بله | کانال صبادیتا

۳۱ فروردین

بررسی سازوکار شنود در پیام‌رسان‌های داخلی؛ از قانون تا واقعیت‌های فنی

با افزایش قطعی‌ها و محدودیت‌های اینترنت بین‌الملل در کشور، الگوی استفاده کاربران به‌طور محسوسی تغییر کرده و سهم پیام‌رسان‌های داخلی (مانند بله، ایتا، سروش، روبیکا و غیره) در ارتباطات روزمره افزایش یافته است. در چنین شرایطی، طبیعی است که دغدغه‌هایی درباره «امنیت» و «امکان شنود» این پلتفرم‌ها بیشتر مطرح شود. بسیاری از کاربران می‌خواهند بدانند از نظر فنی چه میزان دسترسی به اطلاعات آ‌نها وجود دارد و این دسترسی چگونه اعمال می‌شود.

برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید یک واقعیت مهم را در نظر گرفت: شنود یا دسترسی به ارتباطات، صرفا مختص یک کشور یا یک نوع پیام‌رسان نیست. در تمام دنیا، زیرساخت‌های ارتباطی بر اساس مفهومی به نام «شنود قانونی» یا (Lawful Interception) طراحی می‌شود.

به این معنا که در صورت وجود حکم قضایی، نهادهای مسئول می‌توانند به بخشی از ارتباطات دسترسی داشته باشند. این موضوع در چارچوب استانداردهایی که توسط نهادهایی مانند ETSI تعریف شده، در بسیاری از شبکه‌های ارتباطی جهان پیاده‌سازی شده است.

در ایران، چارچوب شنود قانونی عمدتا بر اساس قانون جرایم رایانه‌ای (مصوب ۱۳۸۸) و با دستور صریح مقام قضایی تعریف می‌شود و اجرای آن توسط مراجع قضایی و امنیتی انجام می‌گیرد.