از کانالهایی که ذهنت رو مسموم میکنن فاصله بگیرهمه کانالهایی که زیاد خبر میدن، لزوماً بهت «آگاهی» نمیدن؛ بعضیها فقط اضطراب، خشم و بدبینی تولید میکنن.
کانال سمی رو معمولاً از این نشونهها میشه شناخت: تقریباً هر خبری رو با لحن فاجعه، خیانت، فروپاشی و رسوایی منتشر میکنه. بیشتر از اینکه سند بده، با طعنه، تحقیر و عصبیکردن مخاطب کار میکنه. خبر تأییدنشده رو فوری منتشر میکنه؛ ولی وقتی تکذیب شد، خبری از اصلاحیه نیست. از هر اتفاقی همون نتیجهای رو درمیاره که از قبل میخواسته؛ انگار نتیجه همیشه آمادهست و فقط دنبال خبر مناسب میگرده.🧩 فقط بخشهایی از واقعیت رو نشون میده که روایت خودش رو تأیید کنه و بقیه رو نادیده میگیره.
کمکم کاری میکنه فکر کنی «همهچیز خرابه»، «همه دروغ میگن» و فقط همین کانال حقیقت رو فهمیده. اگر بعد از دنبالکردن یک رسانه، مدام عصبانیتر، مضطربتر و بدبینتر میشی ولی آگاهتر نه، شاید وقتشه ازش فاصله بگیری.رسانه خوب قرار نیست هر روز اعصابت رو خرد کنه؛ باید قدرت تحلیلت رو بیشتر کنه.
لیلا اربابی اینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan
وقتی یک تصویر، خودش یک پیام رسانهایهانتخاب این تصویر برای جملهی «ارتکاب هر آنچه بهضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است» خیلی حسابشدهست.
داخل علامت ممنوع، شکلِ یک حباب گفتوگو/کامنتِ شعلهور دیده میشه؛ یعنی فقط رفتار فیزیکی نیست که میتونه به انسجام ضربه بزنه، کلمه، کامنت، پست و روایتِ آتشافروز هم میتونه جامعه رو ملتهب کنه. انگار پیام تصویر اینه:هر حرفی که اختلاف رو شعلهور کنه، مردم رو روبهروی هم بذاره، ناامیدی تزریق کنه یا شکافها رو عمیقتر کنه، فقط «یک نظر شخصی» نیست؛ ممکنه اثر اجتماعی داشته باشه. این دقیقاً همون جاییه که سواد رسانهای از «چی گفتیم؟» میره به سؤال مهمتر:حرف ما چه اثری روی جامعه میذاره؟ لیلا اربابی اینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan
اعتراض اقتصادی یا جهتدهی ذهن مخاطب؟اعتراض به وضعیت اقتصاد حق مردمه؛ اما این پلاکارد فقط اعتراض نمیکنه، یک دوگانه هم میسازه:
منصوبان رهبری موفقاند، منتخبان مردم ناکارآمد.
درحالیکه مشکلات اقتصادی معمولاً محصول یک فرد یا یک دولت نیست؛ مجموعهای از تصمیمها، تحریم، بانک مرکزی، جنگ و سیاستهای چندساله و ده ها نهاد در اون نقش دارن. این پلاکارد توهین مستقیم نداره؛ مشکل اصلیش سادهسازی و جهتدهیه.رهبر شهید هم صریح گفته بودند:«انتقاد غیر از هتک حرمت است» و بر حفظ حرمت رؤسای سه قوه تأکید داشتند
اگر این مدل روایت مدام تکرار بشه و همه مشکلات به «انتخاب مردم» و مسئولان منتخب چسبونده بشه، کمکم نتیجهاش میشه فرسایش اعتماد، دوقطبیسازی و تبدیل نقدِ عملکرد به بیاعتبارسازی کلی مسئولان.
نقد لازمه؛ اما باید ببینیم داریم اعتراض میکنیم که عملکرد بهتر بشه، یا جوری روایت میکنیم که مردم به اصل مسئولان و سازوکار انتخاب خودشون بدبین بشن؟ آیا هدف ما دلسرد کردن و سرزنش کردن مردم نسبت به انتخابشون در وسط جنگ باید باشه یا دادن دلگرمی برای تاب آوری؟ لیلا اربابی اینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم@tabeeneroshan وقتی رسانه، اخلاق دینیات رو هم ازت میگیرهاگر ساعتها پای کانالهایی بشینی که خوراکشون تحقیر، تمسخر، لعن، خائنسازی و نفرته، طبیعیه که کمکم همون ادبیات وارد حرفزدن خودت بشه.
بعد میبینی با هموطن، دوست، فامیل یا حتی آدم همفکر خودت، فقط بهخاطر یک اختلاف نظر جوری حرف میزنی انگار با دشمن روبهرویی. وقتی ادبیاتمون پر شده از اهانت، تحقیر و برچسبزدن، دیگه نمیشه صرفاً چون شعارمون انقلابیه، اسم این رفتار رو اخلاق انقلابی گذاشت.این همون جنس ادبیاتیه که سالها در رسانههای تند و نفرتمحور دیدیم؛فقط اینبار ممکنه با ظاهر و شعار متفاوت تکرار بشه.
رسانه سمی فقط اطلاعات غلط وارد ذهنت نمیکنه؛انصاف، سعهصدر و اخلاق گفتوگوت رو هم ذرهذره میخوره. اگر هر مخالفی برات شده «خائن» و هر اختلافی مجوز توهین، قبل از متهمکردن دیگران یکبار مصرف رسانهای خودت رو بررسی کن.رسانهای که اخلاق گفتوگو رو ازت گرفته، حتی اگر صدبار ادعای حقطلبی کنه، اثرش رو روی رفتارت گذاشته.
لیلا اربابی اینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan
قبل از اینکه بگیم «دروغ گفتی»، منبع رو چک کنیم برای دوستانی که پرسیدن رهبر انقلاب کِی درباره حفظ حرمت مسئولان و رؤسای سه قوه صحبت کردند: شنبه ۳ آبان ۱۳۹۹ حسینیه امام خمینی(ره)در دیدار با رئیسجمهور و اعضای ستاد ملی مقابله با کرونا.ایشان صریحاً گفتند:
«انتقاد غیر از هتک حرمت است؛ هتک حرمت در میان مردم حرام است و نسبت به مسئولان بیشتر، بخصوص در میان مسئولان بالای کشور.»
و بعد هم تأکید کردند:
«باید حرمت رؤسای سه قوه و مسئولان کشور که در عرصه خدمترسانی به مردم هستند، حفظ شود.»
حالا سؤال من اینه؛ چیزی که توی این کانال گفته شده، کجاش خلاف این حرفه؟ما گفتیم انتقاد حق مردمه، اما انتقاد با تخریب، اهانت و هتک حرمت فرق داره. چیزی غیر از همین حرف گفته شده؟
اینکه کسی بگه «ما سخنان رهبر رو بازخوانی میکنیم و چنین حرفی ندیدیم»، دلیل نمیشه این سخن وجود نداشته باشه.ندیدن یک سخن، با گفتهنشدنش فرق داره.
وقتی تاریخ، مکان و اصل سخن موجوده، قبل از اینکه به یک کانال تهمت دروغگویی یا «دور کردن مردم از رهبری» بدیم، بهتره اول منبع رو خودمون بررسی کنیم.اگر جایی اشتباه گفته باشیم، حتماً اصلاح میکنیم؛ولی وقتی خودِ سخن موجوده، اتهام و اهانت کردن جای بررسی منبع رو نمیگیره.
لیلا اربابیاینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan
وقتی حرفهای رهبر رو هم جناحی میشنویم...اون بخشهایی که با خشممون جور درمیاد خوب توی ذهنمون میمونه،ولی حرف از انصاف، حرمت، اخلاق و کنترل خشم که میشه، انگار کمرنگتر میبینیمش.
بعضی وقتها هم فکر میکنیم هرچی بیشتر توهین کنیم، لعن کنیم، نفرین کنیم و طرف مقابلمون رو له کنیم، یعنی انقلابیتریم...ولی اسم این رفتار انقلابیگری نیست.
اسمش میتونه تعصب جناحی، خشم سیاسی و نفرتزدگی باشه؛وقتی فقط حرفهایی رو دوست داریم که حملههای باب میل ما رو تأیید کنه.
انقلابی بودن فقط تند حرف زدن نیست.گاهی سختترین بخشش اینه که وقتی عصبانی هستی، باز هم انصاف داشته باشی و نذاری نفرت، جای اصول رو بگیره. شاید بد نباشه گاهی از خودمون بپرسیم:ما واقعاً داریم حرفها رو میشنویم، یا فقط اون قسمتهایی رو نگه میداریم که با خشممون جور درمیاد؟لیلا اربابیاینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan تاریخ مصرفِ بیانات رهبری؛ فقط وقتی به نفع ماست؟!یه تناقض جالب توی بعضی بحثها هست؛وقتی یک توصیه یا بیاناتی از رهبری، امام خمینی یا حتی یک متن دینی با حرف امروز ما جور درمیاد، سریع میگیم:
«دیدین؟! آقا دقیقاً همینو گفتن!»
اما وقتی حرف دیگر آقا با روایت و موضع امروزمون جور نیست، میگیم:«اون برای اون زمان در اون دولت بوده! شرایط عوض شده، برید سواد یاد بگیرید!»
خب... بالاخره کدومه؟ اگر احترام به مسئولین، پرهیز از توهین، حفظ وحدت و اخلاق سیاسی مربوط به یک دوره خاص بوده، پس چرا وقتی یک جمله قدیمی در نقد مسئولین پیدا میکنیم، ناگهان همون جمله میشه سندِ امروز؟!با این استدلال باید بگیم قرآن برای شرایط صدر اسلام بوده و امروز دیگه قابل استفاده نیست، پس خیلی از مفاهیمش رو باید کنار بذاریم؛ یا صحبتهای امام خمینی رو هم بزاریم کنار؟!!مسئله این نیست که زمان و شرایط تغییر نمیکنه.قطعاً خیلی از مصادیق و روشها با گذشت زمان تغییر میکنن.
مسئله اینه که نمیشه هر وقت یک جمله به نفع ما بود، بگیم «اصل و راهنماست» و هر وقت نبود، بگیم «تاریخ مصرفش گذشته»!بیانات رهبری تاریخ انقضا نداره این دیگه نقد و تحلیل نیست؛این میشه انتخاب گزینشیِ حرفها بر اساس چیزی که از قبل دوست داریم باور کنیم. اگر قراره از بیانات رهبری، سخنان امام یا متون دینی استفاده کنیم:اول ببینیم حرف دقیقاً چی میگه، در چه زمینهای گفته شده و امروز چطور باید فهمیده بشه؛ بعد موضع بگیریم.لیلا اربابیاینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan جهاد فقط میدان جنگ نیستوقتی از «جهاد» حرف میزنیم، خیلیها ذهنشون مستقیم میره سمت جنگ.درحالیکه اصلِ واژه جهاد یعنی تلاش و مجاهدتِ سخت برای ایستادن پای چیزی که درست میدونی.
گاهی جهاد اینه که وسط فشار اقتصادی، خستگی، عصبانیت و ناامیدی، اجازه ندی خشم اختیار زبان و رفتارتو بگیره.گاهی جهاد اینه که وقتی همهچی هلِت میده سمت ناسزا، تحقیر، نفرت و بریدن، تو هنوز بتونی انصاف، عقل و اخلاق رو نگه داری.
جهاد همیشه کارِ راحتی نیست؛ اتفاقاً جایی معنا پیدا میکنه که شرایط سخته.وقتی سفره کوچیک شده، اعصاب خستهست، خبر بد زیاده و آدم حس میکنه دیگه تحمل نداره، همونجاست که کنترل خودت سختتر میشه.
شاید یکی از سختترین شکلهای جهاد همین باشه:اینکه درد داشته باشی، مطالبه هم داشته باشی، اعتراض هم بکنی؛ ولی نذاری درد، تو رو تبدیل کنه به کسی که هرکسی رو دید با برچسب و تحقیر میزنه.
اگر قرار بود فقط وقتی اوضاع خوبه مؤدب، منصف و امیدوار باشیم، اسمش مجاهدت نبود.جهاد یعنی در سختی هم خودتو نبازی و زبانت رو حفظ کنی.
لیلا اربابیاینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan
این تصویر نیاز به پاسخ داردفارغ از هر تحلیل سیاسی، یک سؤال جدی وجود دارد:
وقتی سخنرانی کسی در سازمان ملل در حال پخش است که در نگاه بسیاری از مردم ایران یک جنایتکار و قاتل رهبر ما و فرماندهان ما و کودکان و جوانان ماست، انتظار طبیعی این بود که تمام هیئت ایرانی به نشانه اعتراض، سالن را ترک کند.
حالا دیدن یک عضو هیئت ایرانی که در سالن مانده، برای افکار عمومی یک سؤال ایجاد میکند:علت این نشستن شما در مقابل اون جنایتکار چه بوده؟
آیا تصمیمی دیپلماتیک بوده؟آیا دلیل خاصی داشته؟
چون این فقط یک صندلی و یک تصویر نیست؛در فضای رسانهای، چنین قابهایی پیام دارند.مردمی که داغ رهبر و فرزندانشون رو دیدهاند و نسبت به رفتارهای آمریکا خشم و نفرت دارند، حق دارند بپرسند:
آیا متوجه پیام این تصویر برای جامعه و مردم بودید؟
مسئولان باید بدانند گاهی یک رفتار ساده میتواند برداشتهای بزرگی ایجاد کند؛ بنابراین توضیح شفاف درباره چنین اتفاقی، کمترین انتظار افکار عمومی است.لیلا اربابیاینجا یاد میگیریم چطور فریب روایتها را نخوریم @tabeeneroshan