عنوان یک اثر ادبی، بلکه به عنوان یکی از منابع مهم فهم فرهنگ سیاسی و تاریخی ایرانیان مورد توجه قرار دهد.#خانه_روایت#یادداشت
️ @khaneh_rav۱۲ بحران «مسئلهٔ ایران»؛ چرا علوم اجتماعی ما در تشخیص بیماری ناتوان است؟" /> بخشی از صحبتهای دکتر مهدی حسینزاده یزدی |در سلسله نشستهای #روایت_حضور️ ترکیبِ «مسئلهٔ ایران» نزدیک به دو قرن است که در زبانِ نخبگان و نویسندگان این سرزمین تکرار میشود؛ از یادداشتهای عباسمیرزا و رسالههای عصر قاجار گرفته تا مقالات و مناظرات امروز در دانشگاهها و رسانهها. اما پیش از آنکه دربارهی «مسئلهٔ ایران» سخن بگوییم، باید روشن کنیم اصلاً از چه حرف میزنیم. این ترکیب، برخلاف ظاهر سادهاش، حاملِ یک ابهامِ جدی است که اگر برطرف نشود، همه بحثهای بعدی را منحرف میکند. ایران را میتوان دستکم در دو سطح «مسئله» دانست. در معنای نخست، ایران یک سوژهی مسئلهدار است؛ کشوری با مجموعهای از بحرانها و نابسامانیها: از آب و محیطزیست گرفته تا فساد، نابرابری، فرسودگی نهادی و فشارهای اقتصادی. این سطح، بیشتر در سطح «فهرست کردن مشکلات» باقی میماند.️ اما در معنای عمیقتر، ایران خود به یک پدیدهی مسئلهزا (problematique) تبدیل شده است؛ یعنی موضوع بحث دیگر این نیست که «مشکلات ایران چیست»، بلکه این است که «چرا خودِ ایران برای ما به صورت مسئله درآمده است؟» این پرسش از لحظهای آغاز شد که ایرانیِ متجدد، در آینهی «دیگری» – ابتدا روس و سپس غرب – به خود نگریست و دریافت که چیزی در این بدنِ تاریخی و اجتماعی، «طوری» شده است. از آن زمان تا امروز، نسلهای متعددی از متفکران، هر یک در افق فکری خود، کوشیدهاند این «طور بودن» را بفهمند و صورتبندی کنند. با این حال، تلاش برای فهمِ «مسئلهی ایران» بدون توجه به ابزارهایی که با آن به جامعه نگاه میکنیم، نوعی سادهانگاری است. همانگونه که پزشک بدون ابزارهای دقیقِ تشخیص – از گوشی ساده تا آزمایشگاه پیشرفته – نمیتواند درک روشنی از بیماری بیمار به دست آورد، جامعه نیز بدون ابزارهای علمیِ معتبر، نمیتواند خود را درست بشناسد. این ابزار، در جهان مدرن، چیزی جز علوم اجتماعی نیست.️ ادعای اصلی این یادداشت این است که پیش از آنکه از «مسئلهی ایران» سخن بگوییم، باید از «مسئلهی علوم اجتماعی در ایران» سخن بگوییم. واقعیت این است که علوم اجتماعیِ رایج در ایران، آنگونه که امروز در دانشگاهها، رسانهها و اتاقهای فکر حضور دارد، بیش از آنکه بخشی از راهحل باشد، خود به بخشی از مسئله تبدیل شده است. این بحران را میتوان دستکم در دو سطح توصیف کرد: ۱. کورتاژ جامعهشناسی؛ علمی که متولد نشدآیا آنچه در دانشگاههای ما تدریس میشود، به معنای دقیق کلمه «علم» است؟ در فلسفهٔ علم، یکی از ارکانِ علم بودن، وجود یک «پارادایم غالب» یا حداقل اجماع بر سر روششناسی است. در علوم اجتماعی موجود در ایران، ما با نوعی «تکثرِ بیقاعده» مواجهیم که بیشتر به روایتهای متناقضِ داستانی و سینمایی شبیه است تا فکتهای علمی. به تعبیر برخی صاحبنظران، جامعهشناسی در ایران پیش از آنکه به بلوغ برسد و از درون سنت علمی ما زاییده شود، دچار «کورتاژ» شده است. وقتی در قبال یک پدیدهٔ واحد، اساتید مختلف از «فروپاشی قطعی» تا «شکوفایی تمدنی» را استنتاج میکنند و هر دو نیز مدعیِ روششناسی علمی هستند، نشان میدهد که ما با یک دانشِ منسجم طرف نیستیم، بلکه با مجموعهای از «برساختهای ذهنی» روبهرو هستیم که لزوماً نسبتی با عینیت ندارند.ادامه دارد...
️ @khaneh_rav۱ ۲. الیناسیون؛ علمی که با جامعهی خود بیگانه است.بحران دوم، «ازخودبیگانگی» (Alienation) علوم اجتماعی است. علمی که قرار بود جامعه را از بیگانگی نجات دهد، خود به نهادی بیگانه با مردم تبدیل شده است. این الیناسیون چهار وجه خطرناک دارد:
¹ بیگانگی با مردم: جامعهشناسی ما اغلب تنها «طبقه متوسط شهری» یا «جریانهای اپوزیسیون» را میبیند و تودهی عظیم مردم و باورهایشان را نادیده میگیرد.
² بیگانگی با حکومت: بخشی از این دانش به جای تحلیل و اصلاح، جایگاه خود را در موضع «اپوزیسیون سیاسی» تعریف کرده و تنها به بازتولید تصویر «سیاهی مطلق» از ساختارها میپردازد.
³ بیگانگی با وضعیت مطلوب: نسخههای ارائهشده برای آینده، غالباً کپیبرداری از نظریات توسعهٔ دهههای گذشتهی غرب است که هیچ نسبتی با سنت، فرهنگ و ارزشهای بومی ایران ندارد.
⁴ بیگانگی با تجویزها: ارائه راهکارهای متناقضی که همزمان هم مشارکت مردمی را میطلبد و هم بر ساختارهای اقتصادیِ ضدمشارکت تأکید دارد.شکست در پیشبینی؛ شاهدِ مدعانمود عینی این بحران را میتوان در رویدادهای سال ۱۴۰۴ مشاهده کرد. در حالی که ادبیاتِ مسلطِ جامعهشناسی از «آنومی مضاعف» و «فروپاشی قریبالوقوع» سخن میگفت، واقعیتِ میدانی نشاندهنده نوعی «انسجام ساختاری و اجتماعی» در لحظات بحرانی بود که تمام مدلهای جامعهشناختی را غافلگیر کرد. این شکست در پیشبینی، به معنای آن است که «چراغقوه» علوم اجتماعی ما، نور را به جاهایی میتاباند که مسئلهٔ واقعی ِآنجا نیست.
اگر میخواهیم به «مسئلهٔ ایران» پاسخی درخور بدهیم، نخستین گام، بازاندیشی در خودِ علوم اجتماعی است. ما نیازمند یک «جامعهشناسی ایرانی» هستیم؛ علمی که از زمینهی تاریخی ما آگاه باشد، لایههای پنهان قدرت و انسجام در فرهنگ ایرانی_اسلامی را بشناسد و به جای «تولید روایتهای هویتیِ تصنعی»، به دنبال «کشف واقعیت» باشد. تا زمانی که علوم اجتماعی ما از وضعیت «کورتاژ» و «الیناسیون» خارج نشود، هر نسخهای که برای دردهای ایران بپیچد، نه تنها درمان نخواهد بود، بلکه خود عاملِ عمیقتر شدن زخمها خواهد شد.#روایت_حضور #نشست#یادداشت
️ @khaneh_rav۱