درمان اختلال یادگیری فقط تمرین بیشتر نیست. مداخلات آموزشی تخصصی متناسب با نوع اختلال؛ مثل آموزش آگاهی واج‌شناختی، خواندن، املا یا مهارت‌های ریاضی. تقویت توجه و حافظه کاری با تمرین‌های شناختی هدفمند. روان‌درمانی در صورت وجود اضطراب، افت اعتمادبه‌نفس یا مشکلات هیجانی. نوروتراپی و نوروفیدبک می‌توانند به‌عنوان درمان مکمل، با هدف بهبود تنظیم توجه و عملکرد شبکه‌های مرتبط با یادگیری استفاده شوند؛ بهتر است انتخاب پروتکل بر اساس ارزیابی بالینی و در صورت استفاده، qEEG انجام شود. هدف، شناسایی دقیق ضعف شناختی و مداخله متناسب با همان ضعف است؛ نه صرفاً افزایش ساعت مطالعه.۸🧩 اوتیسم چیست؟
اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال رشدی ـ عصبی است که از سال‌های ابتدایی زندگی آغاز می‌شود و می‌تواند بر نحوه ارتباط، تعامل با دیگران، پردازش اطلاعات و واکنش به محیط اثر بگذارد.
کودکان دارای اوتیسم ممکن است: در برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی متفاوت باشند تماس چشمی یا استفاده از زبان را به شکل متفاوتی تجربه کنند به صدا، نور، لمس یا بعضی محرک‌ها حساسیت بیشتری داشته باشند به روتین‌ها وابستگی بیشتری نشان دهند و تغییرات برایشان دشوار باشد علایق محدود یا رفتارهای تکراری داشته باشند.
اوتیسم یک طیف است؛ یعنی ویژگی‌ها و شدت علائم در هر فرد متفاوت است.
تشخیص زودهنگام و مداخلات تخصصی می‌تواند به کودک کمک کند تا مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و استقلال خود را بهتر رشد دهد.
اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال رشدی ـ عصبی است که از سال‌های ابتدایی زندگی آغاز می‌شود و می‌تواند بر نحوه ارتباط، تعامل با دیگران، پردازش اطلاعات و واکنش به محیط اثر بگذارد.
کودکان دارای اوتیسم ممکن است:
در برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی متفاوت باشند تماس چشمی یا استفاده از زبان را به شکل متفاوتی تجربه کنند به صدا، نور، لمس یا بعضی محرک‌ها حساسیت بیشتری داشته باشند به روتین‌ها وابستگی بیشتری نشان دهند و تغییرات برایشان دشوار باشد علایق محدود یا رفتارهای تکراری داشته باشند. اوتیسم یک طیف است؛ یعنی ویژگی‌ها و شدت علائم در هر فرد متفاوت است.تشخیص زودهنگام و مداخلات تخصصی می‌تواند به کودک کمک کند تا مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و استقلال خود را بهتر رشد دهد.
۵ مغز افراد اوتیسم چه تفاوتی دارد؟اوتیسم فقط به یک ناحیه از مغز مربوط نمی‌شود؛ بلکه نحوه ارتباط و هماهنگی بین شبکه‌های مختلف مغزی می‌تواند متفاوت باشد.
شبکه‌های مرتبط با ارتباط و تعامل اجتماعی شبکه‌های مربوط به توجه و پردازش محرک‌های حسی مدارهای کنترل رفتار و انعطاف‌پذیری شناختی شبکه‌های مرتبط با پردازش هیجانات و شناخت دیگران مدارهای حرکتی و هماهنگی مغز و بدنبه همین دلیل است که ویژگی‌های اوتیسم در هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.
شناخت این تفاوت‌ها می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر و انتخاب مداخلات متناسب با نیاز هر فرد کمک کند.۶🧩 اوتیسم قابل درمان است؟
اوتیسم یک اختلال رشدی ـ عصبی است و هدف مداخلات، «از بین بردن اوتیسم» نیست؛ بلکه کمک به فرد برای ارتقای ارتباط، یادگیری، استقلال و کیفیت زندگی است.
مداخلات می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
گفتاردرمانی و تقویت مهارت‌های ارتباطی مداخلات رفتاری و رشدی آموزش مهارت‌های اجتماعی کاردرمانی و کمک به مشکلات حسی و مهارت‌های روزمره برنامه‌های آموزشی متناسب با نیاز کودک آموزش والدین و حمایت خانوادگی درمان لورتا نوروفیدبک
در صورت وجود مشکلات همراه مثل اضطراب، بیش‌فعالی یا اختلال خواب، این مشکلات نیز باید به‌صورت تخصصی ارزیابی و درمان شوند.
هر فرد دارای اوتیسم نیازهای متفاوتی دارد؛ بنابراین مداخله مؤثر، باید فردمحور و متناسب با نیازهای او باشد.
اوتیسم یک اختلال رشدی ـ عصبی است و هدف مداخلات، «از بین بردن اوتیسم» نیست؛ بلکه کمک به فرد برای ارتقای ارتباط، یادگیری، استقلال و کیفیت زندگی است.
مداخلات می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
گفتاردرمانی و تقویت مهارت‌های ارتباطی مداخلات رفتاری و رشدی آموزش مهارت‌های اجتماعی کاردرمانی و کمک به مشکلات حسی و مهارت‌های روزمره برنامه‌های آموزشی متناسب با نیاز کودک آموزش والدین و حمایت خانوادگی درمان لورتا نوروفیدبک در صورت وجود مشکلات همراه مثل اضطراب، بیش‌فعالی یا اختلال خواب، این مشکلات نیز باید به‌صورت تخصصی ارزیابی و درمان شوند.
هر فرد دارای اوتیسم نیازهای متفاوتی دارد؛ بنابراین مداخله مؤثر، باید فردمحور و متناسب با نیازهای او باشد.۵ چند تمرین کاردرمانی در منزل برای کودک اوتیسم🧩 ۱. بازی با خمیر به کودک اجازه بدهید خمیر را فشار دهد، بکشد، گلوله کند و با انگشت‌هایش سوراخ ایجاد کند.
تقویت: قدرت دست، مهارت‌های ظریف و هماهنگی چشم و دست.🧺 ۲. انتقال وسایل با انبر چند توپ پنبه‌ای یا تکه‌های اسفنج را با انبر از یک ظرف به ظرف دیگر منتقل کند.
تقویت: حرکات ظریف انگشتان و آمادگی برای نوشتن.🧱 ۳. ساختن برج با لگو، مکعب یا حتی لیوان‌های پلاستیکی یک برج بسازید و از کودک بخواهید آن را تقلید کند.
تقویت: توجه، برنامه‌ریزی حرکتی و هماهنگی چشم و دست. ۴. بازی «مثل من انجام بده» شما دست بزنید، دست‌ها را بالا ببرید، روی پنجه راه بروید یا یک حرکت ساده انجام دهید و از کودک بخواهید تقلید کند. تقویت: تقلید حرکتی، توجه مشترک و مهارت‌های حرکتی.🧸 ۵. مسیر حرکتی در خانه با بالش، کوسن و چند مانع ساده یک مسیر درست کنید؛ کودک از روی آن‌ها عبور کند، دورشان بچرخد یا از زیر یک صندلی رد شود.
تقویت: تعادل، هماهنگی و برنامه‌ریزی حرکتی. ۶. نقاشی و فعالیت‌های انگشتی رنگ‌آمیزی، خط‌کشی، نقطه‌گذاری یا بازی با گیره‌های لباس را به شکل بازی انجام دهید. تقویت: کنترل دست و انگشت و مهارت‌های پیش‌نوشتاری. یک نکته مهم برای مادرها:قرار نیست کودک را مجبور کنیم تمرین را انجام دهد.تمرین باید کوتاه، بازی‌محور و متناسب با تحمل حسی کودک باشد. اگر کودک بی‌قرار، مضطرب یا بیش‌ازحد تحریک شد، فعالیت را متوقف کنید. هر بازی کوچک، می‌تواند یک قدم بزرگ به سمت استقلال کودک باشد.اگر کودک مشکلات حسی، حرکتی یا عملکردی قابل‌توجه دارد، برنامه اختصاصی بهتر است توسط کاردرمانگر کودک ارزیابی و تنظیم شود.
۵ چند تمرین رفتاردرمانی برای کودک اوتیسم در خانهمادر عزیز، قرار نیست خانه را به کلاس درمان تبدیل کنید!با روزانه چند دقیقه بازی هدفمند می‌توانید مهارت‌های رفتاری و ارتباطی کودک را تقویت کنید.
۱. تمرین درخواست کردناسباب‌بازی یا خوراکی مورد علاقه کودک را جلوی او قرار دهید و فرصت بدهید درخواست کند؛ با کلام، اشاره یا تصویر.هر تلاش برای ارتباط را سریع تقویت کنید. ۲. تقویت رفتارهای مثبتهر رفتار مطلوب را همان لحظه ببینید و تشویق کنید:«آفرین که صبر کردی!»«خیلی خوب درخواست کردی!» 🧸 ۳. تمرین نوبت گرفتنبا توپ یا اسباب‌بازی بازی کنید:«نوبت مامان
→ نوبت تو »ابتدا انتظار را خیلی کوتاه کنید و به‌تدریج افزایش دهید. ۴. آموزش رفتار جایگزیناگر کودک برای چیزی جیغ می‌زند، فقط نگویید «جیغ نزن».یک رفتار جایگزین آموزش دهید؛ مثلاً اشاره کردن، گفتن «کمک» یا استفاده از کارت تصویری. ۵. قانون «اول... بعد...»برای فعالیت‌های دشوار بگویید:«اول جمع کردن اسباب‌بازی 🧸، بعد بازی مورد علاقه »بعد از انجام کار، حتماً وعده‌ی «بعد» را اجرا کنید. ۶. انتخاب بین دو گزینهبه جای دستورهای زیاد، دو انتخاب بدهید:«آبمیوه یا شیر؟ »«ماشین یا لگو؟ 🧩»این کار فرصت انتخاب و ارتباط را بیشتر می‌کند. یادتان باشد:در رفتاردرمانی، هدف فقط کم کردن رفتارهای نامطلوب نیست؛ مهم‌تر از آن، آموزش یک مهارت ارتباطی و رفتاری جایگزین است. تمرین کوتاه + تکرار مداوم + تشویق فوری = یادگیری بهتراگر رفتارهایی مثل خودآسیب‌رسانی، پرخاشگری شدید یا قشقرق‌های طولانی وجود دارد، بهتر است برنامه بر اساس ارزیابی تخصصی رفتار کودک تنظیم شود.
۵ مادر عزیزِ یک کودک اوتیسم… این چند خط برای توست. می‌دانم گاهی خسته‌ای… از نگاه‌های دیگران، از نگرانی برای آینده، از روزهایی که تمام تلاشت را می‌کنی اما پیشرفت فرزندت آن‌قدر که انتظار داری، دیده نمی‌شود…
اما می‌خواهم چیزی را به تو یادآوری کنم:
فرزند تو برای شکوفا شدن، به مادری بی‌نقص نیاز ندارد؛ به مادری آگاه، صبور و حمایتگر نیاز دارد.
مغز کودک تو هنوز در حال رشد و یادگیری است. هرچند مسیر رشد او ممکن است با کودکان دیگر متفاوت باشد، اما آموزش متناسب با نیازهایش، مداخلات علمی و تمرین‌های هدفمند می‌توانند به رشد مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و استقلال او کمک کنند. شاید پیشرفت فرزندت در یک کلمه، یک نگاه مشترک، یک درخواست ساده یا انجام مستقل کاری کوچک خلاصه شود؛ اما همین قدم‌های کوچک هم ارزشمندند. فرزندت را با دیگران مقایسه نکن؛ پیشرفت امروز او را با توانایی‌های دیروزش بسنج. بازی کن، با او ارتباط بگیر، فرصت انتخاب بده، تلاش‌هایش را تشویق کن و به او اجازه بده با سرعت و شیوه یادگیری خودش رشد کند.و مهم‌تر از همه…
تو هم حق داری خسته شوی، کمک بخواهی و برای خودت وقت بگذاری.
مادری که از خودش مراقبت می‌کند، برای ادامه این مسیر توان بیشتری خواهد داشت. تو مجبور نیستی همه بار این مسیر را به‌تنهایی به دوش بکشی.
اوتیسم تمام هویت فرزند تو نیست؛ او کودکی با علایق، احساسات، توانایی‌ها و نیازهای منحصربه‌فرد خودش است.قرار نیست فرزندت شبیه دیگران شود؛ هدف این است که بتواند توانایی‌هایش را پرورش دهد، ارتباط مؤثرتری برقرار کند و با حمایت مناسب، زندگی باکیفیت‌تری داشته باشد.
مادر عزیز، تو تنها نیستی. مسیر شاید آسان نباشد، اما با آگاهی، حمایت و مداخله مناسب، می‌توان برای فردای فرزندت قدم‌های ارزشمندی برداشت.
با عشق، آگاهی و امید، برای شکوفایی توانایی‌های فرزندت…
@saharmostaed@saharmostaed_psy
۶۵ چرا بعضی از کودکان و نوجوانان پرخاشگر می‌شوند؟آیا کودکتان زود عصبانی می‌شود؟ داد می‌زند، وسایلش را پرت می‌کند، دیگران را می‌زند یا با کوچک‌ترین مخالفتی از کوره در می‌رود؟
از نگاه روان‌شناسی بالینی، پرخاشگری می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد: ۱. ناتوانی در تنظیم هیجان بعضی کودکان هنوز یاد نگرفته‌اند خشم، ناکامی و ناراحتی خود را چگونه مدیریت کنند؛ بنابراین احساساتشان را با فریاد، گریه یا رفتارهای تهاجمی نشان می‌دهند. ۲. الگوگیری از والدین و محیط کودکی که مرتب شاهد داد زدن، تهدید، تحقیر یا خشونت است، ممکن است یاد بگیرد که پرخاشگری راهی برای حل تعارض یا رسیدن به خواسته‌هاست. ۳. احساس نادیده گرفته شدن گاهی کودک از طریق رفتارهای منفی تلاش می‌کند توجه والدین را جلب کند؛ به‌خصوص زمانی که نیازهای عاطفی او کمتر دیده می‌شوند. ۴. فشارهای روانی و تجربه‌های آسیب‌زا اضطراب، تعارض‌های خانوادگی، زورگویی همسالان، طلاق پرتنش والدین یا تجربه خشونت می‌توانند به شکل تحریک‌پذیری و پرخاشگری ظاهر شوند. ۵. ناکامی و احساس ناتوانی کودکی که نمی‌تواند منظورش را بیان کند، در درس‌ها مکرراً شکست می‌خورد یا در برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارد، ممکن است خشم خود را به شکل رفتار پرخاشگرانه بروز دهد. ۶. مشکلات خواب و خستگی کمبود خواب، بی‌نظمی در برنامه روزانه و خستگی می‌توانند تحمل کودک در برابر ناکامی را کاهش دهند و احتمال واکنش‌های تکانشی را افزایش دهند. ۷. دشواری‌های عصب‌رشدی در برخی کودکان، مشکلاتی مانند اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD)، اوتیسم یا اختلالات یادگیری ممکن است با دشواری در کنترل تکانه‌ها، تحمل ناکامی یا تنظیم هیجان همراه باشند. البته پرخاشگری به‌تنهایی نشانه هیچ‌یک از این اختلالات نیست. ۸. شیوه‌های فرزندپروری نامناسب تنبیه بدنی، تحقیر، تهدیدهای مکرر، قوانین متناقض یا سخت‌گیری افراطی می‌توانند به تشدید مشکلات رفتاری کمک کنند. ۹. تغییرات دوران نوجوانی نوجوانی با تغییرات زیستی، نیاز به استقلال، حساسیت به قضاوت همسالان و فشارهای اجتماعی همراه است. دشواری در مدیریت این تغییرات ممکن است در برخی نوجوانان به شکل خشم و پرخاشگری بروز کند. ۱۰. مشکلات روان‌شناختی زمینه‌ای گاهی پرخاشگری با مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، تجربه تروما یا مشکلات پایدار رفتاری همراه است و برای شناخت علت اصلی به ارزیابی تخصصی نیاز دارد. والدین عزیز، یک نکته مهم:به‌جای اینکه فقط بپرسیم: «چطور پرخاشگری فرزندم را متوقف کنم؟»
بپرسیم: «چه چیزی باعث شده فرزندم نتواند احساساتش را به شکل سالم بیان کند؟»
رفتار کودک را جدی بگیرید، اما او را با برچسب‌هایی مثل «بچه بد»، «عصبی» یا «غیرقابل‌کنترل» تعریف نکنید.گاهی پشت یک رفتار خشمگین، کودکی قرار دارد که هنوز راه دیگری برای بیان احساساتش پیدا نکرده است.
سحر مستعد | روانشناس بالینی و نوروتراپاگر پرخاشگری شدید، مداوم، آسیب‌زا یا مختل‌کننده روابط و عملکرد تحصیلی فرزندتان است، ارزیابی تخصصی می‌تواند به شناسایی عوامل زمینه‌ای و انتخاب مداخله مناسب کمک کند.
۱۳ پرخاشگری در بزرگسالان از نگاه علوم اعصاب؛ وقتی مغز نمی‌تواند خشم را به‌خوبی تنظیم کند!چرا بعضی افراد با کوچک‌ترین انتقاد عصبانی می‌شوند، سریع صدایشان را بالا می‌برند یا بعد از خشمگین شدن، از رفتار خود پشیمان می‌شوند؟
از دیدگاه نوروساینس، پرخاشگری می‌تواند حاصل تعامل چند عامل در مغز و محیط باشد:
۱. آمیگدال؛ سیستم تشخیص تهدیدآمیگدال در پردازش تهدید و اهمیت هیجانی محرک‌ها نقش دارد. در برخی افراد، محرک‌هایی مانند انتقاد یا مخالفت ممکن است تهدیدآمیزتر از واقعیت ادراک شوند و واکنش هیجانی شدیدی ایجاد کنند.
۲. قشر پیش‌پیشانی؛ ترمز رفتاری مغزقشر پیش‌پیشانی، به‌ویژه بخش‌های مرتبط با کنترل تکانه و تصمیم‌گیری، به مهار واکنش‌های فوری کمک می‌کند. اگر این تنظیم به‌اندازه کافی مؤثر نباشد، فرد ممکن است قبل از فکر کردن، واکنش نشان دهد.
۳. استرس مزمن؛ آستانه پایین‌تر برای خشماسترس مداوم، کم‌خوابی و خستگی می‌توانند تنظیم هیجان و کنترل تکانه را دشوارتر کنند. در نتیجه، موقعیتی که قبلاً قابل‌تحمل بوده، ممکن است به محرک یک واکنش شدید تبدیل شود.
۴. تجربه‌های تلخ گذشته و یادگیری مغزتجربه تحقیر، خشونت یا ناامنی در گذشته ممکن است باعث شود فرد در موقعیت‌های مشابه سریع‌تر حالت دفاعی بگیرد. مغز می‌تواند الگوهای واکنش آموخته‌شده را تکرار کند؛ اما این الگوها قابل تغییرند.
۵. انتقال‌دهنده‌های عصبیسامانههای سروتونین، دوپامین و سایر پیام‌رسان‌های عصبی در تنظیم تکانه، انگیزش و رفتار نقش دارند. بااین‌حال، پرخاشگری را نمی‌توان صرفاً به کمبود یک ماده شیمیایی در مغز نسبت داد.
پس مغز فرد پرخاشگر چه تفاوتی دارد؟در برخی الگوهای پرخاشگری، تعادل عملکردی میان شبکه‌های پردازش هیجان و شبکه‌های کنترل شناختی متفاوت است. این به معنای وجود یک نقص ثابت یا یک الگوی مغزی یکسان در تمام افراد پرخاشگر نیست.
خبر امیدوارکننده: تنظیم هیجان، مدیریت خشم و کنترل تکانه مهارت‌هایی هستند که می‌توان آن‌ها را با مداخلات نوروتراپی و روان‌شناختی مناسب تقویت کرد.یادتان باشد: خشم یک هیجان است؛ اما پرخاشگری یک رفتار است. می‌توان خشمگین شد، بدون اینکه به خود یا دیگران آسیب زد.
۱۰ چرا بعضی افراد زود عصبانی می‌شوند؟گاهی مشکل فقط رفتار دیگران نیست؛ بلکه شیوه‌ای است که ذهن ما رفتار آن‌ها را تفسیر می‌کند!
افرادی که زود پرخاشگر می‌شوند، ممکن است بیشتر در دام چند خطای شناختی گرفتار شوند:
ذهن‌خوانی: «عمداً این حرف رو زد که منو تحقیر کنه!» شخصی‌سازی: «همه رفتارهاشون علیه منه!» تفکر صفر و صدی: «یا باید حرف من اجرا بشه یا هیچ!» فاجعه‌سازی: «اگه الان جوابش رو ندم، همه فکر می‌کنن ضعیفم!» بزرگ‌نمایی و تعمیم افراطی: «همیشه با من همین‌طوری رفتار می‌کنن!»این افکار می‌توانند احساس تهدید و خشم را تشدید کنند و احتمال واکنش تکانشی را بالا ببرند.
یک تمرین عملی برای کنترل خشم:دفعه بعد که عصبانی شدید، قبل از واکنش سه سؤال از خودتان بپرسید:
دقیقاً چه اتفاقی افتاد؟ (واقعیت چیست؟) چه برداشتی از رفتار طرف مقابل کردم؟ (آیا این برداشت قطعی است؟) چه تفسیر منطقی‌تری می‌توانم داشته باشم؟ یادتان باشد: قرار نیست هر فکری که به ذهنتان می‌رسد، حقیقت داشته باشد و قرار نیست به هر احساسی فوراً واکنش نشان دهید.کنترل خشم از لحظه‌ای شروع می‌شود که بین فکر و واکنش، مکث ایجاد می‌کنید.
سحر مستعد | روانشناس بالینی و نوروتراپیست
۴