آرایه های ادبی در یک نگاه
۴۳نگاهی به «ممیز»
تنها وابسته ی وابسته در میانوابسته های پیشین. ممیز ، واحد شمارشی است که معمولا با صفت شمارشی ( عددها )همراه می شود:یک شاخه گل، پنج عراده توپ جنگی،ده قبضه تفنگ، سه فروند هواپیما ،دو توپ پارچه، یک قواره پارچه...[ ممیز ها به ترتیب: شاخه، عراده، قبضه،فروند، توپ، قواره ]
«تا» و «عدد» ، ممیزهای همگانی هستند اما بسیاری از اسم ها ، واحد شمارش ویژه خود را دارند. یک «باب» مغازه ، یک «تخته» قالی، یک «دوجین» لباس، ...
صفت های مبهم ؛ «هر» ، «چند» و صفت های «اشاره» نیز گاهی ممیزمی گیرند :چند تا جوان، هر عدد آجر، چند اصله نهال ، هر ورق کاغذ، این دستگاه آپارتمان ، آن رشته نخ....(۱)««««««««««««««««««««««««««اگر پس از ممیز، «ی» نکره بیاید ،عدد حقیقی نخواهد بود بلکه بر تقریب، دلالت می کند :صد «نفر»ی دانشجو در سالن اجتماعات ،جمع شده بودند.( یعنی حدود صد نفر )(۲)«««««««««««««««««««««««««««ممیز، واحد شمارشی است وابسته به عدد ( یا برخی صفات مبهم و یا پرسشی) قبل است و مجموعا با هم وابسته به هسته اصلی هستند. دو «کیلو» موز، سه «فروند» هواپیما
تکه نانی : در این ترکیب، «تکه» ، ممیزاست ، چرا که در حقیقت این ترکیب،« یک تکه نان» است. ( «ی» در حکم «یک» است. ) (۳)««««««««««««««««««««««««««عدد، تن، نفر، تا، رأس، فروند، فنجان، ظرف، سیخ، نوع، گونه ، جور [ و : جلد، استکان ...] می توانند ممیز باشند. نمونه : چهار «جلد» کتاب، سه «تن» کارگر، دو «استکان» چای، سه «جور» غذا (۴)««««««««««««««««««««««««««««
تنها وابسته ی وابسته در میانوابسته های پیشین. ممیز ، واحد شمارشی است که معمولا با صفت شمارشی ( عددها )همراه می شود:یک شاخه گل، پنج عراده توپ جنگی،ده قبضه تفنگ، سه فروند هواپیما ،دو توپ پارچه، یک قواره پارچه...[ ممیز ها به ترتیب: شاخه، عراده، قبضه،فروند، توپ، قواره ] «تا» و «عدد» ، ممیزهای همگانی هستند اما بسیاری از اسم ها ، واحد شمارش ویژه خود را دارند. یک «باب» مغازه ، یک «تخته» قالی، یک «دوجین» لباس، ...
صفت های مبهم ؛ «هر» ، «چند» و صفت های «اشاره» نیز گاهی ممیزمی گیرند :چند تا جوان، هر عدد آجر، چند اصله نهال ، هر ورق کاغذ، این دستگاه آپارتمان ، آن رشته نخ....(۱)««««««««««««««««««««««««««اگر پس از ممیز، «ی» نکره بیاید ،عدد حقیقی نخواهد بود بلکه بر تقریب، دلالت می کند :صد «نفر»ی دانشجو در سالن اجتماعات ،جمع شده بودند.( یعنی حدود صد نفر )(۲)«««««««««««««««««««««««««««ممیز، واحد شمارشی است وابسته به عدد ( یا برخی صفات مبهم و یا پرسشی) قبل است و مجموعا با هم وابسته به هسته اصلی هستند. دو «کیلو» موز، سه «فروند» هواپیما
تکه نانی : در این ترکیب، «تکه» ، ممیزاست ، چرا که در حقیقت این ترکیب،« یک تکه نان» است. ( «ی» در حکم «یک» است. ) (۳)««««««««««««««««««««««««««عدد، تن، نفر، تا، رأس، فروند، فنجان، ظرف، سیخ، نوع، گونه ، جور [ و : جلد، استکان ...] می توانند ممیز باشند. نمونه : چهار «جلد» کتاب، سه «تن» کارگر، دو «استکان» چای، سه «جور» غذا (۴)««««««««««««««««««««««««««««
۲۱اضافه ی اقترانی : آن است که وجود « مضاف » برای « مضاف الیه » یک واقعیت باشد . برعکس اضافه ی استعاری که وجود « مضاف » برای « مضاف الیه » یک واقعیت نیست .دست محبت-چشم احترام-گوش توجه
راه تشخیص اضافه استعاری از اضافه اقترانی:بین مضاف و مضاف الیه یکی از این عبارت ها را قرار می دهیم ( به قصد ، به نشانه ، به جهت ) چنانچه ترکیب به جا مانده معنی دار بود اضافه اقترانی و در غیر اینصورت اضافه استعاری است.
دست دوستی: دست به قصد دوستی
دست فلک: دست به قصد فلک۶۱۱۱
وضعیت های چهارگانه
۷۱۱۱
۷۲۱۱راه تشخیص تعداد جملههر فعل را یک جمله در نظر بگیریم . مثلاً ، علی به مدرسه رفت و درسش را خواند . ( دارای دو فعل پس دو جمله است. ) باید مواظب فعل هایی که به قرینه حذف می شوند هم باشیم . مثلاً ، او به مدرسه رفت و سپس به باشگاه .نظر شما را به این نکته جلب می نمایم .که نباید مصدر ها را به عنوان فعل در نظر گرفت زیرا مصادر نه زمان دارند و نه شخص ( ویژگی های فعل را دارا نیستند ) مثلاً ، خوردن و آشامیدن زیاد انسان را بیمار می کند . ( یک جمله است .) هر شبه جمله را به عنوان یک جمله در نظر می گیریم .در تعریف شبه جمله می گوییم : « واژه هایی که بدون همراهی با فعل ، معنای کاملی دارند . چون از نظر معنایی شبیه یک جمله هستند . » پس از نظر ساختار مانند جمله نیستند ولی از نظر معنی شبیه جمله اند .شبه جمله ها بر سه نوع اند صوت : واژه هایی که برای بیان عواطف و احساسات در موقعیّت های مختلف از جمله خشم ، شگفتی ، اعتراض ، بیان درد و نظایر آن به کار می روند و معمولاً عبارتند از : آخ ، وای ، وه ، آوخ . . . غیر صوت : واژه ی معمولی زبان است که کار یک جمله را انجام می دهد . در غیر صوت ما نه تنها روی صوت تأکید نمی کنیم بلکه به معنی و مفهوم و پیام بیشتر می پردازیم . مانند : آفرین ، افسوس ، عجب ، ساکت ، یواش ، هشدار ، زینهار ، کاش و . . . منادا : چه با نقش نمای ندا و چه بدون آن ، جمله به حساب می آید .مانند :کاش روزی به کام خود برسید بچّه ها ( منادا ) آرزوی من این است (چهار جمله)۴۳
انواع جمله ۱
۲
انواع جمله ۲
۲۲
مترادفمتضادمتشابههم خانواده
۱۰۱۱
۱