بله | کانال سنجه؛ نوشتارهایی برای دقیق‌تر دیدن سیاست‌ها

۵ شهریور

نقشه پدیده؛ پنج عنصر که تعامل تنظیمی را می‌سازند

نظریه‌ای که از این پژوهش بیرون آمد، ساختار پارادایمی اشتراوس و کوربین دارد: شرایطی که پدیده را می‌سازند، خودِ پدیده، و پاسخ‌هایی که از آن بر می‌خیز، شرایط مداخله‌گر و پیامدهایی که از آن بر می‌خیزند. البته این قاب ابتدا اینگونه شفاف نبود.
عنصر اول؛ شرایطی که مواجهه را شکل می‌دهند:سه عامل به‌عنوان شرایط علی شناسایی شدند. نخست، کیفیت طراحی مقرراتی : آیا مقررات منصفانه است، شفاف است، تناسب مداخله با موضوع دارد؟ دوم، ظرفیت نهادی تنظیم‌کننده : آیا تنظیم‌گر اطلاعات کافی درباره صنعت دارد، مشروعیت نظارتی دارد، نهادهای موازی با هم هماهنگند؟ سوم، آمادگی تنظیم‌شونده : سازمان چقدر این حوزه را می‌شناسد، چه انگیزه‌های اقتصادی دارد، و چه ادراکی از تنظیم‌گر دارد؟
عنصر دوم؛ شرایط مداخله‌گر:دو شرط مداخله‌گر کشف شد: محیط رقابتی : فشار بازار و رقابت پلتفرمی که زمان و منابع توجه به انطباق را محدود می‌کند و عدم قطعیت تنظیمی : بی‌ثباتی قوانین، ابهام تفسیری و ناپایداری در اجرا. این دو عامل، حتی اگر شرایط علّی مساعد باشند، رفتار سازمان را تغییر می‌دهند.
عنصر سوم؛ پدیده محوری:آنچه در دل این سیستم اتفاق می‌افتد «مذاکره‌ی مستمر» است. نه یک نشست رسمی، بلکه یک فرایند پیوسته: تفسیر مقرره در فضای ابهام، سنجش مشروعیت اقدام تنظیم‌گر، و بازتنظیم رفتار . این فرایند در سایه بی‌اعتمادی متقابل از کسب‌وکار نسبت به دولت و از دولت نسبت به کسب‌وکار جریان دارد. این موضوع باعث شد در تقابل با تنظیم‌گری واکنشگرا (responsive regulation) من نظریه خودم را خلق کنم؛ یعنی تنظیم‌گری مبتنی بر سوءظن: suspicion-based regulation

️️️️️️️️️️

عنصر چهارم؛ الگوهای پاسخ تنظیمی:شاید مهم‌ترین یافته از منظر کاربردی، پنج الگوی رفتاری است که کسب‌وکارها در مواجهه با الزامات تنظیمی اتخاذ می‌کنند:

تبعیت هنجاری-ارزشی : سازمان مقررات را مشروع و درست می‌بیند و از روی باور رعایت می‌کند.

تبعیت محاسباتی : رعایت می‌کند چون هزینه رعایت از هزینه عدم رعایت کمتر است؛ نه از باور.

تبعیت خلاقانه : به لفظ مقرره پایبند می‌ماند اما روح آن را دور می‌زند؛ معمولاً با بازتعریف ساختارهای حقوقی یا سازمانی.

تبعیت یا گریز : از محدوده شمول مقرره خارج می‌شود؛ تغییر مدل کسب‌وکار، جابجایی موقعیت قانونی یا اعمال فشار از طریق لابی.

مقاومت آشکار : با تنظیم‌گر مستقیماً مقابله می‌کند؛ از اعتراض رسمی تا امتناع از رعایت.
عنصر پنجم؛ پیامدها:نتایج در سه سطح رخ می‌دهد:

رابطه‌ای (فرسایش یا تقویت اعتماد متقابل)،

اکوسیستمی (اولویت‌یابی بقا بر رشد، خروج سرمایه و نوآوری) و

سیستمی (تقویت دور باطل تنظیم‌گری شک‌محور یا حرکت به سمت تنظیم‌گری مشارکتی).

مهرداد حیدری