تاثیر سوپر ال نینو بر زنجیره غذایی در ایران مهدی زارع روزنامه شرق ۲۶-۷-۱۴۰۵
https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1135480#النیوال‌نینو وقتی رخ می‌دهد که بادهای تجاری (بادهایی که معمولا از شرق به غرب در اقیانوس آرام می‌وزند) ضعیف می‌شوند... وقتی این بادها ضعیف می‌شوند، آب‌های گرم دیگر به سمت غرب جمع نمی‌شوند و به سمت مرکز و شرق اقیانوس آرام حرکت می‌کنند... این پدیده بخشی از یک چرخه طبیعی بزرگ‌تر به نام نوسان جنوبی ال‌نینو (ENSO) است و معمولا هر دو تا هفت سال یک بار رخ می‌دهد. سوپر ال‌نینو یا ال‌نینوی بسیار قوی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ با شدت در حد یا فراتر از رویدادهای تاریخی برآورد شده، اثرات مستقیمی بر الگوی بارش و دما در خاورمیانه دارد و اثرهای اصلی آن با شرایط جنگ در تنگه هرمز و بازارهای جهانی نهاده‌ها و مواد غذایی تشدید می‌شود. این ترکیب، زنجیره تأمین غذا، کشاورزی و کسب‌وکارهای وابسته را در زمستان ۱۴۰۵ و سال ۱۴۰۶ تحت تأثیر قرار می‌دهد...این ترکیب، زنجیره تأمین غذا، کشاورزی و کسب‌وکارهای وابسته را در زمستان ۱۴۰۵ و سال ۱۴۰۶ تحت تأثیر قرار می‌دهد. این گرمایش، الگوهای باد و بارش را در سراسر جهان تغییر می‌دهد و باعث خشک‌سالی در برخی مناطق و بارندگی شدید در مناطق دیگر می‌شود.
سوپر ال‌نینو باعث بارندگی بیشتر از میانگین در بخش‌هایی از ایران و خاورمیانه به‌ویژه در فصل‌های سرد می‌شود. از سوی دیگر، در فصل گرم دمای هوا اغلب گرم‌تر از حالت عادی و موج‌های گرما در بهار و تابستان بعدی شدیدتر می‌شوند. اثر مستقیم روی کشاورزی ایران معمولا کمتر از مناطق استوایی است، اما اگر با کمبود آب در تابستان، تحریم و مشکلات اقتصادی همراه شود، می‌تواند فشار روی تولید محصولات و هزینه‌ها را افزایش دهد. الگو بارش می‌تواند در برخی مناطق ایران پتانسیل افزایش بارش را فراهم کند و به کشت دیم یا پُر‌شدن مخازن کمک کند، اما گرمای بیشتر نیاز آبی گیاهان را افزایش می‌دهد و خطر تنش حرارتی و آفات را بالا می‌برد.برنج بیشترین آسیب را می‌بیند، چون بخش عمده تولید جهانی آن در جنوب و جنوب شرق آسیا متمرکز است و ال‌نینو معمولا باران‌های موسمی -مانسون- را ضعیف می‌کند. هند بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده جهان با بارش موسمی کمتر از نرمال، با کاهش تولید حدود چهار تا هفت درصد مواجه می‌شود و احتمال محدودیت صادرات هند و افزایش قیمت جهانی برنج در سال ۲۰۲۷ وجود دارد. ویتنام، تایلند، اندونزی و فیلیپین با آسیب‌های مشابهی مواجهند . متن کامل در لینک
https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1135480#النیوال‌نینو وقتی رخ می‌دهد که بادهای تجاری (بادهایی که معمولا از شرق به غرب در اقیانوس آرام می‌وزند) ضعیف می‌شوند... وقتی این بادها ضعیف می‌شوند، آب‌های گرم دیگر به سمت غرب جمع نمی‌شوند و به سمت مرکز و شرق اقیانوس آرام حرکت می‌کنند... این پدیده بخشی از یک چرخه طبیعی بزرگ‌تر به نام نوسان جنوبی ال‌نینو (ENSO) است و معمولا هر دو تا هفت سال یک بار رخ می‌دهد. سوپر ال‌نینو یا ال‌نینوی بسیار قوی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ با شدت در حد یا فراتر از رویدادهای تاریخی برآورد شده، اثرات مستقیمی بر الگوی بارش و دما در خاورمیانه دارد و اثرهای اصلی آن با شرایط جنگ در تنگه هرمز و بازارهای جهانی نهاده‌ها و مواد غذایی تشدید می‌شود. این ترکیب، زنجیره تأمین غذا، کشاورزی و کسب‌وکارهای وابسته را در زمستان ۱۴۰۵ و سال ۱۴۰۶ تحت تأثیر قرار می‌دهد...این ترکیب، زنجیره تأمین غذا، کشاورزی و کسب‌وکارهای وابسته را در زمستان ۱۴۰۵ و سال ۱۴۰۶ تحت تأثیر قرار می‌دهد. این گرمایش، الگوهای باد و بارش را در سراسر جهان تغییر می‌دهد و باعث خشک‌سالی در برخی مناطق و بارندگی شدید در مناطق دیگر می‌شود.سوپر ال‌نینو باعث بارندگی بیشتر از میانگین در بخش‌هایی از ایران و خاورمیانه به‌ویژه در فصل‌های سرد می‌شود. از سوی دیگر، در فصل گرم دمای هوا اغلب گرم‌تر از حالت عادی و موج‌های گرما در بهار و تابستان بعدی شدیدتر می‌شوند. اثر مستقیم روی کشاورزی ایران معمولا کمتر از مناطق استوایی است، اما اگر با کمبود آب در تابستان، تحریم و مشکلات اقتصادی همراه شود، می‌تواند فشار روی تولید محصولات و هزینه‌ها را افزایش دهد. الگو بارش می‌تواند در برخی مناطق ایران پتانسیل افزایش بارش را فراهم کند و به کشت دیم یا پُر‌شدن مخازن کمک کند، اما گرمای بیشتر نیاز آبی گیاهان را افزایش می‌دهد و خطر تنش حرارتی و آفات را بالا می‌برد.برنج بیشترین آسیب را می‌بیند، چون بخش عمده تولید جهانی آن در جنوب و جنوب شرق آسیا متمرکز است و ال‌نینو معمولا باران‌های موسمی -مانسون- را ضعیف می‌کند. هند بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده جهان با بارش موسمی کمتر از نرمال، با کاهش تولید حدود چهار تا هفت درصد مواجه می‌شود و احتمال محدودیت صادرات هند و افزایش قیمت جهانی برنج در سال ۲۰۲۷ وجود دارد. ویتنام، تایلند، اندونزی و فیلیپین با آسیب‌های مشابهی مواجهند . متن کامل در لینک۴۲۲
https://www.hamshahrionline.ir/amp/1077958/ تاریخ انتشار: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ - ۱۹:۴۷مزایای زلزله های کوچک در تهران + ویدئواهالی شرق تهران، امروز حوالی ساعت ۴ صبح با زلزله از خواب بیدار شدند. مهدی زارع، استاد پژوهشکده بین المللی زلزله شناسی، در باره زلزله های با ریشتر پایین صحبت می کند.
۳https://www.faraz.ir/000UCG ایرانشهر/ محیط زیست
سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ - ۱۸:۱۴
«مادر همه بمب‌ها»؛ قدرت انفجار تا کجا می‌رسد؟ | در گفتوگو با یک دانشمند بررسی شد
مهدی زارع، در گفتوگو با فراز، درباره ویژگی‌های انفجاری، صوتی و لرزه‌ای بمب موسوم به «مادر همه بمب‌ها» توضیح داد. او با تشریح ساختار این سلاح، سابقه استفاده از آن در افغانستان، تفاوتش با بمب سنگرشکن مورد استفاده علیه تأسیسات فردو و نحوه انتشار امواج صوتی و لرزه‌ای ناشی از انفجار آن، به ابعاد فیزیکی و آثار احتمالی این سلاح پرداخت . متن کامل در لبنک
سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ - ۱۸:۱۴
«مادر همه بمب‌ها»؛ قدرت انفجار تا کجا می‌رسد؟ | در گفتوگو با یک دانشمند بررسی شد
مهدی زارع، در گفتوگو با فراز، درباره ویژگی‌های انفجاری، صوتی و لرزه‌ای بمب موسوم به «مادر همه بمب‌ها» توضیح داد. او با تشریح ساختار این سلاح، سابقه استفاده از آن در افغانستان، تفاوتش با بمب سنگرشکن مورد استفاده علیه تأسیسات فردو و نحوه انتشار امواج صوتی و لرزه‌ای ناشی از انفجار آن، به ابعاد فیزیکی و آثار احتمالی این سلاح پرداخت . متن کامل در لبنک
۴۲۱
۱۴۰۵-۷-۲۸
مرور مدیریت بحران در تظاهرات و ناآرامی‌های اخیر فرانسهمهدی زارع
khabaronline.ir/xqvbk#مدیریت_بحران #فرانسه مهدی زارع در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: «ناآرامی‌های جاری آزمونی جدی برای دکترین حفظ نظم عمومی فرانسه و ظرفیت نهادهای سیاسی آن در مدیریت همگرایی نارضایتی‌های چندلایه است. استفاده از سلاح‌های کم‌خطر که در عمل منجر به جراحات جدی به‌ویژه در میان نوجوانان شده مشروعیت پلیس را زیر سؤال برده و شعارهای مخالف سرکوب را تقریباً به اندازه خود خواسته‌های اجتماعی برجسته کرده است.»
خبرآنلاین - از اواخر شهریور ۱۴۰۵ برابر با سپتامبر ۲۰۲۶، موجی از اعتراضات در فرانسه آغاز شد که در ابتدا ریشه در مسائل نظام آموزشی داشت اما به سرعت به یک بحران اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گسترده تبدیل گردید. نقطه آغاز این رویدادها تظاهرات دانش‌آموزان دبیرستانی در شهر کرتی واقع در منطقه سن‌سن‌دنی در نزدیکی پاریس بود. علت اصلی این تظاهرات کمبود معلم، کلاس‌های پرجمعیت و ساختمان‌های فرسوده مدارس اعلام شد. این حرکت اعتراضی به سرعت به بیش از هفتصد مدرسه متوسطه در سراسر کشور گسترش یافت. دانش‌آموزان خواستار بهبود شرایط یادگیری، نوسازی امکانات و زیرساخت‌های مدارس، افزایش بودجه بخش آموزش و همچنین لغو سیستم پذیرش دانشگاهی معروف به Parcoursup شدند. بستن مؤسسات آموزشی به عنوان یکی از نخستین اشکال اعتراض به کار گرفته شد و این حرکت به تدریج با اعتراضات اجتماعی وسیع‌تری پیوند خورد.
محرک اصلی و پایدار اعتراضات کنونی، مسئله هزینه بالای زندگی و کاهش محسوس قدرت خرید مردم است. این نارضایتی به‌ویژه توسط بازماندگان و حامیان جنبش جلیقه‌زردها (Gilets jaunes) که خواستار احیای جنبش سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ هستند، پشتیبانی می‌شود. افزایش قیمت سوخت که تحت تأثیر جنگ سال ۲۰۲۶ میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران تشدید شده، تمایل تظاهرکنندگان را برای مسدود کردن میدان‌ها، بزرگراه‌ها و سایر مکان‌های استراتژیک دوباره برانگیخته است. همزمان اتحادیه‌های کارگری و کارگران بخش‌های خدمات عمومی، به‌ویژه در حوزه‌های مراقبت‌های بهداشتی و آموزش، علیه مشکلات فزاینده‌ای که این خدمات با آن مواجه‌اند اعتراض می‌کنند. کشاورزان، فعالان آب و هوا و سایر گروه‌های معترض نیز به این «همگرایی شکایات» پیوسته‌اند و هر کدام مطالبات خاص خود را مطرح می‌کنند. این همگرایی منابع مختلف نارضایتی، یکی از ویژگی‌های متمایز اعتراضات فعلی نسبت به جنبش‌های پیشین فرانسه به شمار می‌رود.
متن کامل در لینک
مرور مدیریت بحران در تظاهرات و ناآرامی‌های اخیر فرانسهمهدی زارع
khabaronline.ir/xqvbk#مدیریت_بحران #فرانسه مهدی زارع در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: «ناآرامی‌های جاری آزمونی جدی برای دکترین حفظ نظم عمومی فرانسه و ظرفیت نهادهای سیاسی آن در مدیریت همگرایی نارضایتی‌های چندلایه است. استفاده از سلاح‌های کم‌خطر که در عمل منجر به جراحات جدی به‌ویژه در میان نوجوانان شده مشروعیت پلیس را زیر سؤال برده و شعارهای مخالف سرکوب را تقریباً به اندازه خود خواسته‌های اجتماعی برجسته کرده است.»
خبرآنلاین - از اواخر شهریور ۱۴۰۵ برابر با سپتامبر ۲۰۲۶، موجی از اعتراضات در فرانسه آغاز شد که در ابتدا ریشه در مسائل نظام آموزشی داشت اما به سرعت به یک بحران اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گسترده تبدیل گردید. نقطه آغاز این رویدادها تظاهرات دانش‌آموزان دبیرستانی در شهر کرتی واقع در منطقه سن‌سن‌دنی در نزدیکی پاریس بود. علت اصلی این تظاهرات کمبود معلم، کلاس‌های پرجمعیت و ساختمان‌های فرسوده مدارس اعلام شد. این حرکت اعتراضی به سرعت به بیش از هفتصد مدرسه متوسطه در سراسر کشور گسترش یافت. دانش‌آموزان خواستار بهبود شرایط یادگیری، نوسازی امکانات و زیرساخت‌های مدارس، افزایش بودجه بخش آموزش و همچنین لغو سیستم پذیرش دانشگاهی معروف به Parcoursup شدند. بستن مؤسسات آموزشی به عنوان یکی از نخستین اشکال اعتراض به کار گرفته شد و این حرکت به تدریج با اعتراضات اجتماعی وسیع‌تری پیوند خورد.
محرک اصلی و پایدار اعتراضات کنونی، مسئله هزینه بالای زندگی و کاهش محسوس قدرت خرید مردم است. این نارضایتی به‌ویژه توسط بازماندگان و حامیان جنبش جلیقه‌زردها (Gilets jaunes) که خواستار احیای جنبش سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ هستند، پشتیبانی می‌شود. افزایش قیمت سوخت که تحت تأثیر جنگ سال ۲۰۲۶ میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران تشدید شده، تمایل تظاهرکنندگان را برای مسدود کردن میدان‌ها، بزرگراه‌ها و سایر مکان‌های استراتژیک دوباره برانگیخته است. همزمان اتحادیه‌های کارگری و کارگران بخش‌های خدمات عمومی، به‌ویژه در حوزه‌های مراقبت‌های بهداشتی و آموزش، علیه مشکلات فزاینده‌ای که این خدمات با آن مواجه‌اند اعتراض می‌کنند. کشاورزان، فعالان آب و هوا و سایر گروه‌های معترض نیز به این «همگرایی شکایات» پیوسته‌اند و هر کدام مطالبات خاص خود را مطرح می‌کنند. این همگرایی منابع مختلف نارضایتی، یکی از ویژگی‌های متمایز اعتراضات فعلی نسبت به جنبش‌های پیشین فرانسه به شمار می‌رود.
متن کامل در لینک
احتمال زمين‌لرزه شديد بعدی چقدر است؟مهدي زارعروزنامه اعتماد ۲۹-۷-۱۴۰۵https://B2n.ir/fd7187#زلزله #پیشبینی_زلزلهزمين‌لرزه 9 اكتبر 2026 پاناما -17 مهر 1405، -جنوب غربي پاناما با بزرگاي ۷.۶ خسارات قابل توجهي به استان‌هاي مركزي وارد كرد و به ساختمان‌ها، يك كليساي جامع و جاده‌ها آسيب رساند. . تا اواسط ماه آگوست، ۱۱ زمين‌لرزه با بزرگي 7 يا بيشتر در 9 كشور پيرامون اقيانوس آرام ثبت شده بود. زلزله 8 ژوئن 2026 فيليپين با بزرگاي 7.8 و 15 آگوست 2026 اندونزي با بزرگاي 7.7 و 10 آگوست 2026 كلمبيا با بزرگاي 7.4، زلزله‌هاي دوگانه 24 ژوئن 2026 ونزوئلا با بزرگاهاي 7.2 و 7.5 از اين سري زمين‌لرزه‌ها بوده‌اند... انتقال تنش كولمب در زلزله بزرگ با گسيختگي گسل با تغيير ميدان تنش در پوسته اطراف گسل رخ مي‌دهد. اين تغيير مي‌تواند گسل‌هاي مجاور را به آستانه گسيختگي نزديك‌تر كند. پديده «سايه تنش» يا بارگذاري مثبت مي‌تواند گسلي كه آماده گسيخته شدن است را دچار شكست و زمين‌لرزه كند. انتقال تنش عمدتا در محدوده‌اي به وسعت چند برابر طول گسل اصلي اهميت دارد. نمونه «زلزله‌هاي دوقلو» (Doublet) زلزله‌هاي ژوئن ۲۰۲۶ در ونزوئلا نمونه‌اي كامل از اين پديده هستند. رويدادي با بزرگاي ۷.۲ باعث گسيختگي بخشي از يك گسل شد و بلافاصله تنش را به بخش مجاور منتقل كرد؛ اين امر تنها ۳۹ ثانيه بعد، زلزله‌اي با بزرگاي ۷.۵ را رقم زد. تنش هميشه به صورت ناگهاني و شديد آزاد نمي‌شود. «رويدادهاي لغزش آرام» كه طي هفته‌ها يا ماه‌ها تنش را آزاد مي‌كنند نيز مي‌توانند با تغيير شرايط گسل‌هاي قفل شده مجاور، باعث انتقال تنش و گاهي وقوع زلزله‌هاي بزرگ‌تر شوند. زنجيره زلزله‌هاي سال ۲۰۲۶، نشان دهنده يك واكنش زنجيره‌اي واحد و دومينووار در امتداد «حلقه آتش» نيست...در منطقه ايران دوره بازگشت زمين‌لرزه‌هاي با بزرگاي بيش از ۶ در جنوب زاگرس و مناطق شمال غربي نسبتا كوتاه است در برخي زير‌مناطق حدود ۱۰ تا ۱۵ سال، وقوع زمين‌لرزه‌هاي با بزرگاي ۷ يا بيشتر در مجموع كمتر است. احتمال سالانه حدود ۵ تا ۱۵ درصد براي وقوع حداقل يك زمين‌لرزه با بزرگاي ۷ يا بيشتر در شمال شرق و مكران بيشتر از مركز زاگرس يا نواحي داخلي فلات ايران است. . نگارنده در يك ارزيابي اخير خود براي منطقه شمال -مركز ايران، احتمال ۱۰ ساله وقوع زمين‌لرزه‌اي با بزرگاي بيش از ۷ را حدود 4.5 درصد برآورد كرد. فلات ايران در حدود ۷۰ سال گذشته شاهد وقوع بيش از 95 زمين‌لرزه با بزرگاي بيش از 6 و 17 زمين‌لرزه با بزرگاي بيش از 7 بوده است.
راهكار مقابله با باران‌هاي سيل‌آسا
۱۴۰۵/۰۷/۲۹ https://www.taadolnewspaper.ir/001i7Bروزنامه تعادل#سیلاب
آنچه هفته گذشته، مهر ۱۴۰۵ در استانبول رخ داد، سنگين‌ترين بارش اين شهر از زمان شروع ثبت آمار در سال ۱۹۴۲ بود. ۸ جان‌باخته، حدود ۲۰هزار گزارش خسارت و تعطيلي گسترده مدارس. اين نوع رخداد بارش‌هاي «ناگهاني» يا Flash floodچند ريشه همزمان دارد: عوامل جوي شامل گرم‌تر شدن درياهاست.
مهدي زارع
آنچه هفته گذشته، مهر ۱۴۰۵ در استانبول رخ داد، سنگين‌ترين بارش اين شهر از زمان شروع ثبت آمار در سال ۱۹۴۲ بود. ۸ جان‌باخته، حدود ۲۰هزار گزارش خسارت و تعطيلي گسترده مدارس. اين نوع رخداد بارش‌هاي «ناگهاني» يا Flash floodچند ريشه همزمان دارد: عوامل جوي شامل گرم‌تر شدن درياهاست.هواي گرم ظرفيت نگهداري بخار آب بيشتر دارد هر يك درجه گرماي هوا ≈ ۷٪ رطوبت بيشتر. جريان‌هاي هواي مرطوب روي درياي گرم -سياه، مديترانه، كاسپين- به هم برخورد مي‌كنند و همرفت ژرف و رگبارهاي شديد چندساعته مي‌سازند. گرمايش سطح درياي سياه در شهرهاي كرانه آن خطر بارش‌هاي همرفتي شديد را افزايش داده است .مجاورت كوه و دريا در استانبول، والنسيا، پالرمو و سواحل مديترانه كه هواي گرم و مرطوب دريا به كوه‌هاي ساحلي برخورد كرده، موجب مي‌شود به سرعت بالا رانده شود و بارش‌هاي همرفتي كوتاه اما فورا شديد ۳۰۰ -۲۰۰ ميلي‌متر در چند ساعت توليد مي‌كند .
عامل انسانی تشدید
ا- تغيير اقليم است. مطالعه‌اي درباره سيل ۲۰۲۴ والنسيا (۲۳۰ كشته) نشان داد گرمايش جهاني شدت بارش ۶ ساعته را ۲۱٪ و سطح تحت بارش شديد را ۵۵٪ بزرگ‌تر كرده بود .
۲- شهرسازي ناپايدار و نفوذناپذير كردن با آسفالت و بتن مانع نفوذ آب مي‌شوند؛ رودخانه‌ها و آبراهه‌هاي طبيعي در بافت شهري تنگ و پل زده شده‌اند؛ در بستر سيلابي. اينها زمان تمركز رواناب را به شدت كوتاه مي‌كنند .
۳- تخريب پوشش گياهي و آتش‌سوزي جنگل‌ها و فرسايش خاك نيز ظرفيت نفوذ خاك را نابود مي‌كند.
اين رخدادها به ايران «نزديك» نيستند عمدتا از قبل در حال وقوعند:
۴- جغرافياي ايران كوه‌هاي البرز و زاگرس نزديك به كاسپين، بسترهاي خشك تنگ‌وميان، شهرهاي پرتراكم روي مخروط‌هاي آتشفشاني و بستر سيلابي دقيقا همان شرايط جوشش همرفتي كوه-دريا را دارد؛ به همين دليل سيل‌هاي۱۳۹۴، ۱۳۹۸-۱۳۹۷ و ۱۴۰۱ شمال و جنوب و رگبارهاي مكرر تهران و كرج شكل مي‌گيرد.
۵-مطالعات اقليمي نشان مي‌دهند ضمن كاهش ميانگين بارش ايران، شدت و تواتر بارش‌هاي حدي به‌طور معنادار افزايش مي‌يابد،
۱۴۰۵/۰۷/۲۹ https://www.taadolnewspaper.ir/001i7Bروزنامه تعادل#سیلاب
آنچه هفته گذشته، مهر ۱۴۰۵ در استانبول رخ داد، سنگين‌ترين بارش اين شهر از زمان شروع ثبت آمار در سال ۱۹۴۲ بود. ۸ جان‌باخته، حدود ۲۰هزار گزارش خسارت و تعطيلي گسترده مدارس. اين نوع رخداد بارش‌هاي «ناگهاني» يا Flash floodچند ريشه همزمان دارد: عوامل جوي شامل گرم‌تر شدن درياهاست.
مهدي زارع
آنچه هفته گذشته، مهر ۱۴۰۵ در استانبول رخ داد، سنگين‌ترين بارش اين شهر از زمان شروع ثبت آمار در سال ۱۹۴۲ بود. ۸ جان‌باخته، حدود ۲۰هزار گزارش خسارت و تعطيلي گسترده مدارس. اين نوع رخداد بارش‌هاي «ناگهاني» يا Flash floodچند ريشه همزمان دارد: عوامل جوي شامل گرم‌تر شدن درياهاست.هواي گرم ظرفيت نگهداري بخار آب بيشتر دارد هر يك درجه گرماي هوا ≈ ۷٪ رطوبت بيشتر. جريان‌هاي هواي مرطوب روي درياي گرم -سياه، مديترانه، كاسپين- به هم برخورد مي‌كنند و همرفت ژرف و رگبارهاي شديد چندساعته مي‌سازند. گرمايش سطح درياي سياه در شهرهاي كرانه آن خطر بارش‌هاي همرفتي شديد را افزايش داده است .مجاورت كوه و دريا در استانبول، والنسيا، پالرمو و سواحل مديترانه كه هواي گرم و مرطوب دريا به كوه‌هاي ساحلي برخورد كرده، موجب مي‌شود به سرعت بالا رانده شود و بارش‌هاي همرفتي كوتاه اما فورا شديد ۳۰۰ -۲۰۰ ميلي‌متر در چند ساعت توليد مي‌كند .
عامل انسانی تشدید
ا- تغيير اقليم است. مطالعه‌اي درباره سيل ۲۰۲۴ والنسيا (۲۳۰ كشته) نشان داد گرمايش جهاني شدت بارش ۶ ساعته را ۲۱٪ و سطح تحت بارش شديد را ۵۵٪ بزرگ‌تر كرده بود .
۲- شهرسازي ناپايدار و نفوذناپذير كردن با آسفالت و بتن مانع نفوذ آب مي‌شوند؛ رودخانه‌ها و آبراهه‌هاي طبيعي در بافت شهري تنگ و پل زده شده‌اند؛ در بستر سيلابي. اينها زمان تمركز رواناب را به شدت كوتاه مي‌كنند .
۳- تخريب پوشش گياهي و آتش‌سوزي جنگل‌ها و فرسايش خاك نيز ظرفيت نفوذ خاك را نابود مي‌كند.
اين رخدادها به ايران «نزديك» نيستند عمدتا از قبل در حال وقوعند:
۴- جغرافياي ايران كوه‌هاي البرز و زاگرس نزديك به كاسپين، بسترهاي خشك تنگ‌وميان، شهرهاي پرتراكم روي مخروط‌هاي آتشفشاني و بستر سيلابي دقيقا همان شرايط جوشش همرفتي كوه-دريا را دارد؛ به همين دليل سيل‌هاي۱۳۹۴، ۱۳۹۸-۱۳۹۷ و ۱۴۰۱ شمال و جنوب و رگبارهاي مكرر تهران و كرج شكل مي‌گيرد.
۵-مطالعات اقليمي نشان مي‌دهند ضمن كاهش ميانگين بارش ايران، شدت و تواتر بارش‌هاي حدي به‌طور معنادار افزايش مي‌يابد،
۲۱
• @uissa1400 اتحادیه انجمن‌های علوم اجتماعی ایران با همکاری انجمن ترویج علم ایران برگزار می‌کند:
ششمین نشست: سواد رسانه‌ای و تاب‌آوری اجتماعی در شرایط بحران
مهدی زارع عضو هیئت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله – مروج علم
حسین شیخ‌رضایی عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران – مروج علم
علیرضا شریعت‌مداری طالقانی دکتری تخصصی بیوانفورماتیک از دانشگاه تهران، بنیان‌گذار رسانه ویرا
دبیر نشستd: بهاره صفوی، عضو هیات مدیره انجمن ترویج علم ایران
زمان: دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵ تا ۱۷
مکان: دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
پخش همزمان:https://skyroom.online/ch/ahangeatiye/socialsciences
@uissa1400#اتحادیه_انجمن‌های_علوم_اجتماعی_ایران
ششمین نشست: سواد رسانه‌ای و تاب‌آوری اجتماعی در شرایط بحران مهدی زارع عضو هیئت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله – مروج علم حسین شیخ‌رضایی عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران – مروج علم علیرضا شریعت‌مداری طالقانی دکتری تخصصی بیوانفورماتیک از دانشگاه تهران، بنیان‌گذار رسانه ویرا دبیر نشستd: بهاره صفوی، عضو هیات مدیره انجمن ترویج علم ایران زمان: دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵ تا ۱۷ مکان: دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران پخش همزمان:https://skyroom.online/ch/ahangeatiye/socialsciences@uissa1400#اتحادیه_انجمن‌های_علوم_اجتماعی_ایران
۳
https://www.aparat.com/v/vskkp27 علم و رسانه در تاب آوری هنگام بحراندرسهای پدافند یکپارچه سخنرانی مهدی زارع نشست انجمن ترویج علم در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ۴-۸-۱۴۰۵#ترویج_علم #رسانه #بحران #مدیریت_بحران #مدیریت_سانحه @mehdi_zare_channel
۵ آبان ۱۴۰۵ -
در گفتگو با خبرآنلاین:khabaronline.ir/xqwcvسد کرج ۷۲ درصد پر شد، سد لار فقط ۴ درصد / راز تفاوت سدهای تهران در دل کوه‌های البرز
استاد پژوهشکده بین‌المللی زلزله‌شناسی به خبرآنلاین می‌گوید: «پرآب‌تر بودن غرب البرز مرکزی و سد کرج در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بیش از هر چیز بازتاب نحوه تعامل سامانه‌های بارشی با توپوگرافی پیچیده البرز است: کاهش بارش از غرب به شرق ناشی از مسیر طوفان‌های مدیترانه‌ای، افزایش ارتفاع محلی و رو به جنوب دره کرج، و گردش تعدیل‌شده توسط ال نینو. همچنین مدیریت مصرف و کاهش رهاسازی آب نقش مهمی در حفظ ذخیره مخزن داشته است.»
الهه جعفرزاده: سد امیرکبیر یا همان سد کرج، در مهرماه ۱۴۰۵ برخلاف دیگر سدهای اصلی تأمین‌کننده آب تهران، ذخیره‌ای بالاتر از میانگین بلندمدت ده‌ساله خود داشت. این وضعیت در شرایطی ثبت شد که بنا به گفته استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی، سد لار تنها ۴ درصد و سد ماملو ۱۲ درصد پرشدگی داشتند. اما چرا سد کرج وضعیت متفاوتی را تجربه کرده است؟
مهدی زارع در توضیح این تفاوت به نقش توپوگرافی البرز، مسیر حرکت سامانه‌های بارشی، ارتفاع حوضه آبریز و مدیریت ذخیره و رهاسازی آب اشاره می‌کند و به خبرآنلاین می‌گوید: «بر اساس آمار مهرماه ۱۴۰۵، سد امیرکبیر با ذخیره ۱۲۹ میلیون مترمکعب، ۷۲ درصد پرشدگی داشت و تنها سد از پنج سد اصلی تأمین‌کننده آب تهران بود که ذخیره آن از میانگین بلندمدت ده‌ساله فراتر رفت. این در حالی است که سد کرج در زمستان ۱۴۰۴ با ذخیره حدود ۶ میلیون مترمکعب، بیش از ۹۷ درصد خالی بود. بارش‌های سال آبی جدید و ذوب برف در ارتفاعات، بخشی از این کسری را جبران کرد. با این حال، افزایش ذخیره تنها ناشی از افزایش ورودی آب نبود و کاهش خروجی، مدیریت مصرف و رهاسازی آب نیز در حفظ ذخیره مخزن نقش داشت.»پرآب‌تر بودن غرب البرز مرکزی و سد کرج در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بیش از هر چیز بازتاب نحوه تعامل سامانه‌های بارشی با توپوگرافی پیچیده البرز است: کاهش بارش از غرب به شرق ناشی از مسیر طوفان‌های مدیترانه‌ای، افزایش ارتفاع محلی و رو به جنوب دره کرج، و گردش تعدیل‌شده توسط ال نینو. تغییر اقلیم ممکن است در آینده این الگوها را تغییر دهد یا نوسان‌ها را شدیدتر کند، اما توضیح تفاوت در یک سال مشخص را باید در مسیر رطوبت، جهت باد و اثر سایه بارشی جستجو کرد. همچنین مدیریت مصرف و کاهش رهاسازی آب نقش مهمی در حفظ ذخیره مخزن داشته است.»
در گفتگو با خبرآنلاین:khabaronline.ir/xqwcvسد کرج ۷۲ درصد پر شد، سد لار فقط ۴ درصد / راز تفاوت سدهای تهران در دل کوه‌های البرز
استاد پژوهشکده بین‌المللی زلزله‌شناسی به خبرآنلاین می‌گوید: «پرآب‌تر بودن غرب البرز مرکزی و سد کرج در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بیش از هر چیز بازتاب نحوه تعامل سامانه‌های بارشی با توپوگرافی پیچیده البرز است: کاهش بارش از غرب به شرق ناشی از مسیر طوفان‌های مدیترانه‌ای، افزایش ارتفاع محلی و رو به جنوب دره کرج، و گردش تعدیل‌شده توسط ال نینو. همچنین مدیریت مصرف و کاهش رهاسازی آب نقش مهمی در حفظ ذخیره مخزن داشته است.»
الهه جعفرزاده: سد امیرکبیر یا همان سد کرج، در مهرماه ۱۴۰۵ برخلاف دیگر سدهای اصلی تأمین‌کننده آب تهران، ذخیره‌ای بالاتر از میانگین بلندمدت ده‌ساله خود داشت. این وضعیت در شرایطی ثبت شد که بنا به گفته استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی، سد لار تنها ۴ درصد و سد ماملو ۱۲ درصد پرشدگی داشتند. اما چرا سد کرج وضعیت متفاوتی را تجربه کرده است؟
مهدی زارع در توضیح این تفاوت به نقش توپوگرافی البرز، مسیر حرکت سامانه‌های بارشی، ارتفاع حوضه آبریز و مدیریت ذخیره و رهاسازی آب اشاره می‌کند و به خبرآنلاین می‌گوید: «بر اساس آمار مهرماه ۱۴۰۵، سد امیرکبیر با ذخیره ۱۲۹ میلیون مترمکعب، ۷۲ درصد پرشدگی داشت و تنها سد از پنج سد اصلی تأمین‌کننده آب تهران بود که ذخیره آن از میانگین بلندمدت ده‌ساله فراتر رفت. این در حالی است که سد کرج در زمستان ۱۴۰۴ با ذخیره حدود ۶ میلیون مترمکعب، بیش از ۹۷ درصد خالی بود. بارش‌های سال آبی جدید و ذوب برف در ارتفاعات، بخشی از این کسری را جبران کرد. با این حال، افزایش ذخیره تنها ناشی از افزایش ورودی آب نبود و کاهش خروجی، مدیریت مصرف و رهاسازی آب نیز در حفظ ذخیره مخزن نقش داشت.»پرآب‌تر بودن غرب البرز مرکزی و سد کرج در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بیش از هر چیز بازتاب نحوه تعامل سامانه‌های بارشی با توپوگرافی پیچیده البرز است: کاهش بارش از غرب به شرق ناشی از مسیر طوفان‌های مدیترانه‌ای، افزایش ارتفاع محلی و رو به جنوب دره کرج، و گردش تعدیل‌شده توسط ال نینو. تغییر اقلیم ممکن است در آینده این الگوها را تغییر دهد یا نوسان‌ها را شدیدتر کند، اما توضیح تفاوت در یک سال مشخص را باید در مسیر رطوبت، جهت باد و اثر سایه بارشی جستجو کرد. همچنین مدیریت مصرف و کاهش رهاسازی آب نقش مهمی در حفظ ذخیره مخزن داشته است.»
۱