بله | کانال معارف حج و زیارت

۲۳ مرداد ۱۴۰۴

دیدگاه وهابیان: محمد بن عبدالوهاب و به پیروی از او وهابیان با استناد به روایتی که می‌گوید: «لَعَنَ اللَّهُ زَوَّارَاتِ الْقُبُورِ» (خداوند زنان زیارت‌کننده قبرها را لعنت کند)، به حرمت زیارت قبور برای زنان نظر داده‌اند و برخی حتی آن را گناه کبیره می‌دانند. اما این دیدگاه از سوی عالمان مسلمان نقد شده است. برخی محدثان اهل سنت معتقدند این حدیث مربوط به زمانی است که پیامبر (صلی الله علیه و آله) از زیارت قبور نهی کرده بودند، ولی بعداً این حکم نسخ شد و به زنان نیز اجازه زیارت قبور داده شد. برخی دیگر نیز بر این نظرند که روایت ناظر به مواردی است که زیارت قبور منجر به گناه و کار حرامی شود. همچنین، لفظ «زَوَّارَات» در روایت برای مبالغه است و منظور زنانی هستند که زیاد به زیارت قبور می‌روند و به همین جهت لعن موجود در روایت شامل همه زنان نمی‌شود.

مخالفت ابن‌تیمیه و وهابیون با زیارت قبور به طور کلی: ابن‌تیمیه و وهابیان با استناد به حدیث «شَدُّ رِحال» (بار سفر بستن)، بار سفر بستن به قصد زیارت قبور، حتی زیارت قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله) را حرام دانسته و آن را بدعت و عملی شرک‌آمیز پنداشته‌اند. از نظر آنان، برپایه این حدیث، بار سفر بستن فقط برای رفتن به زیارت مساجد سه‌گانه (مسجدالحرام، مسجدالاقصی و مسجدالنبی) جایز است.
اما عالمان مسلمان این دیدگاه را نقد کرده‌اند. بیشتر عالمان اهل سنت بر این باورند که حدیث «شَدُّ رِحال» که ابن‌تیمیه برای نامشروع بودن زیارت به آن استناد کرده، در مقام نهی از زیارت قبور، به ویژه قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله) نیست؛ بلکه در مقام بیان فضیلت مساجد سه‌گانه است و دلالتی بر حرمت زیارت قبور ندارد. سیره مسلمانان از زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله) همواره بر زیارت قبور مؤمنان بوده و برای آنان دعا می‌کرده‌اند.

نتیجه‌گیری*زیارت قبور در اسلام، عملی مستحب و دارای فواید فراوان است که نه تنها موجب آرامش روحی زندگان می‌شود، بلکه برای درگذشتگان نیز موجب شادی و بهره‌مندی از ثواب اعمال خیر می‌شود. با رعایت آداب توصیه شده و توجه به زمان‌های با فضیلت‌تر، می‌توان از برکات این سنت دیرینه اسلامی بیشترین بهره را برد. این عمل، یادآور آخرت، تقویت‌کننده روابط انسانی و موجب مغفرت گناهان است و از این رو جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و معنویت اسلامی دارد.

۱۱۹

۱۳:۲۲

نگاهی ویژه به اربعین حسینی و فضائل بی‌شمار آن

در فرهنگ و آموزه‌های اسلامی، بزرگداشت یاد و خاطره نیکان، اولیا و شهیدان راه حق از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

این بزرگداشت نه تنها موجب احیای نام و راه آنان می‌شود، بلکه پلی است برای ارتباط معنوی با ارزش‌ها و اهداف والایی که آن‌ها جان خود را فدای آن کردند.

در این میان، زیارت قبور مطهر ائمه اطهار (علیهم‌السلام) و به ویژه حضرت امام حسین (علیه السلام)، فرزند پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، از اهمیتی بی‌نظیر برخوردار است و در تقویم شیعیان، روز بیستم ماه صفر، معروف به روز اربعین، نقطه اوج این بزرگداشت به شمار می‌رود.

*اربعین حسینی: بازگشت کاروان عشق و نخستین زائر

روز بیستم ماه صفر، چهلمین روز شهادت حضرت امام حسین (علیه السلام) و یاران باوفای ایشان در واقعه کربلا است.
اعتبار اربعین امام حسین (علیه السلام) از دیرباز در میان شیعیان و در تقویم تاریخی وفاداران به آن حضرت شناخته شده است.
درباره منشأ و علت بزرگداشت این روز، دو روایت اصلی در منابع کهن اسلامی ذکر شده است:

۱. بازگشت کاروان اسرا:*

نخست، این روز به عنوان زمانی شناخته می‌شود که خاندان و حرم حضرت امام حسین (علیه السلام)، یعنی کاروان اسرا، از شام به مدینه بازگشتند.

شیخ مفید (متوفی چهارصد و سیزده هجری) در کتاب خود «مسار الشیعه» و شیخ طوسی (متوفی چهارصد و شصت هجری) در کتاب «مصباح المتهجّد» به این موضوع اشاره کرده‌اند.

برخی محققان، مانند میرزا حسین نوری و مرحوم محمد ابراهیم آیتی، در بازگشت اسرا به کربلا در اربعین تردید کرده و معتقدند که عبارت شیخ مفید و شیخ طوسی بر این دلالت دارد که اسرا در این روز از شام به مقصد مدینه خارج شدند، نه اینکه به مدینه رسیدند.

سید بن طاووس نیز در کتاب «اقبال الاعمال» خود به دلیل فاصله زمانی زیاد بین عاشورا و اربعین و مدت زمان توقف اسرا در کوفه و شام، در رسیدن آنان به مدینه یا کربلا در روز اربعین تردید کرده است.

با این حال، شهید قاضی طباطبائی در کتاب «تحقیق درباره اولین اربعین حضرت سید الشهداء» تلاش کرده است تا ثابت کند آمدن اسرا از شام به کربلا در نخستین اربعین بعید نیست، با ارائه نمونه‌هایی از مسافت‌ها و زمان‌های سفر در تاریخ.

او اشاره می‌کند که مسیر کوفه تا شام و بالعکس، بین یک هفته تا ده دوازده روز طی می‌شده و بنابراین ممکن است در یک چهل روز چنین مسیر رفت و برگشتی طی شده باشد.

با وجود این تلاش‌ها، همچنان این نکته باقی می‌ماند که آیا اصل این خبر در کتاب‌های معتبر تاریخی آمده است یا خیر، چرا که نقل این خبر در منابع تاریخی، از قرن هفتم هجری به آن سو تجاوز نمی‌کند.

همچنین لازم به ذکر است که شیخ مفید در کتاب مهم خود، «ارشاد»، که در باب زندگی امامان و به‌ویژه امام حسین (علیه السلام) است، در خبر بازگشت اسرا، اصلاً اشاره‌ای به بازگشت آن‌ها به عراق ندارد. ابومخنف، راوی مهم شیعه، نیز در «مقتل الحسین» خود به این موضوع اشاره‌ای نکرده است. در منابع کهن تاریخ کربلا، مانند «انساب الاشراف»، «اخبار الطوال» و «طبقات الکبری»، اثری از این خبر دیده نمی‌شود.

این عدم ذکر عمدی نیست، چرا که دلیلی برای حذف و تحریف آن وجود ندارد.

مرحوم حاج شیخ عباس قمی نیز به تبع استاد خود، میرزا حسین نوری، داستان آمدن اسرای کربلا در اربعین از شام به کربلا را نادرست دانسته است. مرحوم محمد ابراهیم آیتی نیز در کتاب «بررسی تاریخ عاشورا» بازگشت اسرا به کربلا را انکار کرده است.

۱۲۲

۱۴:۳۷

۲.

*ورود جابر بن عبدالله انصاری به کربلا:
دوم، این روز به عنوان زمانی مطرح است که جابر بن عبدالله انصاری، صحابی بزرگ رسول خدا (صلی الله علیه و آله)، از مدینه به کربلا رسید تا قبر حضرت امام حسین (علیه السلام) را زیارت کند و او نخستین کسی است که از مردم، آن حضرت را زیارت کرد.
مورخان نوشته‌اند که جابر بن عبدالله انصاری، همراه عطیه عوفی، در همان اولین اربعین پس از عاشورا به زیارت امام حسین (علیه السلام) نائل آمدند.
جابر که در آن هنگام نابینا شده بود، ابتدا در فرات غسل کرد و خود را خوشبو ساخت. سپس پابرهنه و با گام‌های کوچک به سمت قبر امام حسین (علیه السلام) حرکت کرد.
او با راهنمایی عطیه، دست بر قبر امام (علیه السلام) نهاد و بیهوش شد. پس از به هوش آمدن، سه بار گفت: «یا حسین!» و سپس زیارتی را قرائت کرد و رو به سایر شهدا کرد و آنان را نیز زیارت نمود.
منطقی‌ترین چیزی که برای اعتبار اربعین در دست است، همین زیارت جابر در نخستین اربعین به عنوان اولین زائر است.
با این حال، زیارت اربعین به دلیل اهمیت و مضامین عالی خود، از زیارت‌های مورد وثوق امام حسین (علیه السلام) است.
مهم: آنچه می‌ماند این است که نخستین زیارت امام حسین (علیه السلام) در نخستین اربعین توسط جابر بن عبدالله انصاری صورت گرفته است و از آن پس ائمه اطهار (علیهم السلام) که از هر فرصتی برای رواج زیارت امام حسین (علیه السلام) بهره می‌گرفتند، آن روز را که نخستین زیارت در آن انجام شده، به عنوان روزی که زیارت امام حسین (علیه السلام) در آن مستحب است، اعلام فرمودند.

فضائل و ثواب زیارت اربعین: نشانه‌ای از مؤمن

زیارت اربعین امام حسین (علیه السلام) از فضیلت و ثواب بسیار بالایی برخوردار است.
مهمترین نکته درباره اربعین، روایت حضرت امام حسن عسکری (علیه السلام) است که فرموده‌اند: «علامات مؤمن پنج چیز است».
۵️⃣ این پنج نشانه عبارتند از:
۱. خواندن پنجاه و یک رکعت نماز در شبانه‌روز: این شامل نمازهای واجب و نافله می‌شود.
۲. خواندن زیارت اربعین: این زیارت خاص که از امام حسن عسکری (علیه السلام) روایت شده، یکی از علائم ایمان شمرده شده است.
۳. به دست کردن انگشتری در دست راست: این سنت نیز از علائم مؤمن برشمرده شده است.
۴. برآمدن پیشانی از سجده (یا جبین را بر خاک گذاشتن): این نشانه به معنای سجده کردن بر خاک و تواضع در برابر خداوند است.
۵. بلند خواندن بسم الله الرحمن الرحیم در نماز:* این عمل نیز از علائم مؤمن شمرده شده است.

۱۲۱

۱۴:۳۷

*متن کامل زیارت اربعین و ترجمه آن

زیارت اربعین که در روز بیستم صفر مستحب است، در کتب ادعیه آمده است و به اینگونه شروع می‌شود: «اَلسَّلامُ عَلَى وَلِىِّ اللَّهِ وَ حَبیبِهِ». این متن، از طریق صفوان جمال از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است.
در ادامه، متن کامل این زیارت شریف، همراه با اعراب کامل و ترجمه فارسی آن تقدیم می‌گردد:

اَلسَّلامُ عَلى وَلِىِّ اللَّهِ وَ حَبیبِهِ
سلام بر ولى خدا و دوست او
اَلسَّلامُ عَلى خَلیلِ اللَّهِ وَ نَجیبِهِ
سلام بر خلیل خدا و بنده نجیب او
اَلسَّلامُ عَلى صَفِىِّ اللَّهِ وَابْنِ صَفِیِّهِ
سلام بر بنده برگزیده خدا و فرزند برگزیده‌اش
اَلسَّلامُ عَلىَ الْحُسَیْنِ الْمَظْلُومِ الشَّهیدِ
سلام بر حسین مظلوم و شهید
اَلسَّلامُ عَلى اَسیرِ الْکُرُباتِ وَ قَتیلِ الْعَبَراتِ
سلام بر آن بزرگوارى که به گرفتاری‌ها اسیر بود و کشته اشکِ روان گردید
اَللّهُمَّ اِنّى اَشْهَدُ اَنَّهُ وَلِیُّکَ وَابْنُ وَلِیِّکَ وَ صَفِیُّکَ وَابْنُ صَفِیِّکَ الْفاَّئِزُ
خدایا من به راستى گواهى دهم که آن حضرت ولىّ (و نماینده) تو و فرزند ولىّ تو بود و برگزیده‌ات و فرزند برگزیده‌ات بود که کامیاب شد
بِکَرامَتِکَ اَکْرَمْتَهُ بِالشَّهادَةِ وَ حَبَوْتَهُ بِالسَّعادَةِ وَاَجْتَبَیْتَهُ بِطیبِ الْوِلادَةِ
به بزرگداشت تو، گرامی‌اش کردى به وسیله شهادت و مخصوصش داشتى به سعادت و برگزیدى او را به پاکزادى
وَ جَعَلْتَهُ سَیِّداً مِنَ السّادَةِ وَ قآئِداً مِنَ الْقادَةِ وَ ذآئِداً مِنْ الْذادَةِ
و قرارش دادى یکى از آقایان (بزرگ) و از رهروان پیشرو و یکى از کسانى که از حق دفاع کردند
وَاَعْطَیْتَهُ مَواریثَ الاَْنْبِیاَّءِ وَ جَعَلْتَهُ حُجَّةً عَلى خَلْقِکَ مِنَ الاَْوْصِیاَّءِ
و میراث‌ پیمبران را به او دادى و از اوصیایى که حجت تو بر خلقت هستند قرارش دادى
فَاَعْذَرَ فىِ الدُّعآءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فیکَ
او نیز در دعوت مردم جاى عذر و بهانه‌اى (براى کسى) نگذاشت و بی‌دریغ خیرخواهى کرد و جان خود را در راه تو داد
لِیَسْتَنْقِذَ عِبادَکَ مِنَ الْجَهالَةِ وَ حَیْرَةِ الضَّلالَةِ وَ قَدْ تَوازَرَ عَلَیْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْیا وَ باعَ حَظَّهُ بِالاَْرْذَلِ الاَْدْنى
تا برهاند بندگانت را از (گرداب) جهالت و نادانى و سرگردانى (در وادى) گمراهى و چنان شد که همدست شدند بر علیه آن حضرت کسانى که دنیا فریبشان داد. و فروختند بهره (کامل و سعادت خود را) به بهاى پست ناچیزى
وَ شَرى آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الاَْوْکَسِ وَ تَغَطْرَسَ وَ تَرَدّى فى هَواهُ
و بداد آخرتش را در مقابل بهایى اندک و بى مقدار و بزرگى کردند و خود را در چاه هوا و هوس سرنگون کردند
وَاَسْخَطَکَ وَاَسْخَطَ نَبِیَّکَ
و تو و پیامبرت را به خشم آوردند
وَ اَطاعَ مِنْ عِبادِکَ اَهْلَ الشِّقاقِ وَالنِّفاقِ وَ حَمَلَةَ الاَْوْزارِ
و پیروى کردند از میان بندگانت آنانى را که اهل دو دستگى و نفاق بودند و کسانى را که بارهاى سنگین گناه به دوش مى‌کشیدند
الْمُسْتَوْجِبینَ النّارَ فَجاهَدَهُمْ فیکَ صابِراً مُحْتَسِباً حَتّى سُفِکَ فى طاعَتِکَ دَمُهُ وَاسْتُبیحَ حَریمُهُ
و بدین جهت مستوجب دوزخ گشته بودند آن حضرت (که چنان دید) با شکیبایى و پاداش جویى با آنها جهاد کرد تا خونش در راه پیروى تو ریخت و حریم مقدسش شکسته شد
اَللّهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْناً وَبیلاً وَ عَذِّبْهُمْ عَذاباً اَلیماً
خدایا آنان را لعنت کن به لعنتى وبال دار و عذابشان کن به عذابى دردناک
اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ سَیِّدِ الاَْوْصِیاَّءِ
سلام بر تو اى فرزند رسول خدا، سلام بر تو اى فرزند آقاى اوصیاء
اَشْهَدُ اَنَّکَ اَمینُ اللهِ وَابْنُ اَمینِهِ عِشْتَ سَعیداً وَ مَضَیْتَ
گواهى دهم که به راستى تو امانتدار خدا و فرزند امانت‌‌دار اویى سعادتمند زیستى و ستوده از دنیا رفتى
حَمیداً وَ مُتَّ فَقیداً مَظْلُوماً شَهیداً وَ اَشْهَدُ اَنَّ اللَّهَ مُنْجِزٌ ما وَعَدَکَ
و گمگشته و ستمدیده و شهید درگذشتى و نیز گواهى دهم که خدا به راستى وفا کند بدان وعده‌اى که به تو داده،
وَ مُهْلِکٌ مَنْ خَذَلَکَ وَ مُعَذِّبٌ مَنْ قَتَلَکَ وَ اَشْهَدُ اَنَّکَ وَفَیْتَ بِعَهْدِاللهِ
و به هلاکت رساند هر که را که دست از یاری ات برداشت و عذاب کند کسى که تو را کشت و گواهی دهم که تو به خوبى وفا کردى به عهد خدا،
وَ جاهَدْتَ فى سَبیلِهِ حَتّى اَتیکَ الْیَقینُ فَلَعَنَ اللهُ مَنْ قَتَلَکَ*و جهاد کردى در راه او تا مرگت فرا رسید خدا لعنت کند کسى که تو را کشت

۱۱۹

۱۴:۴۴

*وَ لَعَنَ اللهُ مَنْ ظَلَمَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ اُمَّةً سَمِعَتْ بِذلِکَ فَرَضِیَتْ بِهِ
و خدا لعنت کند کسى که به تو ستم کرد و خدا لعنت کند مردمى که شنیدند جریان کشتن و ستم تو را و بدان راضى بودند،
اَللّهُمَّ اِنّى اُشْهِدُکَ اَنّى وَلِىُّ لِمَنْ والاهُ وَ عَدُوُّ لِمَنْ عاداهُ بِاَبى اَنْتَ وَ اُمّى یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ
خدایا من تو را گواه مى‌گیرم که من دوست دارم هر که او را دوست دارد و دشمنم با هر که او را دشمن دارد پدرم و مادرم به فدایت اى فرزند رسول خدا.
اَشْهَدُ اَنَّکَ کُنْتَ نُوراً فىِ الاَْصْلابِ الشّامِخَةِ وَالاَْرْحامِ الْمُطَهَّرَةِ
گواهى دهم که تو به راستى نورى بودى در پشت پدرانى بلند مرتبه و رحم‌هایى پاکیزه
لَمْ تُنَجِّسْکَ الْجاهِلِیَّةُ بِاَنْجاسِها وَ لَمْ تُلْبِسْکَ الْمُدْلَهِمّاتُ مِنْ ثِیابِها
که آلوده‌ات نکرد اوضاع زمان جاهلیت به آلودگی‌هایش و در برت نکرد از لباس‌هاى چرکینش
وَ اَشْهَدُ اَنَّکَ مِنْ دَعاَّئِمِ الدّینِ وَ اَرْکانِ الْمُسْلِمینَ وَ مَعْقِلِ الْمُؤْمِنینَ
و گواهى دهم که به راستى تو از پایه‌هاى دین و ستون‌هاى محکم مسلمانان و پناهگاه مردمان با ایمان هستی
وَ اَشْهَدُ اَنَّکَ الاِْمامُ الْبَرُّ التَّقِىُّ الرَّضِىُّ الزَّکِىُّ الْهادِى الْمَهْدِىُّ،
و گواهى دهم که تو به راستى پیشواى نیکوکار با تقوا و پسندیده و پاکیزه و راهنماى راه یافته‌اى
وَ اَشْهَدُ اَنَّ الاَْئِمَّةَ مِنْ وُلْدِکَ کَلِمَةُ التَّقْوى وَ اَعْلامُ الْهُدى
و گواهى دهم که همانا امامان از فرزندانت روح و حقیقت تقوا و نشانه‌هاى هدایت
وَالْعُرْوَةُ الْوُثْقى وَالْحُجَّةُ على اَهْلِ الدُّنْیا وَ اَشْهَدُ اَنّى بِکُمْ مُؤْمِنٌ
و رشته‌هاى محکم (حق و فضیلت) و حجت‌هایى بر مردم دنیا هستند و گواهى دهم که من به شما ایمان دارم
وَ بِاِیابِکُمْ مُوقِنٌ بِشَرایِعِ دینى وَ خَواتیمِ عَمَلى وَ قَلْبى لِقَلْبِکُمْ سِلْمٌ
و به بازگشتتان یقین دارم با قوانین دینم و عواقب کردارم و دلم تسلیم دل شما است
وَ اَمْرى لاَِمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتى لَکُمْ مُعَدَّةٌ حَتّى یَاْذَنَ اللَّهُ لَکُمْ
و کارم پیرو کار شما است و یاری ام برایتان آماده است تا آن که خدا در ظهورتان اجازه دهد
فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لامَعَ عَدُوِّکُمْ صَلَواتُ اللهِ عَلَیْکُمْ وَ على اَرْواحِکُمْ
پس با شمایم نه با دشمنان شما، درودهاى خدا بر شما و بر روان‌هاى شما
وَ اَجْسادِکُمْ وَ شاهِدِکُمْ وَ غاَّئِبِکُمْ وَ ظاهِرِکُمْ وَ باطِنِکُمْ
و پیکرهایتان و حاضرتان و غایبتان و آشکارتان و نهانتان،
آمینَ رَبَّ الْعالَمینَ.
آمین اى پروردگار جهانیان.

زیارت جابر بن عبدالله انصاری:
زیارت دیگری نیز وجود دارد که جابر بن عبدالله انصاری در این روز خوانده است و متن آن به عنوان زیارت‌نامه آن امام در نیمه ماه رجب نقل شده و با جمله «السَّلامُ عَلَیکُم یا آلَ اللّهِ...*» شروع می‌شود.بعد از زیارت اربعین، مستحب است زائر دو رکعت نماز بخواند و هر آنچه می‌خواهد از خداوند طلب کند.

۱۱۵

۱۴:۴۴

*فضائل و ثواب زیارت امام حسین (علیه السلام) در روایات

زیارت امام حسین (علیه السلام) در هر زمان مستحب و دارای ثواب است، اما زیارت اربعین امام حسین (علیه السلام) که چهلمین روز شهادت ایشان و یارانشان است و مصادف با بیستم صفر می‌شود، از امتیاز و فضیلت ویژه‌ای برخوردار است. حضور در بارگاه این امام شهید و خواندن زیارت اربعین در این روز، ثواب خاص و ویژه‌ای دارد.

ثواب پیاده‌روی و زیارت امام حسین (علیه السلام) در کربلا:
از حضرت صادق (علیه السلام) درباره ثواب زیارت امام حسین (علیه السلام) در کربلا آمده است:
«هر شخصی که به زیارت قبر حسین (علیه السلام) دست بیابد و به حق آن حضرت معرفت داشته باشد، خداى متعال او را در بلندترین درجه عالى مقامان ثبت مى ‏کند.»
«کسى که با پاى پیاده به زیارت امام حسین(علیه السلام) برود، خداوند به هر قدمى که برمی دارد، یک حسنه برایش نوشته و یک گناه از او محو مى‏ فرماید و یک درجه مرتبه‏ اش را بالا مى‏ برد. وقتى به زیارت رفت، حق تعالى دو فرشته را موکل او مى‏‌فرماید که آنچه خیر از دهان او خارج می‌شود را نوشته و آنچه شر و بد است را ننویسند. و وقتى برگشت با او وداع کرده و به وى مى‏‌گویند: اى ولىّ خدا! گناهانت آمرزیده شد و تو از افراد حزب خدا و حزب رسول او و حزب اهل‌بیت رسولش هستی، به خدا قسم! هرگز تو آتش را به چشم نخواهی دید و آتش نیز هرگز تو را نخواهد دید و تو را طعمه خود نخواهد کرد.»
از بشیر دهان از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است:
«همانا شخصى که به زیارت قبر حسین بن على (علیهما السّلام) می‌رود، زمانى که از اهلش جدا شد با اولین گامى که برمی‌دارد تمام گناهانش آمرزیده می‌شود. سپس با هر قدمى که برمی‌دارد پیوسته تقدیس و تنزیه شده تا به قبر برسد و هنگامى که به آنجا رسید حق تعالى او را خوانده و با وى مناجات نموده و می‌فرماید: بنده من! از من بخواه تا به تو اعطاء نمایم، من را بخوان اجابتت نمایم، از من طلب کن به تو بدهم، حاجتت را از من بخواه تا برایت روا سازم.» و بر خداوند متعال حق و ثابت است آنچه را که بذل نموده اعطاء فرماید.
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «خداوند متعال فرشتگانى دارد که موکّل قبر حضرت امام حسین (علیه السّلام) می‌‏باشند؛ هنگامى که شخص قصد زیارت آن حضرت را می‌نماید حق تعالى گناهان او را در اختیار این فرشتگان قرار می‌دهد و زمانى که وى قدم برداشت فرشتگان تمام گناهانش را محو می‌کنند. سپس قدم دوّم را که برداشت حسناتش را مضاعف و دو چندان می‌کنند و پیوسته با قدم‌‏هائى که برمی‌دارد حسناتش مضاعف می‌گردد تا به حدّى می‌رسد که بهشت برایش واجب و ثابت می‌گردد. سپس اطرافش را گرفته و تقدیسش می‌کنند و فرشتگان آسمان نداء داده و می‌گویند: زوّار دوست خدا را تقدیس نمائید. و وقتى زوّار غسل کردند حضرت محمّد (ص) ایشان را مورد نداء قرار داده و می‌فرماید: اى مسافران خدا! بشارت باد بر شما که در بهشت با من هستید. سپس امام على (علیه السلام) به ایشان نداء کرده و می‌فرماید: من ضامنم که حوائج شما را برآورده کرده و بلا را در دنیا و آخرت از شما دفع کنم، سپس پیامبر اکرم (ص) با ایشان از طرف راست و چپ ملاقات فرموده تا بالأخره به اهل خود بازگردند.»
علی بن میمون صائغ، از حضرت صادق (علیه السلام) نقل کرده که آن حضرت فرمودند: «اى على! قبر حسین (علیه السّلام) را زیارت کن و ترک مکن.» عرض کردم: «ثواب کسى که آن حضرت را زیارت کند چیست؟» حضرت فرمودند: «کسى که پیاده زیارت کند، خداوند به هر قدمى که برمی‌دارد یک حسنه برایش نوشته و یک گناه از او محو می‌فرماید و یک درجه مرتبه‏‌اش را بالا می‌برد و وقتى به زیارت رفت حق تعالى دو فرشته را موکّل او می‌فرماید که آنچه خیر از دهان او خارج می‌شود را نوشته و آنچه شر و بد است را ننویسند و وقتى برگشت با او وداع کرده و به وى می‌گویند: اى ولىّ خدا گناهانت آمرزیده شد و تو از افراد حزب خدا و حزب رسول او و حزب اهل بیت رسولش می‌باشى و خداوند هرگز چشمانت را به آتش جهنم بینا نمی‌کند و آتش نیز تو را ابدا نخواهد دید و تو را طعمه خود نخواهد نمود.*»

۱۱۸

۱۴:۴۵

*فضایل و ثواب‌های دیگر زیارت امام حسین (علیه السلام):
در روایات و کتب دینی، فضایل بی‌شماری برای زیارت امام حسین (علیه السلام) ذکر شده که برخی از مهمترین آن‌ها عبارتند از:
۱. روزى را زیاد مى کند.
۲. عمر را طولانى مى کند.
۳. خطرات را دفع مى کند.
۴. گناهان گذشته و آینده را مى آمرزد.
۵. زائر مى تواند پنجاه نفر را شفاعت کند.
۶. حاجات او کنار قبر مستجاب است.
۷. ملائکه براى زوار امام حسین (علیه السلام) دعا مى کنند.
۸. نام او را در اعلى علیین مى نویسند.
۹. هنگام خروج از خانه از گناه خارج مى شود.
۱۰. ثواب هزار حج مقبول دارد.
۱۱. ملائکه مأمور حفظ او و مالش هستند تا برگردد.
۱۲. روز قیامت خداوند بهترین حافظ اوست.
۱۳. در قدم اول آمرزیده و در قدمهاى بعدى با توسل به امام مقرب درگاه حق میگردد.
۱۴. به هر درهمى ده هزار درهم در دنیا و آخرت به او عوض مى دهند.
۱۵. در قیامت همه آرزو مى کنند از زوار آن امام حسین (علیه السلام) باشند.
۱۶. زوار امام حسین (علیه السلام) در قیامت بر سفره ‏هاى نور هستند.
۱۷. زوار امام حسین (علیه السلام) در جوار پیامبر خدا و امام على و حضرت فاطمه (علیهم السلام) هستند.
۱۸. زوار امام حسین (علیه السلام) چهل سال قبل از دیگران به بهشت داخل مى شوند.
۱۹. خداوند مهمات دنیوى زائر را بر آورده مى کند.
۲۰. شهید مى میرد.
۲۱. ثواب دو ماه اعتکاف و روزه در مسجدالحرام را دارد.
۲۲. زیارت هر ماه امام حسین (علیه السلام) ثواب هزار شهید دارد.
۲۳. هر یک قدم که با پاى پیاده بردارد موجب هزار حسنه و آمرزش هزار گناه و بالا رفتن هزار درجه، براى زائر مى‌شود.
۲۴. هر قدم که پیاده بردارد ثواب آزاد کردن یک بنده از فرزندان اسماعیل دارد.
۲۵. هر یک روز اقامت نزد حضرت، معادل هزار ماه است.
۲۶. هر قدم که مى گذارد ثواب یک حج و هر قدم که بر مى دارد ثواب یک عمره دارد، به شرط آنکه بخاطر ریا و شنیدن مردم و بیهوده نباشد.
۲۷. زیارت سیدالشهداء (علیه السلام) ثواب هزار شهید از شهداى بدر دارد.
۲۸. زیارت سیدالشهداء (علیه السلام) ثواب هزار صدقه مقبوله دارد.
۲۹. ثواب هزار روزه به زائر مى دهند.
۳۰. ثواب هزار بنده آزاد کردن دارد.
۳۱. زائر امام حسین (علیه السلام) اگر از اشقیاء باشد، جزء سعادتمندان نوشته مى شود.
۳۲. ثواب آماده کردن هزار اسب با زین و لجام در راه خدا دارد.
۳۳. ﷲ زیارت امام حسین (علیه السلام)، زیارت خداست.
۳۴. ثواب هزار جنگ همراه با پیامبر مرسل یا امام عادل دارد.
۳۵. ♾️ ثواب زیارت امام حسین (علیه السلام) قابل شمارش نیست.
۳۶. زیارت حضرت در عرفه ثواب یک میلیون حج و یک میلیون عمره دارد.
۳۷. زیارت امام حسین (علیه السلام) بهترین عمل است.
۳۸. خداوند به زائر امام حسین (علیه السلام) مباهات مى کند.
۳۹. پیامبر و ائمه اطهار (علیهم السلام) براى او دعا مى کنند.
۴۰. پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ملائکه در قیامت با زائر مصافحه مى کنند و با امام حسین (علیه السلام) محشور مى‌شود.*

۱۱۹

۱۴:۴۵

*اهمیت ویژه مکان و زمان زیارت:
امام باقر (علیه السلام) فرمود: «تا ده متر اطراف قبر حسین بن على (علیه السلام) برکت است.»
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: «کشته شدن حسین (علیه السلام) چنان داغى در دل مؤمنان است که هرگز سرد نشود.»
همچنین فرمودند: «کربلا پاکترین بقعه روى زمین و از نظر احترام بزرگترین بقعه ‏ها است و الحق که کربلا از بساط هاى بهشت است.»
امام علی (علیه السلام) فرمودند: «چه خوشبویى اى خاک، در روز قیامت قومى از تو بپا خیزند که بدون حساب و بى درنگ به بهشت روند.»
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «کربلا را زیارت کنید و این کار را ادامه دهید چرا که کربلا بهترین فرزندان پیامبران را در آغوش خویش گرفته است.»
امام صادق (علیه السلام) فرمود: «جایگاه آن حضرت از آن زمان که کشته شده، از فرشته یا جن یا حیوان وحشى که بر آن حضرت درود مى ‏فرستد خالى نیست و هر چیزى غبطه زائر آن حضرت را مى‏ خورد و خود را به او مى ‏مالد و در نگاه کردن به زائر امام حسین (علیه السلام) امید خیر دارد، زیرا او به قبر امام حسین (علیه السلام) نگاه کرده است.»
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «کام کودکانتان را با تربت حسین (علیه السلام) بردارید چرا که خاک کربلا فرزندان تان را بیمه مى‏ کند.»
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «بدانید که اجابت دعا، زیر گنبد حرم او و شفا در تربت او و امامان (علیهم السلام) از فرزندان اوست.»
امام صادق (علیه السلام) فرمود: «زیارت امام حسین (علیه السلام) را رها نکن و دوستان خود را هم به آن سفارش کن، که در این صورت، خداوند عمرت را طولانى و روزى ات را زیاد مى کند و زندگى ات را همراه با سعادت مى کند و جز سعادتمند نمى میرى و نام تو را در شمار سعادتمندان، ثبت مى کند.*»

۱۱۹

۱۴:۴۵

*اربعین: نگاهی معرفت‌شناسانه
زیارت اربعین نه صرفاً یک رویداد تاریخی، بلکه نگاهی معرفت‌شناسانه و عمیق است. شیعه هویت خود را در اربعین جست‌وجو می‌کند. این زیارت ابعاد بسیار عمیقی را در قالب کلام امام (علیه السلام) بیان می‌کند. اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) بر مصائب سیدالشهدا (علیه السلام) در مناسبت‌های گوناگون تأکید داشتند.
خطبه‌های حضرت زینب کبری و امام زین العابدین (علیهم السلام) در کوفه و شام، بیان مظلومیت سیدالشهدا (علیه السلام) و در حقیقت، روضه‌خوانی است. پس از آن نیز، اهل بیت در مدینه مجلس عزای سیدالشهدا (علیه السلام) را پیوسته ادامه دادند؛ به گونه‌ای که امام زین العابدین (علیه السلام) عزاداران را اطعام می‌کرد و این سنت در نزد شیعیان از ایشان به یادگار ماند.
در دوره امام صادق (علیه السلام) فضا بازتر شد و حتی سرودن شعر و مراثی نیز تشویق می‌شد، چرا که شعر نقش مهمی در ماندگاری واقعه کربلا و تحریک عواطف دارد.
با وجود بیم و ترس از حکومت جائر، مردم از امام سؤال می‌کردند که آیا با وجود ترس از خبرچینان و عوامل حکومت، به زیارت حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) برویم؟ و حضرت می‌فرمودند که بروید. این در حالی است که فقهای شیعه در مسئله حج، یکی از شرایط استطاعت را «تخلیه سرب» بیان فرموده‌اند؛ یعنی باید امنیت باشد و اگر امنیت نباشد، استطاعت محقق نیست؛ اما در مورد زیارت سیدالشهدا (علیه السلام) حتی با نبود امنیت نیز مردم را ترغیب به زیارت می‌کردند.

وفا به عهد الهی و بذل جان برای هدایت مردم
زیارت اربعین شامل برخی از تعابیر جالب در زمینه هدف امام حسین (علیه السلام) از قیام است و دارای اهمیت ویژه می‌باشد. در بخشی از این زیارت در باره هدف امام حسین (علیه السلام) از این نهضت آمده است: «... وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبادَکَ مِنَ الْجَهالَةِ وَ حَیْرَةِ الضَّلالَةِ ... وَ قَدْ تَوازَرَ عَلَیْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْیا وَ باعَ حَظَّهُ بِالاَْرْذَلِ الاَْدْنى» یعنی «خدایا، امام حسین (علیه السلام) همه چیزش را برای نجات بندگانت از نابخردی و سرگشتگی و ضلالت در راه تو داده، در حالی که مشتی فریب خورده که انسانیت خود را به دنیای پست فروخته‌اند بر ضد وی شوریده آن حضرت را به شهادت رساندند.»
امام حسین (علیه السلام) در راه خداوند، جان خود را فدا کرد تا بندگان خدا را از جهالت و گمراهی نجات دهد. این فداکاری بزرگ، ناشی از تعهدی عمیق به پروردگار بود.
استاد رفیعی در سخنرانی خود به آیه هفتاد و هفتم سوره حج اشاره می‌کند: «یَا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ارکَعُوا وَاسجُدُوا وَاعبُدُوا رَبَّکُم وَافعَلُوا الخَیرَ لَعَلَّکُم تُفلِحُونَ» (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، رکوع کنید و سجده نمایید و پروردگارتان را بپرستید و کار نیک انجام دهید، باشد که رستگار شوید.)
ایشان تأکید می‌کنند که «فعل خیر» (انجام کار خیر) بسیار مهم است و هیچگاه نباید کار خیر را کوچک شمرد. گاهی یک کار به ظاهر ساده و پیش پا افتاده می‌تواند موجب رستگاری و بهشتی شدن انسان شود.
از جمله مصادیق «فعل خیر»، خدمت به مردم، رفع مشکلات آنان، آشتی دادن پدر و پسر یا زن و شوهر، و حتی برداشتن یک سنگ از سر راه مردم است.
امام علی (علیه السلام) به قدری نسبت به ایتام و نیازمندان حساس بودند که فرمودند: اقیانوس وجود من تنها با گریه یتیم متلاطم می‌شود.
استاد رفیعی می‌افزاید: «الخَیرُ کُلُّهُ فی بابِ الحُسَینِ عَلَیهِ السَّلامُ*» (همه خیر در خانه اباعبدالله الحسین (علیه السلام) است). این نشان می‌دهد که ارتباط با امام حسین (علیه السلام) و اهداف ایشان، منشأ همه خوبی‌هاست. زیارت اربعین نیز خود مصداق بارزی از «فعل خیر» است.

۱۲۸

۱۴:۴۷

*رستگاری و جاودانگی اربعین*

زیارت سیدالشهدا (علیه السلام) همیشه مستحب است، اما در اماکن خاص و اوقات خاص، سفارش دوچندان به آن شده است. اهل بیت (علیهم السلام) خواسته‌اند به بهانه‌های مختلف، نام و یاد آن حضرت زنده نگاه داشته شود.

اربعین به معنای پاسداشت چهلمین روز حماسه کربلا و شهادت سیدالشهدا (علیه السلام) و یارانش مطرح شد و دشمنان هیچ‌گاه نتوانستند آن را از بین ببرند. زیارت اربعین که ابتدا به چند ده نفر محدود می‌شد، امروزه به حضور میلیونی زائران تبدیل شده است.

حتی اگر جابر به کربلا نمی‌آمد، باز هم زیارت سیدالشهدا (علیه السلام) در روز اربعین مستحب بود؛ گرچه جابر هم یقیناً آمده است؛ چون مفاد زیارت جابر بسیار والاست و معارف عالی دارد و مضمونی است که کاملاً با عمق عقاید شیعه منطبق است و نشان از کمال معرفت جناب جابر بن عبدالله انصاری دارد. بعید نیست که جابر بن عبدالله، هم اصل زیارت را و هم توصیه به زیارت در روز اربعین را از ائمه گرفته باشد و از این‌رو سعی کرد تا خود را در اربعین به کربلا برساند.

بنابراین زیارت اربعین و استحباب زیارت سید الشهدا (علیه السلام) در روز اربعین ثابت است و بلکه شدت استحباب زیارت آن حضرت در این روز نیز ثابت است.

حضور در مکان مقدس کربلا و در شرایط زمانی و مکانی خاص اربعین، آثار و برکات ویژه‌ای دارد و به مرور به شعار شیعه تبدیل شده است. این پیوند عمیق میان زائر و امام، نشان‌دهنده احیای اهداف قیام حسینی و تداوم مسیر حق و عدالت است.

۱۴۸

۱۴:۴۷

۲۳ مرداد ۱۴۰۴

۱۱۹

۱۳:۲۲

نگاهی ویژه به اربعین حسینی و فضائل بی‌شمار آن

این عدم ذکر عمدی نیست، چرا که دلیلی برای حذف و تحریف آن وجود ندارد.

۱۲۲

۱۴:۳۷

۲.

۱۲۱

۱۴:۳۷

۱۱۹

۱۴:۴۴

۱۱۵

۱۴:۴۴

۱۱۸

۱۴:۴۵

۱۱۹

۱۴:۴۵

۱۱۹

۱۴:۴۵

۱۲۸

۱۴:۴۷

*رستگاری و جاودانگی اربعین*

۱۴۸

۱۴:۴۷