*۲. ورود توتون به اروپا و گسترش آن*پس از معرفی توتون توسط اروپاییها، این گیاه به سرعت در سراسر اروپا و سپس جهان گسترش یافت:
قرن هفدهم: توتون به یکی از کالاهای تجاری بسیار مهم تبدیل شد. مزارع توتون در آمریکا (به ویژه در ویرجینیا و مریلند) شکل گرفت و تجارت جهانی توتون رونق گرفت.تغییر نگرش: ابتدا پزشکان معتقد بودند توتون خاصیت درمانی دارد، اما به تدریج عادات مصرف آن از حالت دارویی به سمت عادات اجتماعی و تفریحی حرکت کرد.روشهای مصرف اولیه: علاوه بر جویدن، روشهای کشیدن دود توتون نیز محبوب شد. در ابتدا، بومیان آمریکا از «پیپهای چمپی» (Champie Pipes) یا لولههای چوبی ساده استفاده میکردند که ساقهای بلند و کاسهای کوچک داشتند.
قرن هفدهم: توتون به یکی از کالاهای تجاری بسیار مهم تبدیل شد. مزارع توتون در آمریکا (به ویژه در ویرجینیا و مریلند) شکل گرفت و تجارت جهانی توتون رونق گرفت.تغییر نگرش: ابتدا پزشکان معتقد بودند توتون خاصیت درمانی دارد، اما به تدریج عادات مصرف آن از حالت دارویی به سمت عادات اجتماعی و تفریحی حرکت کرد.روشهای مصرف اولیه: علاوه بر جویدن، روشهای کشیدن دود توتون نیز محبوب شد. در ابتدا، بومیان آمریکا از «پیپهای چمپی» (Champie Pipes) یا لولههای چوبی ساده استفاده میکردند که ساقهای بلند و کاسهای کوچک داشتند.
۳*۳. اختراع و تکامل پیپ (The Pipe)*پیپ، به شکلی که امروز میشناسیم، ترکیبی از هنر، صنعت و عادات اجتماعی است. تاریخچه آن را میتوان به چند دوره کلیدی تقسیم کرد:
*الف) پیش از مدرنسازی: پیپهای بومی و ساده*بومیان آمریکا از لولههای چوبی، استخوانی و گلی برای کشیدن توتون استفاده میکردند.این لولهها اغلب دارای کاسههایی کوچک و ساقههایی بلند بودند که برای حمل آتش از میان جمعیت مفید بود.*ب) پیپهای خشتی (Clay Pipes) – قرن هفدهم و هجدهم*با ورود توتون به اروپا، تقاضا برای ابزارهای کشیدن آن افزایش یافت.پیپهای خشتی: سادهترین و رایجترین نوع پیپ در این دوره بودند. این پیپها از خاک رس ساخته میشدند، ارزان بودند و قابل تولید انبوه.ویژگیها: ساقههای بلند داشتند (برای خنک شدن دود)، اما زود میسوختند و نیاز به تعویض مکرر داشتند.*ج) انقلاب شیشهای: پیپهای شیشهای – قرن هجدهم*در قرن هجدهم، فناوری ساخت شیشه پیشرفت کرد و پیپهای شیشهای (Gin Glasses یا Gin Bottles) محبوب شدند.این پیپها اغلب شبیه بطریهای کوچک شراب بودند و برای مصرف نوشیدنیهای الکلی (مثل جین) نیز استفاده میشدند، اما برای توتون نیز به کار میرفتند.مزیت: شفافیت شیشه اجازه میداد فرد میزان توتون و نحوه سوختن آن را ببیند.عیب: شکننده بودند و دود را گرم نگه میداشتند.*د) ظهور پیپهای گلی و چوبی مدرن – قرن نوزدهم*با صنعتی شدن، پیپهای گلی (Earthenware) و سپس پیپهای چوبی (Wooden Pipes) توسعه یافتند.در این دوره، پیپها به نمادی از شخصیتهای کتابهای کلاسیک (مثل شرلوک هلمز) تبدیل شدند.
*الف) پیش از مدرنسازی: پیپهای بومی و ساده*بومیان آمریکا از لولههای چوبی، استخوانی و گلی برای کشیدن توتون استفاده میکردند.این لولهها اغلب دارای کاسههایی کوچک و ساقههایی بلند بودند که برای حمل آتش از میان جمعیت مفید بود.*ب) پیپهای خشتی (Clay Pipes) – قرن هفدهم و هجدهم*با ورود توتون به اروپا، تقاضا برای ابزارهای کشیدن آن افزایش یافت.پیپهای خشتی: سادهترین و رایجترین نوع پیپ در این دوره بودند. این پیپها از خاک رس ساخته میشدند، ارزان بودند و قابل تولید انبوه.ویژگیها: ساقههای بلند داشتند (برای خنک شدن دود)، اما زود میسوختند و نیاز به تعویض مکرر داشتند.*ج) انقلاب شیشهای: پیپهای شیشهای – قرن هجدهم*در قرن هجدهم، فناوری ساخت شیشه پیشرفت کرد و پیپهای شیشهای (Gin Glasses یا Gin Bottles) محبوب شدند.این پیپها اغلب شبیه بطریهای کوچک شراب بودند و برای مصرف نوشیدنیهای الکلی (مثل جین) نیز استفاده میشدند، اما برای توتون نیز به کار میرفتند.مزیت: شفافیت شیشه اجازه میداد فرد میزان توتون و نحوه سوختن آن را ببیند.عیب: شکننده بودند و دود را گرم نگه میداشتند.*د) ظهور پیپهای گلی و چوبی مدرن – قرن نوزدهم*با صنعتی شدن، پیپهای گلی (Earthenware) و سپس پیپهای چوبی (Wooden Pipes) توسعه یافتند.در این دوره، پیپها به نمادی از شخصیتهای کتابهای کلاسیک (مثل شرلوک هلمز) تبدیل شدند.
۳*۴. پیپهای سفالی (Meerschaum) و سنگجوش (Clay)* – اوج شکوفایی هنر پیپدر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، دو نوع پیپ به طور ویژه محبوب شدند:
*الف) پیپهای سفالی (Meerschaum)*منشأ: این پیپها از سنگ «مرشائوم» یا سنگ جوش (صورتیرنگ و سبک) ساخته میشدند که عمدتاً در ترکیه یافت میشد.ویژگیها:دود را به شدت خنک میکردند.رطوبت و ناخالصیهای توتون را جذب میکردند.به مرور زمان و با استفاده، رنگ آنها از سفید به قهوهای، زرد یا حتی طلایی تغییر میکرد که نشاندهنده عمر و استفاده از پیپ بود.فرهنگ مصرف: این پیپها بیشتر در اروپای شرقی، خاورمیانه و میان روشنفکران و هنرمندان محبوب بودند. کشیدن پیپ سفالی نیاز به صبر و حوصله داشت و به عنوان یک آیین آرامشبخش شناخته میشد.*ب) پیپهای سنگجوش یا گلی تراشیدهشده (Carved Clay/Pipe)*پیپهای ساخته شده از خاک رس فشرده (Pipe Clay) که توسط هنرمندان به شکلهای مختلف تراشیده میشدند.این پیپها مقاومتر بودند و برای مصرف روزمره مناسبتر بودند.
*الف) پیپهای سفالی (Meerschaum)*منشأ: این پیپها از سنگ «مرشائوم» یا سنگ جوش (صورتیرنگ و سبک) ساخته میشدند که عمدتاً در ترکیه یافت میشد.ویژگیها:دود را به شدت خنک میکردند.رطوبت و ناخالصیهای توتون را جذب میکردند.به مرور زمان و با استفاده، رنگ آنها از سفید به قهوهای، زرد یا حتی طلایی تغییر میکرد که نشاندهنده عمر و استفاده از پیپ بود.فرهنگ مصرف: این پیپها بیشتر در اروپای شرقی، خاورمیانه و میان روشنفکران و هنرمندان محبوب بودند. کشیدن پیپ سفالی نیاز به صبر و حوصله داشت و به عنوان یک آیین آرامشبخش شناخته میشد.*ب) پیپهای سنگجوش یا گلی تراشیدهشده (Carved Clay/Pipe)*پیپهای ساخته شده از خاک رس فشرده (Pipe Clay) که توسط هنرمندان به شکلهای مختلف تراشیده میشدند.این پیپها مقاومتر بودند و برای مصرف روزمره مناسبتر بودند.
۱*۵. انقلاب برایر (Briar): پادشاه پیپهای مدرن*کشف و اهمیت: در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، یک تغییر بزرگ در صنعت پیپ رخ داد. چوب برایر (Briar)، که ریشه و تنه درخت بلوط برزیلی است، به عنوان ماده اصلی ساخت پیپ معرفی شد. چرا برایر؟:
مقاومت در برابر حرارت: چوب برایر در برابر حرارت بالای آتش بسیار مقاوم است و نمیسوزد.جذب رطوبت: ساختار متخلخل آن رطوبت دود را جذب میکند و دود را خشکتر و خنکتر میکند.دوام: پیپهای برزیلی سالها و حتی دههها دوام میآورند.تنوع شکل: این چوب قابلیت تراشخوردگی بالایی دارد و اجازه میدهد طراحان شکلهای مختلف و زیبایی خلق کنند
مقاومت در برابر حرارت: چوب برایر در برابر حرارت بالای آتش بسیار مقاوم است و نمیسوزد.جذب رطوبت: ساختار متخلخل آن رطوبت دود را جذب میکند و دود را خشکتر و خنکتر میکند.دوام: پیپهای برزیلی سالها و حتی دههها دوام میآورند.تنوع شکل: این چوب قابلیت تراشخوردگی بالایی دارد و اجازه میدهد طراحان شکلهای مختلف و زیبایی خلق کنند
۲۲. تفاوت کیکم با برایر (Briar)اگرچه برایر استاندارد جهانی پیپ است، اما کیکم جایگاه ویژهای در میان علاقهمندان ایرانی و خارجی دارد:
۳
۳*3. ارزشمند بودن کیکم*پیپهای ساختهشده از کیکم، بهویژه اگر توسط استادکاران ماهر ساخته شده باشند، از نظر جمعآوری بسیار ارزشمند هستند. دلیل آن نیز محدود بودن منبع این چوب و هنر دست سازندگان ایرانی است. بسیاری از کلکسیونرهای پیپ در اروپا و آمریکا به دنبال پیپهای کیکم ایرانی هستند، زیرا بافتی دارند که در هیچ جای دیگر جهان یافت نمیشود.
جمعبندیاستفاده از کیکم (افرای ایرانی) جایگزینی بومی، هنری و بسیار ارزشمند برای برایر است. در حالی که برایر «استاندارد صنعتی» پیپ است، کیکم «اثر هنری» است.
اگر به دنبال دوام بالا، قیمت مناسب و طعم خنک استاندارد هستید، برایر گزینه بهتری است.اگر به دنبال زیبایی بصری منحصربهفرد، حس طبیعت ایران و یک اثر کلکسیونی هستید، کیکم بهترین انتخاب است
جمعبندیاستفاده از کیکم (افرای ایرانی) جایگزینی بومی، هنری و بسیار ارزشمند برای برایر است. در حالی که برایر «استاندارد صنعتی» پیپ است، کیکم «اثر هنری» است.
اگر به دنبال دوام بالا، قیمت مناسب و طعم خنک استاندارد هستید، برایر گزینه بهتری است.اگر به دنبال زیبایی بصری منحصربهفرد، حس طبیعت ایران و یک اثر کلکسیونی هستید، کیکم بهترین انتخاب است
۳
۴۵