تا حالا شده قبل از یک امتحان، مصاحبه، قرار مهم یا یک خبر استرسزا، ناگهان دلپیچه بگیرید یا احساس کنید باید سریع به دستشویی بروید؟
شاید فکر کنید این فقط «اعصاب معده» است...
اما داستان خیلی جالبتر از این حرفهاست!
به این شبکه ارتباطی، محور مغز–روده (Gut–Brain Axis) میگویند.
روده شما دارای یک شبکه عظیم عصبی است و میلیونها سلول عصبی در آن فعالیت میکنند. از طرف دیگر، میکروبهای ساکن روده نیز ترکیبات مختلفی تولید میکنند که میتوانند بر عملکرد سلولهای عصبی، سیستم ایمنی و حتی احساسات ما اثر بگذارند.
یعنی ارتباط فقط از مغز به روده نیست!
وقتی استرس دارید، بدن وارد حالت «آمادهباش» میشود.
این وضعیت میتواند حرکات روده، ترشح مواد گوارشی و حساسیت دستگاه گوارش را تغییر دهد.
نتیجه ممکن است باشد:
اما داستان اینجا تمام نمیشود...
🦠
باکتریهای روده مواد مختلفی تولید میکنند؛ از جمله اسیدهای چرب کوتاهزنجیر و سایر متابولیتها.
این مواد میتوانند با سلولهای روده، سیستم ایمنی و مسیرهای عصبی ارتباط برقرار کنند.
به همین دلیل، دانشمندان امروز فقط نمیپرسند:
بلکه میپرسند:
اینجا باید مراقب سادهسازی باشیم!
میکروبیوم روده واقعاً با سلامت مغز و سیستم عصبی ارتباط دارد، اما هنوز نمیتوان گفت:
واقعیت بسیار پیچیدهتر است.
رژیم غذایی، خواب، فعالیت بدنی، استرس، داروها، ژنتیک و ترکیب میکروبیوم همگی در این شبکه نقش دارند.
سلامت بدن، مغز و روده را نمیتوان کاملاً از یکدیگر جدا کرد.
و این تازه یکی از هزاران راز شگفتانگیز دنیای گوارش است!
اگر این پست برایتان جالب بود، برای کسی بفرستید که همیشه میگوید:«وقتی اعصابم خورده، معدهام هم به هم میریزه!»
#محور_مغز_روده #سلامت_روده #میکروبیوم
━━━━━━━━━━━━━━━
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۸۰
۶:۵۱
ماست، کفیر، ترشی کلم، کیمچی، کومبوچا و حتی نان خمیرترش فقط غذاهای سنتی یا خوشطعم نیستند؛ بسیاری از آنها حاصل فعالیت باکتریها و مخمرهای زنده هستند و در کنار مواد غذاییِ تخمیرشده، میتوانند ترکیبات زیستفعال مختلفی ایجاد کنند که با سلامت روده ارتباط دارند. البته همه محصولات تخمیری یکسان نیستند و شواهد علمی درباره هرکدام متفاوت است.
بیایید با چند مورد مهم آشنا شویم
باکتریهای آغازگر ماست، مانند Streptococcus thermophilus و Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus، در فرایند تخمیر شیر نقش دارند.
جالب اینکه برخی افراد مبتلا به سوءجذب لاکتوز، ماست را بهتر از شیر تحمل میکنند.
مطالعات انسانی جدید نشان میدهند که کفیر میتواند تغییرات نسبتاً خفیف و متفاوتی در میکروبیوم ایجاد کند؛ بنابراین نباید آن را یک «درمان قطعی» برای بیماریهای گوارشی دانست.
🥬 ۳. کلمترش | Sauerkraut
کلم سفید با کمک میکروارگانیسمهای تخمیرکننده به یک غذای متفاوت تبدیل میشود.
البته اگر محصول پاستوریزه شده باشد، ممکن است بخش زیادی از میکروبهای زنده آن از بین رفته باشند.
این غذای تخمیری کرهای از سبزیجاتی مانند کلم و ترب تهیه میشود و سرشار از ترکیبات حاصل از تخمیر است.
باکتریهای اسیدلاکتیک در تخمیر آن نقش مهمی دارند و مطالعات انسانی نشان دادهاند که مصرف برخی غذاهای تخمیری میتواند ترکیب میکروبیوتای روده را تغییر دهد.
چای تخمیری که با یک اجتماع همزیست از باکتریها و مخمرها تولید میشود.
در فرایند تخمیر، اسیدهای آلی و ترکیبات مختلفی ایجاد میشوند؛ اما برخلاف محبوبیت زیاد کومبوچا، شواهد بالینی درباره اثر مستقیم آن بر بیماریهای گوارشی هنوز محدود است.
🫘 ۶. تمپه و میسو | Tempeh & Miso
این محصولات تخمیری سویا علاوه بر پروتئین، حاوی ترکیباتی هستند که در فرایند تخمیر تغییر میکنند.
تخمیر میتواند برخی ترکیبات گیاهی را به شکلهای قابلدسترستر تبدیل کند و حتی برخی ضدمغذیها را کاهش دهد.
تخمیر خمیر با همکاری باکتریهای اسیدلاکتیک و مخمرها انجام میشود.
یکی از نکات جالب این است که تخمیر میتواند برخی ترکیبات قابلتخمیر را کاهش دهد و در بعضی افراد، هضم و تحمل محصول را بهتر کند.
🧬 اما راز اصلی تخمیریها چیست؟
ماجرا فقط «باکتری زنده» نیست!
غذاهای تخمیری میتوانند همزمان شامل:
🦠 میکروارگانیسمها🧪 اسیدهای آلی و SCFAها🧬 پپتیدهای زیستفعال
باشند. این ترکیبات میتوانند با سد روده، سیستم ایمنی و میکروبیوم تعامل داشته باشند.
🦠 گاهی سلامت روده از سفره ما شروع میشود!
#سلامت_روده #میکروبیوم #میکروبیوم_روده #غذاهای_تخمیری #پروبیوتیک #پریبیوتیک
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۵۱
۹:۱۷
وقتی از غذاهای مفید برای میکروبیوم روده صحبت میکنیم، معمولاً نام ماست و پروبیوتیکها را میشنویم؛ اما کفیر (Kefir) داستان متفاوتی دارد.
کفیر در واقع یک اکوسیستم میکروبی کوچک و پیچیده است؛ مجموعهای از باکتریها، مخمرها و ترکیبات حاصل از تخمیر که در کنار یکدیگر شیر را به یک نوشیدنی تخمیری تبدیل میکنند.
دانه کفیر (Kefir grain) یک دانه واقعی گیاهی نیست؛ بلکه ساختاری زیستی از باکتریهای اسیدلاکتیک، باکتریهای اسیداستیک و مخمرها است که در یک ماتریکس پروتئینی و پلیساکاریدی به هم متصل شدهاند.
در این جامعه میکروبی، گروههایی مانند:
🦠 Lactobacillus / Lactobacillaceae🦠 Lactococcus🦠 Leuconostoc🦠 Acetobacter
میتوانند در کنار یکدیگر فعالیت کنند.
به همین دلیل کفیر را نمیتوان به سادگی با یک مکمل حاوی «یک یا چند سویه پروبیوتیک» مقایسه کرد. ترکیب میکروبی کفیر پیچیده و وابسته به نوع دانه، شیر، شرایط تخمیر و روش تولید است.
🧬 اما این جامعه میکروبی در روده چه میکند؟
تخمیر کفیر مجموعهای از اسیدهای آلی، پپتیدها، پلیساکاریدهایی مانند kefiran و سایر متابولیتهای میکروبی ایجاد میکند.
این ترکیبات میتوانند محیط روده را تغییر دهند و بر:
اثر بگذارند.
بررسیهای انسانی جدید نشان میدهند که مصرف کفیر میتواند برخی گروههای میکروبی، از جمله Bifidobacterium را افزایش دهد و برخی میکروبهای اختصاصی کفیر را بهطور موقت در مدفوع قابل شناسایی کند.
اما نکته مهم این است که تغییرات میکروبیوم در انسانها معمولاً modest و بسیار متغیر بودهاند؛ یعنی کفیر قرار نیست میکروبیوم همه افراد را به یک شکل تغییر دهد.
🩺 آیا کفیر میتواند در بیماریهای گوارشی کمککننده باشد؟
شواهد اولیه امیدوارکنندهاند:
شاید بهترین تعریف این باشد:
کفیر یک «غذای تخمیری زنده» با یک جامعه میکروبی پیچیده است که میتواند بهعنوان بخشی از یک الگوی غذایی سالم، محیط میکروبی و عملکرد روده را تعدیل کند.
اما کفیر جایگزین درمان پزشکی بیماریهایی مانند IBD، عفونتها یا سایر بیماریهای گوارشی نیست.
سلامت روده الزاماً با یک باکتری خاص ساخته نمیشود؛ بلکه حاصل تعامل هزاران میکروب، مواد غذایی، متابولیتها، سلولهای روده و سیستم ایمنی است.
#کفیر#میکروبیوم #Microbiome #سلامت_گوارش #پروبیوتیک
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۶۵
۶:۰۱
چرا Peppermint | Mentha × piperita قرنها برای ناراحتیهای گوارشی استفاده شده و امروزه برای IBS (سندروم روده تحریکپذیر) نیز مورد مطالعه قرار گرفته است؟
راز اصلی در ترکیبات روغن آن، بهویژه Menthol، نهفته است.
Menthol / Peppermint oil
مطالعات فیزیولوژیک نشان دادهاند که روغن نعناع فلفلی میتواند جریانهای وابسته به کانالهای کلسیمی، بهویژه L-type Ca²⁺ channels، را مهار کرده و عضله صاف روده را شل کند.
اما داستان فقط عضله نیست!
ضداسپاسم + تعدیل حساسیت احشایی + اثرات عصبی–گوارشی
است.
شواهد بالینی قویتر مربوط به روغن نعناع فلفلی، بهخصوص فرمولاسیونهای رودهرهش (enteric-coated) است؛ نه دمنوش معمولی.
دمنوش نعناع ممکن است برای ناراحتیهای خفیف گوارشی مفید باشد، اما مقدار و ترکیب مواد فعال آن با کپسول روغن نعناع قابل مقایسه نیست.
در کارآزماییها و متاآنالیزها، روغن نعناع فلفلی با کاهش درد و علائم کلی IBS همراه بوده است.
نعناع فلفلی همیشه برای معده «خوب» نیست!
منتول و روغن نعناع میتوانند روی اسفنکتر تحتانی مری (LES) اثر شلکننده داشته باشند.بنابراین در بعضی افراد:
Peppermint → ↓ LES tone → ↑ reflux → سوزش سر دل
ممکن است رخ دهد. پس اگر فردی GERD یا رفلاکس معده دارد، نعناع فلفلی ممکن است علائم او را بدتر کند.
بنابراین:
یک گیاه ساده میتواند همزمان روی:
🧬 کانالهای کلسیمی
اثر بگذارد.
نعناع فلفلی فقط یک گیاه معطر نیست؛ ترکیبات آن میتوانند مستقیماً بر کانالهای یونی، عضله صاف و سیستم حسی روده اثر بگذارند.
گاهی یک گیاه ساده، در سطح مولکولی یک داروی پیچیده است.
#نعناع_فلفلی #Peppermint#روده_تحریک_پذیر
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۶۵
۴:۵۹
🩸
هر سال یک تست ساده؛ آیا روده شما سالم است؟
گاهی سرطان کولورکتال قبل از آنکه درد، کاهش وزن یا تغییر واضح در اجابت مزاج ایجاد کند، ممکن است مقدار بسیار کمی خون وارد مدفوع کند؛ خونی که با چشم دیده نمیشود.
اینجاست که تست خون مخفی در مدفوع (FOBT) و بهویژه FIT | Fecal Immunochemical Test اهمیت پیدا میکنند.
چه کسانی باید تست سالانه انجام دهند؟
برای افراد با خطر متوسط و بدون علامت:
🟢 زیر ۴۵ سالغربالگری روتین معمولاً توصیه نمیشود؛ مگر اینکه فرد عوامل خطر یا سابقه خانوادگی داشته باشد.
🟡 ۴۵ تا ۷۵ سالغربالگری منظم توصیه میشود. یکی از گزینههای ساده، FIT سالانه است.
🟠 ۷۶ تا ۸۵ سالادامه غربالگری باید بر اساس وضعیت سلامت، سابقه غربالگری و نظر پزشک تصمیمگیری شود.
بیش از ۸۵ سالبرای افراد با خطر متوسط، معمولاً غربالگری روتین توصیه نمیشود.
🧬 چرا «سالانه»؟
چون یک نتیجه منفی فقط وضعیت همان زمان را نشان میدهد.
FIT منفی امروز ≠ تضمین سلامت برای سالهای آینده
تکرار منظم باعث میشود احتمال شناسایی خونریزیهای پنهان در طول زمان افزایش یابد.
اما یک نکته بسیار مهم:
FIT مثبت به معنی سرطان نیست!
ممکن است خونریزی به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ اما نتیجه مثبت نیازمند ارزیابی پزشکی و معمولاً کولونوسکوپی است. همچنین اگر فرد علائم مشکوک داشته باشد، نباید منتظر تست سالانه بماند.
چه کسانی ممکن است زودتر نیاز به بررسی داشته باشند؟
اگر سابقه خانوادگی سرطان کولورکتال یا پولیپهای پیشرفته، بیماریهای التهابی روده یا برخی سندرمهای ارثی وجود داشته باشد، برنامه غربالگری میتواند زودتر یا با فواصل متفاوت آغاز شود.
یک نمونه مدفوع؛ اطلاعاتی کوچک اما بالقوه بسیار مهم.
غربالگری یعنی پیدا کردن مشکل پیش از آنکه به یک مشکل بزرگ تبدیل شود.
🩺 از ۴۵ سالگی، غربالگری سرطان کولورکتال را جدی بگیریم.
#سرطان_کولورکتال #سرطان_روده_بزرگ #FIT #غربالگری
وبسایت مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیمpddrc.ir
کانال رسمی مرکز در بلهble.ir/pddrc
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
گاهی سرطان کولورکتال قبل از آنکه درد، کاهش وزن یا تغییر واضح در اجابت مزاج ایجاد کند، ممکن است مقدار بسیار کمی خون وارد مدفوع کند؛ خونی که با چشم دیده نمیشود.
اینجاست که تست خون مخفی در مدفوع (FOBT) و بهویژه FIT | Fecal Immunochemical Test اهمیت پیدا میکنند.
برای افراد با خطر متوسط و بدون علامت:
🟢 زیر ۴۵ سالغربالگری روتین معمولاً توصیه نمیشود؛ مگر اینکه فرد عوامل خطر یا سابقه خانوادگی داشته باشد.
🟡 ۴۵ تا ۷۵ سالغربالگری منظم توصیه میشود. یکی از گزینههای ساده، FIT سالانه است.
🟠 ۷۶ تا ۸۵ سالادامه غربالگری باید بر اساس وضعیت سلامت، سابقه غربالگری و نظر پزشک تصمیمگیری شود.
🧬 چرا «سالانه»؟
چون یک نتیجه منفی فقط وضعیت همان زمان را نشان میدهد.
FIT منفی امروز ≠ تضمین سلامت برای سالهای آینده
تکرار منظم باعث میشود احتمال شناسایی خونریزیهای پنهان در طول زمان افزایش یابد.
اما یک نکته بسیار مهم:
ممکن است خونریزی به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ اما نتیجه مثبت نیازمند ارزیابی پزشکی و معمولاً کولونوسکوپی است. همچنین اگر فرد علائم مشکوک داشته باشد، نباید منتظر تست سالانه بماند.
اگر سابقه خانوادگی سرطان کولورکتال یا پولیپهای پیشرفته، بیماریهای التهابی روده یا برخی سندرمهای ارثی وجود داشته باشد، برنامه غربالگری میتواند زودتر یا با فواصل متفاوت آغاز شود.
غربالگری یعنی پیدا کردن مشکل پیش از آنکه به یک مشکل بزرگ تبدیل شود.
🩺 از ۴۵ سالگی، غربالگری سرطان کولورکتال را جدی بگیریم.
#سرطان_کولورکتال #سرطان_روده_بزرگ #FIT #غربالگری
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۶۲
۷:۴۱
بازارسال شده از انجمن سلامت و پیشگیری از سرطان پورسینای حکیم
با حضور متخصصان:
درباره آنچه واقعاً مهم است گفتوگو کنیم.
برای شرکت در رویداد با ظرفیت محدود، لطفا از تاریخ ۶ الی ۱۴ مهر از ساعت ۸ الی ۱۶ با شماره 09043301781 تماس بگیرید، ثبتنام کنید و همراه ما باشید.
#مبارزه_با_سرطان#زندگی_پس_از_سرطان#سلامت_روان_در_سرطان#حمایت_از_بیماران_سرطانهمراهی_با_بیماران_سرطان
۹
۱۲:۴۴
🦠
سوزش معده دارید؟ شاید فقط رفلاکس نباشد!
گاهی یک علامت ساده مثل سوزش یا درد بالای شکم باعث میشود همهچیز را به «اسید معده و رفلاکس» نسبت دهیم؛ درحالیکه یکی از عوامل مهمی که باید در نظر گرفته شود، هلیکوباکتر پیلوری (Helicobacter pylori) است.
🦠 این باکتری میتواند سالها در معده باقی بماند و حتی در بسیاری از افراد هیچ علامتی ایجاد نکند. اما در برخی افراد با علائمی مانند:
درد یا سوزش قسمت بالای شکم
احساس پری و نفخ
سیری زودرس
تهوع
آروغ و ناراحتی بعد از غذا
سوءهاضمه مکرر
همراه است.
پس از کجا بفهمیم رفلاکس است یا H. pylori؟
رفلاکس (GERD) بیشتر با علائمی مانند:
سوزش پشت جناغ
برگشت اسید یا غذا به دهان
تشدید علائم هنگام دراز کشیدن
شناخته میشود؛ درحالیکه H. pylori بیشتر با التهاب معده، سوءهاضمه و درد ناحیه بالای شکم ارتباط دارد.
اما نکته مهم این است که علائم بهتنهایی برای تشخیص کافی نیستند و بین این مشکلات همپوشانی وجود دارد.
چرا تشخیص H. pylori مهم است؟
این باکتری فقط عامل «نفخ و معدهدرد» نیست.
عفونت پایدار میتواند خطر:
🩸 زخم معده و دوازدهه🧬 التهاب مزمن معده
و در درازمدت سرطان معده
را افزایش دهد. به همین دلیل، در صورت شناسایی عفونت فعال، درمان و سپس تأیید ریشهکنی اهمیت دارد.
🧪 چگونه تشخیص دهیم؟
امروزه برای بسیاری از افراد میتوان بدون آندوسکوپی از:
تست تنفسی اوره (Urea Breath Test)🧫 آنتیژن H. pylori در مدفوع
برای شناسایی عفونت فعال استفاده کرد. تست خون آنتیبادی نیز وجود دارد، اما برای تشخیص عفونت فعال محدودیتهایی دارد.
پس هر سوزش معدهای را «رفلاکس» ندانیم.
اگر سوءهاضمه یا درد و سوزش مکرر قسمت بالای شکم دارید، تشخیص درست میتواند مهمتر از مصرف مکرر داروی ضداسید باشد.
🦠 هلیکوباکتر ممکن است سالها خاموش باشد؛ اما تشخیص و درمان بهموقع میتواند از عوارض مهم آن پیشگیری کند.
#هلیکوباکتر #H_pylori #معده #رفلاکس #GERD #سوءهاضمه #سلامت_گوارش #سرطان_معده #زخم_معده #گوارش
وبسایت مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیمpddrc.ir
کانال رسمی مرکز در بلهble.ir/pddrc
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
گاهی یک علامت ساده مثل سوزش یا درد بالای شکم باعث میشود همهچیز را به «اسید معده و رفلاکس» نسبت دهیم؛ درحالیکه یکی از عوامل مهمی که باید در نظر گرفته شود، هلیکوباکتر پیلوری (Helicobacter pylori) است.
🦠 این باکتری میتواند سالها در معده باقی بماند و حتی در بسیاری از افراد هیچ علامتی ایجاد نکند. اما در برخی افراد با علائمی مانند:
همراه است.
رفلاکس (GERD) بیشتر با علائمی مانند:
شناخته میشود؛ درحالیکه H. pylori بیشتر با التهاب معده، سوءهاضمه و درد ناحیه بالای شکم ارتباط دارد.
اما نکته مهم این است که علائم بهتنهایی برای تشخیص کافی نیستند و بین این مشکلات همپوشانی وجود دارد.
این باکتری فقط عامل «نفخ و معدهدرد» نیست.
عفونت پایدار میتواند خطر:
🩸 زخم معده و دوازدهه🧬 التهاب مزمن معده
را افزایش دهد. به همین دلیل، در صورت شناسایی عفونت فعال، درمان و سپس تأیید ریشهکنی اهمیت دارد.
🧪 چگونه تشخیص دهیم؟
امروزه برای بسیاری از افراد میتوان بدون آندوسکوپی از:
برای شناسایی عفونت فعال استفاده کرد. تست خون آنتیبادی نیز وجود دارد، اما برای تشخیص عفونت فعال محدودیتهایی دارد.
اگر سوءهاضمه یا درد و سوزش مکرر قسمت بالای شکم دارید، تشخیص درست میتواند مهمتر از مصرف مکرر داروی ضداسید باشد.
🦠 هلیکوباکتر ممکن است سالها خاموش باشد؛ اما تشخیص و درمان بهموقع میتواند از عوارض مهم آن پیشگیری کند.
#هلیکوباکتر #H_pylori #معده #رفلاکس #GERD #سوءهاضمه #سلامت_گوارش #سرطان_معده #زخم_معده #گوارش
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۱۸۲
۹:۱۳
نوبل پزشکی برای کشف کلید نوری مغز: درمان نابینایی و فراموشی در موشها
جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۲۶ به سه دانشمند (کارل دایسروت، پیتر هگمان و گئورگ ناگل) اهدا شد. دلیل این جایزه، اختراع روشی شگفتانگیز و انقلابی به نام «اپتوژنتیک» در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی است.
اپتوژنتیک چیست؟به زبان ساده، این روش به دانشمندان اجازه میدهد تا سلولهای مغز (نورونها) را فقط با تاباندن نور، درست مثل یک کلید برق روشن یا خاموش کنند!
داستان از آنجا شروع شد که دو نفر از این دانشمندان، پروتئینی حساس به نور را در یک جلبک ساده کشف کردند. سپس دانشمند سوم راهی پیدا کرد تا این پروتئین را با کمک علم ژنتیک وارد سلولهای عصبی کند. نتیجه این شد که سلولهای مغزی حالا به نور واکنش نشان میدادند و دانشمندان میتوانستند آنها را کنترل کنند.
چرا این کشف اینقدر مهم است؟این تکنیک درک ما را از مغز زیر و رو کرده است. دانشمندان با استفاده از این روش روی موشها توانستهاند کارهای بینظیری انجام دهند؛ از جمله:
بازگرداندن بیناییبرگرداندن خاطرات فراموششدهدرمان بیماریهایی مثل صرعکشف اینکه مغز چگونه احساساتی مثل تشنگی یا رفتارها را کنترل میکند.
در یک کلام، این دانشمندان ابزاری ساختهاند که به کمک آن میتوانیم رازهای پیچیدهترین عضو بدن، یعنی مغز را بسیار راحتتر از گذشته کشف کنیم.
جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۲۶ به سه دانشمند (کارل دایسروت، پیتر هگمان و گئورگ ناگل) اهدا شد. دلیل این جایزه، اختراع روشی شگفتانگیز و انقلابی به نام «اپتوژنتیک» در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی است.
اپتوژنتیک چیست؟به زبان ساده، این روش به دانشمندان اجازه میدهد تا سلولهای مغز (نورونها) را فقط با تاباندن نور، درست مثل یک کلید برق روشن یا خاموش کنند!
داستان از آنجا شروع شد که دو نفر از این دانشمندان، پروتئینی حساس به نور را در یک جلبک ساده کشف کردند. سپس دانشمند سوم راهی پیدا کرد تا این پروتئین را با کمک علم ژنتیک وارد سلولهای عصبی کند. نتیجه این شد که سلولهای مغزی حالا به نور واکنش نشان میدادند و دانشمندان میتوانستند آنها را کنترل کنند.
چرا این کشف اینقدر مهم است؟این تکنیک درک ما را از مغز زیر و رو کرده است. دانشمندان با استفاده از این روش روی موشها توانستهاند کارهای بینظیری انجام دهند؛ از جمله:
بازگرداندن بیناییبرگرداندن خاطرات فراموششدهدرمان بیماریهایی مثل صرعکشف اینکه مغز چگونه احساساتی مثل تشنگی یا رفتارها را کنترل میکند.
در یک کلام، این دانشمندان ابزاری ساختهاند که به کمک آن میتوانیم رازهای پیچیدهترین عضو بدن، یعنی مغز را بسیار راحتتر از گذشته کشف کنیم.
۶۸
۲:۱۱
🧪 کالپروتکتین مدفوع؛ یک بیومارکر برای دیدن التهاب پنهان روده!
🦠
آیا اسهال مزمن، دلدرد و نفخ ناشی از سندروم روده تحریکپذیر (IBS) است یا یک بیماری التهابی مانند کرون و کولیت اولسراتیو؟
یکی از آزمایشهای مهم برای کمک به پاسخ این سؤال، کالپروتکتین مدفوع (Fecal Calprotectin) است؛ نشانگری که بدون نیاز به روش تهاجمی، اطلاعات ارزشمندی درباره التهاب روده ارائه میدهد.🧬 کالپروتکتین چیست و چگونه افزایش مییابد؟
کالپروتکتین پروتئینی متصلشونده به کلسیم و روی است که عمدتاً در سیتوپلاسم نوتروفیلها، نوعی گلبول سفید، وجود دارد.
هنگامی که التهاب در مخاط روده ایجاد میشود، نوتروفیلها به محل التهاب مهاجرت میکنند و کالپروتکتین آزاد میشود. این پروتئین نسبتاً پایدار وارد مدفوع میشود و مقدار آن با روشهای آزمایشگاهی اندازهگیری میشود.
التهاب مخاط روده ← تجمع نوتروفیلها ← آزادسازی کالپروتکتین ← افزایش سطح آن در مدفوع
این بیومارکر چه کاربردهایی دارد؟
افتراق IBD از IBS: در بیمارانی که علائم گوارشی دارند، به تشخیص احتمال التهاب ارگانیک در برابر اختلال عملکردی کمک میکند.
پایش کرون و کولیت اولسراتیو: افزایش کالپروتکتین میتواند نشانه تداوم التهاب، حتی در بیمارانی باشد که علائم واضحی ندارند.
ارزیابی پاسخ به درمان: کاهش مقدار آن در طول زمان میتواند نشانه کاهش التهاب باشد.
کمک به تصمیمگیری برای کولونوسکوپی: نتیجه آزمایش، در کنار علائم و سایر یافتهها، به تعیین نیاز به بررسیهای بیشتر کمک میکند.
عدد آزمایش چگونه تفسیر میشود؟
مقادیر زیر نمونهای از محدودههای رایج در بزرگسالان هستند؛ آستانهها به روش آزمایشگاه و شرایط بالینی بستگی دارند.
🟢 کمتر از ۵۰ میکروگرم بر گرم: معمولاً طبیعی؛ احتمال التهاب فعال روده کمتر است.
🟡 ۵۰ تا ۲۵۰ میکروگرم بر گرم: محدوده میانی؛ ممکن است تکرار آزمایش یا بررسی عوامل مؤثر لازم باشد.
بیش از ۲۵۰ میکروگرم بر گرم: احتمال التهاب قابلتوجه بیشتر است و ارزیابی پزشکی دقیقتری ممکن است ضرورت پیدا کند.
نکته مهم: کالپروتکتین اختصاصی بیماری التهابی روده نیست. عفونتهای گوارشی، مصرف برخی داروها مانند NSAIDs و بعضی بیماریهای دیگر نیز میتوانند آن را افزایش دهند. از طرف دیگر، نتیجه طبیعی در همه بیماران، بهویژه در برخی موارد کرون محدود به روده باریک، بیماری را کاملاً رد نمیکند.
کالپروتکتین به ما نمیگوید دقیقاً کدام بیماری وجود دارد؛ بلکه به ما کمک میکند بفهمیم آیا شواهدی از التهاب روده وجود دارد یا نه.
این تفاوت، آن را به ابزاری ارزشمند در تشخیص، پایش و تصمیمگیری بالینی تبدیل کرده است.
#کالپروتکتین #FecalCalprotectin #IBD#IBS
وبسایت مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیمhttps://pddrc.ir
کانال رسمی مرکز در بلهhttps://ble.ir/pddrc
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
آیا اسهال مزمن، دلدرد و نفخ ناشی از سندروم روده تحریکپذیر (IBS) است یا یک بیماری التهابی مانند کرون و کولیت اولسراتیو؟
یکی از آزمایشهای مهم برای کمک به پاسخ این سؤال، کالپروتکتین مدفوع (Fecal Calprotectin) است؛ نشانگری که بدون نیاز به روش تهاجمی، اطلاعات ارزشمندی درباره التهاب روده ارائه میدهد.🧬 کالپروتکتین چیست و چگونه افزایش مییابد؟
کالپروتکتین پروتئینی متصلشونده به کلسیم و روی است که عمدتاً در سیتوپلاسم نوتروفیلها، نوعی گلبول سفید، وجود دارد.
هنگامی که التهاب در مخاط روده ایجاد میشود، نوتروفیلها به محل التهاب مهاجرت میکنند و کالپروتکتین آزاد میشود. این پروتئین نسبتاً پایدار وارد مدفوع میشود و مقدار آن با روشهای آزمایشگاهی اندازهگیری میشود.
مقادیر زیر نمونهای از محدودههای رایج در بزرگسالان هستند؛ آستانهها به روش آزمایشگاه و شرایط بالینی بستگی دارند.
🟢 کمتر از ۵۰ میکروگرم بر گرم: معمولاً طبیعی؛ احتمال التهاب فعال روده کمتر است.
🟡 ۵۰ تا ۲۵۰ میکروگرم بر گرم: محدوده میانی؛ ممکن است تکرار آزمایش یا بررسی عوامل مؤثر لازم باشد.
این تفاوت، آن را به ابزاری ارزشمند در تشخیص، پایش و تصمیمگیری بالینی تبدیل کرده است.
#کالپروتکتین #FecalCalprotectin #IBD#IBS
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۵۱
۶:۳۷
سرطان کولورکتال دیگر فقط بیماری سنین بالا نیست! موارد ابتلا در افراد زیر ۵۰ سال در بسیاری از کشورها رو به افزایش است. اما سؤال مهم دانشمندان این است:
آیا سرطان روده در افراد جوان، از نظر زیستی و مولکولی با سرطان افراد مسن متفاوت است؟
🧪 دانشمندان چه کردند؟
پژوهشگران ۱۸۹ نمونه تومور سرطان کولورکتال را بررسی کردند:
۵۴ نمونه از بیماران زیر ۵۰ سال
۱۳۵ نمونه از بیماران ۵۰ سال و بالاتر
آنها با بررسی بیان ژن در بیش از ۸۵۰ هزار هسته سلولی، تفاوتهای سلولی و مولکولی تومورها را در سنین مختلف تحلیل کردند.
🧬 یافته شگفتانگیز: سلولهای پشتیبان تومور!
در تومورهای افراد جوان، بهویژه در سرطانهای دارای وضعیت میکروستلایت پایدار (MSS)، سهم سلولهای استرومایی یا بافت همبند بیشتر و سهم سلولهای اپیتلیال کمتر بود.
اما چرا این موضوع اهمیت دارد؟
سلولهای استرومایی فقط بافتهای بیاثر اطراف تومور نیستند؛ آنها میتوانند با سلولهای سرطانی ارتباط برقرار کنند و محیطی ایجاد کنند که به بقای تومور کمک کند.
برخی از این تعاملات ممکن است:
عملکرد سلولهای ایمنی ضدتومور را محدود کنند.
به ایجاد محیطی مناسب برای رشد و گسترش سرطان کمک کنند.
دسترسی مؤثر داروها به سلولهای سرطانی را تحت تأثیر قرار دهند.
پژوهشگران چند تفاوت مهم دیگر نیز شناسایی کردند:
🧬 FN1 (Fibronectin 1): افزایش بیان این مولکول در سلولهای اپیتلیال تومورهای بیماران جوان مشاهده شد؛ مولکولی مرتبط با ماتریکس خارجسلولی، چسبندگی سلولی و فرایندهای تهاجمی تومور.
🧬 Long non-coding RNAs (lncRNAs): افزایش بیان برخی RNAهای بلند غیرکدکننده در سلولهای سرطانی افراد جوان مشاهده شد؛ مولکولهایی که ممکن است در تنظیم رفتار تومور نقش داشته باشند.
🧬 EMT signaling: در تومورهای MSS سمت چپ روده، تعاملات سلولی مرتبط با مسیرهای FN1، GDF و ACTIVIN افزایش یافته بود. این مسیرها با تغییرات فنوتیپی و ارتباطات بین سلولی مرتبط با تهاجم تومور ارتباط دارند.
جالب اینکه بخشی از یافتههای مربوط به ترکیب سلولی تومورها در یک مجموعه مستقل شامل ۷۱۲ نمونه نیز بررسی و تأیید شد.
این مطالعه نشان میدهد برای شناخت سرطان کولورکتال در جوانان، نباید فقط ژنهای جهشیافته سلول سرطانی را بررسی کنیم؛ بلکه باید میکرومحیط تومور (Tumor Microenvironment)، سلولهای استرومایی، تعاملات سلولی و RNAهای تنظیمی را نیز در نظر بگیریم.
البته این پژوهش هنوز علت قطعی رفتار متفاوت سرطان در جوانان یا یک درمان جدید را اثبات نکرده است؛ بلکه سرنخهای مهمی برای تحقیقات آینده فراهم میکند.
سرطان روده بزرگ میتواند در سنین پایین نیز اتفاق بیفتد. وجود خون در مدفوع، تغییر پایدار در عادات دفع، کمخونی فقر آهن، کاهش وزن بیدلیل یا درد شکمی مداوم را نباید صرفاً به استرس یا مشکلات گوارشی نسبت داد.
تشخیص زودهنگام اهمیت دارد؛ حتی اگر هنوز به سن غربالگری معمول نرسیده باشید.
🧬 پیام علمی این مطالعه: سرطان فقط مجموعهای از سلولهای بدخیم نیست؛ یک اکوسیستم پیچیده از سلولها، ژنها و پیامهای مولکولی است.
Insights into early-onset colorectal cancer from a single-nucleus RNA-seq atlas of colorectal cancer across the age continuum
#سرطان_روده #سرطان_کولورکتال
🧬 مرکز تحقیقات گوارش پورسینای حکیماز پژوهش تا فناوری؛ از ایده تا اثرگذاری
۲۲
۸:۲۵