خلاصه فایل آموزشی شماره ۳: مغز ما در شرایط بحرانی و پیچیده، به جای تصمیمگیری عاقلانه، از سه الگوی غریزی و آمادهی «ستیز»، «گریز» یا «انجماد» استفاده میکنه. تفاوت «انجماد» با «گریز» در اینه که در انجماد، فرد کاملاً خشکش میزنه و هیچ کاری نمیتونه بکنه، در حالی که در گریز فرد از موقعیت فرار میکنه. هدف اصلی مغز پایینتر (قدیمی) در این شرایط بحرانی، فقط و فقط حفظ «بقا» و زنده نگه داشتن ماست، نه تحلیل عاقلانهی مسائل. اگر ساختار و مکانیزمهای مغز رو به خوبی نشناسیم، یادگیری تکنیکهای فن بیان و اعتماد به نفس بیفایده خواهد بود و مثل آب در هاون کوبیدنه. مغز نسبت به هر محیط، موقعیت و تجربهی جدیدی که شناختی ازش نداره، احساس خطر میکنه و واکنشهای دفاعی (مثل لرزش زانو و ضربان قلب) نشون میده. برای غلبه بر این ترسها، باید به مغز «پیک» بزنیم؛ یعنی با قدمهای خیلی کوچک و میلیمتری، به مغز ثابت کنیم که در آن محیط جدید قرار نیست از بین بره. در استراتژی پیک زدن برای یک سخنرانی بزرگ، اولین قدم میتونه رفتن به سالن خالی، راه رفتن روی سن و دست گرفتن میکروفون خاموش باشه. مراحل پیک زدن باید حتماً در طول زمان و به صورت تدریجی انجام بشن تا مغز کمکم با شرایط جدید خو بگیره و آرام بشه. تماشای سخنرانی دیگران (به خصوص دوستان و همکلاسیها) در همان سالن، پذیرش مغز رو برای اینکه «تو هم میتونی انجامش بدی» خیلی بالاتر میبره. هر چقدر یک موقعیت ترسناک رو بیشتر «لمس» کنیم و بهش نزدیکتر بشیم، ترسمون کمتر میشه؛ روش مواجههی ناگهانی و بیمقدمه ممکنه آسیبزا باشه و فرد رو کلاً زده کنه.۴ عزتنفس در واقع آینهای است که تصویری که از خودمان داریم را بازتاب میدهد. این مفهوم، بیش از آنکه به دستاوردهای بیرونی یا تایید دیگران وابسته باشد به یک «احساس درونی» و «باور عمیق» به ارزشمندی وجود خودمان اشاره دارد.
عزتنفس؛ چرا مهمترین رابطه زندگی شما، رابطه با خودتان است؟
همه ما در زندگی روابط مختلفی داریم؛ با خانواده، دوستان، همکاران و شریک عاطفی. اما آیا تا به حال به این فکر کردهاید که مهمترین رابطه، ارتباطی است که هر لحظه با خودتان دارید؟ ستون اصلی این رابطه، مفهومی به نام «عزتنفس» است.
عزتنفس فقط به معنای اعتمادبهنفس (توانایی در انجام کارها) نیست. اعتمادبهنفس درباره «میتوانم» است، اما عزتنفس درباره «ارزشمند هستم» است. کسی که عزتنفس بالایی دارد، حتی اگر در انجام کاری شکست بخورد، ارزش وجودیاش را زیر سوال نمیبرد. او خودش را با تمام کاستیها و نقاط قوتش میپذیرد.
تحلیل این مفهوم در زندگی روزمره:
۱. فیلترِ قضاوتها: وقتی عزتنفس بالایی دارید، دیگران کمتر میتوانند با کلام یا رفتارشان شما را تخریب کنند. شما «مبنای ارزش خود» را از بیرون (نظر دیگران) به درون (باور خودتان) منتقل کردهاید.
۲. حدومرزهای سالم: فرد دارای عزتنفس میداند کجا بگوید «نه». او برای خوشحال کردن دیگران، خودش را فدا نمیکند، چون برای آرامش و روح خودش احترام قائل است.
۳. رابطه با شکست: برای فردی با عزتنفسِ سالم، شکست یک تجربه است، نه یک برچسب. او نمیگوید «من شکست خوردم پس آدم بیارزشی هستم»؛ بلکه میگوید «من در این مسیر اشتباه کردم و میتوانم اصلاحش کنم».
چرا عزتنفس نوسان دارد؟
عزتنفس یک وضعیت ثابت نیست؛ مثل یک گیاه است که نیاز به مراقبت روزانه دارد. اگر در محیطی رشد کرده باشیم که همواره با سرزنش یا مقایسه همراه بوده، احتمالاً این «صدای درونی» کمی آسیبدیده است. خبر خوب این است که عزتنفس «ساختنی» است، نه «داشتنی».
چگونه آن را تقویت کنیم؟
• با خودتان مهربانتر حرف بزنید: تصور کنید با بهترین دوستتان صحبت میکنید. آیا با او همانقدر تند و قضاوتگر حرف میزنید که با خودتان حرف میزنید؟ لحن درونیتان را تغییر دهید.• دستاوردهای کوچک را ببینید: ما معمولاً فقط موفقیتهای بزرگ را جشن میگیریم. برای قدمهای کوچک روزانه، خودتان را تشویق کنید.• مسئولیتپذیری به جای قربانیبودن: پذیرش مسئولیتِ زندگیِ خود، یکی از سریعترین راهها برای افزایش احترام به خود است. وقتی سکان هدایت زندگیتان را به دست میگیرید، احساس قدرت و ارزشمندی بیشتری میکنید.عزتنفس به این معنا نیست که فکر کنید کامل هستید. به این معناست که بدانید با وجودِ همه نقصها، شما شایسته احترام، عشق و خوشبختی هستید. یادتان باشد؛ هیچکس نمیتواند به شما احساس حقارت بدهد، مگر اینکه خودتان با آن موافقت کنید.
امروز اولین قدم برای افزایش عزتنفس، بخشیدنِ خودتان بابت خطاهای گذشته است. شما ارزشمندید، چون هستید.
عزتنفس؛ چرا مهمترین رابطه زندگی شما، رابطه با خودتان است؟
همه ما در زندگی روابط مختلفی داریم؛ با خانواده، دوستان، همکاران و شریک عاطفی. اما آیا تا به حال به این فکر کردهاید که مهمترین رابطه، ارتباطی است که هر لحظه با خودتان دارید؟ ستون اصلی این رابطه، مفهومی به نام «عزتنفس» است.
عزتنفس فقط به معنای اعتمادبهنفس (توانایی در انجام کارها) نیست. اعتمادبهنفس درباره «میتوانم» است، اما عزتنفس درباره «ارزشمند هستم» است. کسی که عزتنفس بالایی دارد، حتی اگر در انجام کاری شکست بخورد، ارزش وجودیاش را زیر سوال نمیبرد. او خودش را با تمام کاستیها و نقاط قوتش میپذیرد.
تحلیل این مفهوم در زندگی روزمره:
۱. فیلترِ قضاوتها: وقتی عزتنفس بالایی دارید، دیگران کمتر میتوانند با کلام یا رفتارشان شما را تخریب کنند. شما «مبنای ارزش خود» را از بیرون (نظر دیگران) به درون (باور خودتان) منتقل کردهاید.
۲. حدومرزهای سالم: فرد دارای عزتنفس میداند کجا بگوید «نه». او برای خوشحال کردن دیگران، خودش را فدا نمیکند، چون برای آرامش و روح خودش احترام قائل است.
۳. رابطه با شکست: برای فردی با عزتنفسِ سالم، شکست یک تجربه است، نه یک برچسب. او نمیگوید «من شکست خوردم پس آدم بیارزشی هستم»؛ بلکه میگوید «من در این مسیر اشتباه کردم و میتوانم اصلاحش کنم».
چرا عزتنفس نوسان دارد؟
عزتنفس یک وضعیت ثابت نیست؛ مثل یک گیاه است که نیاز به مراقبت روزانه دارد. اگر در محیطی رشد کرده باشیم که همواره با سرزنش یا مقایسه همراه بوده، احتمالاً این «صدای درونی» کمی آسیبدیده است. خبر خوب این است که عزتنفس «ساختنی» است، نه «داشتنی».
چگونه آن را تقویت کنیم؟
• با خودتان مهربانتر حرف بزنید: تصور کنید با بهترین دوستتان صحبت میکنید. آیا با او همانقدر تند و قضاوتگر حرف میزنید که با خودتان حرف میزنید؟ لحن درونیتان را تغییر دهید.• دستاوردهای کوچک را ببینید: ما معمولاً فقط موفقیتهای بزرگ را جشن میگیریم. برای قدمهای کوچک روزانه، خودتان را تشویق کنید.• مسئولیتپذیری به جای قربانیبودن: پذیرش مسئولیتِ زندگیِ خود، یکی از سریعترین راهها برای افزایش احترام به خود است. وقتی سکان هدایت زندگیتان را به دست میگیرید، احساس قدرت و ارزشمندی بیشتری میکنید.عزتنفس به این معنا نیست که فکر کنید کامل هستید. به این معناست که بدانید با وجودِ همه نقصها، شما شایسته احترام، عشق و خوشبختی هستید. یادتان باشد؛ هیچکس نمیتواند به شما احساس حقارت بدهد، مگر اینکه خودتان با آن موافقت کنید.
امروز اولین قدم برای افزایش عزتنفس، بخشیدنِ خودتان بابت خطاهای گذشته است. شما ارزشمندید، چون هستید.
۴به عنوان یک روانشناس بالینی، اگر بخواهم مفهوم *طرحواره (Schema) را به زبان ساده اما دقیق برای شما تبیین کنم، اینطور میشه توضیح داد که:
### تعریف طرحواره ناکارآمد*«طرحوارهها در واقع *عینکهای ناپیدایی هستند که ما از دوران کودکی بر چشم زدهایم و از پشت آنها به خودمان، دیگران و دنیا* نگاه میکنیم. جفری یانگ معتقد است وقتی نیازهای اساسی ما در کودکی (مثل نیاز به امنیت، محبت، خودگردانی یا پذیرش) بهدرستی برآورده نمیشوند، این عینکها "خاکستری و تار" میشوند.
به زبان علمیتر، طرحواره ناکارآمد یک *الگوی فکری، احساسی و بدنی*** عمیق و پایدار است که در کودکی شکل گرفته، در طول زندگی رشد کرده و حالا به شکلی افراطی در روابط و تصمیمات ما تکرار میشود؛ حتی اگر بدانیم این الگو به ضرر ماست، چون برایمان "آشنا" است، رهایش نمیکنیم.»
---
### مثالی برای درک بهتر: طرحواره «رهاشدگی» (Abandonment)
تصور کنید کودکی در محیطی بزرگ شده که والدینش حضور باثباتی نداشتهاند (مثلاً مدام دعوا داشتهاند، یا یکی از آنها خانه را ترک کرده، یا به دلیل مشغله زیاد، کودک حس میکرده هر لحظه ممکن است تنها بماند). این کودک عینکِ *«رهاشدگی» را بر چشم میزند.
حالا در بزرگسالی چه اتفاقی میافتد؟
او به عنوان یک زن یا مرد بالغ، وقتی وارد یک رابطه عاطفی میشود، به محض اینکه همسرش ۱۰ دقیقه دیر به پیامش جواب میدهد، این طرحواره فعال میشود.
- فکرش: «حتماً از من خسته شده، میخواد ترکم کنه، من باز هم تنها میمونم.»
- احساسش: اضطراب شدید، تپش قلب، ترس از تنهایی.
- رفتارش (ناکارآمد): یا آنقدر به همسرش میچسبد و کنترلش میکند که طرف مقابل واقعاً خسته میشود و میرود (خودشکوفایی تقدیر)، یا اینکه از ترس رها شدن، اصلاً وارد رابطه عمیق نمیشود.
---
### چرا یانگ میگوید اینها «ناکارآمد» هستند؟
چون این الگوها روزی در کودکی یک «مکانیسم دفاعی» برای بقای ما بودند (کودک با چسبیدن به والد سعی میکرد امنیت بخرد)، اما امروز در بزرگسالی، همین ابزار دفاعی باعث تخریب روابط و اعتمادبهنفس ما میشود.
در جلسات درمانی، هدف ما این نیست که این عینک را دور بیندازیم (چون جزئی از تاریخچه ماست)، بلکه میخواهیم یاد بگیریم چه زمانی این عینک را زدهایم و چطور میتوانیم با نگاهی واقعبینانهتر به دنیا نگاه کنیم تا کمتر آسیب ببینیم.
آیا در موقعیتهای خاصی حس میکنید که انگار دارید از پشت یک عینک قدیمی و تکراری به ماجرا نگاه میکنید؟*
### تعریف طرحواره ناکارآمد*«طرحوارهها در واقع *عینکهای ناپیدایی هستند که ما از دوران کودکی بر چشم زدهایم و از پشت آنها به خودمان، دیگران و دنیا* نگاه میکنیم. جفری یانگ معتقد است وقتی نیازهای اساسی ما در کودکی (مثل نیاز به امنیت، محبت، خودگردانی یا پذیرش) بهدرستی برآورده نمیشوند، این عینکها "خاکستری و تار" میشوند.
به زبان علمیتر، طرحواره ناکارآمد یک *الگوی فکری، احساسی و بدنی*** عمیق و پایدار است که در کودکی شکل گرفته، در طول زندگی رشد کرده و حالا به شکلی افراطی در روابط و تصمیمات ما تکرار میشود؛ حتی اگر بدانیم این الگو به ضرر ماست، چون برایمان "آشنا" است، رهایش نمیکنیم.»
---
### مثالی برای درک بهتر: طرحواره «رهاشدگی» (Abandonment)
تصور کنید کودکی در محیطی بزرگ شده که والدینش حضور باثباتی نداشتهاند (مثلاً مدام دعوا داشتهاند، یا یکی از آنها خانه را ترک کرده، یا به دلیل مشغله زیاد، کودک حس میکرده هر لحظه ممکن است تنها بماند). این کودک عینکِ *«رهاشدگی» را بر چشم میزند.
حالا در بزرگسالی چه اتفاقی میافتد؟
او به عنوان یک زن یا مرد بالغ، وقتی وارد یک رابطه عاطفی میشود، به محض اینکه همسرش ۱۰ دقیقه دیر به پیامش جواب میدهد، این طرحواره فعال میشود.
- فکرش: «حتماً از من خسته شده، میخواد ترکم کنه، من باز هم تنها میمونم.»
- احساسش: اضطراب شدید، تپش قلب، ترس از تنهایی.
- رفتارش (ناکارآمد): یا آنقدر به همسرش میچسبد و کنترلش میکند که طرف مقابل واقعاً خسته میشود و میرود (خودشکوفایی تقدیر)، یا اینکه از ترس رها شدن، اصلاً وارد رابطه عمیق نمیشود.
---
### چرا یانگ میگوید اینها «ناکارآمد» هستند؟
چون این الگوها روزی در کودکی یک «مکانیسم دفاعی» برای بقای ما بودند (کودک با چسبیدن به والد سعی میکرد امنیت بخرد)، اما امروز در بزرگسالی، همین ابزار دفاعی باعث تخریب روابط و اعتمادبهنفس ما میشود.
در جلسات درمانی، هدف ما این نیست که این عینک را دور بیندازیم (چون جزئی از تاریخچه ماست)، بلکه میخواهیم یاد بگیریم چه زمانی این عینک را زدهایم و چطور میتوانیم با نگاهی واقعبینانهتر به دنیا نگاه کنیم تا کمتر آسیب ببینیم.
آیا در موقعیتهای خاصی حس میکنید که انگار دارید از پشت یک عینک قدیمی و تکراری به ماجرا نگاه میکنید؟*
۲
خیلی اوقات ما احساساتی داریم و راهی برای بروز دادنش پیدا نمی کنیم و پشت نقابها پنهاش میکنیم و این باعث میشه که سالهای سال اون حس رو با خودمون حمل کنیم بدون اینکه ببینیم چی شده که اون حس درون ما ایجاد شده .... مولانا به قصه آدم هایی اشاره میکنه که سال هاست دیگه هیچ احساسی رو بروز نمیدن تا قضاوت نشن. این دیدگاه دقیقا همون چیزیه که مولانا تو داستانِ مهمانِ هر روزش میگه ...#روانشناسی_بزرگسال#رواندرمانی#هیجان
۱۱اما باید یک چیزی بهت بگویم،اگر میخواهی زندگیات را بسازی مجبوری طاقتت را بیشتر کنی.
#هاروکی_موراکامی
#هاروکی_موراکامی
۱.ما «معنا» را پیدا نمیکنیم؛ ما آن را میسازیم.
در مسیرِ «طرحوارهدرمانی»، یاد میگیریم که قربانیِ گذشته یا روایتهای تکراریِ ذهنمان نباشیم. زندگی، یک دادهی تمامشده نیست، بلکه بومِ نقاشیِ ماست که با هر انتخاب، هر مرزگذاری و هر عملِ آگاهانه، رنگ تازهای به خود میگیرد.
وقتی یاد میگیریم «چگونه شکل دهیم»، دیگر به دنبال خوشبختی در بیرون نمیگردیم؛ بلکه آن را در عمقِ ارزشهایمان خلق میکنیم. شما امروز، با کدام انتخاب، معنایِ زندگیتان را ساختید؟
در مسیرِ «طرحوارهدرمانی»، یاد میگیریم که قربانیِ گذشته یا روایتهای تکراریِ ذهنمان نباشیم. زندگی، یک دادهی تمامشده نیست، بلکه بومِ نقاشیِ ماست که با هر انتخاب، هر مرزگذاری و هر عملِ آگاهانه، رنگ تازهای به خود میگیرد.
وقتی یاد میگیریم «چگونه شکل دهیم»، دیگر به دنبال خوشبختی در بیرون نمیگردیم؛ بلکه آن را در عمقِ ارزشهایمان خلق میکنیم. شما امروز، با کدام انتخاب، معنایِ زندگیتان را ساختید؟
۲
۲چرا بعضی بچهها زیاد سؤال میپرسند؟
«چرا؟»«چطوری؟»«برای چی؟»
اگر کودک شما مدام سؤال میپرسد، شاید فکر کنید فقط کنجکاوی است؛ اما پشت این رفتار یک فرایند مهم رشد مغز وجود دارد
کودک با سؤال پرسیدن: دنیا را دستهبندی میکند مهارت حل مسئله یاد میگیرد احساس امنیت پیدا میکند ارتباط عاطفی با والدین میسازد
پاسخهایی مثل: «بس کن دیگه، چقدر سؤال میپرسی!»میتونه به مرور کودک رو از پرسیدن و یاد گرفتن دور کنه.
به جای آن میتوانید بگویید: «سؤال جالبیه، بیا با هم فکر کنیم»
گاهی پشت یک سؤال ساده، یک ذهن در حال رشد قرار دارد
#روانشناسی_کودک #تربیت_فرزند #والدین #کودک_خلاق
«چرا؟»«چطوری؟»«برای چی؟»
اگر کودک شما مدام سؤال میپرسد، شاید فکر کنید فقط کنجکاوی است؛ اما پشت این رفتار یک فرایند مهم رشد مغز وجود دارد
کودک با سؤال پرسیدن:
دنیا را دستهبندی میکند مهارت حل مسئله یاد میگیرد احساس امنیت پیدا میکند ارتباط عاطفی با والدین میسازدپاسخهایی مثل:
«بس کن دیگه، چقدر سؤال میپرسی!»میتونه به مرور کودک رو از پرسیدن و یاد گرفتن دور کنه.به جای آن میتوانید بگویید:
«سؤال جالبیه، بیا با هم فکر کنیم»گاهی پشت یک سؤال ساده، یک ذهن در حال رشد قرار دارد
#روانشناسی_کودک #تربیت_فرزند #والدین #کودک_خلاق
۴.
وقتی مغز، اضطراب را بهجای میل جنسی تفسیر میکند
تجربهای هست که شاید عجیب به نظر برسد، اما در عمل بسیار شایعتر از آن چیزی است که تصور میشود. برخی افراد تا زمانی که رابطهشان در ابهام است تا زمانی که طرف مقابل در دسترس نیست یا تا زمانی که احتمال از دست دادنش وجود داردمیل جنسی شدیدی را تجربه میکنند. اما به محض اینکه رابطه امن، باثبات، و قابل پیشبینی میشود آن شور و اشتیاق اولیه بهتدریج فروکش میکند. این تجربه لزوماً به معنای پایان عشق یا از دست رفتن ارزش رابطه نیست. ریشهی این ماجرا، در شیوهای نهفته است که مغز برانگیختگی جنسی را رمزگذاری کرده است.مغز انسان در تفسیر احساسات گاهی دچار خطا میشود. این خطادر حوزهی احساسات جنسی پدیدهای را رقم میزند که در روانشناسی خطای انتساب برانگیختگی نامیده میشود. دلیل این خطا به شباهتهای فیزیولوژیکی میان اضطراب و برانگیختگی جنسی بازمیگردد. در هر دو حالت ضربان قلب افزایش مییابد تنفس سریعتر میشود بدن در وضعیت آمادهباش قرار میگیرد و توجه فرد بهشدت بر شخص یا موقعیت مقابل متمرکز میشود. مغز در مواجهه با این نشانههای مشترکهمیشه نمیتواند بهدرستی تشخیص دهد که این برانگیختگی از کدام منبع نشأت گرفته است. در نتیجه هیجان ناشی از ترس بلاتکلیفی یا احتمال از دست دادن گاهی به شکل میل جنسی تجربه میشود.الگو ریشههای عمیقتری نیز دارد. اگر در سالهای نخستین زندگی یا در نخستین تجربههای عاشقانه و جنسی، احساساتی مانند ترس از دست دادن. ممنوعیت، پنهانکاری، دستنیافتنی بودن، یا بیثباتی با تجربهی عشق و میل همراه شده باشند، مغز بهتدریج این هیجانها را به بخشی از الگوی برانگیختگی جنسی تبدیل میکند. رابطههای پرتنش و غیرقابل پیشبینی، از این منظر ناخودآگاه جذابتر به نظر میرسند، زیرا همان الگوی هیجانی آشنا را فعال میکنند. الگویی که شاید در نگاه اول، آزاردهنده به نظر برسد، اما برای مغز، آشنا و شناختهشده است. و مغز، همواره، به سمت آشنا گرایش دارد.این داستان در افرادی که سبک دلبستگی اضطرابی دارند، بیشتر دیده میشود. برای این افرادمیل جنسی گاهی صرفاً میل به رابطهی جنسی نیست. گاهی راهی است برای کاهش اضطراب، دریافت اطمینان، حفظ نزدیکی، و مقابله با ترس عمیق از طرد شدن. به همین دلیل، هرچه بیشتر احساس کنند که ممکن است طرف مقابل را از دست بدهند، اشتیاقشان نیز میتواند افزایش یابد این افزایش نه از سر عشق بیشتر بلکه از سر اضطراب بیشتر است.البته که این الگو همگانی نیست بسیاری از افراد برعکس متن یاد شدهی فوق در فضایی امن، قابل اعتمادو سرشار از صمیمیت، میل جنسی عمیقتر و پایدارتری را تجربه میکنند. بنابراین امنیت ذاتاً دشمن میل جنسی نیست. بلکه برای برخی افراد تجربههای گذشته باعث شده است که مغز، هیجان و اضطراب را با میل جنسی در هم بیامیزد. این در هم آمیختگی محصول سالها شرطی شدن ذهنی است.
وقتی مغز، اضطراب را بهجای میل جنسی تفسیر میکند تجربهای هست که شاید عجیب به نظر برسد، اما در عمل بسیار شایعتر از آن چیزی است که تصور میشود. برخی افراد تا زمانی که رابطهشان در ابهام است تا زمانی که طرف مقابل در دسترس نیست یا تا زمانی که احتمال از دست دادنش وجود داردمیل جنسی شدیدی را تجربه میکنند. اما به محض اینکه رابطه امن، باثبات، و قابل پیشبینی میشود آن شور و اشتیاق اولیه بهتدریج فروکش میکند. این تجربه لزوماً به معنای پایان عشق یا از دست رفتن ارزش رابطه نیست. ریشهی این ماجرا، در شیوهای نهفته است که مغز برانگیختگی جنسی را رمزگذاری کرده است.مغز انسان در تفسیر احساسات گاهی دچار خطا میشود. این خطادر حوزهی احساسات جنسی پدیدهای را رقم میزند که در روانشناسی خطای انتساب برانگیختگی نامیده میشود. دلیل این خطا به شباهتهای فیزیولوژیکی میان اضطراب و برانگیختگی جنسی بازمیگردد. در هر دو حالت ضربان قلب افزایش مییابد تنفس سریعتر میشود بدن در وضعیت آمادهباش قرار میگیرد و توجه فرد بهشدت بر شخص یا موقعیت مقابل متمرکز میشود. مغز در مواجهه با این نشانههای مشترکهمیشه نمیتواند بهدرستی تشخیص دهد که این برانگیختگی از کدام منبع نشأت گرفته است. در نتیجه هیجان ناشی از ترس بلاتکلیفی یا احتمال از دست دادن گاهی به شکل میل جنسی تجربه میشود.الگو ریشههای عمیقتری نیز دارد. اگر در سالهای نخستین زندگی یا در نخستین تجربههای عاشقانه و جنسی، احساساتی مانند ترس از دست دادن. ممنوعیت، پنهانکاری، دستنیافتنی بودن، یا بیثباتی با تجربهی عشق و میل همراه شده باشند، مغز بهتدریج این هیجانها را به بخشی از الگوی برانگیختگی جنسی تبدیل میکند. رابطههای پرتنش و غیرقابل پیشبینی، از این منظر ناخودآگاه جذابتر به نظر میرسند، زیرا همان الگوی هیجانی آشنا را فعال میکنند. الگویی که شاید در نگاه اول، آزاردهنده به نظر برسد، اما برای مغز، آشنا و شناختهشده است. و مغز، همواره، به سمت آشنا گرایش دارد.این داستان در افرادی که سبک دلبستگی اضطرابی دارند، بیشتر دیده میشود. برای این افرادمیل جنسی گاهی صرفاً میل به رابطهی جنسی نیست. گاهی راهی است برای کاهش اضطراب، دریافت اطمینان، حفظ نزدیکی، و مقابله با ترس عمیق از طرد شدن. به همین دلیل، هرچه بیشتر احساس کنند که ممکن است طرف مقابل را از دست بدهند، اشتیاقشان نیز میتواند افزایش یابد این افزایش نه از سر عشق بیشتر بلکه از سر اضطراب بیشتر است.البته که این الگو همگانی نیست بسیاری از افراد برعکس متن یاد شدهی فوق در فضایی امن، قابل اعتمادو سرشار از صمیمیت، میل جنسی عمیقتر و پایدارتری را تجربه میکنند. بنابراین امنیت ذاتاً دشمن میل جنسی نیست. بلکه برای برخی افراد تجربههای گذشته باعث شده است که مغز، هیجان و اضطراب را با میل جنسی در هم بیامیزد. این در هم آمیختگی محصول سالها شرطی شدن ذهنی است.
۲