رؤسای جمهور آمریکا و تله ی پیروزی؛ جنگ علیه تروریسم
در پی حادثهی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در زمان ریاست جمهوری جورج بوش (۲۰۰۹-۲۰۰۱) ایالات متحده به بهانهی «جنگ علیه تروریسم» وارد دو میدانِ درگیری شد: نخست جنگ افغانستان (۲۰۲۱-۲۰۰۱) با هدف ریشهکن کردن القاعده و سرنگونی طالبان، و سپس تهاجم به عراق (۲۰۱۱-۲۰۰۳) با ادعای ارتباط صدام حسین با القاعده و وجود سلاحهای کشتار جمعی. در ابتدای این مداخلات، به دلیل فضای وطن پرستانه ی حاکم بر جامعه، حمایت افکار عمومی در بالاترین سطح تاریخی قرار داشت. همین امر باعث شد بوش در ابتدا تلاش کند انتظارات عمومی از مفهوم «پیروزی» را تعدیل کند؛ چنانکه هشدار داد این درگیری «کارزاری طولانی است که نظیرش را هرگز ندیدهایم». با این حال، فرهنگ سیاسی ایالات متحده، سیاستمداران را ناگزیر به استفاده از ادبیات قاطع میکند؛ از این رو بوش بهتدریج بر وعدهی «پیروزی قطعی» تمرکز کرد. تهاجمات نظامی اولیه با پیروزی برقآسای نیروهای آمریکایی همراه بود و همین امر بوش را به این توهم دچار کرد که میتواند با اتکا به فناوریهای پیشرفته، ساختار سیاسی این کشورها را مهندسی کند. با تغییر ماهیت جنگ از «عملیات ضدتروریستی» به پروژههای فرسایشی «دولتسازی»، مداخلات به باتلاقی بیسرانجام بدل شدند؛ وضعیتی که بوش را در «تلهی پیروزی» گرفتار کرد: جایی که برای اجتناب از شکست، خود را ملزم به حفظ نیروها میدید، اما توان دستیابی به پیروزی وعدهدادهشده را نداشت.
جورج بوش برای متقاعد کردن افکار عمومی، پیوسته از گستردگی تهدیدات تروریستی سخن میگفت و آنها را به «بمبهای ساعتی» تشبیه میکرد که در سراسر جهان پراکندهاند. با این حال، هرچه ناکامیهای جنگ در دورهی دوم ریاستجمهوری او آشکارتر شد، او در میانهی دو راهی سختی قرار گرفت؛ از یک سو میخواست از زبان پیروزی قاطع فاصله بگیرد و از سوی دیگر، زیر فشار انتقادات تند مخالفان، ناچار بود بر پیروزی حتمی پافشاری کند. بوش بعدها با صراحتِ تمام به این بنبست سیاسی اعتراف کرد: «اگر بگویم به چیزی کمتر از پیروزی رضایت داریم، فردا دیگر در این منصب نخواهم بود.» دولت بوش برای مدیریت این بنبست، به «پیروزیهای نمادین» –مانند ترور رهبران تروریست– متوسل شد، اما تداوم تلفات و بحران مالی، محبوبیت او را به پایینترین سطح رساند و راه را برای پیروزی اوباما با شعارهای ضدجنگ هموار کرد.
باراک اوباما (۲۰۱۷-۲۰۰۹) در حالی سکان هدایت را در دست گرفت که قصد داشت از الگوی مداخلات گستردهی زمینی فاصله بگیرد، اما او نیز به سرعت در همان ساختار «تلهی پیروزی» محبوس شد. بزرگترین مانع او، فشارهایِ نهادهایِ امنیتی بود که خروج کامل از افغانستان را مترادف با «فاجعه» و «غافلگیری دوباره» در خاک آمریکا میدانستند. اوباما در ابتدا تلاش کرد با ادبیاتی واقعبینانه، جنگ را «دشوار و زمانبر» معرفی و دامنهی آن را صرفاً به «شکست القاعده» محدود کند؛ اما این نگاه با انتقادات تند مخالفان سیاسی مواجه شد. در واقع، «تلهی پیروزی» چرخهای است که توسط مخالفان سیاسی بازتولید میشود؛ بهگونهای که هر رئیسجمهوری که تلاش کند روایت «پایان جنگ» را ارائه دهد، با موجی از انتقادات مواجه میشود تا به انفعال متهم گردد. اوباما برای حفظ بقای سیاسی، ناچار شد به همان ادبیات جنگطلبانه بازگردد و بر تعهد دولت خود به شکست قاطع دشمن تأکید کند.
اوباما برای خروج از باتلاق اعزام نیروهای انبوه، استراتژی «مدیریت از راه دور» شامل حملات هوایی دقیق، عملیاتهای پهپادی و تکیه بر نیروهای نیابتی را جایگزین کرد. اگرچه این رویکرد از منظر اقتصادی و انسانی «پایدارتر» به نظر میرسید، اما در فرهنگ سیاسی ایالات متحده که پیروزی را در قالب «اقتدار کلاسیک نظامی» و «پایان قاطع منازعه» تعریف میکند، اقناعکننده نبود. اعلام پایان حضور نظامی در عراق در سال ۲۰۱۱، بیش از آنکه به عنوان یک دستاورد راهبردی تلقی شود، بهدلیل عدم تحقق ثبات پایدار، در هالهای از ابهام باقی ماند؛ وضعیتی که با ظهورِ داعش در سال ۲۰۱۴ و تداوم مداخلات در عراق و سوریه، به اوج رسید و سیاست خارجی اوباما را با بحران مشروعیت مواجه ساخت.
در نهایت، نارضایتی از «جنگهای بیسرانجام»، زمینهساز صعود ترامپ با شعار «اول آمریکا» و وعدهی گسست بنیادین از سیاستهای پیشین، شد. بدینسان، «تلهی پیروزی» نه یک خطای مدیریتی فردی، بلکه یک ساختار گفتمانی ریشهدار در سیاست خارجی ایالات متحده است؛ بستری که رؤسایجمهور آمریکا، فارغ از هر گرایش سیاسی، ناگزیر به دستوپنجه نرم کردن با آن هستند.
#تله_پیروزی
@Social_Cultural_Analysis
در پی حادثهی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در زمان ریاست جمهوری جورج بوش (۲۰۰۹-۲۰۰۱) ایالات متحده به بهانهی «جنگ علیه تروریسم» وارد دو میدانِ درگیری شد: نخست جنگ افغانستان (۲۰۲۱-۲۰۰۱) با هدف ریشهکن کردن القاعده و سرنگونی طالبان، و سپس تهاجم به عراق (۲۰۱۱-۲۰۰۳) با ادعای ارتباط صدام حسین با القاعده و وجود سلاحهای کشتار جمعی. در ابتدای این مداخلات، به دلیل فضای وطن پرستانه ی حاکم بر جامعه، حمایت افکار عمومی در بالاترین سطح تاریخی قرار داشت. همین امر باعث شد بوش در ابتدا تلاش کند انتظارات عمومی از مفهوم «پیروزی» را تعدیل کند؛ چنانکه هشدار داد این درگیری «کارزاری طولانی است که نظیرش را هرگز ندیدهایم». با این حال، فرهنگ سیاسی ایالات متحده، سیاستمداران را ناگزیر به استفاده از ادبیات قاطع میکند؛ از این رو بوش بهتدریج بر وعدهی «پیروزی قطعی» تمرکز کرد. تهاجمات نظامی اولیه با پیروزی برقآسای نیروهای آمریکایی همراه بود و همین امر بوش را به این توهم دچار کرد که میتواند با اتکا به فناوریهای پیشرفته، ساختار سیاسی این کشورها را مهندسی کند. با تغییر ماهیت جنگ از «عملیات ضدتروریستی» به پروژههای فرسایشی «دولتسازی»، مداخلات به باتلاقی بیسرانجام بدل شدند؛ وضعیتی که بوش را در «تلهی پیروزی» گرفتار کرد: جایی که برای اجتناب از شکست، خود را ملزم به حفظ نیروها میدید، اما توان دستیابی به پیروزی وعدهدادهشده را نداشت.
جورج بوش برای متقاعد کردن افکار عمومی، پیوسته از گستردگی تهدیدات تروریستی سخن میگفت و آنها را به «بمبهای ساعتی» تشبیه میکرد که در سراسر جهان پراکندهاند. با این حال، هرچه ناکامیهای جنگ در دورهی دوم ریاستجمهوری او آشکارتر شد، او در میانهی دو راهی سختی قرار گرفت؛ از یک سو میخواست از زبان پیروزی قاطع فاصله بگیرد و از سوی دیگر، زیر فشار انتقادات تند مخالفان، ناچار بود بر پیروزی حتمی پافشاری کند. بوش بعدها با صراحتِ تمام به این بنبست سیاسی اعتراف کرد: «اگر بگویم به چیزی کمتر از پیروزی رضایت داریم، فردا دیگر در این منصب نخواهم بود.» دولت بوش برای مدیریت این بنبست، به «پیروزیهای نمادین» –مانند ترور رهبران تروریست– متوسل شد، اما تداوم تلفات و بحران مالی، محبوبیت او را به پایینترین سطح رساند و راه را برای پیروزی اوباما با شعارهای ضدجنگ هموار کرد.
باراک اوباما (۲۰۱۷-۲۰۰۹) در حالی سکان هدایت را در دست گرفت که قصد داشت از الگوی مداخلات گستردهی زمینی فاصله بگیرد، اما او نیز به سرعت در همان ساختار «تلهی پیروزی» محبوس شد. بزرگترین مانع او، فشارهایِ نهادهایِ امنیتی بود که خروج کامل از افغانستان را مترادف با «فاجعه» و «غافلگیری دوباره» در خاک آمریکا میدانستند. اوباما در ابتدا تلاش کرد با ادبیاتی واقعبینانه، جنگ را «دشوار و زمانبر» معرفی و دامنهی آن را صرفاً به «شکست القاعده» محدود کند؛ اما این نگاه با انتقادات تند مخالفان سیاسی مواجه شد. در واقع، «تلهی پیروزی» چرخهای است که توسط مخالفان سیاسی بازتولید میشود؛ بهگونهای که هر رئیسجمهوری که تلاش کند روایت «پایان جنگ» را ارائه دهد، با موجی از انتقادات مواجه میشود تا به انفعال متهم گردد. اوباما برای حفظ بقای سیاسی، ناچار شد به همان ادبیات جنگطلبانه بازگردد و بر تعهد دولت خود به شکست قاطع دشمن تأکید کند.
اوباما برای خروج از باتلاق اعزام نیروهای انبوه، استراتژی «مدیریت از راه دور» شامل حملات هوایی دقیق، عملیاتهای پهپادی و تکیه بر نیروهای نیابتی را جایگزین کرد. اگرچه این رویکرد از منظر اقتصادی و انسانی «پایدارتر» به نظر میرسید، اما در فرهنگ سیاسی ایالات متحده که پیروزی را در قالب «اقتدار کلاسیک نظامی» و «پایان قاطع منازعه» تعریف میکند، اقناعکننده نبود. اعلام پایان حضور نظامی در عراق در سال ۲۰۱۱، بیش از آنکه به عنوان یک دستاورد راهبردی تلقی شود، بهدلیل عدم تحقق ثبات پایدار، در هالهای از ابهام باقی ماند؛ وضعیتی که با ظهورِ داعش در سال ۲۰۱۴ و تداوم مداخلات در عراق و سوریه، به اوج رسید و سیاست خارجی اوباما را با بحران مشروعیت مواجه ساخت.
در نهایت، نارضایتی از «جنگهای بیسرانجام»، زمینهساز صعود ترامپ با شعار «اول آمریکا» و وعدهی گسست بنیادین از سیاستهای پیشین، شد. بدینسان، «تلهی پیروزی» نه یک خطای مدیریتی فردی، بلکه یک ساختار گفتمانی ریشهدار در سیاست خارجی ایالات متحده است؛ بستری که رؤسایجمهور آمریکا، فارغ از هر گرایش سیاسی، ناگزیر به دستوپنجه نرم کردن با آن هستند.
#تله_پیروزی
@Social_Cultural_Analysis
۱
“دونالد ترامپ و تلهی پیروزی”
ترامپ با شعار پایان دادن به جنگهای بی سرانجام قدرت را به دست گرفت و در راستای عمل به وعدههای انتخاباتی و بهرهبرداری سیاسی از مفهوم پیروزی، بهطور ناگهانی دستور خروج نیروهای آمریکایی از سوریه در سال ۲۰۱۸ را صادر کرد و مدعی شد: «ما داعش را به سختی شکست دادهایم.» با این حال، این تصمیم که بدون هماهنگی با متحدان بین المللی و نادیده گرفتن هشدارهای مقامات پنتاگون اتخاذ شده بود، نهتنها تضادهای موجود در اهداف استراتژیک واشنگتن را آشکار کرد، بلکه بر اساس نظرسنجیها، در اقناع افکار عمومی نیز ناکام ماند.
تفاوت بنیادین ترامپ با رؤسایجمهور پیشین، در مدل تصمیمگیری و بازتعریف او از مفهوم «پیروزی» نهفته است. رؤسای جمهوری مانند بوش و اوباما، حتی هنگام ناکامی در نبردها، میکوشیدند ادعاهای خود را با گزارشهای رسمی نهادهای اطلاعاتی و بدنه دولت همسو کنند تا نشان دهند دستاوردهایشان بر واقعیتهای عینی میدان استوار است.
در مقابل، ترامپ با نادیده گرفتن نظر متخصصان و روالهای مرسوم، پیروزی را صرفاً یک ادعا قلمداد میکند. در این چارچوب، واقعیتهای میدانی اصالتی ندارند؛ بلکه آنچه اهمیت مییابد، توانایی اقناع تودهها از طریق ابزارهای کلامی و تحمیل روایت برنده به جامعه است. او حتی عقبنشینیهای نظامی را در قالب موفقیت بازنمایی میکند؛ به گونهای که خروج نیروها از یک منطقه را نه یک ضعف تاکتیکی، بلکه نمادی از شجاعت سیاسی خود برای پایان دادن به منازعات بیحاصل جلوه میدهد. از دیدگاه او، پیروز میدان نه نیروی پیشرویکننده در زمین جنگ، بلکه جریان مسلط بر ذهن مخاطب و تحمیلکنندهی روایت پایان درگیری است.
در شرایط کنونی اما، این راهبرد با موانع جدی روبرو شده است. هزینههای ناشی از سیاستهای تنشزای کاخ سفید اکنون مستقیماً بر معیشت شهروندان تأثیر گذاشته و اعتراضات را به فضای داخلی آمریکا کشانده است. اگرچه دولت با پاکسازی منتقدان و تلاش برای یکدستسازی ساختار اداری، سعی در صیانت از ادعای پیروزی دارد، اما رقبای سیاسی با هدف ضربه زدن به اعتبار ترامپ، از هیچ تلاشی برای بر ملا کردن تناقضات و دروغگوییهای دولت در مورد دستاوردهای نظامی دریغ نمیکنند. این افشاگریهای مداوم، باور به «پیروزیهای اعلامی» را بیش از پیش سخت کرده است. از سوی دیگر، رقبای بینالمللی و قدرتهای نوظهوری چون ایران با درک دقیق از شکنندگی این روایتها در فضای قطبیشدهی واشنگتن، دریافتهاند که لفاظیهای کاخ سفید بیش از آنکه نشانهی قدرت باشد، ناشی از یک نیاز داخلی برای حفظ تصویر پیروزی است.
آنچه امروز شاهد آن هستیم، تکرار دوبارهی تاریخ و فرو افتادن در همان «تلهی پیروزی» است، اما این بار با شدتی بهمراتب بیشتر. دولت با تکیه بر شعارهای پیروزمندانه، خود را در بنبستی قرار داده که خروج از آن بدون پرداخت هزینههای سنگین سیاسی ممکن نیست. این ادعاها و وعدهها اکنون دیگر ابزاری برای نمایش قدرت نیستند، بلکه به زنجیری تبدیل شدهاند که دولت را به تداوم درگیریها و تشدید تنشها ناگزیر میکنند. در چنین وضعیتی و با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای مجلس و فشارهای ناشی از احتمال استیضاح، محرک اصلی تنشافزاییها نه منافع ملی، بلکه هراس از پیامدهای سیاسی داخلی و تلاش برای حفظ قدرت به هر قیمت است.
تداوم این راهبرد از سوی رؤسایجمهور آمریکا میتواند به فروپاشی کامل اعتماد عمومی منجر شود؛ بنابراین، آنچه تعیینکننده خواهد بود، راهبردِ اتخاذ شده از سوی رهبران سیاسی آیندهی ایالات متحده است: آیا آنها به این فرآیند فرسایشی ادامه میدهند یا دست به بازنگری در رویکرد کلان سیاست خارجی آمریکا خواهند زد؟
#تله_پیروزی
@Social_Cultural_Analysis
ترامپ با شعار پایان دادن به جنگهای بی سرانجام قدرت را به دست گرفت و در راستای عمل به وعدههای انتخاباتی و بهرهبرداری سیاسی از مفهوم پیروزی، بهطور ناگهانی دستور خروج نیروهای آمریکایی از سوریه در سال ۲۰۱۸ را صادر کرد و مدعی شد: «ما داعش را به سختی شکست دادهایم.» با این حال، این تصمیم که بدون هماهنگی با متحدان بین المللی و نادیده گرفتن هشدارهای مقامات پنتاگون اتخاذ شده بود، نهتنها تضادهای موجود در اهداف استراتژیک واشنگتن را آشکار کرد، بلکه بر اساس نظرسنجیها، در اقناع افکار عمومی نیز ناکام ماند.
تفاوت بنیادین ترامپ با رؤسایجمهور پیشین، در مدل تصمیمگیری و بازتعریف او از مفهوم «پیروزی» نهفته است. رؤسای جمهوری مانند بوش و اوباما، حتی هنگام ناکامی در نبردها، میکوشیدند ادعاهای خود را با گزارشهای رسمی نهادهای اطلاعاتی و بدنه دولت همسو کنند تا نشان دهند دستاوردهایشان بر واقعیتهای عینی میدان استوار است.
در مقابل، ترامپ با نادیده گرفتن نظر متخصصان و روالهای مرسوم، پیروزی را صرفاً یک ادعا قلمداد میکند. در این چارچوب، واقعیتهای میدانی اصالتی ندارند؛ بلکه آنچه اهمیت مییابد، توانایی اقناع تودهها از طریق ابزارهای کلامی و تحمیل روایت برنده به جامعه است. او حتی عقبنشینیهای نظامی را در قالب موفقیت بازنمایی میکند؛ به گونهای که خروج نیروها از یک منطقه را نه یک ضعف تاکتیکی، بلکه نمادی از شجاعت سیاسی خود برای پایان دادن به منازعات بیحاصل جلوه میدهد. از دیدگاه او، پیروز میدان نه نیروی پیشرویکننده در زمین جنگ، بلکه جریان مسلط بر ذهن مخاطب و تحمیلکنندهی روایت پایان درگیری است.
در شرایط کنونی اما، این راهبرد با موانع جدی روبرو شده است. هزینههای ناشی از سیاستهای تنشزای کاخ سفید اکنون مستقیماً بر معیشت شهروندان تأثیر گذاشته و اعتراضات را به فضای داخلی آمریکا کشانده است. اگرچه دولت با پاکسازی منتقدان و تلاش برای یکدستسازی ساختار اداری، سعی در صیانت از ادعای پیروزی دارد، اما رقبای سیاسی با هدف ضربه زدن به اعتبار ترامپ، از هیچ تلاشی برای بر ملا کردن تناقضات و دروغگوییهای دولت در مورد دستاوردهای نظامی دریغ نمیکنند. این افشاگریهای مداوم، باور به «پیروزیهای اعلامی» را بیش از پیش سخت کرده است. از سوی دیگر، رقبای بینالمللی و قدرتهای نوظهوری چون ایران با درک دقیق از شکنندگی این روایتها در فضای قطبیشدهی واشنگتن، دریافتهاند که لفاظیهای کاخ سفید بیش از آنکه نشانهی قدرت باشد، ناشی از یک نیاز داخلی برای حفظ تصویر پیروزی است.
آنچه امروز شاهد آن هستیم، تکرار دوبارهی تاریخ و فرو افتادن در همان «تلهی پیروزی» است، اما این بار با شدتی بهمراتب بیشتر. دولت با تکیه بر شعارهای پیروزمندانه، خود را در بنبستی قرار داده که خروج از آن بدون پرداخت هزینههای سنگین سیاسی ممکن نیست. این ادعاها و وعدهها اکنون دیگر ابزاری برای نمایش قدرت نیستند، بلکه به زنجیری تبدیل شدهاند که دولت را به تداوم درگیریها و تشدید تنشها ناگزیر میکنند. در چنین وضعیتی و با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای مجلس و فشارهای ناشی از احتمال استیضاح، محرک اصلی تنشافزاییها نه منافع ملی، بلکه هراس از پیامدهای سیاسی داخلی و تلاش برای حفظ قدرت به هر قیمت است.
تداوم این راهبرد از سوی رؤسایجمهور آمریکا میتواند به فروپاشی کامل اعتماد عمومی منجر شود؛ بنابراین، آنچه تعیینکننده خواهد بود، راهبردِ اتخاذ شده از سوی رهبران سیاسی آیندهی ایالات متحده است: آیا آنها به این فرآیند فرسایشی ادامه میدهند یا دست به بازنگری در رویکرد کلان سیاست خارجی آمریکا خواهند زد؟
#تله_پیروزی
@Social_Cultural_Analysis
۱
