#گزارش_کارشناسی | نگاشت نهادی؛ پایان موازی کاری در ساختار دولت
نگاشت نهادی رویکردی تحلیلی برای بازنمایی ساختارها، قواعد و روابط حاکم بر یک نظام حکمرانی و مدیریت دولتی است که با هدف ارتقای کیفیت تصمیمسازی عمومی بهکار گرفته میشود.
در شرایطی که نظام اداری با پراکندگی نهادی، تداخل مأموریتها و ابهام در مسئولیتها مواجه است، فقدان تصویری منسجم از آرایش نهادی مانعی جدی در مسیر اصلاحات ساختاری محسوب میشود. این گزارش با تبیین مبانی نظری نگاشت نهادی و تمایز آن از مفاهیمی چون تحلیل نهادی و معماری نهادی، چارچوبی عملیاتی برای طراحی و اجرای آن ارائه میکند.
در وضعیت فعلی حکمرانی کشور، نبود نقشه نهادی موجب تداخل وظایف، تعارض منافع، موازیکاری و بیپاسخ ماندن بسیاری از نارساییهای نهادی شده است. نگاشت نهادی، با شفافسازی نقشها و ساختارها، به بهبود خطمشیگذاری، بودجهریزی، پاسخگویی و تنظیمگری کمک میکند.
استفاده از نگاشت نهادی بهعنوان یک منطق دارای فلسفه تحلیل که ابزاری را فراهم میآورد تا اصلاحات ساختاری در نظام اداری کارآمدتر بازطراحی گردد. لذا پیشنهاد میشود؛ یکی از پیشفرضهای ابتدایی بررسی تغییرات ساختاری و روابط نهادی در بازطراحی نظام اداری، طراحی نگاشت نهادی از حوزه فوق و نهادهای درگیر لحاظ شود تا بتواند تصویر مناسبی از وضعیت موجود و توصیههای مؤثری برای تغییرات به تصمیمگیران ارائه دهد.
شماره مسلسل: ۲۱۶۵۶
متن خبر
متن کامل گزارش
پژوهانه | @rcmajles_i
۴۸۹
۷:۳۰
#جویش I
گذری بر گزیدههای علمی و پژوهشی در رسانه
قربانی جدید هوش مصنوعیبا رواج پاسخهای آماده هوش مصنوعی در موتورهای جستوجو، فاصله میان پرسش و پاسخ به چند ثانیه کاهش یافته است؛ اما نویسنده مقالهای در نیویورکتایمز هشدار میدهد که حذف این مسیر، جستوجو، فرصت یادگیری، کشفهای اتفاقی و شکلگیری کنجکاوی عمیق را از انسان میگیرد.ایسنا
تحول عملکرد حلقههای نانویی کربنی با اتم لیتیوم شبیهسازیهای پیشرفته رایانهای نشان میدهد افزودن تنها یک اتم لیتیوم به سطح بیرونی حلقههای نانویی کربنی، میتواند پاسخهای نوری غیرخطی این مواد را به شکل چشمگیری افزایش دهد؛ دستاوردی که مسیر طراحی نسل آینده تجهیزات فوتونیکی، مخابرات نوری و سامانههای لیزری را هموارتر میکند.ایرنا
نخستین جراحی روبات انساننمابه نقل از ایندپندنت، این روبات با همکاری جراحان دانشگاه کالیفرنیا در سندیگو (UC San Diego)، با موفقیت عمل برداشتن کیسه صفرا را انجام داد.دو روبات انساننما در یک عمل دیگر کنار یکدیگر کار کردند و یک عمل برداشتن کیسه صفرا به روش لاپاراسکوپی که نوعی جراحی کمتهاجمی با استفاده از برشهای کوچک و دوربین است را انجام دادند. هر دو عمل، یک آزمایش اولیه برای اثبات عملی بودن این فناوری (Proof of Concept)، روی پستانداران غیرنخستی انجام شد.مهر
پژوهانه | @rcmajles_ir
۴۷۲
۸:۳۰
#گزارش_کارشناسی | معادن ایران چقدر آب را دور می ریزند؟
بهطور کلی واحدهای معدنی که به روش تر فعالیت میکنند، بهدلیل ماهیت فرایندهایی نظیر خردایش، فلوتاسیون (شناورسازی) و جدایش، وابستگی قابل توجهی به آب دارند و آب در آنها، جزء نهادههای اصلی تولید محسوب میشود. ظرفیت بالای این واحدها در کنار محدودیت شدید منابع آبی و بحران کمآبی در کشور، ضرورت بازیابی آب از باطله کارخانههای فراوری مواد معدنی را دوچندان میسازد.
قانونگذار در جزء «۱» بند «ب» ماده (۳۹) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت کشور، صنایع آببر ازجمله معادن را به تأمین آب از منابع نامتعارف موظف کرده است.
بررسی عملکرد بازچرخانی آب در واحدهای بزرگ معدنی کشور نشان میدهد که دامنه بازیابی آب در این واحدها بسیار گسترده است؛ در صنعت مس، میزان بازیابی آب از باطلهها بین ۴۵ تا ۶۳ درصد، در سنگآهن صفر تا ۸۵ درصد و در طلا صفر تا ۷۵ درصد گزارش میشود. همچنین برخی از شرکتهای بزرگ معدنی، فاقد مدار آبگیری از باطلههای فراوریاند. از طرفی دیگر باتوجهبه قیمت تمام شده آب انتقالی از دریا (۲/۵ تا ۳/۶ یورو بهازای هر مترمکعب)، هرگونه افزایش (حتی یک درصد) در نرخ بازچرخانی آب، تأثیر مستقیم و معناداری بر کاهش هزینههای تأمین آب و بهبود اقتصاد عملیاتی واحدهای معدنی خواهد داشت.
در برخی از معادن کشور، پروژههای شیرینسازی و انتقال آب از خلیج فارس و دریای عمان و نیز استفاده از فاضلابهای شهری و صنعتی تصفیه شده، در دستور کار قرار گرفته است؛ بااینحال، این راهکارها با چالشهای جدی همچون هزینههای سرمایهگذاری و بهرهبرداری بالا (قیمت بالای آب تحویلی)، مصرف قابل توجه انرژی، پیامدهای زیستمحیطی و محدودیتهای فنی و بهداشتی روبهرو شدهاند.
شماره مسلسل: ۲۱۶۷۳
متن خبر
متن کامل گزارش
پژوهانه | @rcmajles_i
۵۱۵
۹:۳۰
#گزارش_کارشناسی | نسخه جدید برای حکمرانی پست؛ آزادسازی و واگذاری به بخش خصوصی
با وجود نقش مهم خدمات پستی در ارتباطات میان مردم، کسبوکارها و دولت، کارشناسان معتقدند اصلاح ساختارهای بخش پست کشور با توجه به تحولات دیجیتال و رشد تجارت الکترونیک به یک ضرورت تبدیل شده است. بر همین اساس، اجرای آزمایشی قانون اساسنامه شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران که در سال ۱۳۹۵ به تصویب رسیده بود، پس از پایان دوره پنجساله، در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۳ توسط مجلس شورای اسلامی مجموعاً به مدت چهار سال دیگر تمدید شد.
تداوم تصدی گری گسترده دولت، نابرابری در رقابت با بخش خصوصی و آزمایشی بودن قانون اساسنامه شرکت ملی پست، مانعی جدی بر سر راه تحول ساختاری پست کشور است. بر این اساس، آزادسازی بازار پستی، واگذاری بخش عمده عملیات اجرایی به بخش خصوصی و تشکیل «سازمان پست کشور» با مأموریت تنظیم گری و نظارت، به عنوان نسخه جدید حکمرانی این حوزه پیشنهاد شده است.
شرکت ملی پست با بیش از ۱۴ هزار نیروی انسانی، حدود ۱۳ هزار نقطه تماس، ۲۷۰۰ مسیر مبادله پستی و جابهجایی روزانه نزدیک به یک میلیون مرسوله، حدود ۹۱.۵ درصد از ترافیک مرسولات پستی کشور را در اختیار دارد. در مقابل، ۱۰ کارور پستی خصوصی فعال در کشور تاکنون سهم قابل توجهی از بازار خدمات پستی به دست نیاوردهاند.
برای ارتقای حکمرانی بخش پست، آزادسازی بازار پستی، واگذاری بخش عمده عملیات اجرایی شرکت ملی پست به بخش خصوصی و تشکیل نهادی دولتی با عنوان «سازمان پست کشور» برای انجام وظایف حاکمیتی، نظارتی و تنظیمگری در این حوزه از جمله راهکارهای اصلی مطرح شده است. کارشناسان معتقدند اجرای چنین مدلی میتواند زمینهساز ارتقای کیفیت خدمات پستی و تقویت زیرساختهای اقتصاد دیجیتال در کشور شود.
شماره مسلسل: ۲۱۶۵۴
متن خبر
متن کامل گزارش
پژوهانه | @rcmajles_i
۷۰۲
۱۰:۳۰
#صبحانه_پژوهشی I
نگاهی کوتاه به پژوهشهای اخیر
آینده نگاری دیگر یک فعالیت تجملاتی، حاشیه ای یا صرفا ً پژوهشی نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای خط مشی گذاری در عصر تحولات سریع، پیچیده و غیرقابل پیش بینی است. متن گزارش
بند پنجم ماده (۹۷۶) و بند ب ماده (۹۷۷) قانون مدنی با توجه به تصویب قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی و قانون اصلاح آن در سال ۱۳۹۸ منسوخ گردیده وباید حذف شود.متن گزارش
محله محوری، مدلی بومی و تجربه شده در جنگ رمضان، رویکردی اساسی برای مردمی سازی حکمرانی در ایران است. مردم در بحبوحه جنگی عظیم، در محله ها حاضر شدند و ثبات کشور را تضمین کردند. این وضعیت یک فرصت راهبردی برای بازطراحی حکمرانی است. مهم ترین چالش حکمرانی ایران، تنقیح «ایده حکمرانی» در تعیین نسبت جایگاه مردم و دولت است.متن گزارش
پژوهانه | @rcmajles_ir
۴۹۶
۵:۰۵
#ایران_اندیش I
گذاری به اندیشه اندیشکدههای ایران
برنامه هستهای و چتر دفاعی برای ایراننقشهی مهم ایران برای امنیتش پروژهی موشکی و منطقهای بود ولی برای پیشبرد آن نیاز داشت که توجهها را به مقولهی ظاهرا مهمتری جلب کند تا بتواند آنقدر دشمن و نیروهای فشار غربگرا از داخل را مشغول آن پروژه گرداند تا در کنار آن بتواند اصل سیاست بازدارندگی خود را که معطوف بر موشکی و همچنین قدرت منطقهای بود، همزمان با قدرت جلو ببرد. با این تبیین، روشن میشود که تدابیر داهیانهی مقام معظم رهبری به چه نحو هم دشمنان خارجی را و هم نیروهای فریبخوردهی داخلی را مشغول در اموری ساخت که حتی اگر خود را برندهی آن نیز بدانند ولی در حقیقت برندهی اصلی ایران بود که توانست علیرغم مخالفتهای شرق و غرب آن زمان، ایران را در حوزهی منطقهای و موشکی به قدرتی جدی تبدیل کند، در حالی که دشمنان سرگرم محدودسازی و مذاکرات طولانی بر سر مسألهی هستهای بودند..(اندیشکده سیاست و راهبرد ) متن کامل
مروری تحلیلی پیرامون نهادی به نام جهاد سازندگی جهاد در ابتدای امر با شعار «همه باهم» که برآمده از پیام امام (ره) بود شکل گرفت و بر همین اساس هرکس که دغدغه ساخت و پیشرفت کشور را داشت می توانست در جهاد حضور پیدا کند؛ این به معنای افزایش احساس مسئولیت در جامعه، افزایش سرمایه اجتماعی، به دست آمدن درک متقابل مردم و مسئولین از همدیگر و در نتیجه حل راحت تر مشکلات و نواقص از طریق دخالت دادن مردم بود.(اندیشکده حما) متن کامل
سرمایه گذاری بخش خصوصی در ایران و جهانبررسی وضعیت سرمایه گذاری بخش خصوصی کشورها (کشورهای پیشرفته، نوظهور، در حال توسعه کم درآمد و کشورهای نفتی) نشان می دهد میانگین سهم سرمایه گذاری بخش خصوصی از تولید ناخالص داخلی در کشورهای پیشرفته، در حال توسعه نوظهور، کشورهای نفتی و در حال توسعه کم درآمد به ترتیب معادل 28/18 درصد، 91/14 درصد، 06/13 درصد و 5/10 درصد است و فاصله این شاخص بین کشورهای پیشرفته با در حال توسعه کم درآمد ملموس و زیاد است.(پژوهشکده امور اقتصادی) متن کامل
پژوهانه | @rcmajles_i
۴۱۹
۶:۰۸
#خبر | ضرورت اتخاذ رویکردی نو به شایسته گزینی/ شایسته سالاری فقط در لحظه انتصاب خلاصه نمی شود
بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی:
موضوع «شایستهسالاری» و بهبود کیفیت مدیریت دولتی، یکی از دغدغههای همیشگی و اصلی کارشناسان و سیاستگذاران است و با وجود تلاشهای فراوان و طراحی سازوکارهای مختلف در سالهای گذشته، به نظر میرسد هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم. شایسته سالاری فقط در لحظه انتصاب خلاصه نمی شود، بلکه در طول دوره مسئولیت آن ها ادامه پیدا می کند.
مدیریت یک فرآیند چندبعدی و پیچیده است، خاطرنشان کرد: یکی از چالشهای ما این است که گاهی تمرکز خود را بیش از حد بر لحظه انتصاب میگذاریم. یعنی تصور میکنیم شایستهسالاری صرفاً با یک انتخاب دقیق در بدو ورود محقق میشود. در حالی که عملکرد مدیریتی، حاصل همافزایی چندین لایه مختلف است.
علاوه بر شیوهی انتخاب، لایههای مهم دیگری نیز بر خروجی کار مدیران اثرگذارند؛ از جمله فضای تصمیمگیری، نظام خطمشیگذاری کشور، چرخه آموزش و توانمندسازی و در نهایت نظام پاسخگویی و مدیریت تعارض منافع. بنابراین، اصلاح شیوههای انتصاب اگرچه لازم است، اما بدون توجه به سایر لایهها نمیتواند تمام اهداف ما را محقق کند. ما نیاز به یک نگاه یکپارچه به این زنجیره داریم.
ابزارهای ارزیابی، عناصر ارزشمندی هستند و میتوانند تا حدی به سنجش شایستگیها کمک کنند، باید توجه داشته باشیم که این ابزارها نیز محدودیتهای خاص خود را دارند. این ابزارها عمدتاً شایستگیهای رفتاری را در محیطهای شبیهسازیشده میسنجند، اما عملکرد واقعی مدیر در میدان عمل، تحت تأثیر متغیرهای بسیار پیچیدهتری قرار دارد.
مشروح خبر
پژوهانه | @rcmajles_ir
بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی:
۳۸۷
۶:۵۹
#جویش I
گذری بر گزیدههای علمی و پژوهشی در رسانه
بزرگترین مشکل باتریهای حالت جامد حل شدپژوهشگران معمای چگونگی ترک خوردن سرامیک سخت درون باتریهای حالت جامد توسط دندریتهای نرم لیتیومی را حل کردهاند؛ پدیدهای که باعث ایجاد اتصال کوتاه میشود. این کشف میتواند به مهندسان کمک کند باتریهای ایمنتر و بادوامتری برای گوشیهای هوشمند، خودروهای برقی و سایر تجهیزات الکترونیکی بسازند.ایسنا
جنگ هوش مصنوعی برای نجات کودکان از بازیهای آنلاینبر اساس اعلام شرکت تنسنت چین، گسترش هوش مصنوعی مولد، مسیر تحول سامانههای نظارتی را از کنترلهای ایستا به مدیریت هوشمند و بلادرنگ تغییر داده است. این تحول در صنعت بازیهای رایانهای اهمیت دوچندان دارد، زیرا چالشهایی مانند اعتیاد به بازی، استفاده از هویت دیگران و دور زدن محدودیتهای سنی، دیگر با ابزارهای سنتی قابل مدیریت نیستند.مهر
انتشار اطلس جهانی 2026 کانونهای گرد و غبار توسط محققان دانشگاه تهرانتیمی از پژوهشگران دانشگاه تهران در یک همکاری بینالمللی در مطالعهای پیشگامانه، موفق به انتشار جدیدترین نقشه جهانی کانونهای گرد و غبار با تفکیکپذیری بالا در سال 2025 شدند.تسنیم
پژوهانه | @rcmajles_ir
۳۹۷
۸:۰۰
#خبر | نشست تخصصی بررسی ابعاد و روند ارزیابی خسارات جنگ تحمیلی رمضان بر محیط زیست
نشست تخصصی بررسی ابعاد و روند ارزیابی خسارات جنگ رمضان بر محیط زیست کشور (موضوع جزء (۱) بند «ث» ماده (۲۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور) به همت گروه محیط زیست و منابع طبیعی دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش های مجلس و با حضور مدیران و کارشناسان دستگاههای متولی روز چهارشنبه ۱۰ تیرماه برگزار شد.
در این نشست که بهمنظور بررسی چگونگی تحقق دستور رهبر شهید انقلاب درخصوص رسیدگی به جنایات صورت گرفته در جنگ تحمیلی دوم، تسرّی دادن آن به جنگ تحمیلی سوم و پیگیری مستمر آن تا وصول به حکم و واگذاری اجرای آن به عناصر صالحه که در پیام مقام معظم رهبری به مناسبت فرارسیدن هفته قوه قضاییه نیز تجلی یافته است و همچنین با محوریت اجرای جزء (۱) بند «ث» ماده (۲۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور «تعیین هزینه خسارات زیست محیطی در جنگ رمضان و نحوه تخصیص آن برای طرح های زیست محیطی» در محل این مرکز برگزار شد، نمایندگانی از مراکز و موسسات پژوهشی شامل پژوهشکدههای محیط زیست و توسعه پایدار، سوانح طبیعی و پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی و همچنین دستگاههای متولی شامل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت نفت، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و شهرداری تهران حضور داشتند.
در این راستا، مواردی نظیر استقرار یک نظام ملی برای ارزیابی خسارات محیط زیستی جنگ، تشکیل کمیته ملی ارزیابی خسارات محیط زیستی جنگ به ریاست سازمان حفاظت محیط زیست با بهرهگیری از ظرفیت جزء (۱) بند «ث» ماده (۲۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت، تهیه فهرستی از اثرات محیطزیستی اولویتبندی شده ناشی از جنگ به منظور تسریع در فرایند ارزیابی اثرات مهم و تهیه اسناد قابل ارائه در محاکم بین المللی، تخصیص اعتبار برای پژوهشهای تعیین هزینه خسارات زیست محیطی در قالب قوانین بودجه سنواتی توسط سازمان برنامه و بودجه کشور، ارتقای بانک اطلاعاتی جامع محیط زیست و منابع طبیعی کشور با تأکید بر شاخصهای محیط زیستی کلان و همچنین استفاده حداکثری از ظرفیت مراکز پژوهشی به عنوان راهکارهای غلبه بر چالشهای مذکور مورد تأکید حاضران در نشست قرار گرفت.
مشروح خبر
پژوهانه | @rcmajles_ir
۵۷۰
۸:۳۰
شهید خامنهای معمار استقلال ایران است
بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهشهای مجلس، در پیامی نوشت؛ کشوری که در تاریخ معاصرش، اجنبیها هر وقت میخواستند سلسلهای را بر میانداختند؛ امتیازی را تحمیل میکردند، شاهی را تبعید میکردند، کودتایی راه میانداختند، کاپیتالاسیون اجرا میکردند و .... به جایی رسیده است که در استیفای حقوق خود، رخ به رخ دو قدرت اتمی میایستد، آنها را وادار به عقبنشینی میکند و با هوشمندی و شجاعت، بدعهدیشان را بیپاسخ نمیگذارد.
امروز حتی مخالفانش پی بردهاند که میراث شهید خامنهای برای ایران چه بود. او #معمار_استقلال ایران است.
آری، این هنر مشت گرهکردهی اوست.
پژوهانه | @rcmajles_ir
بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهشهای مجلس، در پیامی نوشت؛ کشوری که در تاریخ معاصرش، اجنبیها هر وقت میخواستند سلسلهای را بر میانداختند؛ امتیازی را تحمیل میکردند، شاهی را تبعید میکردند، کودتایی راه میانداختند، کاپیتالاسیون اجرا میکردند و .... به جایی رسیده است که در استیفای حقوق خود، رخ به رخ دو قدرت اتمی میایستد، آنها را وادار به عقبنشینی میکند و با هوشمندی و شجاعت، بدعهدیشان را بیپاسخ نمیگذارد.
امروز حتی مخالفانش پی بردهاند که میراث شهید خامنهای برای ایران چه بود. او #معمار_استقلال ایران است.
آری، این هنر مشت گرهکردهی اوست.
۳۰۸
۲۰:۰۰