این چند خط را چند ماه پیش برای دوست بزرگواری نوشته‌بودم؛ در باب معنای مقاومت...
آنچه ما امروز به عنوان مقاومت می‌شناسیم را بسیاری از اهل فکر و نظر از منظرهای گوناگون بررسی کرده‌اند و تعریف کرده‌اند و برای ارائه تصویری دقیق و واقعی از آن تلاش کرده‌اند؛ از منظر دینی و مذهبی گرفته تا منظر سیاسی و جغرافیایی تا لایه‌های تاریخی و فرهنگی و غیره و غیره. و چیزی که ما در این اشاره دنبال فهم و بیان آن بوده‌ایم جواب به این سوال است که از نظر شهید عزیز سید حسن نصرالله رضوان الله علیه، مقاومت احیانا چه تعریف و معنایی دارد و به قول معروف، لب لباب آن چیزی که با نام مقاومت میان ما معروف شده‌است، چیست؟
به نظر ما می‌رسد جواب این سوال را شاید بتوان اینطور داد: مقاومت، در نظر سید حسن نصرالله، شناخت زمین و زمان و عمل بر اساس این شناخت است. یعنی چه؟ یعنی آنچه مقاومت را از همه جریان‌های انسانی دیگر متمایز می‌کند این است که جریان مقاومت، دقیق‌ترین، عمیق‌ترین، واقعی‌ترین و کامل‌ترین شناخت را از زمین و زمان دارد و خب، البته، بر اساس این شناخت عمل هم می‌کند و منظومه‌ای از کنش‌ها و واکنش‌ها را دنبال می‌کند.
به بیان دیگر، سِرّ مقاومت در این است که هر انسانی، اگر شناخت درستی از وضعیت زمین و زمان خود پیدا کند، خودبه‌خود مقاوم می‌شود و به جریان مقاومت می‌پیوندد. و هر انسان دیگری و هر جریان دیگری، به هر میزان که اهل مقاومت نیست، به همان میزان در شناخت زمین و زمان خود دچار نقص و آفت است. این نگاه، مقاومت را نتیجه طبیعی و ذاتی شناخت درست زمین و زمان می‌داند و می‌گوید هر انسانی، در هر کجای این کره خاکی که زندگی می‌کند، به اقتضای فطرت خدادادش، اگر تلاش کند و به شناخت مطمئنی از زمین و زمان خودش برسد، اهل مقاومت است و به جریان جهانی مقاومت تعلق دارد.
در نگاه سید حسن نصرالله، مقاومت یک امر فطری و یک جریان الهی است که از یک سو، ریشه در شناخت عمیق و جامع هر انسان از زمین و زمان خاصِ خودِ او دارد؛ اما از سوی دیگر یک امر فراتاریخی و فراجغرافیایی است. مقاومت جمع اضداد است و رازی که این اضداد ظاهری را در باطن، کنار هم می‌نشاند، همان انسانی است که زمین و زمانش را درست شناخته‌است.
[به نظر حقیر می‌رسد بهترین راه برای توضیح برداشتی که بنده از نگاه سید به مقاومت دارم، مراجعه به همان قاعده بسیط الحقیقة کل الاشیاء است، به آن نحوی که حضرت امام در مصباح و جاهای دیگر بحث کرده‌اند؛ که البته نیاز به مقدمه‌چینی‌های خیلی مفصلی دارد و بنده اینجا دارم تلاش می‌کنم که همان حرف را ساده کنم و بدون مقدمات و اصطلاحاتش بگویم.]
در این نگاه، مقاومت یک امر سیاسی یا قومی یا ملی یا حتی فکری به معناهای رایج اینها نیست؛ مقاومت یک امر وجودی است و چون همه این زمین‌ها و زمان‌ها، در عین تکثرشان، آینه آن حقیقت واحد هستند، هر انسانی که زمین و زمان خودش را حقیقتا بشناسد، از دل همین آینه زمین و زمان، به آن حقیقت واحد راه پیدا می‌کند. و اینطور است که تلاش سیاسی و اجتماعی انسان مقاوم در دل این کثرات، همان تلاش الهی وجودی اوست به سوی آن حقیقت واحد.
مستقیم | محمدحسین ستاری
آنچه ما امروز به عنوان مقاومت می‌شناسیم را بسیاری از اهل فکر و نظر از منظرهای گوناگون بررسی کرده‌اند و تعریف کرده‌اند و برای ارائه تصویری دقیق و واقعی از آن تلاش کرده‌اند؛ از منظر دینی و مذهبی گرفته تا منظر سیاسی و جغرافیایی تا لایه‌های تاریخی و فرهنگی و غیره و غیره. و چیزی که ما در این اشاره دنبال فهم و بیان آن بوده‌ایم جواب به این سوال است که از نظر شهید عزیز سید حسن نصرالله رضوان الله علیه، مقاومت احیانا چه تعریف و معنایی دارد و به قول معروف، لب لباب آن چیزی که با نام مقاومت میان ما معروف شده‌است، چیست؟
به نظر ما می‌رسد جواب این سوال را شاید بتوان اینطور داد: مقاومت، در نظر سید حسن نصرالله، شناخت زمین و زمان و عمل بر اساس این شناخت است. یعنی چه؟ یعنی آنچه مقاومت را از همه جریان‌های انسانی دیگر متمایز می‌کند این است که جریان مقاومت، دقیق‌ترین، عمیق‌ترین، واقعی‌ترین و کامل‌ترین شناخت را از زمین و زمان دارد و خب، البته، بر اساس این شناخت عمل هم می‌کند و منظومه‌ای از کنش‌ها و واکنش‌ها را دنبال می‌کند.
به بیان دیگر، سِرّ مقاومت در این است که هر انسانی، اگر شناخت درستی از وضعیت زمین و زمان خود پیدا کند، خودبه‌خود مقاوم می‌شود و به جریان مقاومت می‌پیوندد. و هر انسان دیگری و هر جریان دیگری، به هر میزان که اهل مقاومت نیست، به همان میزان در شناخت زمین و زمان خود دچار نقص و آفت است. این نگاه، مقاومت را نتیجه طبیعی و ذاتی شناخت درست زمین و زمان می‌داند و می‌گوید هر انسانی، در هر کجای این کره خاکی که زندگی می‌کند، به اقتضای فطرت خدادادش، اگر تلاش کند و به شناخت مطمئنی از زمین و زمان خودش برسد، اهل مقاومت است و به جریان جهانی مقاومت تعلق دارد.
در نگاه سید حسن نصرالله، مقاومت یک امر فطری و یک جریان الهی است که از یک سو، ریشه در شناخت عمیق و جامع هر انسان از زمین و زمان خاصِ خودِ او دارد؛ اما از سوی دیگر یک امر فراتاریخی و فراجغرافیایی است. مقاومت جمع اضداد است و رازی که این اضداد ظاهری را در باطن، کنار هم می‌نشاند، همان انسانی است که زمین و زمانش را درست شناخته‌است.
[به نظر حقیر می‌رسد بهترین راه برای توضیح برداشتی که بنده از نگاه سید به مقاومت دارم، مراجعه به همان قاعده بسیط الحقیقة کل الاشیاء است، به آن نحوی که حضرت امام در مصباح و جاهای دیگر بحث کرده‌اند؛ که البته نیاز به مقدمه‌چینی‌های خیلی مفصلی دارد و بنده اینجا دارم تلاش می‌کنم که همان حرف را ساده کنم و بدون مقدمات و اصطلاحاتش بگویم.]
در این نگاه، مقاومت یک امر سیاسی یا قومی یا ملی یا حتی فکری به معناهای رایج اینها نیست؛ مقاومت یک امر وجودی است و چون همه این زمین‌ها و زمان‌ها، در عین تکثرشان، آینه آن حقیقت واحد هستند، هر انسانی که زمین و زمان خودش را حقیقتا بشناسد، از دل همین آینه زمین و زمان، به آن حقیقت واحد راه پیدا می‌کند. و اینطور است که تلاش سیاسی و اجتماعی انسان مقاوم در دل این کثرات، همان تلاش الهی وجودی اوست به سوی آن حقیقت واحد.
مستقیم | محمدحسین ستاری
شهادت ارثی است که از اولیای ما به ما می‌رسد...
حضرت سجاد سلام الله علیه فرمودند:
فَما نَزَلَ مَنزِلًا ولَا ارتَحَلَ مِنهُ، إلّاذَكَرَ يَحيَى بنَ زَكَرِيّا عليه السلام وقَتلَهُ. مِن هَوانِ الدُّنيا عَلَى اللَّهِ أنَّ رَأسَ يَحيَى بنِ زَكَرِيّا اهدِيَ إلى بَغِيٍّ مِن بَغايا بَني إسرائيل.
[پدرم، در راه کربلا] در هيچ منزلى فرود نيامد و از آن بر نخاست، جز آنكه از يحيى بن زكريّا عليه السلام و شهادت او، ياد كرد. در پستی این دنیا نزد خداوند همین بس که سر یحیی را برای زن زناکاری از بنی‌اسرائیل هدیه بردند.
مستقیم | محمدحسین ستاری
حضرت سجاد سلام الله علیه فرمودند:
فَما نَزَلَ مَنزِلًا ولَا ارتَحَلَ مِنهُ، إلّاذَكَرَ يَحيَى بنَ زَكَرِيّا عليه السلام وقَتلَهُ. مِن هَوانِ الدُّنيا عَلَى اللَّهِ أنَّ رَأسَ يَحيَى بنِ زَكَرِيّا اهدِيَ إلى بَغِيٍّ مِن بَغايا بَني إسرائيل.
[پدرم، در راه کربلا] در هيچ منزلى فرود نيامد و از آن بر نخاست، جز آنكه از يحيى بن زكريّا عليه السلام و شهادت او، ياد كرد. در پستی این دنیا نزد خداوند همین بس که سر یحیی را برای زن زناکاری از بنی‌اسرائیل هدیه بردند.
مستقیم | محمدحسین ستاری
برادران و خواهران عزیز! این دو آیه شریفه از سوره مبارکه حج را لطف کنید و با دقت بخوانید:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَن يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِن يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَّا يَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ
إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ
«ای مردم، مَثَلی زده شد، پس بدان گوش فرا دهید: کسانی را که جز خدا می‌خوانید هرگز [حتی] مگسی نمی‌آفرینند، هر چند برای [آفریدن] آن اجتماع کنند، و اگر آن مگس چیزی از آنان برباید نمی‌توانند آن را بازپس گیرند. طالب و مطلوب هر دو ناتوانند.قدر خدا را چنانکه در خور اوست نشناختند.
در حقیقت، خداست که نیرومند شکست‌ناپذیر است.»
به نظر حقیر می‌رسد به برکت خون امام شهیدمان و یاران شهید او، پروردگار عالم، این روزها و شب‌ها و همه ماجراهای آنها را دارد طوری می‌چیند و پیش می‌برد که ما بیش از هر زمان دیگری به صرافت این بیفتیم که قدر خداوند قوی عزیزمان را، آنچنان که حق قدر اوست، بدانیم و بشناسیم که اگر قدر خدا را بدانیم و بشناسیم، آن وقت هیچ ترس و نگرانی از هیچ چیز نداریم و تا پیروزی کامل، بدون ذره‌ای تردید و ابهام و سستی، مقابل دشمنان خدای قوی عزیز می‌ایستیم.
خدا نکند ما هم جزء کسانی باشیم که خدا درباره‌شان میفرماید: «قدر خدا را چنانکه در خور اوست نشناختند.» همه کش‌وقوس‌های این روزها و شب‌ها، مسیر روشنِ شناختنِ قدر خدای قوی و عزیز است. این روزها و شب‌ها، خدای ما در مقام تربیت و تعلیم ماست تا بلکه ما قدرش را آنچنان که حق قدر اوست، بشناسیم.
ای مردم! قدر خدا را بدانیم و جز با چشم‌های پر از نور و امید و قلب‌های لبریز از اطمینان و زبان‌های سرشار از ثبات و روشنی به دیدار هم نرویم.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَن يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِن يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَّا يَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ
إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ
«ای مردم، مَثَلی زده شد، پس بدان گوش فرا دهید: کسانی را که جز خدا می‌خوانید هرگز [حتی] مگسی نمی‌آفرینند، هر چند برای [آفریدن] آن اجتماع کنند، و اگر آن مگس چیزی از آنان برباید نمی‌توانند آن را بازپس گیرند. طالب و مطلوب هر دو ناتوانند.قدر خدا را چنانکه در خور اوست نشناختند.
در حقیقت، خداست که نیرومند شکست‌ناپذیر است.»
به نظر حقیر می‌رسد به برکت خون امام شهیدمان و یاران شهید او، پروردگار عالم، این روزها و شب‌ها و همه ماجراهای آنها را دارد طوری می‌چیند و پیش می‌برد که ما بیش از هر زمان دیگری به صرافت این بیفتیم که قدر خداوند قوی عزیزمان را، آنچنان که حق قدر اوست، بدانیم و بشناسیم که اگر قدر خدا را بدانیم و بشناسیم، آن وقت هیچ ترس و نگرانی از هیچ چیز نداریم و تا پیروزی کامل، بدون ذره‌ای تردید و ابهام و سستی، مقابل دشمنان خدای قوی عزیز می‌ایستیم.
خدا نکند ما هم جزء کسانی باشیم که خدا درباره‌شان میفرماید: «قدر خدا را چنانکه در خور اوست نشناختند.» همه کش‌وقوس‌های این روزها و شب‌ها، مسیر روشنِ شناختنِ قدر خدای قوی و عزیز است. این روزها و شب‌ها، خدای ما در مقام تربیت و تعلیم ماست تا بلکه ما قدرش را آنچنان که حق قدر اوست، بشناسیم.
ای مردم! قدر خدا را بدانیم و جز با چشم‌های پر از نور و امید و قلب‌های لبریز از اطمینان و زبان‌های سرشار از ثبات و روشنی به دیدار هم نرویم.
۹