#دلبستگی ایمن و ناایمن
🟡 دلبستگی ایمن؛ فقط برای کودک نیست!
وقتی از «دلبستگی ایمن» صحبت میکنیم، معمولاً ذهنمان میرود سمت رابطهی کودک و والدین.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
رابطهی زن و شوهر چه نقشی در احساس امنیت کودک دارد؟
دلبستگی ایمن یعنی کودک تجربه کند که آدمهای مهم زندگیاش، در زمان نیاز قابل اعتماد، در دسترس و حمایتکننده هستند.
اما کودک این احساس امنیت را فقط از رفتار مستقیم پدر و مادر با خودش یاد نمیگیرد؛او از رابطهی بین پدر و مادر هم یاد میگیرد.
وقتی زن و شوهر:
با احترام با هم صحبت میکنند، احساسات یکدیگر را جدی میگیرند، بعد از اختلاف برای آشتی و ترمیم رابطه تلاش میکنند، یکدیگر را تهدید به ترک شدن نمیکنند، و در حضور کودک محبت و صمیمیت نشان میدهند،
کودک کمکم یاد میگیرد:
«رابطه جای امنی است.»
اما اگر کودک دائماً شاهد:
قهرهای طولانی تحقیر و توهین تهدید به جدایی بیثباتی و بیتوجهی یا دعواهای شدید و حلنشده باشد،
ممکن است رابطه را با ترس، ناامنی و غیرقابلپیشبینی بودن تجربه کند.
نکته مهم:
برای داشتن یک خانواده سالم، لازم نیست زن و شوهر هیچوقت دعوا نکنند!
اتفاقاً کودک باید ببیند که:
آدمها میتوانند اختلاف داشته باشند و دوباره رابطهشان را ترمیم کنند.
مثلاً به جای اینکه بعد از دعوا روزها با هم قهر کنید، میتوانید بگویید:
«من از اتفاقی که افتاد ناراحتم، اما میخوام دربارهاش صحبت کنیم و رابطهمون رو بهتر کنیم.»
این جمله فقط یک گفتوگوی زوجی نیست؛برای کودک هم یک پیام مهم دارد:
«اختلاف به معنی از دست دادن رابطه نیست.» 🤍
پس دلبستگی ایمن کودک، از یک خانوادهی کامل و بدون اختلاف نمیآید؛
از خانوادهای میآید که در آن عشق، امنیت، پاسخگویی و ترمیم رابطه وجود دارد.
گاهی بهترین کاری که برای دلبستگی ایمن فرزندمان میتوانیم انجام دهیم، این است که اول رابطهی خودمان با همسرمان را امنتر کنیم.
زهرا کلهریمشاور خانواده و زوجدرمانگرشماره نظام روانشناسی: ۲۶۳۷۱
🟡🟡🟡🟡🟡
مطالب بیشتر درباره دلبستگی، رابطه زوجین و خانواده را در کانال دنبال کنید.
🟡 دلبستگی ایمن؛ فقط برای کودک نیست!
وقتی از «دلبستگی ایمن» صحبت میکنیم، معمولاً ذهنمان میرود سمت رابطهی کودک و والدین.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
رابطهی زن و شوهر چه نقشی در احساس امنیت کودک دارد؟
دلبستگی ایمن یعنی کودک تجربه کند که آدمهای مهم زندگیاش، در زمان نیاز قابل اعتماد، در دسترس و حمایتکننده هستند.
اما کودک این احساس امنیت را فقط از رفتار مستقیم پدر و مادر با خودش یاد نمیگیرد؛او از رابطهی بین پدر و مادر هم یاد میگیرد.
وقتی زن و شوهر: با احترام با هم صحبت میکنند، احساسات یکدیگر را جدی میگیرند، بعد از اختلاف برای آشتی و ترمیم رابطه تلاش میکنند، یکدیگر را تهدید به ترک شدن نمیکنند، و در حضور کودک محبت و صمیمیت نشان میدهند،کودک کمکم یاد میگیرد:
«رابطه جای امنی است.»
اما اگر کودک دائماً شاهد: قهرهای طولانی تحقیر و توهین تهدید به جدایی بیثباتی و بیتوجهی یا دعواهای شدید و حلنشده باشد،ممکن است رابطه را با ترس، ناامنی و غیرقابلپیشبینی بودن تجربه کند.
نکته مهم:برای داشتن یک خانواده سالم، لازم نیست زن و شوهر هیچوقت دعوا نکنند!
اتفاقاً کودک باید ببیند که:
آدمها میتوانند اختلاف داشته باشند و دوباره رابطهشان را ترمیم کنند.
مثلاً به جای اینکه بعد از دعوا روزها با هم قهر کنید، میتوانید بگویید:
«من از اتفاقی که افتاد ناراحتم، اما میخوام دربارهاش صحبت کنیم و رابطهمون رو بهتر کنیم.»این جمله فقط یک گفتوگوی زوجی نیست؛برای کودک هم یک پیام مهم دارد:
«اختلاف به معنی از دست دادن رابطه نیست.» 🤍
پس دلبستگی ایمن کودک، از یک خانوادهی کامل و بدون اختلاف نمیآید؛از خانوادهای میآید که در آن عشق، امنیت، پاسخگویی و ترمیم رابطه وجود دارد.
گاهی بهترین کاری که برای دلبستگی ایمن فرزندمان میتوانیم انجام دهیم، این است که اول رابطهی خودمان با همسرمان را امنتر کنیم.
زهرا کلهریمشاور خانواده و زوجدرمانگرشماره نظام روانشناسی: ۲۶۳۷۱🟡
🟡🟡🟡🟡 مطالب بیشتر درباره دلبستگی، رابطه زوجین و خانواده را در کانال دنبال کنید.۱۲
«دیگه چیزی نمیخوام...»ساعت نزدیک ۱۱ شب بود.
زن ظرفها را میشست و مرد روی مبل نشسته بود و با گوشی کار میکرد.
زن از آشپزخانه گفت:
— «میشه فردا عصر زودتر بیای خونه؟ میخوام باهات حرف بزنم.»
مرد بدون اینکه سرش را بلند کند گفت:
— «درباره چی؟»
— «بعداً میگم.»
مرد آهی کشید:
— «اگه دوباره قراره درباره این باشه که بهت توجه نمیکنم، واقعاً حوصله ندارم.»
زن چند ثانیه ساکت ماند.
بعد گفت:
— «باشه... ولش کن.»
مرد گفت:
— «خب، پس تموم شد دیگه.»
زن شیر آب را بست.
آرام گفت:
— «آره... تموم شد.»
اما این بار، واقعاً چیزی تمام شده بود.
چند هفته بعد، مرد متوجه شد همسرش دیگر برای هیچ چیزی از او کمک نمیخواهد.اگر مشکلی داشت، خودش حلش میکرد.
اگر ناراحت بود، سکوت میکرد.
اگر چیزی میخواست، به دوستش زنگ میزد.
مرد یک شب با تعجب گفت:
— «تو چرا دیگه هیچی از من نمیخوای؟»
زن لبخند تلخی زد:
— «چون فهمیدم وقتی چیزی ازت میخوام، بیشتر از اینکه کمک بگیرم، احساس میکنم مزاحمم.»
مرد عصبانی شد:
— «خب چرا همون موقع نگفتی؟!»
زن جواب داد:
— «گفتم... چند بار گفتم.فقط هر بار که گفتم، تو فکر کردی دارم غر میزنم.»
سکوت سنگینی بینشان افتاد.
اینجا دقیقاً همان جایی است که بسیاری از زوجها اشتباه میکنند.یکی اعتراض میکند چون نیاز دارد دیده و شنیده شود.
دیگری این اعتراض را انتقاد و حمله برداشت میکند و عقب میکشد.
هرچه یکی بیشتر دنبال ارتباط میرود، دیگری بیشتر فاصله میگیرد.
و هرچه دیگری فاصله میگیرد، نفر اول بیشتر احساس طردشدگی میکند.
این چرخه در روانشناسی زوجین به عنوان الگوی تعقیب ـ کنارهگیری شناخته میشود.
یکی میگوید:«چرا با من حرف نمیزنی؟»دیگری میگوید:«چون هر بار حرف میزنیم دعوا میشه.»
اولی بیشتر پیگیری میکند:
«پس یعنی من برات مهم نیستم؟»
دومی بیشتر عقب میرود:
«دیگه واقعاً نمیخوام دربارهاش حرف بزنم.»
و چرخه ادامه پیدا میکند...
مشکل اصلی همیشه خودِ موضوع دعوا نیست؛ الگوی تعاملیِ پشت آن است.ممکن است دعوا ظاهراً درباره پول، موبایل، دیر آمدن، خانواده همسر یا کارهای خانه باشد؛
اما در لایه عمیقتر، یکی از زوجین ممکن است دنبال پاسخ این سؤال باشد:
«آیا برای تو مهمم؟»
و دیگری ممکن است در ذهنش این سؤال را داشته باشد:
«آیا هر کاری بکنم باز هم کافی نیست؟»
بنابراین گاهی به جای اینکه بپرسیم: «حق با کیه؟»بهتر است بپرسیم:
«الان چه چرخهای بین ما شکل گرفته؟»اگر یکی از شما دنبال ارتباط است و دیگری عقب میکشد، قبل از اینکه همدیگر را مقصر کنید، چرخه را متوقف کنید.
مثلاً به جای:
«تو اصلاً منو نمیفهمی!»بگویید:
«وقتی ازت فاصله میبینم، احساس تنهایی میکنم و بیشتر دلم میخواد بهت نزدیک بشم.»و به جای:
«تو همیشه دعوا راه میاندازی!»بگویید:
«وقتی بحث شدید میشه، احساس فشار میکنم و عقب میکشم؛ ولی نمیخوام ازت دور بشم.» این تغییر کوچک، تمرکز را از «تو مشکل داری» به «ما در یک چرخه گیر افتادهایم» منتقل میکند.و این دقیقاً یکی از پایههای کار علمی در زوجدرمانی است:
قرار نیست زن و شوهر مقابل یکدیگر بجنگند؛ قرار است با هم مقابل چرخهای بایستند که رابطهشان را فرسوده میکند.
🤍 گاهی دشمن رابطه، همسر شما نیست...
چرخهای است که هر دوی شما ناخواسته در آن گرفتار شدهاید.
زهرا کلهریمشاور خانواده و زوجدرمانگرشماره نظام روانشناسی: ۲۶۳۷۱🟡
🟡🟡🟡🟡 اگر این الگو را در رابطه خودتان میبینید، شاید وقتش رسیده به جای پیدا کردن مقصر، چرخه را بشناسید.۱۰ادامه و پاسخ به داستان و نکته ی بسیار مهم لطفا به این قسمت خوب توجه کنید
و نکته ی بسیار مهم لطفا به این قسمت خوب توجه کنید ۴ اما بعد از اینکه چرخه را شناختند، چه اتفاقی افتاد؟آن شب زن و شوهر برای اولین بار به جای اینکه بگویند:
«مشکل تویی!»
از خودشان پرسیدند:
«ما با هم داریم چه کار میکنیم؟»
زن فهمید هر وقت احساس تنهایی و نادیده گرفته شدن میکند، بیشتر اعتراض و پیگیری میکند.
مرد هم فهمید هر وقت احساس میکند مورد انتقاد قرار گرفته، برای فرار از فشار، بیشتر سکوت و فاصله میگیرد.
و همین فاصله، ترس و تنهایی زن را بیشتر میکند...
و اعتراض بیشتر زن، مرد را بیشتر به عقب میراند.
پس مشکل فقط زن نبود.مشکل فقط مرد هم نبود.مشکل، چرخهای بود که بین آنها شکل گرفته بود.زن این بار به جای اینکه بگوید:
«تو اصلاً به من اهمیت نمیدی!»گفت:
«وقتی ازت فاصله میبینم، میترسم که دیگه برات مهم نباشم. برای همین بیشتر دنبالت میام و سؤال میپرسم.»مرد هم به جای اینکه بگوید:
«تو همیشه داری دعوا راه میاندازی!»گفت:
«وقتی احساس میکنم از من ناراضی هستی، فشار زیادی حس میکنم و ناخودآگاه عقب میکشم. ولی میفهمم این عقب کشیدن تو رو بیشتر تنها میکنه.» همینجا یک اتفاق مهم افتاد:آنها برای اولین بار به جای دفاع از خودشان، آسیبپذیریشان را نشان دادند.
زن گفت: «من بیشتر از اینکه عصبانی باشم، میترسم ازت دور بشم.»
مرد گفت: «من هم بیشتر از اینکه بیتفاوت باشم، از اینکه نتونم انتظاراتت رو برآورده کنم میترسم.»
و اینجا بود که دعوا کمکم تبدیل شد به ارتباط. از نظر علمی، این تغییر بسیار مهم است.در زوجدرمانی، وقتی زوجها چرخه تعاملی خود را میشناسند، هدف این نیست که فقط «کمتر دعوا کنند».
هدف این است که بتوانند هیجان و نیاز زیر رفتارشان را ببینند و آن را به شکل مستقیمتری بیان کنند.
یعنی:
اعتراض → «من میترسم برایت مهم نباشم.»
کنارهگیری → «وقتی احساس فشار میکنم، میترسم از پسش برنیایم.»
و وقتی نیاز واقعی دیده میشود، زوج به جای جنگیدن با یکدیگر، شروع میکنند به تنظیم کردن رابطه با یکدیگر.
البته شناخت چرخه به این معنی نیست که از فردا همه چیز عالی میشود.ممکن است دوباره زن پیگیری کند و مرد عقب بکشد.
اما تفاوت اینجاست:
حالا هر دو میدانند دشمنشان یکدیگر نیستند.
وقتی دوباره چرخه شروع میشود، میتوانند مکث کنند و بگویند:
«فکر کنم دوباره افتادیم توی همون چرخه... بیا این بار جور دیگهای پیش بریم.»و همین جمله ساده، میتواند شروع یک رابطه متفاوت باشد.
🤍 رشد یک زوج یعنی حذف اختلافها نیست؛یعنی یاد بگیرند وقتی چرخه قدیمی شروع شد، دوباره به همان مسیر قبلی برنگردند.
زهرا کلهریمشاور خانواده و زوجدرمانگرشماره نظام روانشناسی: ۲۶۳۷۱۱۱آماده اید یه تست خود ارزیابی و آموزشی کوتاه براتون بزارم اینجا منو همراهی کنید با علامت تیک تعداد تون بالا باشه یعنی همراه هستید با کانال
۱۳ تست خود ارزیابی و آموزشی کوتاه *«««_وقتی میترسی رابطهات را از دست بدهی، چه واکنشی نشان میدهی؟_»»»»
فقط یک گزینه را برای هر سؤال انتخاب کنید؛ گزینهای که بیشتر شبیه رفتار واقعی شماست، نه چیزی که دوست دارید باشید.
وقتی همسرتان کمتر از معمول با شما صحبت میکند، معمولاً: الف) سریع نگران میشوم و فکر میکنم شاید دیگر مثل قبل دوستم ندارد. ب) سعی میکنم بفهمم چه اتفاقی افتاده و بعد دربارهاش صحبت میکنم. ج) من هم فاصله میگیرم و ترجیح میدهم چیزی نپرسم. د) یک لحظه خیلی نزدیک میشوم و لحظهای بعد از او فاصله میگیرم. وقتی از همسرتان ناراحتید: الف) منتظرم خودش بفهمد چه چیزی ناراحتم کرده. ب) وقتی آرام شدم، درباره احساس و نیازم صحبت میکنم. ج) ترجیح میدهم اصلاً حرف نزنم و خودم حلش کنم. د) هم دلم میخواهد حرف بزنم، هم از واکنشش میترسم. اگر همسرتان دیر جواب پیام شما را بدهد: الف) ذهنم سریع سراغ بدترین احتمالها میرود. ب) معمولاً صبر میکنم و دلیل دیگری برای تأخیرش در نظر میگیرم. ج) برایم مهم نیست؛ خودم هم دیر جواب میدهم. د) اول خیلی نگران میشوم، بعد ناگهان تصمیم میگیرم دیگر به او اهمیت ندهم. وقتی در یک بحث احساس میکنید طرف مقابل حرفتان را نمیفهمد: الف) بیشتر توضیح میدهم و اصرار میکنم که متوجه منظورم شود. ب) سعی میکنم مکث کنم و گفتوگو را به زمان مناسبتری موکول کنم. ج) کلاً بحث را رها میکنم و سکوت میکنم. د) ممکن است یکدفعه خیلی عصبانی شوم و بعد کاملاً عقبنشینی کنم. اگر همسرتان بخواهد یک روز را با دوستانش بگذراند: الف) ته دلم نگران میشوم که نکند بودن با دیگران را به من ترجیح بدهد. ب) طبیعی میدانم که هرکدام از ما زمان شخصی خودش را داشته باشد. ج) برایم تفاوت چندانی ندارد؛ من هم ترجیح میدهم فضای خودم را داشته باشم. د) ظاهراً میگویم مهم نیست، اما در درونم هم ناراحت میشوم و هم از او فاصله میگیرم. وقتی کسی که دوستش دارید از شما انتقاد میکند: الف) خیلی سریع احساس میکنم شاید دیگر مرا نمیخواهد یا دوست ندارد. ب) سعی میکنم ببینم آیا نکتهای در حرفش وجود دارد که بتوانم از آن استفاده کنم. ج) معمولاً حالت دفاعی میگیرم و ترجیح میدهم روی حرفم نایستم تا بحث تمام شود. د) اول خیلی تحت تأثیر قرار میگیرم، بعد برای محافظت از خودم سرد میشوم. وقتی احساس میکنید در رابطه دیده نمیشوید: الف) بیشتر تلاش میکنم توجه طرف مقابلم را به خودم جلب کنم. ب) واضح میگویم که چه چیزی نیاز دارم. ج) کمکم از نظر عاطفی عقب میکشم. د) بین نزدیک شدن و دور شدن مدام نوسان میکنم. کدام جمله بیشتر به شما شبیه است؟ الف) «خیلی وقتها میترسم آدمی که دوستش دارم، ترکم کند.» ب) «میتوانم هم صمیمیت داشته باشم و هم فضای شخصی خودم را حفظ کنم.» ج) «زیادی نزدیک شدن به آدمها گاهی برایم سخت و خستهکننده است.» د) «خیلی دلم صمیمیت میخواهد، اما وقتی نزدیک میشوم، میترسم آسیب ببینم.»۵نحوه نمره گذاری در قسمت دیدگاه نوشته شده
اگر بیشتر «الف» انتخاب کردید:گرایش به دلبستگی اضطرابیاحتمالاً در رابطه، نشانههای فاصله را سریعتر متوجه میشوید و ممکن است کاهش توجه طرف مقابل را به معنای کم شدن علاقه تفسیر کنید.نیاز اصلی شما معمولاً اطمینان و احساس امنیت عاطفی است.اما مراقب باشید برای گرفتن این اطمینان، مدام دنبال نشانه، توجه یا تأیید نگردید؛ چون این کار گاهی خودش اضطراب رابطه را بیشتر میکند. اگر بیشتر «ب» انتخاب کردید:گرایش بیشتر به الگوی ایمنمعمولاً میتوانید هم صمیمیت را تجربه کنید و هم استقلال خود و طرف مقابل را بپذیرید.در اختلافها بیشتر به سمت گفتوگو و حل مسئله میروید و هر فاصلهای را الزاماً نشانه طرد شدن نمیدانید.البته هیچکس همیشه «ایمن» رفتار نمیکند؛ شرایط، تجربههای قبلی و کیفیت رابطه میتوانند واکنشهای ما را تغییر دهند. اگر بیشتر «ج» انتخاب کردید:گرایش به فاصله گرفتن و اجتنابممکن است وقتی رابطه خیلی عاطفی یا پرتنش میشود، ناخودآگاه به سمت فاصله گرفتن بروید.شاید گفتن نیازها برایتان سخت باشد و با خودتان بگویید:«خودم حلش میکنم.»این استقلال میتواند نقطه قوت باشد؛ اما اگر تبدیل به قطع ارتباط عاطفی شود، به مرور فاصله ایجاد میکند.🟠 اگر بیشتر «د» انتخاب کردید:گرایش ترکیبی؛ نزدیک شدن و عقب کشیدنممکن است همزمان دو نیاز قدرتمند داشته باشید:«خیلی دلم میخواهد نزدیک باشیم.»و:«ولی از نزدیک شدن و آسیب دیدن میترسم.»در نتیجه گاهی به رابطه نزدیک میشوید و گاهی برای محافظت از خودتان عقب میکشید.این الگو میتواند رابطه را برای خود فرد و شریک عاطفیاش گیجکننده کند. زهرا کلهریمشاور خانواده و زوجدرمانگرشماره نظام روانشناسی: ۲۶۳۷۱اگر نتیجه این تست براتون جالب بود، برای کسی بفرستید که فکر میکنید ممکنه خودش رو در یکی از این الگوها پیدا کنه. 🤍
تستهای خود ارزیابی و آموزش کوتاه ؛ برای شناختن خودمان است ، قبل از اینکه رابطهمان را قضاوت کنیم.۴