🧬 تولد موشهای زنده از سلولهای بنیادی پرتوان با استفاده از روشی جدید برای تکمیل اپیبلاست
سلولهای بنیادی پرتوان (PSCs) توانایی تولید انواع سلولهای بدن را دارند، اما ارزیابی ظرفیت تکوینی آنها برای ایجاد یک موجود زنده کامل همچنان یکی از موضوعات مهم در #زیستشناسی_تکوینی است. تاکنون، روشهایی مانند تولید کایمرا و تکمیل تتراپلوئید برای بررسی این ظرفیت مورد استفاده قرار گرفتهاند.
در مطالعهای که در سال ۲۰۲۶ در مجله Cell Stem Cell منتشر شده است، پژوهشگران به سرپرستی Jun Wu روشی جدید با عنوان Epiblast Complementation (تکمیل اپیبلاست) معرفی کردند که امکان تولید موشهای زنده از سلولهای بنیادی پرتوان کشتشده را فراهم میکند.
در این روش، پژوهشگران با استفاده از فناوری CRISPR-Cas9 و غیرفعالسازی ژنهایی مانند Zfp281 یا Sox2، توانایی تکوین طبیعی اپیبلاست جنین میزبان را مختل کردند. سپس با تزریق سلولهای بنیادی پرتوان به بلاستوسیست، یک کنام تکوینی ایجادشده در اپیبلاست توسط سلولهای اهداکننده اشغال شد.
نتایج نشان داد که سلولهای بنیادی اهداکننده میتوانند بهطور کامل جایگزین اپیبلاست میزبان شوند و تمامی بافتهای مشتق از اپیبلاست، از جمله دودمان زایا، را ایجاد کنند. این فرایند به تولد موشهای زندهای منجر شد که بافتهای مشتق از اپیبلاست آنها از سلولهای بنیادی اهداکننده منشأ گرفته بودند.
یکی از یافتههای مهم پژوهش، مقایسه ظرفیت تکوینی سلولهای بنیادی در سه حالت مختلف پرتوانی بود. سلولهای Naive (حالت بکر) و Formative هر دو توانستند اپیبلاست را بازسازی کرده و تکوین جنین را تا تولد پشتیبانی کنند؛ در حالی که سلولهای Primed (حالت آماده به تمایز) در شرایط آزمایش موفق به انجام این فرایند نشدند.
نکته قابلتوجه اینکه پژوهشگران نشان دادند حتی تزریق یک سلول بنیادی پرتوان Naive (حالت بکر) نیز میتواند برای بازسازی کامل اپیبلاست کافی باشد. در این آزمایش، از مجموع ۹۰ جنین انتقالیافته، ۴ موش زنده متولد شدند که منشأ بافتهای مشتق از اپیبلاست آنها سلول بنیادی تزریقشده بود.
همچنین، این روش امکان تولید مستقیم موشهای دارای تغییرات ژنتیکی از سلولهای بنیادی و بررسی ظرفیت تکوینی سلولها پس از پاساژهای متعدد کشت را فراهم کرد.
با وجود این دستاوردها، کارایی تولد زنده در این روش همچنان محدود است. همچنین، نتایج نشان دادند که کشت طولانیمدت سلولهای بنیادی میتواند با کاهش بقای نوزادان پس از تولد همراه باشد. این پژوهش صرفاً در مدل موش انجام شده و تعمیم آن به سایر گونهها نیازمند مطالعات بیشتر است.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد که ایجاد یک کنام تکوینی خالی در اپیبلاست میتواند امکان بازسازی کامل این ساختار توسط سلولهای بنیادی پرتوان را فراهم کند. این رویکرد علاوه بر ارائه ابزاری جدید برای ارزیابی عملکردی حالتهای مختلف پرتوانی، میتواند در توسعه روشهای تولید مدلهای حیوانی مهندسیشده ژنتیکی و مطالعه ظرفیت تکوینی سلولهای بنیادی نقش مهمی داشته باشد.
لینک مقاله:https://www.cell.com/cell-stem-cell/abstract/S1934-5909(26)00391-7
نیما عابدینی، دانشجوی دکتری زیستشناسی سلولی تکوینی پژوهشگاه رویان
Join us:
@pluricancer
لینک مقاله:https://www.cell.com/cell-stem-cell/abstract/S1934-5909(26)00391-7
Join us:
۴۲
۷:۳۶
🧬 شناسایی نقش التهاب در آسیب کلیوی ناشی از قند خون بالا با استفاده از ارگانوئیدهای انسانی
بیماری کلیوی دیابتی (Diabetic Kidney Disease) یا نفروپاتی دیابتیک (Diabetic Nephropathy) یکی از عوارض مهم #دیابت است که با اختلال عملکرد سلولهای کلیه، التهاب و آسیب تدریجی بافت همراه میشود. با این حال، ارتباط میان افزایش گلوکز و فعالشدن مسیرهای التهابی در ایجاد این آسیبها هنوز بهطور کامل شناخته نشده است.
در مطالعهای که در سال ۲۰۲۶ در مجله Stem Cell Reports منتشر شده است، پژوهشگران دانشگاه واشینگتن و شرکت Novo Nordisk با استفاده از #ارگانوئیدهای کلیه انسان، تأثیر افزایش غلظت گلوکز بر ساختار و عملکرد سلولهای کلیوی را بررسی کردند.
نتایج نشان داد که قرارگیری ارگانوئیدها در معرض گلوکز بالا، موجب تغییرات ساختاری و جداشدن سلولهای اپیتلیال، از جمله پودوسیتها (Podocytes) و سلولهای توبولی میشود؛ در حالی که این تغییرات با سمیت مستقیم و مرگ سلولی همراه نبودند.
یکی از یافتههای مهم پژوهش آن بود که گلوکز بالا با افزایش بیان سیتوکینهای پیشالتهابی در خود بافت کلیه، یک پاسخ التهابی درونبافتی ایجاد میکند. همچنین، افزودن سیتوکینهای التهابی، حساسیت ارگانوئیدها را به غلظتهای متوسط گلوکز افزایش داد.
بررسیهای ترنسکریپتومی نیز تغییراتی در مسیرهای مرتبط با التهاب، پیامرسانی سلولی و چسبندگی سلولها نشان داد که با برخی تغییرات مشاهدهشده در کلیه بیماران دیابتی شباهت داشتند.
نکته قابلتوجه اینکه مهار سیتوکینها و برخی مسیرهای پیامرسانی التهابی توانست آسیب ساختاری ناشی از گلوکز بالا را در ارگانوئیدها کاهش دهد. پژوهشگران همچنین نشان دادند که این تغییرات صرفاً ناشی از افزایش فشار اسمزی محیط نیستند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این یافتهها در یک مدل آزمایشگاهی مبتنی بر ارگانوئید به دست آمدهاند و هنوز نمیتوان اثربخشی درمانی مهار این مسیرها را در بیماران نتیجهگیری کرد. ارگانوئیدها نیز تمام پیچیدگیهای عروقی و ایمنی کلیه انسان را بازسازی نمیکنند.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد که افزایش گلوکز میتواند از طریق فعالسازی التهاب درونبافتی، به اختلال در یکپارچگی ساختاری سلولهای کلیه منجر شود. این یافته علاوه بر روشنتر کردن سازوکارهای آسیب کلیوی در دیابت، ظرفیت ارگانوئیدهای انسانی را برای مدلسازی بیماری و شناسایی اهداف درمانی جدید برجسته میکند.
لینک مقاله:https://www.cell.com/stem-cell-reports/fulltext/S2213-6711(26)00292-4
نیما عابدینی، دانشجوی دکتری زیستشناسی سلولی تکوینی پژوهشگاه رویان
Join us:
@pluricancer
لینک مقاله:https://www.cell.com/stem-cell-reports/fulltext/S2213-6711(26)00292-4
Join us:
۳۶
۹:۳۵
آیا تزریق سلولهای بنیادی مزانشیمی میتواند تومورزا باشد؟
مطالعه جدیدی، ایمنی سلولهای بنیادی مزانشیمی مشتق از مغز استخوان انسان را در موشهایی که بهشدت دچار نقص ایمنی هستند (NOG)، ارزیابی کرده است تا پتانسیل تومورزایی و سرطانزایی آنها را بسنجد.
هیچ توموری در دوز پایین (۶ برابر دوز بالینی، ۱۰ بار تجویز) یا دوز بالای منفرد (۵۰ برابر دوز بالینی، ۶ بار تجویز) تشکیل نشد.
با این حال، در ۷ بار یا بیشتر تجویز مکرر دوز بالا، تومورهایی ظاهر شدند که تحت عنوان «تومورهای خودبهخودی موش» قابلطبقهبندی نبودند. این نوع تزریقهای دوز بالا و مکرر، بروز آدنومای هپاتوسلولار را نیز افزایش داد.
نکته مهم این بود که تومورها منشأ #موشی داشتند، نه انسانی؛ هرچند اجزای سلولی انسانی نیز درون تومورها شناسایی شد.
بنابراین، سلولهای بنیادی مزانشیمی مشتق از مغز استخوان انسان، در محدودهٔ دوزهای بالینی استاندارد (۰٫۵ تا ۲ میلیون سلول بر کیلوگرم) سرطانزا نیستند. اما تزریق مکرر و بسیار بالای دوز میتواند به تشکیل تومور در میزبان کمک کند. نویسندگان این مقاله توصیه میکنند که در همهٔ کارآزماییهای بالینی با سلولهای مزانشیمی، بهویژه پروتکلهایی که تزریق مکرر دوز بالا دارند، پایش طولانیمدت تومور انجام شود.
لینک مقاله: https://link.springer.com/article/10.1186/s13287-026-05373-y
مرادی
Join us:
@pluricancer
مطالعه جدیدی، ایمنی سلولهای بنیادی مزانشیمی مشتق از مغز استخوان انسان را در موشهایی که بهشدت دچار نقص ایمنی هستند (NOG)، ارزیابی کرده است تا پتانسیل تومورزایی و سرطانزایی آنها را بسنجد.
نکته مهم این بود که تومورها منشأ #موشی داشتند، نه انسانی؛ هرچند اجزای سلولی انسانی نیز درون تومورها شناسایی شد.
بنابراین، سلولهای بنیادی مزانشیمی مشتق از مغز استخوان انسان، در محدودهٔ دوزهای بالینی استاندارد (۰٫۵ تا ۲ میلیون سلول بر کیلوگرم) سرطانزا نیستند. اما تزریق مکرر و بسیار بالای دوز میتواند به تشکیل تومور در میزبان کمک کند. نویسندگان این مقاله توصیه میکنند که در همهٔ کارآزماییهای بالینی با سلولهای مزانشیمی، بهویژه پروتکلهایی که تزریق مکرر دوز بالا دارند، پایش طولانیمدت تومور انجام شود.
لینک مقاله: https://link.springer.com/article/10.1186/s13287-026-05373-y
مرادی
Join us:
۴۸
۱۷:۱۲
🧬 نخستین درمان مبتنی بر CRISPR برای ویرایش ژن در داخل بدن در آستانه دریافت تأییدیهی FDA
این ژندرمانی با نام Lonvoguran Ziclumeran (Lonvo-z) برای درمان #آنژیوادم_ارثی (اختلال ژنتیکی نادر که با تورم دردناک و گاهی خطرناک در گلو و سایر بخشهای همراه است) طراحی شده است.
در این درمان با استفاده از سیستم ویرایش ژنی CRISPR-Cas9، ژن مسئول تولید پروتئین Prekallikrein غیرفعال میشود. این پروتئین در کبد ساخته شده و با افزایش نشت مایعات از رگهای خونی سبب ایجاد #تورم میشود.
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی شرکت توسعهدهندهی آن، Intellia Therapeutics، اثرات درمانی Lonvo-z حتی چهار سال پس از دریافت درمان همچنان پایدار باقی مانده است. انتظار میرود تصمیم نهایی در مورد تأییدیهی این دارو تا ۱۰ مارس توسط FDA اعلام شود.
در صورت تأیید، این روش درمانی به نخستین داروی مبتنی بر فناوری #CRISPR در جهان تبدیل خواهد شد که امکان ویرایش مستقیم ژن را در #داخل_بدن (In Vivo) فراهم میکند.
ملیکا زمانیان، دانشجوی دکترای علوم سلولی کاربردی پژوهشگاه رویان
لینک مقاله
لینک خبر
Join us:
@pluricancer
Join us:
۴۰
۱۹:۱۴
در حالی که کیفیت هوای #تهران، برای همه گروهها ناسالم است و در حالی که همه میدانند آلودگی شدید هوا، چه خطرات جبرانناپذیری برای #سلامتی آحاد جامعه به ویژه کودکان دارد، مسئولان مربوطه حتی کمیته اضطرار آلودگی هوا را تشکیل نمیدهند.
واقعیت این است که سال قبل هم که مدام به بهانه آلودگی هوا، مدارس را تعطیل و مجازی میکردید، بخاطر فرهیختگی و فهم درست شما از خطرات آلودگی هوا برای بچههای مدرسهای نبود، بلکه برای کاهش مصرف گاز بود!!
هزینه سوءمدیریت شما را کودکان ما با تهدیدشدن سلامتیشان پرداخت میکنند.
@pluricancer
واقعیت این است که سال قبل هم که مدام به بهانه آلودگی هوا، مدارس را تعطیل و مجازی میکردید، بخاطر فرهیختگی و فهم درست شما از خطرات آلودگی هوا برای بچههای مدرسهای نبود، بلکه برای کاهش مصرف گاز بود!!
هزینه سوءمدیریت شما را کودکان ما با تهدیدشدن سلامتیشان پرداخت میکنند.
۲۹
۱۹:۴۸
🧬 تأثیر آلودگی هوا بر توانایی استخوانسازی سلولهای بنیادی
آلودگی هوا علاوه بر آسیبهای تنفسی و قلبیعروقی، ممکن است سلامت استخوانها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، سازوکارهای مولکولی این ارتباط هنوز بهطور کامل شناخته نشدهاند.
در مطالعهای که در سال ۲۰۲۶ در مجله Free Radical Biology and Medicine منتشر شد، پژوهشگران تأثیر ذرات معلق PM2.5 را بر سلولهای بنیادی مزانشیمی مغز استخوان (BMSCs) موش صحرایی بررسی کردند.
نتایج نشان داد که PM2.5 موجب کاهش زندهمانی، تکثیر و توانایی تمایز استخوانی سلولها میشود. این تغییرات با افزایش استرس اکسیداتیو، اختلال عملکرد میتوکندری و کاهش بیان β-catenin و RUNX2 همراه بودند.
بررسیهای مولکولی، مسیر پیامرسانی cAMP/PKA را بهعنوان یکی از مسیرهای مؤثر شناسایی کردند. فعالسازی این مسیر با استفاده از فورسکولین (Forskolin) توانست بخشی از آسیبهای سلولی و اختلال در تمایز استخوانی را جبران کند.
این یافتهها حاصل آزمایش روی سلولهای موش صحرایی هستند و تأیید آنها در انسان به مطالعات بیشتری نیاز دارد.
در مجموع، این پژوهش نشان میدهد که آلودگی هوا ممکن است با ایجاد استرس اکسیداتیو و اختلال در پیامرسانی سلولی، ظرفیت استخوانسازی سلولهای بنیادی را کاهش دهد.
منبع:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0891584926011858
نیما عابدینی، دانشجوی دکتری زیستشناسی سلولی تکوینی پژوهشگاه رویان
Join us:
@pluricancer
منبع:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0891584926011858
Join us:
۱۵
۱۴:۵۲
پیشگامی ایران در منطقه و انقلاب سلولهای بنیادی؛ گزارش اختصاصی از گفتگوی تلویزیونی دکتر شریف مرادی
روز سه شنبه نوزدهم آبانماه ۱۴۰۵ شبکه سلامت سیما در برنامه ضربان، میزبان دکتر شریف مرادی، زیستشناس و پژوهشگر حوزه سلولهای بنیادی و عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان جهاد دانشگاهی بود. در این گفتگو، ابعاد علمی، پیشینه تاریخی، دستاوردهای بومی پژوهشگاه رویان، چالشهای ناشی از تحریمهای دارویی و مرزهای اخلاقی و فقهی این فناوری مورد بررسی قرار گرفت.دکتر شریف مرادی با تعریف سلولهای بنیادی به عنوان «سلولهای مادری» موجود در تمامی بافتهای بدن (مانند کبد، مغز و ماهیچهها)، وظیفه اصلی آنها را ترمیم آسیبها و حفظ ساختار بافتها عنوان کرد. وی با اشاره به سابقه ۷۰ساله پیوند موفق مغز استخوان، آن را نخستین و جاافتادهترین روش سلولدرمانی مبتنی بر سلولهای بنیادی خونساز در جهان دانست که برای درمان بیماریها و بدخیمیهای خونی به کار میرود.این عضو هیأت علمی تأکید کرد که سلولهای بنیادی برخلاف داروهای شیمیایی، «داروی زنده» هستند که پس از ورود به بدن، جزئی از بافت زنده بیمار شده و دفع نمیگردند. به همین دلیل، ارزیابی بیضرری و اجرای فازهای سهگانه کارآزمایی بالینی... شرح کامل خبر را در لینک زیر مشاهده کنید:
ادامه مطلب
#علم_در_خدمت_صلح_و_توسعه #دکتر_شریف_مرادی
Join us:
@pluricancer
روز سه شنبه نوزدهم آبانماه ۱۴۰۵ شبکه سلامت سیما در برنامه ضربان، میزبان دکتر شریف مرادی، زیستشناس و پژوهشگر حوزه سلولهای بنیادی و عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان جهاد دانشگاهی بود. در این گفتگو، ابعاد علمی، پیشینه تاریخی، دستاوردهای بومی پژوهشگاه رویان، چالشهای ناشی از تحریمهای دارویی و مرزهای اخلاقی و فقهی این فناوری مورد بررسی قرار گرفت.دکتر شریف مرادی با تعریف سلولهای بنیادی به عنوان «سلولهای مادری» موجود در تمامی بافتهای بدن (مانند کبد، مغز و ماهیچهها)، وظیفه اصلی آنها را ترمیم آسیبها و حفظ ساختار بافتها عنوان کرد. وی با اشاره به سابقه ۷۰ساله پیوند موفق مغز استخوان، آن را نخستین و جاافتادهترین روش سلولدرمانی مبتنی بر سلولهای بنیادی خونساز در جهان دانست که برای درمان بیماریها و بدخیمیهای خونی به کار میرود.این عضو هیأت علمی تأکید کرد که سلولهای بنیادی برخلاف داروهای شیمیایی، «داروی زنده» هستند که پس از ورود به بدن، جزئی از بافت زنده بیمار شده و دفع نمیگردند. به همین دلیل، ارزیابی بیضرری و اجرای فازهای سهگانه کارآزمایی بالینی... شرح کامل خبر را در لینک زیر مشاهده کنید:
#علم_در_خدمت_صلح_و_توسعه #دکتر_شریف_مرادی
Join us:
۱۷
۱۷:۰۹
Join us:
۲۵
۹:۱۵
🧬 تأیید داروی مبتنی بر فناوری siRNA توسط FDA برای درمان میاستنی گراویس
داروی #Livsayis (cemdisiran)، محصول شرکت #Regeneron، بهتازگی برای درمان میاستنی گراویس منتشر (با آنتیبادی مثبت علیه گیرنده استیلکولین) از FDA تأییدیه دریافت کرد.
میاستنی گراویس یک بیماری خودایمنی مزمن است که در آن سیستم ایمنی با تولید آنتیبادی علیه گیرندههای #استیلکولین در محل اتصال عصب و عضله، عملکرد این گیرندهها و انتقال پیام عصبی به عضلات را مختل میکند.
داروی Livsayis با هدف قراردادن mRNAی پروتئین C5 در کبد، مسیر انتهایی #سیستم_کمپلمان را مهار میکند.
درمان با Livsayis بهصورت تزریق زیرجلدی هر سه ماه یکبار انجام میشود که در مقایسه با بسیاری از درمانهای موجود، بهویژه داروهای نیازمند تزریق هر دو هفته یا هر ماه، دفعات تجویز و مراجعه به مراکز درمانی را کاهش میدهد.
این تأییدیه گامی مهم در گسترش کاربرد فناوری #siRNA در درمان بیماریهای #خودایمنی محسوب میشود.
ملیکا زمانیان، دانشجوی دکترای علوم سلولی کاربردی پژوهشگاه رویان
لینک خبر
Join us:
@pluricancer
Join us:
۱۴
۱۱:۴۰