۲
همایش ملی بایستههای پس از جنگ؛ حفاظت و مرمت میراث فرهنگی در قاب تصويرنخستين پيش رويداد كنگره ميراث فرهنگي و بحران با عنوانِ همایش ملی بایستههای پس از جنگ؛ حفاظت و مرمت میراث فرهنگی با هدف بررسی راهکارهای حفاظت، مرمت و مدیریت میراث فرهنگی در شرایط پس از جنگ و بحران، یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ در موزه ملی ایران برگزار شد.این رویداد به همت معاونت میراث فرهنگی و پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و در قالب نخستين پیشرویداد کنگره ملی میراث فرهنگی و بحران برگزار شد که در آن، جمعی از استادان، پژوهشگران، متخصصان و فعالان حوزه میراث فرهنگی در آن حضور داشتند.در این همایش، محورهایی همچون ارتقای ایمنی، پایش و ارزیابی خسارات، فناوریهای نوین، آیندهپژوهی و سیاستپژوهی و خوانش تجارب ملی و بینالمللی در حوزه حفاظت و مرمت میراث فرهنگی پس از جنگ مورد بحث و بررسی قرار گرفت.@richtir
۲
۲
۲
۲
۲
۲
۲
۳
يادداشت داریوش ذوالفقاری عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری: «چارشنبهسوری دُرد ماه صفر»؛ یادگار یک رسم فراموششده در باباقاسم نهاوندداریوش ذوالفقاری عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در يادداشتي به معرفي رسم «چارشنبهسوری دُرد ماه صفر» رسمي فراموش شده در باباقاسم نهاوند پرداخت.در روستای باباقاسم از توابع شهرستان نهاوند، اصطلاحی قدیمی برای آخرین چهارشنبۀ ماه صفر به کار میرفته است که در زبان اهالی، بهویژه قدیمیترهای روستا، چنین شنیده میشود:«چارشنبهسوری دُرد ماه صفر»نکتۀ جالب این است که در گویش باباقاسم، این عبارت با کسرۀ اضافهای که در فارسی معیار انتظار داریم، تلفظ نمیشود؛ یعنی اهالی نمیگویند «چارشنبهسوریِ دُردِ ماه صفر»، بلکه همان صورت بومی «چارشنبهسوری دُرد ماه صفر» را به کار میبرند. حفظ همین صورت در ثبت این اصطلاح اهمیت دارد، زیرا بخشی از ویژگی زبانی و شفاهی آن است.اما «دُرد» در این تعبیر چه معنایی دارد؟دُرد در فارسی به رسوب و تهماندۀ مایعات، بهویژه شراب، گفته میشود؛ همان چیزی که در پایان در ته ظرف باقی میماند. از همین معنای اصلی، «دُرد» در کاربرد مجازی به معنای آخر، انتها و واپسین بخش چیزی نیز به کار رفته است. جالب آنکه در لغتنامۀ دهخدا ترکیب «دُردِ ماه» به معنای «آخر ماه» ثبت شده است. دهخدا برای این کاربرد شواهدی از شعر فارسی نیز آورده است؛ از جمله:«چو دُرد ماه صفر محتسب سبوشکن است»و:«شده هنگام دُرد ماه صفربادهٔ صاف ریز در ساغر»بنابراین، «دُرد ماه صفر» در تعبیر مردم باباقاسم را میتوان به معنای پایان و واپسین بخش ماه صفر دانست. بر این اساس، «چارشنبهسوری دُرد ماه صفر» یعنی چهارشنبهسوریِ آخرین چهارشنبۀ ماه صفر.این تعبیر از نظر فرهنگ عامه نیز جالب توجه است. برگزاری آیینی شبیه چهارشنبهسوری در آخرین چهارشنبۀ ماه صفر، در برخی دیگر از مناطق ایران نیز سابقه داشته است. از جمله در گزارشهای مربوط به فرهنگ عامۀ تویسرکان، از برگزاری چنین آیینی یاد شده است. نزدیکی جغرافیایی و فرهنگی تویسرکان و نهاوند نیز توجه به این اشتراک آیینی را اهمیت بیشتری میبخشد.البته باید تأکید کرد که این رسم امروزه در باباقاسم برگزار نمیشود و متعلق به دورههای گذشته است. آنچه امروز از آن باقی مانده، بیشتر در حافظۀ شفاهی و زبان قدیمیترهای روستا دیده میشود. بسیاری از نسلهای جوانتر ممکن است اساساً با این رسم یا معنای اصطلاح آشنا نباشند.از همین رو، ثبت چنین تعبیرهایی فقط ثبت یک واژه یا نام یک مراسم نیست؛ بلکه ثبت بخشی از میراث ناملموس، فرهنگ عامه و گنجینۀ واژگانی گویش باباقاسم است. گاه یک تعبیر کوتاه که هنوز بر زبان چند تن از سالمندان یک روستا جاری است، میتواند ردپای سنتی چندصدساله و حتی پیوندی میان زبان ادبی و فرهنگ شفاهی مردم را در خود حفظ کرده باشد.در این مورد، واژۀ «دُرد» که در زبان فارسی ادبی معنای «تهنشست و تهمانده» دارد، در ترکیب «دُرد ماه» معنای «پایان ماه» یافته و به نظر میرسد این معنای کهن در اصطلاح محلی باباقاسم نیز حفظ شده است.پس:«چارشنبهسوری دُرد ماه صفر» = چهارشنبهسوریِ واپسین بخش ماه صفر = چهارشنبهسوریِ آخرین چهارشنبۀ ماه صفر.شاید ارزشمندترین بخش این میراث امروز، خودِ آتش و آیین نباشد؛ بلکه واژهای باشد که هنوز در زبان قدیمیترهای باباقاسم زنده است و خاطرهٔ رسمی را در خود نگه داشته است.@richtir
۳