چرا شروع بعضی کارها از انجام دادنشون سخت‌تره؟ تا حالا شده یه کاری رو مدت‌ها عقب بندازی، ولی وقتی بالاخره انجامش می‌دی، بگی: «همین بود؟ چرا زودتر انجامش ندادم؟!» گاهی قبل از شروع یک کار، ذهنمون تمام سختی‌های مسیر رو یک‌جا پیش‌بینی می‌کنه. مثلاً هنوز نوشتن مقاله رو شروع نکردی، ولی ذهنت درگیر پیدا کردن منابع، خوندن، نوشتن، اصلاح کردن و حتی احتمال شکست شده! برای همین گاهی شروع کردن، از چیزی که واقعاً تجربه می‌کنیم سخت‌تر به نظر می‌رسه. تمرین این هفته: «قدم اول رو از کل مسیر جدا کن» کاری رو که عقب انداختی، مشخص کن. مثلاً: «باید مقاله‌ام رو بنویسم.» از خودت بپرس: کوچک‌ترین قدمی که می‌تونم برای این کار بردارم چیه؟ نه قدمی که کار رو تموم کنه؛ فقط قدمی که تو رو وارد مسیر کنه. مثلاً به‌جای «نوشتن مقاله»، بگو: «امروز فقط فایل مقاله رو باز می‌کنم و سه تا عنوان اولیه می‌نویسم.» یا به‌جای «تولید محتوای پیجم»، بگو: «فقط موضوع و جمله اول ویدیوم رو مشخص می‌کنم.» بعد از انجامش، دوباره سختی کار رو ارزیابی کن. از خودت بپرس: «شروع کردن به اندازه‌ای که فکر می‌کردم سخت بود؟» «حالا قدم بعدی برام روشن‌تر شده؟» گاهی وقتی اولین قدم رو برمی‌داری، ابهام کمتر می‌شه و ادامه دادن راحت‌تر به نظر می‌رسه. گاهی هم می‌فهمی واقعاً به زمان، اطلاعات یا کمک بیشتری نیاز داری. این هم یک نتیجه مفیده. یادت باشه: قرار نیست با این روش تمام کارهای سخت آسون بشن. اما هر بار که به‌جای متوقف شدن در برابر کل مسیر، قدم بعدی رو پیدا می‌کنی، داری یک روتین تازه برای شروع کردن می‌سازی. گاهی لازم نیست اول آماده بشی تا شروع کنی؛ با شروع کردن، بخشی از آمادگی رو می‌سازی. دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۹۱
اگه اجازه نمیدی بچه‌ت با هیچ چالشی توی فضای مدرسه مواجه بشه، این ویدئو رو ببین! من به‌عنوان مادر، از اینکه بچه‌هام به چالش بخورن نمی‌ترسم؛ دلم می‌خواد وقتی کنارشون نیستم، احساس نکنن از پس هیچ‌چیز برنمیان. برای همین سعی می‌کنم زودتر از خودشون دست‌به‌کارِ حل مسئله نشم. کنارشون می‌مونم، می‌پرسم «به نظرت چی کار می‌تونی بکنی؟» و فرصت می‌دم خودشون هم امتحان کنن. حتی وقتی دلم می‌خواد فوری همه‌چیز رو براشون درست کنم.#ویدئوی_منتخب
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۴۱ چرا بعضی بچه‌ها کار رو شروع می‌کنن، ولی نمی‌تونن ادامه بدن؟ فرض کنید کودکتون نشسته نقاشی بکشه. دو دقیقه بعد بلند می‌شه آب بخوره. برمی‌گرده، کمی رنگ می‌کنه. بعد می‌ره سراغ اسباب‌بازی‌هاش. شما می‌گید: «خب نقاشیت رو تموم کن!» اما من می‌خوام یک سؤال دیگه بپرسم: آیا این کودک توانایی موندن در یک فعالیت رو به‌اندازه‌ی کافی رشد داده؟ ما در سفر شکوفایی مغز به این ظرفیت می‌گیم تحمل کاری. یعنی کودک بتونه متناسب با سن و سطح رشدش، وارد یک فعالیت بشه، با قواعد اون همراه بمونه و حتی وقتی فعالیت کمی سخت یا کم‌جذاب شد، برای مدتی ادامه بده. حالا این توانایی به چه دردش می‌خوره؟ در مدرسه: کودکی که تحمل کاری کافی نداره، ممکنه نتونه برای مدت متناسب با سنش در فعالیت کلاسی بمونه؛ مدام از جاش بلند بشه یا قبل از پایان فعالیت، اون رو رها کنه. در خانه: ممکنه تکالیفش رو شروع کنه، اما نتونه تا پایان ادامه بده. مدام از سر مشق بلند بشه و برای تمام کردن یک فعالیت ساده، به یادآوری‌های مکرر نیاز داشته باشه. در جمع دوستان: فرض کنید چند کودک دارن با هم یک بازی گروهی انجام می‌دن. بازی قانون داره، نوبت داره و باید تا پایان یک مرحله ادامه پیدا کنه. اما کودکی که موندن در فعالیت براش سخته، ممکنه وسط بازی قواعد رو رها کنه، از بازی خارج بشه یا نتونه همراه بقیه تا پایان ادامه بده. اگر این اتفاق مرتب تکرار بشه، ممکنه بچه‌های دیگه کمتر بخوان باهاش هم‌بازی بشن و حتی ارتباطش با گروه آسیب ببینه. یعنی توانایی‌ای که ما شاید فقط موقع مشق نوشتن متوجه ضعفش بشیم، می‌تونه در روابط اجتماعی کودک هم نقش داشته باشه. البته هر بار که کودک فعالیتی رو رها می‌کنه، معنیش ضعف تحمل کاری نیست. خستگی، دشواری نامتناسب تکلیف، علاقه، مهارت‌های اجتماعی و شرایط محیط هم مهمن. ما معمولاً وقتی کودک کاری رو نیمه‌کاره رها می‌کنه، نگران نتیجه می‌شیم. اما من می‌خوام یک پله قبل‌تر رو هم ببینیم: آیا توانایی ادامه دادنِ فعالیت به‌اندازه‌ی کافی فرصت رشد پیدا کرده؟ چون گاهی قبل از اینکه از کودک بخوایم کاری رو بهتر انجام بده، باید کمکش کنیم بتونه بیشتر با اون فعالیت همراه بمونه.#هر_هفته_یک_توانایی | قسمت ۱
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۶ یه بار امتحانش کن اگر معمولاً مجبور می‌شی چند بار بگی: «برو مشقت رو شروع کن!» این بار، از همون بار اول دستور کلی نده! فقط بپرس: «اولین کاری که الان باید انجام بدی چیه؟» ممکنه بگه: «باید مشقامو بنویسم.» دوباره بپرس: «برای شروع مشق، اولین حرکتت چیه؟» تا به یک کار کاملاً مشخص برسید: «دفترم رو از توی کیفم دربیارم.» حالا بگو: «خیلی خب، فعلاً فقط دفترت رو بیار.» چون جمله‌ی «برو مشقت رو بنویس» برای ما یک دستور به نظر می‌رسه، اما برای کودک می‌تونه مجموعه‌ای از چند کار باشه: کیفش رو پیدا کنه، دفتر درست رو دربیاره، مدادش رو آماده کنه، صفحه‌ی تکلیف رو پیدا کنه و تصمیم بگیره از کدوم سؤال شروع کنه. گاهی کودک با خودِ مشق مخالفت نمی‌کنه؛ ممکنه هنوز نتونسته باشه از یک دستور کلی، اولین حرکت رو بیرون بکشه. پس بیا یک بار امتحانش کن: به‌جای گفتن «برو مشقت رو بنویس»، بپرس: «اولین کاری که باید انجام بدی چیه؟» اگر جوابش هنوز کلی بود، بپرس:«یعنی الان دستت رو به سمت چی ببری؟»
وقتی به یک حرکت مشخص رسید، فقط همون یک حرکت رو ازش بخواه. بعد نگاه کن چه اتفاقی می‌افته. اگر شروع کرد، ممکنه روشن‌شدن قدم اول بهش کمک کرده باشه. اگر باز هم شروع نکرد، دست‌کم فهمیدی مسئله فقط نامشخص‌بودن نقطه‌ی شروع نیست و باید احتمال‌های دیگه رو بررسی کنی. این سؤال قرار نیست هر بار کودک رو وادار به همکاری کنه؛ قرار است به تو نشان بدهد او واقعاً می‌داند از کجا باید شروع کند یا نه. قبل از اینکه بگی «انجام نمی‌ده»، یک بار ببین می‌دونه اولین حرکتش چیه؟#یه_بار_امتحانش_کن | قسمت ۱
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۶۱ این پست رو فقط کسایی بخونن که بین آدم‌های نزدیکشون، یه آدم ایرادگیر دارن! با ذوق یه کاری رو نشونش می‌دی، می‌گه:«چرا اینجاش رو این‌طوری کردی؟» از مهمونی برگشتین، می‌گه: «اون حرف رو نباید می‌زدی.» یه تصمیم گرفتی، می‌گه: «اگه از من پرسیده بودی، می‌گفتم این کار رو نکنی.» اگر این صحنه‌ها برات آشناست، یه لحظه دقت کن: وقتی می‌خوای کاری رو شروع کنی، از خودت می‌پرسی «من چی می‌خوام؟» یا اول فکر می‌کنی «اون چی می‌گه؟» گاهی اینقدر ایراد شنیدیم که حتی وقتی اون آدم کنارمون نیست، از قبل داریم جوابش رو آماده می‌کنیم. برای مواجهه با این موقعیت، این چند جمله رو تمرین کن: وقتی کلی قضاوت می‌کنه: «دقیقاً کدوم قسمت کارم رو می‌گی؟» حرف مشخص رو می‌شه بررسی کرد. با «تو همیشه خراب می‌کنی» چه کار می‌شه کرد؟ وقتی توضیحت رو دادی، ولی بحث تموم نمی‌شه: «نظرت رو شنیدم. من برای انتخابم دلایل خودم رو دارم.» لازم نیست اون‌قدر توضیح بدی تا بالاخره راضی بشه. وقتی حرفش با تحقیر همراه می‌شه:«درباره‌ی این کار می‌تونیم حرف بزنیم، ولی با این لحن ادامه نمی‌دم.»
و بعد از گفت‌وگو، قبل از اینکه همه‌ی حرف‌هاش رو باور کنی، از خودت بپرس: «کدوم بخشش واقعاً به دردم می‌خوره؟ خودم درباره‌ی کارم چی فکر می‌کنم؟» قرار نیست هر نقدی رو رد کنی؛ اما لازم هم نیست برای هر قدمی، تأیید سخت‌گیرترین آدم اطرافت رو بگیری.#فقط_کسایی_بخونن_که | قسمت ۱
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۸۱۱قبل امتحان نمره فرزندت و حدس بزن (1).m4a
۷.۷۷ مگابایت
قبل امتحان نمره فرزندت رو حدس بزن! «ولی درسش رو خونده بود… چرا این نمره رو گرفت؟» شاید چون چیزی که ما «درس‌خوندن» حساب می‌کنیم، هنوز به یادگیری نرسیده. کتابِ باز، تکلیفِ کامل و جملهٔ «همه رو بلدم»، چقدر به ما می‌گن بچه برای امتحان آماده‌ست؟ توی این پادکست می‌گم قبل از رسیدن کارنامه، دنبال چه نشونه‌هایی باشی؛ تا وقتی هنوز فرصت هست، بفهمی کجا به کمک نیاز داره. مدت زمان: ۸ دقیقه و ۵ ثانیه#پادکست
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۴۱
اول ویدئو رو ببین بعد بیا کپشن رو بخون! حالا گاهی که حس می‌کنم یکی داره در حقم بی‌انصافی می‌کنه، یاد خودم می‌افتم؛ می‌گم شاید اینم چیپس و پفکش رو حساب نکرده! همین یادآوری کمکم می‌کنه قبل از قضاوت، یه کم مکث کنم. چون خودم هم یه روز فقط اون چیزی رو می‌دیدم که نصیبم نشده بود. فکر می‌کنم برای اینکه بچه‌مون، همسرمون یا همکارمون رو بهتر بفهمیم، یه جای خوب برای شروع، خودمونیم. 🪞 اینکه بفهمیم چی ناراحتمون می‌کنه، چه توقعی داریم و چرا یه‌وقت‌هایی اون‌طوری واکنش نشون می‌دیم. شاید وقتی خودمون رو بهتر بفهمیم، برای فهمیدن آدم‌های دیگه هم یه کم بیشتر وقت بذاریم. 🤍#ویدئوی_منتخب
دکتر فرزانه یزدانی @nokhbeganfarda۴ سؤال شماره ۴۳: «خانم دکتر، شما دکترای نوروساینس دارید؛ پس چرا توی مرکزتون نوروفیدبک، بایوفیدبک، tDCS و دستگاه‌های این‌مدلی ندارید؟ مگه این‌ها جزو کارهای علوم اعصاب نیستند؟» پاسخ: چون اینجا اصلاً با هدف «درمان» ساخته نشده. درست است که من دکترای نوروساینس دارم، اما داشتن دکترای نوروساینس به این معنا نیست که هر کاری که انجام می‌دهم باید درمان یک اختلال یا استفاده از یک دستگاه باشد. سؤال اصلی این مرکز از روز اول چیز دیگری بوده: اگر کودکی اختلالی ندارد، چطور می‌توانیم کمک کنیم توانایی‌های مغزش بیشتر رشد کنند؟ نوروفیدبک، بایوفیدبک، تحریک مغزی و مداخلات مشابه، ابزارها و روش‌هایی هستند که بیشتر در فضاهای بالینی، توان‌بخشی یا پژوهشی با اهداف مشخص استفاده می‌شوند. اما کاری که ما اینجا انجام می‌دهیم از جنس دیگری است. ما روی رشد توانایی کار می‌کنیم. یعنی مثلاً قبل از اینکه کودک وارد یک محیط آموزشی سخت‌تر شود، می‌پرسیم: آیا می‌تواند روی کار بماند؟ آیا می‌تواند سختی را تحمل کند؟ آیا می‌تواند ارتباط بگیرد؟ آیا می‌تواند اطلاعات را نگه دارد و با آن کار کند؟ آیا می‌تواند مسئله حل کند؟ آیا برای سطح بعدی یادگیری، توانایی‌های لازم را ساخته است؟ این مدلی است که سال‌ها برای طراحی و توسعه‌اش کار کرده‌ام و مسیر رشد کودک را مرحله‌به‌مرحله می‌بیند. نگاه ما این نیست که: «صبر کنیم کودک به یک مسئله‌ی جدی برسد و بعد دنبال مداخله بگردیم.» نگاه ما این است که: قبل از مطالبه‌ی عملکرد، توانایی لازم برای آن عملکرد را بسازیم. اگر می‌خواهیم کودک در مدرسه بتواند پای کار بماند، فقط از او نمی‌خواهیم «بیشتر تمرکز کن»؛ ظرفیت ماندن در فعالیت را رشد می‌دهیم. اگر می‌خواهیم بتواند ارتباط مؤثری داشته باشد، فقط نمی‌گوییم «اعتمادبه‌نفس داشته باش»؛ توانایی‌های لازم برای ارتباط را مرحله‌به‌مرحله می‌سازیم. اگر قرار است وارد یک آموزش تخصصی شود، اول می‌بینیم مغز و بدنش چه پیش‌نیازهایی برای استفاده از آن آموزش لازم دارند. برای همین، اینجا «مطب نوروساینس» نیست. مرکز رشد مغز کودک است. مخاطب اصلی ما کودکانی هستند که قرار نیست چیزی در آن‌ها «درمان» شود؛ خانواده می‌خواهد ظرفیت‌های بیشتری برای یادگیری، ارتباط، استقلال و تجربه کردن زندگی در آن‌ها ساخته شود. پس اگر خانواده‌ای دنبال ارزیابی و درمان یک اختلال است، مسیر بالینی مناسب‌تری برایش وجود دارد. اما اگر سؤالش این است که: «بچه‌ی من از همین جایی که الان هست، چطور می‌تواند بیشتر رشد کند و برای فرصت‌های بعدی زندگی آماده‌تر شود؟» این دقیقاً همان سؤالی است که این مرکز برای پاسخ دادن به آن ساخته شده.#پرسش_و_پاسخ
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۴۱ کپی کردن یک شکل قبل از مدرسه، چه ربطی به درس خوندن داره؟ فرض کنید یک شکل نسبتاً پیچیده به کودکتون نشون می‌دید و ازش می‌خواید همون رو روی کاغذ بکشه. شاید فکر کنید این فقط یک تمرین نقاشیه، اما کودک برای انجامش به دو توانایی مهم نیاز داره: اول، ادراک دیداری: بتونه تمام اجزای شکل، جهت خط‌ها، زاویه‌ها و ارتباط قسمت‌های مختلف رو درست تشخیص بده. دوم، یکپارچگی دیداری–حرکتی: بتونه چیزی رو که دیده، با هماهنگی چشم و دست روی کاغذ بازسازی کنه. حالا این توانایی‌ها در سال‌های بعد به چه دردش می‌خورن؟ در خواندن: کمک می‌کنن به تفاوت‌های ظریف ظاهری حروف، مثل تعداد و جای نقطه‌ها در «ج»، «چ» و «خ»، دقت کنه. در رونویسی: کمک می‌کنن شکل حروف و کلمات رو از روی کتاب یا تخته با دقت بیشتری روی کاغذ بازسازی کنه. در ریاضی: در درک جهت‌ها، روابط فضایی، شکل‌های هندسی و بازسازی الگوها نقش دارن. اما یک نکته مهم! کودکی که نمی‌تونه یک شکل رو درست کپی کنه، لزوماً مشکلش در دیدن نیست. ممکنه جزئیات شکل رو خوب تشخیص بده، اما در ترسیمش مشکل داشته باشه؛ یا برعکس. برای همین، فقط نتیجه‌ی نهایی مهم نیست؛ باید ببینیم کودک در کدوم بخش از این فرایند دشواری داره. ما معمولاً وقتی کودک وارد مدرسه می‌شه، به اشتباهات رونویسی و نوشتنش توجه می‌کنیم. اما چرا زودتر به رشد توانایی‌هایی که در انجام این کارها نقش دارن، توجه نکنیم؟ کپی کردن شکل به‌تنهایی موفقیت تحصیلی رو پیش‌بینی نمی‌کنه، اما فرصتی برای مشاهده و پرورش بعضی از همین توانایی‌هاست.#هر_هفته_یک_توانایی | قسمت ۲
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۶ یه بار امتحانش کن دفعه‌ی بعد که کودکت یک سؤال را اشتباه جواب داد، فوراً نگو: «غلطه؛ دوباره حلش کن.» «چند بار باید اینو برات توضیح بدم؟» «جواب درست اینه…» این بار فقط بپرس: «برام بگو چطور به این جواب رسیدی؟» بعد بدون اینکه وسط حرفش اشتباهش را اصلاح کنی، اجازه بده مسیر فکرش را برایت توضیح بدهد. ممکن است همان لحظه متوجه شوی: صورت سؤال را درست نخوانده؛ یک علامت را ندیده؛ قاعده را بلد بوده، اما در یکی از مراحل اشتباه کرده؛ یا اصلاً روش حل مسئله هنوز برایش روشن نشده. چون جواب اشتباه فقط آخرِ مسیر را به ما نشان می‌دهد؛ اما توضیح کودک نشان می‌دهد احتمالاً کجای مسیر از راه درست خارج شده است. پس فقط یک بار امتحانش کن: یکی از جواب‌های اشتباهش را انتخاب کن. به‌جای گفتن جواب درست، بگو: «فکرت رو برام بلند بگو؛ از کجا شروع کردی؟» تا پایان توضیحش، اصلاحش نکن. فقط همان بخشی را که در آن گیر کرده، به او نشان بده؛ نه اینکه کل مسئله را دوباره از اول برایش حل کنی. اگر نتوانست روشش را توضیح بدهد، همان هم اطلاعات مهمی به تو می‌دهد؛ ممکن است هنوز مسیر حل برای خودش روشن نشده باشد و به یک نمونه یا راهنمایی کوچک نیاز داشته باشد. هدف این نیست که از روی یک اشتباه درباره توانایی کودک نتیجه‌گیری کنیم. هدف این است که قبل از کمک‌کردن، بفهمیم دقیقاً به چه کمکی نیاز دارد. گاهی توضیحی که کودک درباره جواب غلطش می‌دهد، از خودِ جواب درست بیشتر به ما نشان می‌دهد.#یه_بار_امتحانش_کن | قسمت ۲
دکتر فرزانه یزدانی @Nokhbeganfarda۷