۲
برخی تصور می کنند که مسئله تعارض میان شرع و قانون دستکم به شکل جدی آن، ویژه اسلام و محدود به جمهوری اسلامی است. اما واقعیت این است که این نزاع قدمتی به تاریخ بشریت دارد. در فصل اول کتاب «جدال قدیم و جدید در تعارض شرع و قانون» به تاریخ تعارض شرع و قانون در ادیان ابراهیمی پرداخته ایم. متن اولیه این فصل به پیوست آمده است.
@rpourmohammadi
@rpourmohammadi
۱
اهارون لاییش (Aharon Layish) استاد تاریخ و حقوق اسلامی در دانشگاه عبری اورشلیم بود. تأملات جالبی در مورد نسبت شریعت و حقوق دارد.باور او این است که تبدیل احکام شرعی به قوانین مدون (نظیر کاری که ما با قانون مدنی کردیم) طبیعت آن را از «حقوق فقها» به «قانون مدوّن و موضوعه» تغییر داده است. در نظام سنتی، شریعت حقوقی فراملکی و متکی بر اجتهاد، روششناسی اصول فقه و استقلال فقها از قدرت سیاسی بود. اما با تصویب رسمی احکام در قالب قوانین مدنی و سرزمینی توسط پارلمانها، مرجعیت انحصاری و نهایی تفسیر شریعت از دست فقها خارج و به نهادهای مدرن منتقل شد.
این تحول ساختاری موجب تضعیف روشهای سنتی استنباط (مانند قیاس و اجماع) و جایگزینی آنها با مادهقوانین رسمی گردید. همچنین شریعت از سیستمی فراملی به قوانین ملی و سرزمینی تبدیل شد و حوزههایی مانند احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث) و نهادهایی چون وقف را تحت تأثیر مستقیم قوانین دولتهای مدرن قرار داد.
@rpourmohammadi
این تحول ساختاری موجب تضعیف روشهای سنتی استنباط (مانند قیاس و اجماع) و جایگزینی آنها با مادهقوانین رسمی گردید. همچنین شریعت از سیستمی فراملی به قوانین ملی و سرزمینی تبدیل شد و حوزههایی مانند احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث) و نهادهایی چون وقف را تحت تأثیر مستقیم قوانین دولتهای مدرن قرار داد.
@rpourmohammadi
۲
کتاب «حقوق، دولت و جامعه در ایران مدرن: مشروطهخواهی، استبداد و اصلاحات حقوقی» اثر هادی عنایت، پژوهشی جامع در زمینه تاریخ تحولات حقوقی و نهادی ایران در اوایل قرن بیستم است. این اثر با بهرهگیری از رویکرد «نهادگرایی تاریخی»، به بررسی فرآیند نوسازی قضایی و دولتسازی مدرن در فاصله انقلاب مشروطه تا پایان حکومت رضا شاه میپردازد.
نویسنده با تحلیل گذار ایران از نظام قضایی سنتی و مبتنی بر شریعت به یک سیستم حقوقی مدرن و سکولار، نقش اصلاحات قضایی را در تثبیت قدرت دولت مرکزی تبیین میکند. کتاب نشان میدهد چگونه آرمانهای اولیه انقلاب مشروطه—که بر پایه حاکمیت قانون، حقوق شهروندی و محدود کردن قدرت استبدادی شکل گرفته بود—در دوران رضا شاه و اصلاحات گسترده علیاکبر داور (از جمله تدوین قانون مدنی و مجازات) تغییر مسیر داد.
در این دوره، اگرچه نهادهای قضایی مدرن تأسیس شدند، اما این اصلاحات حقوقی بیشتر در خدمت تحکیم اقتدارگرایی دولتی و تضعیف قدرت روحانیون و محاکم شرع قرار گرفتند تا تحکیم آزادیهای سیاسی. هادی عنایت در این اثر رابطه پیچیده میان قانون، قدرت سیاسی و تحولات اجتماعی را واکاوی کرده و تصویر روشنی از چگونگی شکلگیری شالوده حقوقی ایران معاصر ارائه میدهد.
@rpourmohammadi
نویسنده با تحلیل گذار ایران از نظام قضایی سنتی و مبتنی بر شریعت به یک سیستم حقوقی مدرن و سکولار، نقش اصلاحات قضایی را در تثبیت قدرت دولت مرکزی تبیین میکند. کتاب نشان میدهد چگونه آرمانهای اولیه انقلاب مشروطه—که بر پایه حاکمیت قانون، حقوق شهروندی و محدود کردن قدرت استبدادی شکل گرفته بود—در دوران رضا شاه و اصلاحات گسترده علیاکبر داور (از جمله تدوین قانون مدنی و مجازات) تغییر مسیر داد.
در این دوره، اگرچه نهادهای قضایی مدرن تأسیس شدند، اما این اصلاحات حقوقی بیشتر در خدمت تحکیم اقتدارگرایی دولتی و تضعیف قدرت روحانیون و محاکم شرع قرار گرفتند تا تحکیم آزادیهای سیاسی. هادی عنایت در این اثر رابطه پیچیده میان قانون، قدرت سیاسی و تحولات اجتماعی را واکاوی کرده و تصویر روشنی از چگونگی شکلگیری شالوده حقوقی ایران معاصر ارائه میدهد.
@rpourmohammadi
برداشت اولدوره «حقوق مدنی» دکتر سید امامی از آثار ماندگار و خواندنی در حقوق ایران است. هنر اصلی نگارنده پیوند دادن مفاهیم مدرن حقوقی با مفاهیم فقهی است. من با کتابهای ایشان با دنیای حقوق آشنا شدم و برخی مجلدات آن را شاید بیش از هفت یا هشت مرتبه، با دقت و حوصله فراوان خواندهام. با اختلاف، بهترین شرح حقوق مدنی در ایران است.
شبه مستند کوتاه در مورد زندگی دکتر امامیhttps://youtu.be/77I0RSNGgmI?si=Beeb0dvJHIdFBFhJ
@rpourmohammadi
دوره «حقوق مدنی» دکتر سید امامی از آثار ماندگار و خواندنی در حقوق ایران است. هنر اصلی نگارنده پیوند دادن مفاهیم مدرن حقوقی با مفاهیم فقهی است. من با کتابهای ایشان با دنیای حقوق آشنا شدم و برخی مجلدات آن را شاید بیش از هفت یا هشت مرتبه، با دقت و حوصله فراوان خواندهام. با اختلاف، بهترین شرح حقوق مدنی در ایران است.شبه مستند کوتاه در مورد زندگی دکتر امامی
https://youtu.be/77I0RSNGgmI?si=Beeb0dvJHIdFBFhJ@rpourmohammadi
۱