در چنگال ناامیدی؛ وقتی «ایکاشها» رهایمان نمیکنند ناامیدی، زندانی است که در آن، فرد به جای پذیرشِ آنچه بود، مدام در حسرتِ آنچه میتوانست باشد، دست و پا میزند. ناامیدی در این مرحله نه یک غمِ ساده، بلکه یک حالتِ وجودی است که ناشی از احساسِ «تمام شدنِ فرصتها» برای جبران است. نشانههایی که خبر از سقوط در این ورطه میدهند: حسرتِ مزمن برای فرصتهای سوخته: فرد مدام به گذشته نگاه میکند، اما نه برای درس گرفتن، بلکه برای شکنجه دادنِ خودش با انتخابهای قدیمی. انزجار و تلخکامی: وقتی فرد نتواند با ناکامیهایش کنار بیاید، این خشمِ درونی به شکلِ سرزنشِ دنیا، جامعه و اطرافیان بیرون میزند. این افراد اغلب «سالمندانی تلخکام» هستند که دیگران از معاشرت با آنها دوری میکنند. ترس شدید از مرگ: اریکسون معتقد است این ترس، ترس از خودِ مرگ نیست؛ بلکه ترس از این است که «من هنوز زندگی نکردهام». فرد حس میکند عمرش در حال تمام شدن است، در حالی که هنوز به آن جوهرِ وجودیاش دست نیافته است. ناامیدی یعنی فردِ سالمند هنوز با بحرانهای مراحل قبلی (مثل هویت یا صمیمیت) درگیر است و نتوانسته آنها را حل کند. او به جای یکپارچگی، با یک «خودِ تکهتکه» روبروست که نمیتواند با آن خداحافظی کند.۱
فضیلت مرحله آخر رشد اریکسون: خرد در نظریه اریکسون، هر مرحله یک دستاورد یا «فضیلت» دارد. اگر فرد بتواند از طوفانِ میان انسجام و ناامیدی سربلند بیرون بیاید، به باارزشترین داراییِ انسان دست مییابد: خرد اما خرد از نگاه روانشناسی دقیقاً به چه معناست؟خرد یعنی: داشتن یک دغدغهی آگاهانه و در عین حال «بیطرفانه» نسبت به زندگی. یعنی فرد در عین اینکه هنوز به زندگی و جهان عشق میورزد، اما چنان به پختگی رسیده است که حتی در مواجهه با نیستی (مرگ) هم آرامش خود را حفظ میکند. یک فرد خردمند در عمل چگونه است؟ گوش دادن بدون قضاوت: او میداند که حقیقت تکبعدی نیست، پس صبورانه به دیگران گوش میدهد. سخاوت در انتقال تجربه: او تجربیاتش را مانند گنجی پنهان نمیکند، بلکه بدون منت و چشمداشت به نسلهای بعد میبخشد تا چراغ راهشان باشد. وقار در پذیرش محدودیتها: او با تحلیل رفتن قوای جسمانیاش نمیجنگد، بلکه با وقار و احترام با بدنِ پیرِ خود کنار میآید. خرد، صرفاً داشتنِ اطلاعات زیاد نیست؛ بلکه «هنرِ خوب پیر شدن» است. فرد خردمند کسی است که توانسته بین «دانستههایش» و «تجربههای زیستهاش» پیوندی عمیق برقرار کند. او نه در گذشته غرق شده و نه از آینده میترسد؛ او در «اکنونِ ابدی» حضور دارد.۱
تبلور رشد در رفتار نظریه اریکسون صرفاً یک بحث انتزاعی در کتابهای دانشگاهی نیست؛ بلکه در کلمات و رفتارهای روزمره ما ریشه دارد. در این اسلاید، با دو مثال ملموس، مرز میان انسجام و ناامیدی را در دنیای واقعی بررسی میکنیم: مثال انسجام: استخراجِ «معنا» از قلبِ رنجپدربزرگی را تصور کنید که در گذشته دارایی یا موقعیت ارزشمندی را از دست داده است. او به جای غرق شدن در تلخکامی، با آرامش میگوید: «آن شکست به من یاد داد که آدمها و روابط، خیلی مهمتر از اشیاء هستند.» تحلیل روانشناختی: این فرد به «انسجام خود» رسیده است. او توانسته قطعات شکسته زندگیاش را در یک قاب بزرگتر به نام «تجربه زیسته» کنار هم بچیند و از دلِ رنج، معنایی والا استخراج کند. مثال ناامیدی: «خشم» به مثابه سپر دفاعیسالمندی را تصور کنید که مدام با تندی به جوانترها میگوید: «شما هیچی نمیفهمید، دنیای ما خیلی بهتر بود!» و با اطرافیان با پرخاش برخورد میکند. تحلیل روانشناختی: این خشم و نگاهِ ایدهآلگرایانه به گذشته، در واقع یک مکانیسم دفاعی علیه احساس پوچی درونی است. وقتی فرد نمیتواند با «ایکاشها» و فرصتهای سوختهاش روبرو شود، این ناامیدی را به صورت خشم به دنیای بیرون و نسلهای بعد فرافکنی میکند. تفاوت این دو نفر در «اتفاقاتی که برایشان افتاده» نیست، بلکه در «پذیرشِ گذشته» است. انسجام یعنی تبدیلِ تاریخچه زندگی به یک کلِ معنادار، حتی با وجود تمام زخمها.
خرد چگونه خود را در بزرگسالی نشان میدهد؟ خرد، یک مفهوم انتزاعی و دور از دسترس نیست؛ بلکه یک «شیوه زیستن» است که در جزئیترین رفتارهای فردِ به کمال رسیده، متجلی میشود. اریکسون معتقد بود خرد در سه ساحتِ اصلی خود را نمایان میکند: در روابط: عبور از «کنترل» به «حمایت»فرد خردمند میداند که هر انسان، مسیری منحصربهفرد دارد. او به جای تلاش برای قالببندی دیگران یا کنترل فرزندان و اطرافیان، فضایی امن برای رشد آنها فراهم میکند. او «راهنما» است، نه «دیکتاتور». در بحرانها: لنگرگاهِ تابآوریوقتی طوفانهای زندگی (فقدان، بیماری یا ناتوانی) از راه میرسند، فرد خردمند فرو نمیپاشد. او به جای انکار واقعیت یا خشمِ بیحاصل، به «پذیرش» پناه میبرد. این پذیرش به معنای تسلیم شدن نیست، بلکه به معنای درکِ عمیقِ ناپایداریِ جهان است. میراث: فراتر از نام، به دنبالِ اثرزیباترین بخش خرد، نگاه فرد به پایان زندگی است. او دیگر نگرانِ شهرت، نام یا تندیس نیست؛ دغدغه او این است که چه «اثری» (مادی یا معنوی) از خود به جا گذاشته است؟ آیا با بودنِ او، جهان جای بهتری شده است؟ این همان نقطهی پیوندِ «زایندگی» مرحله قبل با «انسجام» مرحله نهایی است. خرد، تواناییِ دیدنِ «تصویر بزرگتر» زندگی است. فرد خردمند کسی است که توانسته بین تضادهای زندگی (شادی و غم، پیروزی و شکست) توازن برقرار کند.۱
انجمن علمی روانشناسی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس پروندهی سفر هشتروزهی ما به ایستگاه پایانی رسید؛ سفری از بذرِ اعتماد در گهواره تا میوهی خرد در سالمندی. با اتمام این دوره، حالا نقشهی کامل رشد را در دست دارید تا هر بحرانِ پیشرو را به پلهای برای شکوفایی و انسجامِ خود تبدیل کنید. به امیدِ زیستی آگاهانه و بیحسرت.| گروه پژوهش، رسانه و تولید محتوا انجمن علمی روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی بندرعباس|
ble.ir/join/AFDGRctqgyhttps://rubika.ir/psy_iau_bnd
۱
انجمن علمی روانشناسی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس معرفی کتاب: موهبت کامل نبودن در دنیایی که مدام ما را به سمت «کامل بودن» و «بینقص نمایی» هل میدهد، برنی براون در کتاب شاهکار خود، «موهبت کامل نبودن»، دعوتی متفاوت برای ما دارد: دعوتی به سوی اصالت. تا زمانی که انرژی خود را صرف پنهان کردن نقاط ضعفمان میکنیم، توان لازم برای رشد واقعی را نخواهیم داشت. او به ما نشان میدهد که چگونه «شرم» را شناسایی کرده و از سدِ آن عبور کنیم. کمالگرایی، برخلاف تصور عموم، راهی برای پیشرفت نیست؛ بلکه زرهی سنگین است که مانع از دیده شدنِ خودِ واقعی ما و برقراری ارتباطات عمیق انسانی میشود. برای رسیدن به مرحله «انسجام» (که در پستهای قبل بررسی کردیم)، ما نیاز داریم تمامِ ابعاد زندگیمان را بپذیریم؛ حتی آن بخشهایی که بابتشان احساس شرم میکنیم. این کتاب، راهنمایِ عملیِ رسیدن به همان صلحِ درونی است.| گروه فرهنگی، پژوهش، رسانه و تولید محتوا انجمن علمی روانشناسی دانشگاه آزاد بندرعباس |
ble.ir/join/AFDGRctqgyhttps://rubika.ir/psy_iau_bnd
انجمن علمی روانشناسی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس معرفی انیمیشن: روح (Soul) انیمیشن «روح» (Soul) داستان نوازندهای را روایت میکند که درست در آستانه رسیدن به بزرگترین رویایش، طی یک حادثه وارد جهان پس از مرگ میشود. او در سفرِ شگفتانگیزش برای بازگشت به زمین متوجه میشود که معنای واقعی زندگی، در دستاوردهای بزرگ و اهدافِ دوردست نیست؛ بلکه در چشیدن و پذیرشِ تکتکِ لحظات ساده، معمولی و روزمرهای است که ما نادیدهشان میگیریم. این اثر، زیباترین تصویرِ بصری از رهایی از حسرتها و رسیدن به «خرد و انسجام» است.| گروه فرهنگی، پژوهش، رسانه و تولید محتوا انجمن علمی روانشناسی دانشگاه آزاد بندرعباس |
ble.ir/join/AFDGRctqgyhttps://rubika.ir/psy_iau_bnd
1571467939100303105_102174824395293.mp3
۱۱:۴۹-۱۴.۱۸ مگابایت
روانکست
اپیزود 11:بحران ربع زندگی "چالشهای انتخاب، هویت و آینده در دهه دوم و سوم زندگی"
گوینده: ستایش حزنی
| گروه فرهنگی و پژوهشی انجمن علمی روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس |
ble.ir/join/AFDGRctqgy https://rubika.ir/psy_iau_bnd
اپیزود 11:بحران ربع زندگی "چالشهای انتخاب، هویت و آینده در دهه دوم و سوم زندگی"
گوینده: ستایش حزنی
| گروه فرهنگی و پژوهشی انجمن علمی روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس |
ble.ir/join/AFDGRctqgy https://rubika.ir/psy_iau_bnd
۱۶ انجمن علمی روانشناسی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس زخمهایی که کلمه شدند | شماره اول نشریهی «میانذهن» منتشر شد«جنگ برای ما نه یک گزارشِ خبری بود و نه تصویری در کتابهای تاریخ؛جنگ، حقیقتی بود که با پوست، گوشت و خاطراتمان لمس کردیم. ما سایهی آوار را بر سرِ آرزوهایمان دیدیم و شاهد بودیم چگونه مرزها، دنیایِ کوچکِ ما را خطکشی کردند.»
ما در نخستین شمارهی نشریهی «میانذهن»، به سراغِ آن چیزی رفتیم که بخشی از شناسنامهی نسل ماست. این شماره، یک کارِ پژوهشیِ صرف نیست؛این مجموعهای از روایتهایِ ماست. حاصلِ ساعتها گفتوگو، همدلی و کنار هم نشستنِ اعضایِ انجمن تا تجربهی مشترکمان را به کلمه درآوریم. ما با کمک هم این شماره را نوشتیم تا بگوییم: «ما فراموش نکردیم». این نشریه، صدایِ جمعیِ ماست که از دلِ تجربههایمان برآمده و حالا آن را به شما تقدیم میکنیم.
مشتاقانه منتظرِ خواندنِ شما و شنیدنِ بازخوردهایتان هستیم؛چرا که این پرونده، تنها آغازِ مسیرِ ما برای بازخوانیِ جهانمان است.
ble.ir/join/AFDGRctqgyhttps://rubika.ir/psy_iau_bnd
۴۲