احساس گناه در کودکان در شرایط بحران
در شرایطی مثل جنگ یا ناامنی، برخی کودکان ممکن است دچار «تفکر خودمحور» شوند؛یعنی اتفاقات بیرونی را به خودشان نسبت دهند.
برای مثال ممکن است فکر کنند:«نکنه من باعث این اتفاق شدم؟»یا«چرا من حالم خوبه ولی بقیه ناراحتند؟»
این نوع تفکر، در سنین پایین طبیعی است،
چون کودک هنوز درک کاملی از علت و معلول ندارد.
نقش والد: • بهصورت مستقیم و شفاف توضیح دهید که این اتفاقها هیچ ارتباطی به کودک ندارد. • از جملات قطعی استفاده کنید:«این موضوع اصلاً تقصیر تو نیست.» • اجازه دهید کودک سوال بپرسد و پاسخ متناسب با سنش دریافت کند.
نادیده گرفتن این افکار،
میتواند باعث افزایش اضطراب یا
احساس گناه در کودک شود.
ساجده پروازی|روانشناس کودک ونوجوان@sajedehparvazi
در شرایطی مثل جنگ یا ناامنی، برخی کودکان ممکن است دچار «تفکر خودمحور» شوند؛یعنی اتفاقات بیرونی را به خودشان نسبت دهند.
برای مثال ممکن است فکر کنند:«نکنه من باعث این اتفاق شدم؟»یا«چرا من حالم خوبه ولی بقیه ناراحتند؟»
این نوع تفکر، در سنین پایین طبیعی است،
چون کودک هنوز درک کاملی از علت و معلول ندارد.
نقش والد: • بهصورت مستقیم و شفاف توضیح دهید که این اتفاقها هیچ ارتباطی به کودک ندارد. • از جملات قطعی استفاده کنید:«این موضوع اصلاً تقصیر تو نیست.» • اجازه دهید کودک سوال بپرسد و پاسخ متناسب با سنش دریافت کند.
نادیده گرفتن این افکار،
میتواند باعث افزایش اضطراب یا
احساس گناه در کودک شود.
ساجده پروازی|روانشناس کودک ونوجوان@sajedehparvazi
۸اگر این روزها کودکتون
سختتر میخوابه،
نیمهشب بیدار میشه
یا کابوس میبینه…این میتونه واکنش طبیعی به استرس باشه.
ذهن کودک،اتفاقات و نگرانیهای روز روشبها پردازش میکنه.
برای کمک بهش:شبها فضا رو آرامتر کنیداز اخبار و صحبتهای استرسزا قبل خواب دوری کنیدو یک روتین ساده و تکرارشونده داشته باشید
مثل:یک قصه کوتاهیک بغلیک جمله همیشگی:«من کنارتم، همهچیز امنه»
همین تکرارهای کوچک،
کمکم به ذهن کودک یاد میده
که میتونه آرام بگیره.ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان
@sajedehparvazi
سختتر میخوابه،
نیمهشب بیدار میشه
یا کابوس میبینه…این میتونه واکنش طبیعی به استرس باشه.
ذهن کودک،اتفاقات و نگرانیهای روز روشبها پردازش میکنه.
برای کمک بهش:شبها فضا رو آرامتر کنیداز اخبار و صحبتهای استرسزا قبل خواب دوری کنیدو یک روتین ساده و تکرارشونده داشته باشید
مثل:یک قصه کوتاهیک بغلیک جمله همیشگی:«من کنارتم، همهچیز امنه»
همین تکرارهای کوچک،
کمکم به ذهن کودک یاد میده
که میتونه آرام بگیره.
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
۹چرا بعضی بچهها مدام میگویند «حوصلهام سر رفته»؟
حوصلهسررفتن همیشه نشانهی کمبود سرگرمی نیست.
گاهی کودکی که مدام میگوید «حوصلهام سر رفته»،در واقع درگیر ناتوانی در تنظیم هیجان یا بازی مستقل است.
یعنی هنوز یاد نگرفته چگونه بدون محرک بیرونی،خودش را سرگرم کند یا با زمانهای خالی کنار بیاید.
وقتی کودک همیشه منتظر باشد کسی برایش برنامه بریزد،کمکم تحملش در برابر سکون و تنهایی کمتر میشود.
به همین دلیل،بخشی از رشد سالم کودک این است که گاهی کمی بیحوصله شود،فکر کند، خلاقیت به خرج دهد و خودش راهی برای بازی پیدا کند.
پس همیشه لازم نیست سریع برای بیحوصلگی کودک راهحل بدهیم؛
گاهی همین لحظهها، شروع رشد خلاقیتاند.
ساجده پروازی |روانشناس کودک و نوجوان @sajedehparvazi
حوصلهسررفتن همیشه نشانهی کمبود سرگرمی نیست.
گاهی کودکی که مدام میگوید «حوصلهام سر رفته»،در واقع درگیر ناتوانی در تنظیم هیجان یا بازی مستقل است.
یعنی هنوز یاد نگرفته چگونه بدون محرک بیرونی،خودش را سرگرم کند یا با زمانهای خالی کنار بیاید.
وقتی کودک همیشه منتظر باشد کسی برایش برنامه بریزد،کمکم تحملش در برابر سکون و تنهایی کمتر میشود.
به همین دلیل،بخشی از رشد سالم کودک این است که گاهی کمی بیحوصله شود،فکر کند، خلاقیت به خرج دهد و خودش راهی برای بازی پیدا کند.
پس همیشه لازم نیست سریع برای بیحوصلگی کودک راهحل بدهیم؛
گاهی همین لحظهها، شروع رشد خلاقیتاند.
ساجده پروازی |روانشناس کودک و نوجوان @sajedehparvazi
۹پرخاشگری همیشه نشانه لجبازی نیست
وقتی کودک رفتار پرخاشگرانه نشان میدهد،همیشه به این معنا نیست که بیادب یا لجباز است.
در بسیاری از مواقع،پرخاشگری راهی است که کودک از طریق آنناتوانی در بیان احساساتش را نشان میدهد.
کودکی که نمیتواند بگوید:«من ناراحتم»«میترسم»یا «کنترل ندارم»
ممکن است این احساسات را در قالب فریاد، دعوا یا پرخاش نشان دهد.
به همین دلیل،
قبل از اصلاح رفتار،
لازم است علت هیجانی پشت آن را بررسی کنیم.
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
وقتی کودک رفتار پرخاشگرانه نشان میدهد،همیشه به این معنا نیست که بیادب یا لجباز است.
در بسیاری از مواقع،پرخاشگری راهی است که کودک از طریق آنناتوانی در بیان احساساتش را نشان میدهد.
کودکی که نمیتواند بگوید:«من ناراحتم»«میترسم»یا «کنترل ندارم»
ممکن است این احساسات را در قالب فریاد، دعوا یا پرخاش نشان دهد.
به همین دلیل،
قبل از اصلاح رفتار،
لازم است علت هیجانی پشت آن را بررسی کنیم.
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
۹
کمالگرایی در کودکان
بعضی کودکان وقتی کاری را «کامل» انجام نمیدهند،بهشدت ناراحت یا مضطرب میشوند.
ممکن است: • از ترس اشتباه، کاری را شروع نکنند • با کوچکترین خطا، کار را رها کنند • یا مدام از خودشان ناراضی باشند
این میتواند نشانههایی از کمالگرایی کودکانه باشد.
در این حالت، کودک بیشتر از نتیجه،درگیر «بینقص بودن» است.
نقش والد: • تأکید روی تلاش، نه نتیجه • عادیسازی اشتباه کردن • پرهیز از توقعات خیلی بالا
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان @sajedehparvazi
بعضی کودکان وقتی کاری را «کامل» انجام نمیدهند،بهشدت ناراحت یا مضطرب میشوند.
ممکن است: • از ترس اشتباه، کاری را شروع نکنند • با کوچکترین خطا، کار را رها کنند • یا مدام از خودشان ناراضی باشند
این میتواند نشانههایی از کمالگرایی کودکانه باشد.
در این حالت، کودک بیشتر از نتیجه،درگیر «بینقص بودن» است.
نقش والد: • تأکید روی تلاش، نه نتیجه • عادیسازی اشتباه کردن • پرهیز از توقعات خیلی بالا
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان @sajedehparvazi
۹حساسیت بیش از حد به صدا
اگر کودکتان این روزها با صداهای بلند(مثل در، تلویزیون، یا هر صدای ناگهانی)بیشتر از قبل میترسد یا واکنش شدید نشان میدهد،
این میتواند نشانهی افزایش حساسیت سیستم عصبی در اثر استرس باشد.
در شرایط ناامن،مغز کودک در حالت «هشیاری بالا» قرار میگیردو صداها را تهدیدآمیزتر تفسیر میکند.
کمککنندهها:•کاهش محرکهای صوتی تا حد ممکن•پیشبینی کردن صداها («الان ممکنه صدا بیاد»)•حفظ آرامش خود والد
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
اگر کودکتان این روزها با صداهای بلند(مثل در، تلویزیون، یا هر صدای ناگهانی)بیشتر از قبل میترسد یا واکنش شدید نشان میدهد،
این میتواند نشانهی افزایش حساسیت سیستم عصبی در اثر استرس باشد.
در شرایط ناامن،مغز کودک در حالت «هشیاری بالا» قرار میگیردو صداها را تهدیدآمیزتر تفسیر میکند.
کمککنندهها:•کاهش محرکهای صوتی تا حد ممکن•پیشبینی کردن صداها («الان ممکنه صدا بیاد»)•حفظ آرامش خود والد
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
۹سوال تکراری کودکان
اگر کودکتان یک سوال را بارها و بارها میپرسد،این لزوماً به این معنا نیست که جواب را نفهمیده است.
در بسیاری از موارد،این یک تلاش برای کاهش اضطراب است.
کودک با تکرار سوال،دنبال «اطمینان دوباره» میگردد.
نکته مهم:به جای عصبانی شدن،پاسخ را با ثبات و آرامش تکرار کنید.
این تکرار،
به کودک کمک میکند احساس امنیت بیشتری پیدا کند.
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
اگر کودکتان یک سوال را بارها و بارها میپرسد،این لزوماً به این معنا نیست که جواب را نفهمیده است.
در بسیاری از موارد،این یک تلاش برای کاهش اضطراب است.
کودک با تکرار سوال،دنبال «اطمینان دوباره» میگردد.
نکته مهم:به جای عصبانی شدن،پاسخ را با ثبات و آرامش تکرار کنید.
این تکرار،
به کودک کمک میکند احساس امنیت بیشتری پیدا کند.
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان@sajedehparvazi
channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
۶کاهش تمرکز در کودکان در شرایط استرس
اگر این روزها کودکتان زود حواسش پرت میشود،روی بازی یا فعالیتی تمرکز نداردیا کاری را نیمهکاره رها میکند،
این میتواند بهدلیل استرس و درگیری ذهنی باشد.
وقتی ذهن کودک درگیر نگرانی است،بخشی از توجه او صرف «پایش محیط» میشود،نه انجام کار.
کمککنندهها:
کوتاه کردن زمان فعالیتها
حذف محرکهای اضافی
دادن استراحتهای کوتاه بین کارها
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان
@sajedehparvazi
channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
اگر این روزها کودکتان زود حواسش پرت میشود،روی بازی یا فعالیتی تمرکز نداردیا کاری را نیمهکاره رها میکند،
این میتواند بهدلیل استرس و درگیری ذهنی باشد.
وقتی ذهن کودک درگیر نگرانی است،بخشی از توجه او صرف «پایش محیط» میشود،نه انجام کار.
کمککنندهها:
کوتاه کردن زمان فعالیتها
حذف محرکهای اضافی
دادن استراحتهای کوتاه بین کارها
ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان
@sajedehparvazi
channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
۴چرا بعضی بچهها مدام میگویند «نگام کن!»
اگر کودکتان مدام میگوید:«مامان/بابا نگام کن!»«ببین چی کار کردم!»
این فقط برای جلب توجه نیست.
کودک از این طریق دنبال «تأیید» و «دیده شدن» است.یعنی میخواهد مطمئن شود:«من برای تو مهمم.»
اگر این نیاز بهصورت کافی پاسخ داده نشود،ممکن است بعدها به شکلهای شدیدترِ جلب توجه بروز کند.
نکته:
گاهی چند دقیقه توجه کامل و واقعی،
بیشتر از ساعتها حضور نصفهنیمه اثر دارد.ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان @sajedehparvazi channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
اگر کودکتان مدام میگوید:«مامان/بابا نگام کن!»«ببین چی کار کردم!»
این فقط برای جلب توجه نیست.
کودک از این طریق دنبال «تأیید» و «دیده شدن» است.یعنی میخواهد مطمئن شود:«من برای تو مهمم.»
اگر این نیاز بهصورت کافی پاسخ داده نشود،ممکن است بعدها به شکلهای شدیدترِ جلب توجه بروز کند.
نکته:
گاهی چند دقیقه توجه کامل و واقعی،
بیشتر از ساعتها حضور نصفهنیمه اثر دارد.ساجده پروازی|روانشناس کودک و نوجوان @sajedehparvazi channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
۷چرا کودک بعضی وقتها بیدلیل مخالفت میکند؟
وقتی کودک برای هر چیزی «نه» میگوید،همیشه لجبازی نیست.
در بسیاری از موارد،
این بخشی از رشد «استقلال» است.
کودک دارد تمرین میکند که:نظر داشته باشد، انتخاب کند و کنترل را تجربه کند.
بهتر است:به جای دستور مستقیم، انتخاب بدهیم:
«میخوای اول مسواک بزنی یا لباس بپوشی؟»
این کار، هم حس کنترل میدهد
هم مقاومت را کمتر میکند.
@sajedehparvazi channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
وقتی کودک برای هر چیزی «نه» میگوید،همیشه لجبازی نیست.
در بسیاری از موارد،
این بخشی از رشد «استقلال» است.
کودک دارد تمرین میکند که:نظر داشته باشد، انتخاب کند و کنترل را تجربه کند.
بهتر است:به جای دستور مستقیم، انتخاب بدهیم:
«میخوای اول مسواک بزنی یا لباس بپوشی؟»
این کار، هم حس کنترل میدهد
هم مقاومت را کمتر میکند.
@sajedehparvazi channle ID:http://ble.ir/sajedehparvazipsy
۴