قسمت اول حقیقت کربلا۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
حضرت عباس علیه السّلام یکی از شخصیتهای بسیار عظیم در ماجرای عاشورا هستند که حقیقتشان مثل خود عاشورا هنوز برای مسلمین و شیعیان مجهول است.گریه بر اباعبدالله علیه السّلام یک بیانی است از عجز انسان در صحنهای که ظالمی مظلومی را مورد ظلم قرار میدهد. گریه برای وقتی است که انسان نمیتواند کاری کند.این تأکیدهایی که ائمه علیهم السّلام بر گریه بر اباعبدالله علیه السّلام کردهاند، برای این بوده که ما را متوجه عجزمان بکنند و به ما بفهمانند که ما نمیتوانیم آن هدف ائمه علیهم السّلام که برپایی حکومت خدا است را انجام بدهیم.برپایی حکومت خدا به بعد از ظهور امام زمان علیه السّلام موکول شده است. در زندگی دنیا، برپایی حکومت خدا برای معصومین علیهم السّلام به دلیل عدم آمادگی پیروان، میسّر نشد.حضرت عباس علیه السّلام جزو معدود شخصیتهایی است که در کربلا در کنار امام زمان خودش حضور دارد و میداند که باید چه کار بکند.کاری که ایشان کردند، تأسی (پیروی دقیق) از پدرشان امیرالمؤمنین علیه السّلام بود.امیرالمؤمنین علیه السّلام در واقعهٔ حملهٔ اشقیاء به خانه ایشان و شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها چه کرد؟ سکوت کردند و شمشیر به دست نگرفتند.حضرت عباس علیه السّلام هم با وجود نیرومندی و جنگاوری و دلاور بودن، از طرف امام حسَین علیه السّلام مأمور به علمدار بودن شدند، نه شمشیر به دست گرفتن.حضرت عباس علیه السّلام در واقعه عاشورا تجلیبخش امیرالمؤمنین علیه السّلام بودند.مثلاً اگر ببینید که دو تا دانشآموز یک تکلیف را دارند انجام میدهند، متوجه میشوید که در یک پایه تحصیلی هستند. از این مثال، عظمت حضرت عباس علیه السّلام را متوجه میشویم.حضرت عباس علیه السّلام در کنار اباعبدالله علیه السّلام، آنچنان وجودشان را کمرنگ میکنند که شما جز اباعبدالله را نمیبینید. درست مانند امیرالمؤمنین علیه السّلام در صحنهای که حضرت زهرا سلام الله علیها نقش اصلی را دارند و ایشان آنچنان خودشان را در حاشیه قرار میدهند که مردم، اصلْ بودنِ حضرت زهرا سلام الله علیها را دریابند.مردم هنوز که هنوز است متحیر هستند از سکوت مولا علیه السّلام وقتی که به خانه ایشان حمله شد! و سوال میکنند که چرا ابشان سکوت کردند و کدام مردی است که از همسرش دفاع نکند؟! آنها هنوز نمیتوانند دلیل و حکمت کار مولا علیه السّلام را هضم کنند.چه بسا که یکی از وجوه مأموریت حضرت عباس علیه السّلام در کربلا همین باشد که بلکه روزی شیعیان بتوانند این مقایسه را انجام داده و اصل و فرع بودن را بفهمند.همهٔ انبیاء و اولیاء مدیون اباعبدالله علیه السّلام هستند.اگر به حرم حضرت عباس علیه السّلام مشرف شوید، میتوانید اباعبدالله علیه السّلام را زیارت کنید، زیارت ایشان با زیارت اباعبدالله علیه السّلام فرقی ندارد. آنجا حضرت عباس حضور ندارد، اباعبدالله حضور دارد و این هنر حضرت عباس علیه السّلام است.دلیل اینکه مستحب است زیارت حضرت عباس علیه السّلام بر زیارت اباعبدالله علیه السّلام مقدم بشود، چیست؟ ما اول باید ادب بیاموزیم تا بتوانیم به محضر امام معصوم علیه السّلام برسیم. حضرت عباس علیه السّلام در کربلا، تجلیبخش ادب بودند.کربلا، سفرهٔ احسان علمیِ حضرت رسول اکرم و آل اطهار ایشان است. یعنی آل الله در زندگی دنیایی، همهٔ مردم را قدم به قدم آماده میکنند تا وارد کربلا شده و از آنجا به تدریج وارد عرصه علم کربلای معلی کنند.عاشورا یک عزای جهانی است. یعنی آل الله با همه آحاد بشر کار دارند و همه را میخواهند به کربلا برسانند. البته منظور، جغرافیای کربلا نیست! همه باید در وجودشان یک روزی با کربلا مواجهه پیدا کنند. بنابراین کربلا به تعداد انسانها دائماً دارد تکرار میشود. انفاقی نبوده که رخ داده و تمام شده باشد.اما مردم تا یک حد بسیار سطحی میتوانند مظلومیت و قربانی شدن را به عنوان یک مصیبت، درک کنند. خودِ همین درک مصیبت قدم اول است و بسیار عظیم. طوری که هنوز خیلیها حتی وارد این مرحله هم نشدهاند.حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم و حضرت زهرا سلام الله علیها، حتی قبل از تولد اباعبدالله علیه السّلام، گریه کننده و روضهخوانِ ایشان بودند. یرای اینکه میخواستند مردم ببینند و فکر کنند و آماده بشوند.همهٔ همراهان اباعبدالله علیه السّلام در مقام شهید هستند. چه آنهایی که به شهادت رسیدند و چه آنهایی که زنده ماندند.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
۱گریه کردن و ذکر مصیبت برای اباعبدالله علیه السّلام تازه اولین پله است.برای رسیدن به مراتب بالاتر، باید مقدمات (گریه و مصیبت) را طی کرد.آثار حزن و اندوه باید آنچنان در موجودیت یک شیعه به ظهور برسد که هر که او را ببیند بفهمد که او عزادار است و یکی از راههای آن هم، پوشیدن لباس مشکی است.باید جایگاه آن لباس مشکیای که برای اباعبدالله علیه السّلام میپوشید برایتان فرق کند. باید با آن به عظمت برخورد کنید و هیچگاه آن را با سایر لباسهای دیگر نشویید، چون عرقی که در ماتم اباعبدالله علیه السّلام میکنید، از بهشت آمده است.در مجلس عزاداری اباعبدالله علیه السّلام نباید ملاحظات و مراعات داشته باشید. باید مثل یک عزادار حقیقی رفتار کنید.برای اینکه بتوانید واقعاً اینگونه بشوید و دیگران برای شما مهم نباشند، کتابهایی که در ارتباط با مصائب اهل خیام نوشته شده را بخوانید.اگر سالهاست که دنبال معارف عاشورا هستی، بِدان که قدم اول، عزادار حقیقی شدن است.وقتی وارد مجالس عزاداری اباعبدالله علیه السّلام میشوید، نباید منتظر شروع مجلس باشید. اگر عزیزِ درجه یک خود را از دست داده باشید، آیا تا قبل از آمدن روضهخوان اشک نمیریزید؟ اصلاً برای همین است که تأکید به تباکی کردهاند.مضمون فرمایشی از امام سجاد علیه السّلام این است که اگر در عالم، مصیبتی بالاتر از آنچه که در روز عاشورا به این شهدا و اُسَرا وارد شد، وجود داشت، خداوند آن را برای اینها مقدر میکرد. این یعنی مصیبتی بالاتر از این اصلاً وجود ندارد.یک شخصیتی به عنوان شخصیت اول در کربلا وارد شده که بزرگترین لقب ممکن را از قبل به او دادهاند. اباعبدالله!!ما در تشهد نماز، شهادت میدهیم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم عبد خداست. اما دقت کنید که امام حسَین علیه السّلام، اباعبدالله هستند!این شخصیت میخواهد تمام خداییِ خدا را در کربلا به ظهور برساند و بعد هم آن را به تک تک عزادارانش تقدیم کند.خداییِ خدا منحصر است در دست اباعبدالله الحسَین علیه السّلام.اَب یعنی تربیت کننده و پرورش دهنده.امام صادق علیه السّلام فرمودهاند: خدا به زیارت حسَین میآید و با او مصاحفه میکند و همراه با او بر روی تخت مینشیند.خدا که مادی نیست! آمدنِ خدا به زیارت امام حسَین علیه السّلام یعنی چه؟ یعنی ظهور خدا در کربلا.در حدیث دیگری هم فرمودهاند هر کس که امام حسَین علیه السّلام را در کریلا زیارت کند، گویی که خدا در عرش زیارت کرده است.یعنی خدا خودش به زیارت امام حسَین علیه السّلام در کربلا آمده است! این یعنی چه؟ باید حواستان باشد که به این عبارات، مادی نگاه نکنید و این کربلایی هم که گفته شده منظور، جغرافیای کربلا نیست. تو در وجودت باید به سرزمین کربلای وجودت برسی!سیر حرکت تکاملی انسان، جایی بیرون از وجود او رخ نمیدهدپس اگر میخواهی به خدا برسی، مسیرت از کربلاست. چون سیدالشهداء علیه السّلام، أب و تربیت کنندهٔ عبادالله است.برای رسیدن به برکات کامل کربلای معلی، باید در عزاداری اباعبدالله علیه السّلام و ذکر مصیبت کربلا خیلی جدی باشیم.کل خلقت، عزادار اباعبدالله علیه السّلام است و همین باعث میشود که در خط تکامل باشد.تک تکِ ذرات عالم، در سیر حرکت تکاملی هستند و یک روزی به اوج کمال خواهند رسید. اوج کمال هم انسان کامل است.هر چقدر شما در عزاداری برای اباعبدالله علیه السّلام به جزئیات حرمت نگهداشتن در عزاداری اباعبدالله بیشتر توجه بکنی، صاحب عزا که حضرت زهرا سلام الله علیهاست، با کلیّت بیشتری به تو نعمت میبخشد.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
۱ قسمت دوم حقیقت کربلا۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
اگر امکان برپایی مجلس عزای اباعبدالله علیه السّلام را ندارید، حداقل یک پرچم سیاه در خانه آویزان کنید و نیت کنید که با حضرت زهرا سلام الله علیها که صاحب عزا هستند، همدردی میکنید.هستند کسانی که در این ایام به حرمت آن انگشتی که بخاطر انگشتر بریده شد، انگشتر به دست نمیکنند.در زیارت ناحیه مقدسه، امام زمان علیه السّلام اشاره به این حقیقت میکنند که اشقیای تاریخ، کسی را به مظلومیت به شهادت رساندند که مشیت او با مشیت خدا یکی شده بود. یعنی اگر خودِ اباعبدالله علیه السّلام اذن نمیدادند، محال بود که علی اصغر روی دستشان قربانی بشود. حالا ما باید به این فکر کنیم که ایشان برای چه کسی و چه چیزی این کار را کردند؟!باید در مجلس عزای اباعبدالله علیه السّلام با حضرت زهرا سلام الله علیها در درون، حرف بزنی. به او بگویی که مادر جان! من سعی کردم یک عمر عزادار فرزندان شما باشم، به امید اینکه مرا سر سفره علم عاشورا و کربلا بنشانید.اگر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم به برپاییِ عاشورا رضایت نمیدادند، دین و مکتبشان به ثمر نمیرسید.در واقع انگار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم، ۷۲ شیشه عطر دارند که تا روز عاشورا در بسته هستند و مردم از کیفیت و عطر و بوی آن خبر ندارند، و در کربلا سرِ آنها را برای مردم باز میکنند و عطر آنها دنیا را میگیرد.عطر این شیشههای عطر در عالم، فقط به مشام کسانی میرسد که از پله اول عبور کنند. این عطر، عالم را پر کرده است، ولی همه آن را حس نمیکنند.پلهٔ اول، حرمت نگه داشتن و عزادار حقیقی بودن است.این شیشههای عطر، شیشههای علم هستند.خلق الله در ظلمت و تاریکیای که اولی و دومی در جامعه اسلامی ایجاد کرده بودند، کر و کور شده بودند و رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم دیدند که اگر این شیشهها را به کربلا نیاورد و سرشان را باز نکند، مردم هرگز نمیتوانند آنها را کشف کنند.کدام یک از شما حاضرید فرزند سه سالهٔ خود را برای همسایه، قربانی کنید؟!حضرت رقیه سلام الله علیها، اسم الله هستند. با اینکه به کربلا آمد و سر شیشهٔ عطر وجودش را گشودند، اما مردم هنوز ایشان را از پشت حجابها میبینند، در حالی که ایشان چیزی از خداییِ خدا کم ندارد.تک تکِ حرکاتی که در عاشورا رخ میدهد، حتی نسیمی که باعث موج آرامی روی آب فرات میشود، حساب دارند.هر یک خار مغیلان که به پای حضرت رقیه سلام الله علیها میرود، در نقشهٔ خداست. نقشهای که برای من و شما کشیده است.امام حسَین علیه السّلام بعد از شهادت حضرت علی اکبر علیه السّلام، که ارباً اربا شده بود، دنبال تکه تکههای گوشت بدن او در لابلای خارها میگشت تا او را دفن کند. ایشان میتوانست به هزاران نوعِ دیگر شهید شود، اما چرا اینگونه به شهادت رسید؟هر قدمِ حضرت زینب سلام الله علیها یک تجلی از خداست. آنجا که ایشان خودشان به تنهایی برای هفت نفر از فرزندان و دختران اباعبدالله علیه السّلام قبر میکَنَند و آنها را دفن میکنند. اینها ظهور خداییِ خدا است.اصلاً امام حسَین علیه السّلام به کربلا آمده تا تمامیِ خداییِ خدا را که اولی و دومی از جامعه مسلمین محو کرده بودند، ظاهر کند.از خدا و حضرت زهرا سلام الله علیها بخواهیم که ما را بزرگترین حرمتدار مجلس اباعبدالله علیه السّلام بکند تا هر کسی که وارد میشود فکر کند من صاحب عزا هستم، ماتم مرا ببیند.اگر ما متوقف هستیم و رشد نکردهایم، برای این است که داریم چوب بیادبیِ خود را میخوریم.اگر امام حسَین علیه السّلام به کربلا نمیآمد، خبری از عبودیت در عالم نبود. زیرا ایشان اباعبدالله است. اوست که انسانها را به مقام عبد میرساند.حادثه عاشورا در قید زمان نیست، در کل عالم از ابتدای عالم جاری شده است. اگر عاشورا نبود، هیچ یک از انسانها به مقام نبی و رسول نمیرسیدند. همه مدیون امام حسین علیه السّلام هستند.اگر ما داستان کربلا را میخوانیم اما علوی و فاطمی و حسینی و الهی نمیشویم به این دلیل است که هنوز قدم اول را هم به درستی برنداشتهایم.کسی که در دنیا یک بار بگوید یا اباعبدالله! قطعاً اهل نجات است.حضرت آدم علیه السّلام برای یک خط از روضه اباعبدالله علیه السّلام، سیصد سال گریه کرد و بعد شایسته شد که خدا بگوید «و علّم آدم الأسماء کلّها»! اسماء در تأویل یعنی معرفت انسانهای کامل.هر اندازه که ما، جزئی وارد عزای اباعبدالله علیه السّلام بشویم، حضرت زهرا سلام الله علیها برای ما کلی وارد میشوند.یک یا حسَین، برای آمرزش کل گناهان ما کفایت میکند. اصلاً مسئلهٔ توی شیعه نیاید گناهانت باشد. مشکل تو الان، آمرزش گناهانت نیست! یک یا حسَین همه را محو میکند.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
۱ قسمت هفتم شرح تأویلی دعای علقمه۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
«وَ بِاسْمِكَ الَّذِي جَعَلْتَهُ عِنْدَهُمْ».خدایا من تو را به حق آن اسمی که تو آن اسم را نزد آنها (خمسه طیبه) قرار دادهای قسم میخورم.تجلی بخش این اسم در این فراز چه کسی است؟ اگر این اسم به خمسه طیبه عطا شده، حضرت زهرا سلام الله علیها هم که جزو آنها هستند! پس مصداق این اسم چه کسی است؟حضرت زهرا سلام الله علیها دو جایگاه دنیایی و آخرتی دارند و در حدیث کساء آن جایگاه دنیاییِشان دارد مطرح میشود، ولی در اینجا، منظور آن شخصیت اصلی و حقیقی ایشان که مبدئیت است مدنظر است.«وَ بِهِ خَصَصْتَهُمْ دُونَ الْعَالَمِينَ».به واسطه این اسم هست که آنها را از بین همه عالمیان خاص کردی.«وَ بِهِ أَبَنْتَهُمْ وَ أَبَنْتَ فَضْلَهُمْ مِنْ فَضْلِ الْعَالَمِينَ».و به وسیله این اسم، آنها را بنا کردی و برتری آنها به کل اهل عالم را به وسیله معرفت به آن اسم بالا بردی.ما میدانیم که همهٔ اعداد، مشتق از مبدأ هستند، پس معنای این جمله همین میتواند باشد و مبدئیت را میرساند.«حَتَّىٰ فاقَ فَضْلُهُمْ فَضْلَ الْعَالَمِينَ جَمِيعاً».تا آنجا که فضل ایشان نسبت به جمیع عالم فوقیت یافت.«أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ».در این فراز، صلوات بعد از بیان آن حقیقت راجع به پیامبر و آل اطهار ایشان به معنای این است که من را هم به مقام آنها برسان.«وَ أَنْ تَكْشِفَ عَنِّي غَمِّي وَهَمِّي وَ كَرْبِي».این فراز، دقیقاً نتیجهٔ خواستهٔ قبل را میگوید. یعنی از تو معرفت به آن اسم که حضرت زهرا سلام الله هستند را میخواهم تا از من همه رنج و غم و گرفتاری زدوده شود، این یعنی فرج و زندگی تحت ولایت انسان کامل.«وَ تَكْفِيَنِي الْمُهِمَّ مِنْ أُمُورِي».و برای همهٔ امور من، فقط تو کافی باشی.یعنی برای من ردّ اسباب کن. این یعنی زندگی بهشتی.«وَ تَقْضِيَ عَنِّي دَيْنِي».خدایا دیونی که بر گردن من است را برطرف کن.این دیونی که بر ذمّهٔ انسان است، مانع ورودش به بهشت است. چون جهنم جایی است که دیون صاف میشوند.در این فراز میخواهند به ما بفهمانند که برای ورود به وضعیت آخرتی یا رسیدن به فرج شخصی، باید دیون خود را تا جایی که میتوانی ادا کنی.امام معصوم علیه السّلام فرمودهاند: «اگر کسی از شیعیان ما از دنیا برود، در حالی که قرضی دارد، ما خودمان بدهی او را صاف میکنیم».«وَ تُجِيرَنِي مِنَ الْفَقْرِ وَ تُجِيرَنِي مِنَ الْفاقَةِ».خدایا من را از فقر و درماندگی در پناه خود قرار بده.«وَ تُغْنِيَنِي عَنِ الْمَسْأَلَةِ إِلَى الْمَخْلُوقِينَ».خدایا من را از اینکه از خلائق تو درخواست کنم، بینیاز کن.اجابتِ این دعا اصلاً در زندگی دنیایی ممکن نیست. چون طبیعت و ماده بر ما حاکم است. پس اجابت این دعا مساوی است با افتتاح زندگی آخرتی. بنابراین اگر آخرت میخواهی، به زیارت امیرالمؤمنین و اباعبدالله علیهما السّلام برو.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
قسمت سوم حقیقت کربلا۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
باید بینهایت مراقب حفظ حرمت کربلا و شهدای کربلا را باشیم.باید حرمت تک تک عزاداران اباعبدالله علیه السّلام را حفظ کنیم. وقتی از کنار کسی که برای عزای اباعبدالله علیه السّلام مشکی پوشیده، رد میشویم، کمترین کار این است که در قلب خود به او احترام گذاشته و او را دعا کنیم و به چشم یک همدرد عزیز به او نگاه کنیم.اگر انسان برای حفظ حرمت، تلاش کند، مظاهر آن را به او نشان میدهند.حضرت اباعبدالله علیه السّلام با برپایی عاشورا، یک بابی را برای نجات بشریت گشودند. هر کسی با هر آئینی اگر ذرهای گرایش به حق داشته باشد، به او وصل میشود.اگر در کربلا از همهٔ آن هفتاد و دو نفر سوال میکردی که اسمت چیست؟ همه میگفتند حسَین! چون خودیّتی باقی نمانده بود. ما باید اینگونه بشویم و امام میخواهد همهٔ ما به این نقطه برسیم.توجه به امام، مساوی است با توبهٔ مقبول. اصلاً مگر جز از طریق امام، راهی به سوی خدا هست؟امام وعده دادهاند که شیعیان، همه اهل بهشت هستند و یک قطره اشک تمام گناهان را از قلوب ما پاک میکند. اما همهٔ ما با وجود این بشارت، باید یک نگرانی بزرگ داشته باشیم و آن، این است که اگر در قیامت با اهل بیت علیهم السّلام روبرو بشویم و از ما بپرسند که ما این عاشورا را برای چه برپا کردیم و چه درسی از آن گرفتید، چه پاسخی بدهیم؟ امام میفرماید آثار آن، تطهیر نفوس است که ما برای شما با اشکی که ریختید، انجام دادیم. اما آیا شما هم دِین خود را به ما ادا کردید؟ آنجاست که انسان شرمسار میشود بابت اینکه اصلاً نمیدانسته که دِینی هم وجود دارد!درست است که در قیامت همهٔ گناهان شیعیان بخشیده میشود، اما مگر شرط ورود به بهشت، فقط نداشتنِ گناه است؟!در قیامت، دو جور مصیبت و عذاب شامل حال انسانهای جهنمی میشود. یکی آن عذابی است که بر سر مردم آورده و حالا باید به خودش برگردد. که این عذاب را شیعیان به خاطر اشکی که در عزای اباعبدالله علیه السّلام ریختهاند، ندارند. چون امام ضامن آنها میشود. اما اگر پیام عاشورا و علم و حکمتی که پشت وقایع آن هست را ندانی، محرومیت از نعمت خواهی داشت.بهشت، نتیجهٔ علم و معرفت انسان است. در احادیث آمده که اگر میخواهی درجات بهشت خودت را ببینی، به درجات علمی خودت نگاه کن. پس به اندازهٔ آن چیزهایی که نمیدانیم، دچار محرومیت میشویم!اینها کسانی هستند که پشت در بهشت یا در طبقات پایین بهشت (دارای لذات مادی) قرار میگیرند. مثلاً در قرآن و احادیث شنیدهاند که بهشت، درخت میوه و حور و غِلمان دارد، برای همین، فقط همینقدر دریافت میکنند. اما در همان جایی که هستند، بهشتیانی را میبینند که از نعماتی بهرهمند هستند که اینها به آن، نمیتوانند دسترسی داشته باشند.بهشت، جایزه نیست که بخاطر عزاداری برای اباعبدالله علیه السّلام به ما بدهند. بهشت، همان تواناییهایی است که در درون انسان به واسطه معارف قرآن و اهل بیت ایجاد میشود. نعمات بهشت، دادنی نیستند، رسیدنی هستند.پس خیلی مهم است که ما مجالس عزاداری اباعبدالله علیه السّلام را به چه کیفیتی برگزار کنیم. وقتی میگویند حتی یک قطره اشک، کافی است، پس دیگر لازم نیست که کل مجلس را گریه کنیم. بقیهٔ وقت را باید برای معارف اهل بیت علیهم السّلام و تفکر و تدبر در چراییِ عاشورا بگذاریم.کلمهٔ أب و أم در زبان عربی با والد و والده فرق میکند. در فارسی ما به این چهار کلمه، پدر و مادر میگوییم، اما زیباییِ زبان عربی در این است که هیچ دو کلمهای نیستند که معنای صد در صد یکسان داشته باشند.هر انسانی دو تا تولد دارد. تولد اول، هندسه جسمانی و خلقت است. اما تولد دوم، هندسه تربیت ما است.والد و والده یعنی دو انسانی که مسیر تولد جسم انسان شدهاند.أب و أم، به معنای تربیت کننده است.اباعبدالله یعنی تربیت کنندهٔ بندگان خدا.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
قسمت هشتم شرح تأویلی دعای علقمه۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
برای ورود به زندگی آخرتی، لازم نیست که انسان حتماً از دنیا برود! خیلیها هستند که قبل از دفن شدنِ جسمشان وارد مرحله آخرتی شدهاند و در بین مردم زندگی کرده و میکنند.ورود به مرحله آخرتی، به معنای مطلق انسان کامل شدن نیست. ورود به این مرحله میتواند در مراتب پایینتر تکامل انسان رخ بدهد.استاد غفاری میفرمایند که اهالی بهشت دو وضعیت دارند. یا در مرحله دعای مستجاب هستند و یا بالاتر رفته و به مرحله اراده اعجازی کن فیکونی میرسند و انسان کامل میشوند.بسیاری از انبیاء الهی به آسمانهایی که دعای مستجاب دارد، وارد شدهاند.اخلاص یعنی بیهدفی در عینِ توجه داشتن به هدف خداوند برای من.«وَ تَكْفِيَنِي هَمَّ مَنْ أَخافُ هَمَّهُ».آن ترسی که من در برآورده شدن حاجاتم دارم را تو کفایت کن. یعنی مرا به کس دیگری واگذار نکن.وقتی میفرماید مَنْ أَخافُ، یعنی هر کس که من از او بیم دارم. دایرهٔ این هر کس، چه کسانی هستند؟ کل ظالمین جهان و از همه بدتر، نفس أمارة بالسوء.«وَ عُسْرَ مَنْ أَخافُ عُسْرَهُ».عسر یعنی سختی و یسر یعنی آسانی. استاد غفاری فرمودهاند که تأویل عسر، دنیا و تأویل یُسر، زندگیِ آخرتیِ مؤمنین یعنی بهشت است. برای اینکه در زندگی بهشتی، رقم رنج و زحمت برای انسان به صفر میرسد. حتی انرژیای که برای بالا بردن دست خود مصرف میکنید، رنج حساب میشود و این رقم در بهشت، صفر است. پس بهشت یعنی چه؟ یعنی مثلاً به محض تشنگی، خدا آب مورد نیاز بدنت را میتواند با دعای تو در بدنت به آنی ایجاد کند.انسانهایی که هنوز نعمت را لذتهای مادی میبینند، وقتی وارد بهشت میشوند، همان لذتهای مادی را دریافت میکنند ولی بدون رنج و زحمت.کیفیت زندگی در تمام مراتب بهشت یکسان نیست.از شیرینیهای زبان عربی این است که ظاهر کلمات و تلفظشان با معنایی که میدهند تطابق دارند. مثلاً هنگام تلفظ عسر، عین بر روی سین کوبیده میشود ولی در یسر، نرمی را حس میکنیم.«وَ حُزُونَةَ مَنْ أَخافُ حُزُونَتَهُ».خدایا تو کفایت کن مرا از اندوهی که کسی میخواهد بر من وارد کند.«وَ شَرَّ مَنْ أَخافُ شَرَّهُ».خدایا تو کفایت کن مرا از شر کسی که شر میرساند.جای اجابت این دعا نمیتواند در دنیا باشد، چون خدا و اهل بیت علیهم السّلام در قرآن و احادیث فرمودهاند که دست شیطان که تولید شرارت میکند، وقتی بسته میشود که بساط دنیا برچیده بشود.«وَ مَكْرَ مَنْ أَخافُ مَكْرَهُ».خدایا تو کفایت کن مرا از مکر کسی که بر علیه من نقشه میکشد.«وَ بَغْيَ مَنْ أَخافُ بَغْيَهُ وَ جَوْرَ مَنْ أَخافُ جَوْرَهُ».بغی یعنی ظلم و تعدی و تجاوز. «وَ سُلْطانَ مَنْ أَخافُ سُلْطانَهُ».خدایا مرا کفایت کن از آن سلطانی که من از سلطنت او ترس دارم.ویژگیِ زندگی دنیا این است که حکومت خدا و انسان کامل در آن وجود ندارد، چون همه حکومتها چه قاصر و چه مقصر، معصوم نیستند.در قرآن، تأویل کلمهٔ سلطان، امام زمان علیه السّلام است. یعنی میتوانیم بگوییم که تأویل سلطان، حکومت خدا به دست خلفای معصومین او علیهم السّلام است.چرا این فراز، در ردیف کلمات منفیِ فرازهای قبلی آمده است؟ میخواهند به ما یاد یدهند که در زندگی دنیایی نمیتوانید به هیچ سلطانی امید ببندید، هر چقدر که خوب و عالم باشد، ولی چون عصمت ندارد نمیتواند.برپاییِ حکومت خدا بدونِ داشتن ولایت تکوینی و تشریعی محال است.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۴
قسمت چهارم حقیقت کربلا۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۵
اگر کسی با غفلت از خودِ امام، وارد مجلس امام حسَین علیه السّلام شده باشد، مبتلا به بلای بسیار عظیمی شده است. اصلاً مگر بلایی بزرگتر از جهل و ناآگاهی داریم؟رسول اکرم و امیرالمؤمنین و حضرت زهرا علیهم السّلام، اباعبدالله الحسَینِشان را احسان کردهاند.اگر ما به مقامات اباعبدالله علیه السّلام عارف میبودیم، میفهمیدیم که در کربلا تجلی خدا به تمامه رخ داده است.باید به تمام ابعاد مختلف این واقعه توجه کنیم، اما باید به عشق مطلق و قدرت مطلق در حضرت زینب و حضرت عباس علیهما السّلام که در حادثه کربلا ظهور کرده، توجه کرده و آن را کشف کنیم.منظور از عشق و قدرت مطلق چیست؟در کربلا تمام شهدا (البته منظور، فقط آنهایی که با شمشیر کشته شدهاند نیست)، چنان متوجهٔ اباعبدالله علیه السّلام شدهاند که هر چه و هر که در وجودشان وجود داشت، رخت بر بسته، جز امام! و عرصهٔ وجود آنها برای آن هدیهای که اباعبدالله علیه السّلام در ازای حضور خالصشان میخواهد به آنها عطا کند، خالی شده است.تجلی اسماء الله به تمامه، پاداشی است که اباعبدالله علیه السّلام به تک تک کسانی که در این حادثه در کنار امام هستند عطا میکند.کسانی که در مجالس، به غفلت از امام وارد میشوند و هیچ حزنی ندارند، چگونه میخواهند که از امامشان هدیهای دریافت کنند؟کربلا و عاشورا که به زمان و مکان اشاره دارند، اصلاً مربوط به زمان خاص و مکان خاص نیست.قبلها و بعدها، همه لبریز از عاشوراست و دارد رخ میدهد.ما در عالمی هستیم که قید زمان و مکان دارد. عالمی در ماورای زمان و مکان ما وجود دارد که نام آن را فعلاً عالم معنا میگذاریم که در آن، زمان و مکان معنا ندارد. به همین دلیل این قابلیت را دارد که با تمامیت خودش در ماورای تک تک زمانها و مکانهای این عالم ما در جریان باشد.کل یوم عاشورا و کل أرض کربلا یعنی همین. عاشورا در ماورای این زمان و مکان در حال وقوع است.هر لفظی یک معنایی دارد. کلمه را به کار میبریم، گوش کلمه را میگیرد و میشنود. کلمه، آن لحظه هست ولی لحظهٔ بعد، نیست. اما معنا، یک حقیقت جاری در شماست. کلمه، مادی است و از جنس صوت، اما معنا در تو مینشیند و با تو یکی میشود. معنا اصل است و کلمه یک مَرکبی است برای آمدنِ این اصل در جان ما.در سال ۶۱ هجری در عالم ماده در صحرایی به نام کربلا، خداوند آن معنا را که در هستی جاری بود بر این مَرکب نشاند تا یک بار به دست ما آدمیان خاکی برسد، تا بعد بتوانیم راجع به آن، کلمه بگوییم و بنویسم.در عالم خاکی، ظرف وجودی کسانی مَرکب این معنا شد که آن قابلیت را داشتند.حضرت رسول اکرم و حضرت امیرالمؤمنین و حضرت زهرا علیهم السّلام به شهادت اباعبدالله علیه السّلام رضایت دادند، زیرا شفاعت امت به این شهادت وابسته بود.قبل از برپایی کربلا، اگر سیدالشهداء علیه السّلام در عالم معنا وجود نداشت، هیچ نبیای نبی نمیشد، هیچ ولیای، ولی نمیشد و هیچ مؤمنی مؤمن نمیشد! زیرا سیدالشهداء علیه السّلام مَرکبِ اسم اباعبدالله شدند.پلهٔ اول برای ورود به بهرهمندی از معارف علمی کربلا، عزاداری است و اشک در مرحله عزاداری اتفاق میافتد.چرا ما از طریق حادثه کربلا به خدا نمیرسیم؟ما در مجالس امام حسَین علیه السّلام باید ریاضت شرعی داشته باشیم. یعنی باید یک چیزهایی را تمرین کنیم و به خودمان سختیهایی بدهیم. باید آنقدر روی حادثه عاشورا مطالعه کنیم که وقتی میشنویم از خود بیخود بشویم و همه چیز و همه کس را فراموش کنیم.حتی یک لحظه نباید به غیر از محبوبت و امامَت فکر کنی و الّا اینجا خریدار نداری. محمد حنفیه فرزند مولا علیه السّلام است، ولی در کربلا راهش نمیدهند. کربلا عاشق میخواهد.قلبمان در هر لحظه باید از هر محبتی خالی باشد تا اگر ناگهان ظهور اتفاق افتاد، آماده باشد.اگر تو تمام قلبت را به امام هدیه کنی، امام تمام اسماء الله را به تو هدیه میکند.زائر امام کسی است که امام، خودش را به او میدهد.بزرگان شیعه و مورخین راجع به حُر نوشتهاند که اگر حُر، صبح عاشورا به سمت امام نمیآمد و توبه نمیکرد، گناه تمام عالمیان بر دوش او بود.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۵
قسمت پنجم حقیقت کربلا۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۵
وقتی انسان کامل بخواهد محبت مطلق خودش را به انسان بذل کند، همهٔ موجودیت خودش که اسماء الله است را میدهد.شرط دوم برای ورود به مرحله بعدی، دل کندن از همه غیر از محبوب حقیقی ( اباعبدالله الحسَین علیه السّلام) است.در مجالس عزاداری از امام، مدال عاشقی بخواهید.تنها راه بدست آوردن معشوق، عاشق شدن به معنای واقعی است.تا وقتی که عاشق اباعبدالله علیه السّلام نشده باشی، بهرهای نمیتوانی ببری.تمام تعلقات ما الان، دنیایی هستند. اما تعلقات شهدای کربلا هزار و یک اسم خداست که از طریق واسطه فیض خدا یعنی اباعبدالله علیه السّلام دریافت کردهاند.آن کسانی که همین الان در عاشورای عالم معنا حضور پیدا کنند، تعلقاتشان تغییر میکند.پس امام به شهدای کربلا، هزار و یک اسم خدا را عطا کرده و به ما هم یاد دادهاند که هنگامی که یاد شهدای کربلا میکنیم بگوییم یا لیتنا کنّا معکم! در عالم معنا وقتی محبوب، همهٔ خودیت خودش را به محبش عطا میکند، حالا دیگر یکی میشوند.وقتی این محبوب که انسان کامل هست، دارایی خودش را که اسماء الله است به محب خودش عطا کرده، حالا نوبت آن محب است که مانند این محبوب، اسماء الله را در صحنه عاشورا به ظهور برساند.حالا که اباعبدالله علیه السّلام، اسماء الله را عطا کرده، میفرماید باید به خدا برگردانی.حضرت عباس علیه السّلام برای میدان رفتن اذن ندارد، حتی اگر پیش چشم او همه اطفال و زنان شهید بشوند، مشیت او با مشیت خدا یکی شده است و این عمل حضرت عباس علیه السّلام آن ادبی است که او در محضر امام خود خرج میکند. چون امام او به او امر کرده، نه با زبان، بلکه با عطای اسماء الله در وجود او.هیچ کدام از ملائکه اذن نداشتند که در روز عاشورا وارد صحرای کربلا بشوند. اگر اباعبدالله علیه السّلام میخواستند که از نیروی مَلَک استفاده کنند که آن همه فجایع به بار نمیآمد.پس چه کسی دارد تعلقات دنیا را بین کالبد تک تک شهدا و ارواح پاکشان قطع میکند؟ عزرائیل اذن ورود به کربلا را ندارد و این خودِ امام است که نفوس مطهر این شهدا را تحویل میگیرد و توفّیٰ رخ میدهد.اباعبدالله علیه السّلام به علی اکبر و علی اصغر و حضرت قاسم، اسماء الله را عطا کرد، اما اذن نداد که از این اسماء الله استفاده کنند و این مشیت خداست و مشیت آنها با مشیت خدا یکی شد.اگر ما توانسته باشیم پلههای اول و دوم را طی کنیم و هبهٔ امام (یعنی ظهور اسماء الله در ما) به ما رسیده باشد، در همان علم الهی که به ما افاضه شده، اذن بهره بردن را نداریم.بزرگترین ابتلاء انسان، آبروی اوست.حضرت عباس و حضرت زینب علیهما السّلام، سختترین ابتلائات را به جان خریدند. در حقیقت آنچه که امام عطا کرده بود را دوباره به امام بخشیدند. یعنی راضی به رضای خدا شدند. چون میدانستند که اگر امام چیزی را از آنها بگیرد، بالاتر از آن را به آنها عطا میکند.محال است که قبل از اینکه کسی حقیقت کربلا را درک کند، ارزش مولا علیه السّلام و عاشق مولا شدن را بفهمد.کوتاهترین راه به الله، حسَین علیه السّلام است.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۵
قسمت نهم شرح تأویلی دعای علقمه۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۷
«وَ كَيْدَ مَنْ أَخافُ كَيْدَهُ».و کفایت کنید مرا در برابر نقشههای پلیدانهای که کسی برای من میکشد.منظور زائر از این جملات نباید کید و مکر دشمن شخصی باشد. بلکه باید جامعه جهانی را در نظر بگیرد.«وَ مَقْدُرَةَ مَنْ أَخافُ مَقْدُرَتَهُ عَلَيَّ وَ تَرُدَّ عَنِّي كَيْدَ الْكَيَدَةِ».و آن قدرتی که ما مسلمانها از قدرت او در خطر هستیم و از تو میخواهم آن پلیدی افراد را از ما دور کنی.در فرازهای قبل، از خدا میخواستیم که ما را کفایت کند، ولی در فرازهای بعدی، میفرماید که نه تنها خداوند برای ما کافی است، بلکه بدانید که اوست که اگر مثلاً بر شما کید کنند، بر آنها کید میکند. در حقیقت، در این فرازها، فاعلیت را به خدا میدهد.«اللّٰهُمَّ مَنْ أَرادَنِي فَأَرِدْهُ وَ مَنْ كادَنِي فَكِدْهُ».خدایا اگر کسی بر علیه من اراده کرد، تو بر علیه او قیام خواهی کرد.یادمان باشد تمام جملات امام در دعاها، برای ما جنبه خبری دارند. در باطن میخواهند به ما بفهمانند که اگر شیعه حقیقی باشیم و معیارمان اهل بیت علیهم السّلام باشند، آگاه باشیم که خدا برای ما این کار را انجام میدهد.«وَ اصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُ وَ مَكْرَهُ وَ بَأْسَهُ وَ أَمانِيَّهُ».خدایا آن نیروهایی که دشمن بر من وارد میکند و آرزوهایی که برای نابود کردن من دارد، به وسیله امام زمان علیه السّلام از بین ببر.«وَ امْنَعْهُ عَنِّي كَيْفَ شِئْتَ وَ أَنَّىٰ شِئْتَ».و او را از من بازدار، هر گونه و هر کجا که خواهی.این فراز، به ما درس صبر و راضی بودن به رضای خدا در شرایط سخت را میدهد. اگر مقدر الهی این شد که مسلمین تحت ظلم کافران قرار بگیرند، نباید به خدا سوءظن پیدا کنند. باید بدانند تمام مقدرات خدا خیر هستند، حتی اگر به ظاهر، شر باشند.«اللّٰهُمَّ اشْغَلْهُ عَنِّي بِفَقْرٍ لَاتَجْبُرُهُ».خدایا دشمنان دین خودت را از من به فقر خودشان مشغول کن، فقری که جبرانناپذیر باشد. (آیا فقری که جبرانناپذیر باشد، غیر از جهنم است؟).«وَ بِبَلاءٍ لَاتَسْتُرُهُ».و با یک بلایی که خودِ تو آن بلا را پنهان نکنی.چون خدا در زندگی دنیا به تمام انسانها مهلت و اختیار و آزادی داده، بنابراین اگر دشمنان خدا با علم و نقشههای عالمانه کاری کنند، خداوند نمیآید کار آنها را آشکار کند، اما در زندگی آخرت، دیگر پنهان کردنی وجود ندارد و بلایی به دشمن نازل میشود که خداوند آن را از مظلومین نمیپوشاند.«وَ بِفاقَةٍ لَا تَسُدُّها».یک گرفتاری و نیازی که برای آن هرگز مانع و سدّی نسازی. یعنی یک گرفتاریِ الی الأبدی.فاقه یعنی نیازمند شدن. «وَ بِسُقْمٍ لاَ ٰ تُعافِيهِ».یک دردی به جانشان بیفتد که بعد از آن، عافیت و سلامتی نباشد.سُقم یعنی درد و بلا.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۷
قسمت دهم شرح تأویلی دعای علقمه۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۷
«وَ ذُلٍّ لَاتُعِزُّهُ».خدایا ذلتی به او بده که پس از آن ذلت، عزتی نباشد.این یعنی همان جهنم و زندگی آخرتی. چون در زندگی دنیا ممکن است کسی در ذلت باشد، اما بعد توبه کرده و عزت پیدا کند.«وَ بِمَسْكَنَةٍ لَاتَجْبُرُها».و آن مسکنت و ناداریای که جبران نداشته باشد.«اللّٰهُمَّ اضْرِبْ بِالذُّلِّ نَصْبَ عَيْنَيْهِ».خدایا چنان ذلتی از جانب تو بر او وارد شود که نصب العین او بشود، یعنی هرگز از یاد او نرود و دائماً متوجهٔ این ذلتش باشد.«وَ أَدْخِلْ عَلَيْهِ الْفَقْرَ فِي مَنْزِلِهِ».خدایا فقر را بر او وارد کن. یعنی دیگر فقر، ذاتیِ او بشود.تأویل منزل، موجودیت و شخصیت و هویت خود فرد است.«وَ الْعِلَّةَ وَ السُّقْمَ فِي بَدَنِهِ».و در بدن او یک نقص و بیماری وارد کن. (منظور، بدنهٔ کفر است).کلمه علت در زبان عربی به معنای بیماری است.نکته: اسماء الله توقیفی هستند. یعنی هیچ احدی جز خدا و انسان کامل حق ندارد برای خدا اسم و صفتی عنوان کند.«حَتَّىٰ تَشْغَلَهُ عَنِّي بِشُغْلٍ شاغِلٍ لَافَراغَ لَهُ».یعنی آنچنان خودشان در خودشان دچار مشکل بشوند که مجبور بشوند از ما مسلمین غافل بشوند.«وَ أَنْسِهِ ذِكْرِي كَما أَنْسَيْتَهُ ذِكْرَكَ».و یاد مرا از یاد او ببر، همچنان که یاد خودت را از یاد او بردهای.خداوند در قرآن راجع به اهل کفر و ظلم میگوید یکی از بلاهایی که خدا بر آنها نازل میکند این است که اینها در زندگی دنیا یاد خدا را فراموش میکنند. اما یاد مظلومین که میخواهند آنها را استثمار کنند که از خاطرشان نمیرود!«وَ خُذْ عَنِّي بِسَمْعِهِ وَ بَصَرِهِ».گوش و چشم مرا از شنیدن صدای او و دیدن او بازدار.«وَ لِسانِهِ وَ يَدِهِ وَ رِجْلِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَمِيعِ جَوارِحِهِ». و از زبان و دست و پا و قلب و تمام جوارحش در امان باشم.«وَ أَدْخِلْ عَلَيْهِ فِي جَمِيعِ ذٰلِكَ السُّقْمَ».و در تمام آنها برای او درد قرار بده.این سقمی که امام میگویند نفرین نیست. بلکه بازگشت همان دردهایی است که ظالم به مظلوم وارد کرده است.«وَ لَا تَشْفِهِ حَتَّىٰ تَجْعَلَ ذٰلِكَ لَهُ شُغْلاً شاغِلاً بِهِ عَنِّي وَ عَنْ ذِكْرِي».خدایا بعد از اینکه او به این بلا گرفتار شد، هرگز او را شفا نده و او را برای خودش چنان مشغولیتی بده که دیگر کلاً یاد من هم نیفتد.۱۴۰۵ / ۰۴ / ۰۷