آ
انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه مازندران با همکاری انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه اصفهان، انجمن علمی روانشناسی دانشگاه حکیم سبزواری، انجمن مطالعات برنامه درسی ایران شعبه مازندران و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه مازندران برگزار می کند:
️پرورش ذهن های پرسشگر️تمایز تفکر انتقادی و غیر انتقادی
تسهیل گر: دکتر مهدی خبازی کناری 《عضو هیأت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه مازندران》
ویژه: معلمان، مربیان، والدین و تمام کسانی که با کودکان در ارتباطند.کودکانِ ما قبل از اینکه «به چه فکر کردن» را یاد بگیرند، باید «چگونه فکر کردن» را بیاموزند. این کارگاه فرصتی است برای تمام کسانی که میخواهند بذرِ تفکرِ انتقادی را در ذهنِ کودکان بکارند.
به همراه گواهی حضور معتبر
زمان برگزاری: چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۳/۱۳️ساعت: ۱۶ الی ۱۷:۳۰ " /> ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر:@educational_sciences1
「 @educational_umz 」
️پرورش ذهن های پرسشگر️تمایز تفکر انتقادی و غیر انتقادی تسهیل گر: دکتر مهدی خبازی کناری 《عضو هیأت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه مازندران》
ویژه: معلمان، مربیان، والدین و تمام کسانی که با کودکان در ارتباطند.کودکانِ ما قبل از اینکه «به چه فکر کردن» را یاد بگیرند، باید «چگونه فکر کردن» را بیاموزند. این کارگاه فرصتی است برای تمام کسانی که میخواهند بذرِ تفکرِ انتقادی را در ذهنِ کودکان بکارند.به همراه گواهی حضور معتبرزمان برگزاری: چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۳/۱۳️ساعت: ۱۶ الی ۱۷:۳۰ " /> ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر:@educational_sciences1「
@educational_umz 」۲۲معیارهایی برای تفکر
بریم سراغ پرسشهایی که باید در همه استدلالهای روزمره به کار ببریم و بهشون عادت کنیم و بخشی از مهارت ما بشوند
اولین گام؛ سنجش میزان وضوح است
با یک مثال شروع میکنم؛ برای نظام آموزشی ایران چه میتوان کرد؟؟
آیا سؤال ماواضح است که منتظر پاسخ و استدلال واضح باشیم؟؟؟
حالا مقایسه کنید با سؤال زیر؛
معلمان چه میتوانند بکنند برای اطمینان از اینکه دانش آموزان درسها را طوطی وار نیاموزند و مهارت ها و تواناییهای لازم را کسب کنند تا به آن ها در آینده، موفقیت در کار و تصمیم گیری های روزانه کمک کند؟؟
حالا بهتر نمیشه دنبال جواب بود؟؟ دیگه میدونیم باید برنامه ریزی ما روی چه مساله ای مانور بده؟ البته هنوز سؤال واضح واضح نیست!
در هر گفتگویی، استدلالی، اظهار نظری پرسشهای زیر را برای افزایش وضوح بپرسید ؛؛
این اولین گام شروع یک گفتگوی سالم و یا استدلال دقیقه!
۱. میشود چیزی را که گفتید توضیح دهید؟(سریع شروع نکنید به جروبحث! شاید طرف مقابل مشارکتهایی با شما داشته باشد)
۲. میشود این نکته را به شیوه دیگری بیان کنید؟ اگر به شیوه من بشنوید چه؟ گوش میدهید؟
۳. میشود این موقعیت را به کمک یک مثال به تصویر بکشید؟ (به ویژه وقتی طرف مقابل به شدت انتزاعی و آرمانی است)
۴. بگذارید آنچه را گمان میکنم شما مدنظر دارید به شیوه خودم بیان کنم تا ببینیم آیا منظور هم را متوجه شده ایم یا نه؟
۵. و .......
واقعیتش ما غالبا آنچه در ذهن داریم، واضح و شفاف بیان نمیکنیم
حالا بریم سراغ یک موقعیت؛ آیا در آخرین بحثتون، مسیر گفتگو واضح بود؟ آیا گزارههایی واضح بیان شد؟ آیا قبل از نقد، منظور دقيق گوینده منتقل شد؟؟
شما به من بگید، آیا قبل از جر و بحث و دعواهای مختلف، اصلا مواضع دو طرف برای خودشان شفاف و واضح است؟ یا خودشان هم دقیق تسلطی بر اظهارات خود ندارند؟؟
چند درصد مشاجرات بر سر مساله ای واضح است؟؟ و چند درصد اظهارات، واضح و شفاف بیان میشوند؟
بریم سراغ پرسشهایی که باید در همه استدلالهای روزمره به کار ببریم و بهشون عادت کنیم و بخشی از مهارت ما بشوند
اولین گام؛ سنجش میزان وضوح است
با یک مثال شروع میکنم؛ برای نظام آموزشی ایران چه میتوان کرد؟؟
آیا سؤال ما
واضح است که منتظر پاسخ و استدلال واضح باشیم؟؟؟ حالا مقایسه کنید با سؤال زیر؛
معلمان چه میتوانند بکنند برای اطمینان از اینکه دانش آموزان درسها را طوطی وار نیاموزند و مهارت ها و تواناییهای لازم را کسب کنند تا به آن ها در آینده، موفقیت در کار و تصمیم گیری های روزانه کمک کند؟؟
حالا بهتر نمیشه دنبال جواب بود؟؟
دیگه میدونیم باید برنامه ریزی ما روی چه مساله ای مانور بده؟ البته هنوز سؤال واضح واضح نیست! در هر گفتگویی، استدلالی، اظهار نظری پرسشهای زیر را برای افزایش وضوح بپرسید ؛؛
این اولین گام شروع یک گفتگوی سالم و یا استدلال دقیقه!
۱. میشود چیزی را که گفتید توضیح دهید؟
(سریع شروع نکنید به جروبحث! شاید طرف مقابل مشارکتهایی با شما داشته باشد) ۲. میشود این نکته را به شیوه دیگری بیان کنید؟ اگر به شیوه من بشنوید چه؟ گوش میدهید؟
۳. میشود این موقعیت را به کمک یک مثال به تصویر بکشید؟ (به ویژه وقتی طرف مقابل به شدت انتزاعی و آرمانی است)
۴. بگذارید آنچه را گمان میکنم شما مدنظر دارید به شیوه خودم بیان کنم تا ببینیم آیا منظور هم را متوجه شده ایم یا نه؟
۵. و .......
واقعیتش ما غالبا آنچه در ذهن داریم، واضح و شفاف بیان نمیکنیم
حالا بریم سراغ یک موقعیت؛ آیا در آخرین بحثتون، مسیر گفتگو واضح بود؟ آیا گزارههایی واضح بیان شد؟ آیا قبل از نقد، منظور دقيق گوینده منتقل شد؟؟
شما به من بگید، آیا قبل از جر و بحث و دعواهای مختلف، اصلا مواضع دو طرف برای خودشان شفاف و واضح است؟ یا خودشان هم دقیق تسلطی بر اظهارات خود ندارند؟؟
چند درصد مشاجرات بر سر مساله ای واضح است؟؟ و چند درصد اظهارات، واضح و شفاف بیان میشوند؟
۳۱بازارسال شده از
1_24457050899.pdf
۹.۷ مگابایت
پیدیاف کامل کتاب نظریهی تکامل و اسلام، به انگلیسی، از انتشارات معتبر و بینالمللی راتلج.نویسنده: پروفسور شعیب احمد مالک «Shoaib Ahmed Malik» (دکترای شیمی و مهندسی شیمی از دانشگاه ناتینگهام انگلستان، دکترای الهیات، استاد علم و دین در دانشگاه ادینبورگ اسکاتلند بریتانیا)رزومه و مقالات معتبر علمی آیإسآی پییر-ریویود ایشان در ریسرچگیت:https://www.researchgate.net/profile/Shoaib-Malik ویکی پدیای انگلیسی:https://en.wikipedia.org/wiki/Shoaib_Ahmed_Malikمرکز علم و الهیات؛ پژوهشکدهٔ مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتیhttps://ble.ir/The_Science_and_Theology_Center
شدن من از بسامانی ذهنم حاصل خواهد آمد نه از تمرکز بر رقابتهای بیرون؛
موفقیت از جایی آغاز میشود که انسان پیش از تغییر دادن جهان،نگاهِ خویش را سامان دهد......توانایی های خویش را گسترش دهد...
ذهن، میدانِ نخستینِ پیروزی است؛
جایی که هدف روشن میشود، خواستهها صف میگیرند و مسیر معنا پیدا میکند.
وقتی مقصد را شناختی، باید از خود بپرسی:
«برای رسیدن به این نقطه، چه باید بیاموزم؟
به چه مهارتهایی باید آراسته شوم؟
و از چه کاستیهایی باید رها شوم؟
راهِ رسیدن، تجهیز تدریجیِ خویش است.
هیچکس یکباره توانا نمیشود؛
توانایی، از دلِ انتخابهای کوچک و مداوم زاده میشود:
یک یادگیری دیگر،
یک عادت بهتر،
یک گام استوارتر
تا زمانی که انسان میتواند بیاموزد،
میتواند نو شود......🥰
و هیچگاه برای نو شدن دیر نیست....
برنامهای نه برای بیشتر شدن،نه برای رسیدن به دیگری نه برای رقابت..
بلکه برای بهتر شدن.
موفقیت یعنی هر روز از خود بپرسی:
«امروز چه گامی مرا به انسانی که میخواهم باشم نزدیکتر میکند؟»
امروز برای هدفی که در ذهن دارم، چه توانایی ای را در خودم رشد دادم و پیگیری کردم؟
و آرامآرام خویشتن را بسازی،
چنان که فرداى تو، از امروزت استوارتر باشد.
https://ble.ir/thinking_lab
موفقیت از جایی آغاز میشود که انسان پیش از تغییر دادن جهان،نگاهِ خویش را سامان دهد......توانایی های خویش را گسترش دهد...
ذهن، میدانِ نخستینِ پیروزی است؛
جایی که هدف روشن میشود، خواستهها صف میگیرند و مسیر معنا پیدا میکند.
وقتی مقصد را شناختی، باید از خود بپرسی:
«برای رسیدن به این نقطه، چه باید بیاموزم؟
به چه مهارتهایی باید آراسته شوم؟
و از چه کاستیهایی باید رها شوم؟
راهِ رسیدن، تجهیز تدریجیِ خویش است.
هیچکس یکباره توانا نمیشود؛
توانایی، از دلِ انتخابهای کوچک و مداوم زاده میشود:
یک یادگیری دیگر،
یک عادت بهتر،
یک گام استوارتر
تا زمانی که انسان میتواند بیاموزد،
میتواند نو شود......🥰
و هیچگاه برای نو شدن دیر نیست....
برنامهای نه برای بیشتر شدن،نه برای رسیدن به دیگری نه برای رقابت..
بلکه برای بهتر شدن.
موفقیت یعنی هر روز از خود بپرسی:
«امروز چه گامی مرا به انسانی که میخواهم باشم نزدیکتر میکند؟»
امروز برای هدفی که در ذهن دارم، چه توانایی ای را در خودم رشد دادم و پیگیری کردم؟
و آرامآرام خویشتن را بسازی،
چنان که فرداى تو، از امروزت استوارتر باشد.
https://ble.ir/thinking_lab
۷۱
آزمون وضوح در تفکر انتقادییادتونه
گفتم در هرگونه بحثی، ابتدا باید استدلالها، گزاره ها، پرسشها، مسائل و پاسخها واضح باشند؟؟ حالا بریم سراغ تحلیل یک نمونه:
بحث درباره فیلترینگ و دسترسی اینترنت
(نکته؛ مباحث صرفا مثال برای فهم واضح تر و صرفا نمونه ای از بحثهای رایج است و به هیچ وجه نمایانگر قضاوت و داوری نویسنده نیست
)گاهی جملهای کلی گفته میشود مثل:
«نظام دسترسی به اینترنت در کشور ناعادلانه یا فاسد است.»
این جمله در ظاهر روشن است، اما در واقع ابهام دارد. در تفکر انتقادی باید مشخص کنیم دقیقاً چه نوع ادعایی مطرح شده. چنین جملهای میتواند به چند نوع ادعا اشاره کند:
۱. دعوی اخلاقی (بحث عدالت)در این حالت فرد درباره درست یا نادرست بودن اخلاقی یک وضعیت صحبت میکند.
مثال:
«وقتی برخی افراد یا نهادها اینترنت بدون فیلتر یا بستههای پرسرعت ویژه دارند اما عموم مردم با محدودیت مواجهاند، این از نظر اخلاقی ناعادلانه است.»
در اینجا مسئله اصلی عدالت و برابری در دسترسی است.
۲. دعوی قانونی یا سیاستگذاریدر این حالت نقد متوجه قوانین یا طراحی سیاستها است.
مثال:
«قوانین یا سیاستهای مربوط به فیلترینگ و دسترسی اینترنت دارای ابهام یا نقص هستند. ممکن است هدف اولیه چیز دیگری بوده، اما در اجرا استثناها و دسترسیهای متفاوتی ایجاد شده است.»
در اینجا بحث درباره کیفیت قانونگذاری و اجرای سیاست است.
۳. دعوی درباره رفتار افراددر این نوع ادعا تمرکز روی رفتار افراد است.
مثال:
«برخی افراد برای دور زدن محدودیتها از روشهای غیرقانونی استفاده میکنند یا با روابط خاص به دسترسیهای ویژه دست پیدا میکنند.»
در اینجا موضوع اصلی مسئولیت و رفتار افراد است.
نتیجهگیری در چارچوب تفکر انتقادیدر بسیاری از بحثهای اجتماعی، اختلاف واقعی از اینجا شروع میشود که نوع ادعا مشخص نشده است. افراد تصور میکنند درباره یک موضوع مشترک بحث میکنند، در حالی که هر کدام در سطح متفاوتی سخن میگویند.
برای روشن شدن بحث باید ابتدا پرسید:
آیا ادعا اخلاقی است (بحث عدالت و درست/نادرست بودن)؟
آیا ادعا حقوقی یا سیاستی است (بحث قانون و ساختار تصمیمگیری)؟
یا ادعا درباره رفتار و تخلف افراد است؟
تا زمانی که این سطحها از هم تفکیک نشوند، طرفین معمولاً به پرسشهای متفاوتی پاسخ میدهند و در نتیجه گفتوگو به جدل تبدیل میشود.
بنابراین یکی از گامهای اساسی در تفکر انتقادی این است که پیش از ارزیابی یا مخالفت، ابتدا نوع ادعا را روشن کنیم و مشخص کنیم دقیقاً سر چه چیزی بحث میکنیم
برای چالش وضوح موارد زیر را برای خودتان تمرین کنید؛
فلانی بسیار آدم پاک دستی است و این کافی است
جوانان این نسل مسئولیت پذیر نیستند
(خودم عاشق ویژگیهای خاصشون هستم) خب وجوه مختلف مشاجرات گزاره های بالا را شما طرح کنید
https://ble.ir/thinking_lab
۴۱
چالش خودارزیابی «قطبنمای درونی انسان»الهامگرفته از ایده استکمال و سعادت انسان در فلسفه اسلامی
برخی پرسشها هستند که اگر صادقانه به آنها پاسخ دهیم، میتوانیم بهتر بفهمیم چه چیزهایی واقعاً برای ما مهمترند و جهت زندگیمان به کدام سو است.
این پرسشها آزمون روانشناسی بالینی نیستند؛
بلکه ابزاری برای تأمل در خویشتن و سنجش سبک زندگی، ارزشهای بنیادین و مسیر رشد درونی ما هستند.
در هر سؤال فقط پاسخ دهید:
بله خیرآیا سبک زندگی من نشان میدهد که برای رشد درونی به اندازه موفقیت بیرونی اهمیت قائلم؟
آیا گاهی از خود میپرسم چه چیزهایی در زندگی واقعاً ارزشمندترند؟
آیا احساس میکنم زندگی باید به سوی نوعی کمال یا شکوفایی حرکت کند؟
آیا هدفهای زندگیام فقط محدود به رفاه و دستاوردهای بیرونی نیستند؟
آیا میان لذتهای زودگذر و لذتهای عمیقتر تمایز قائل میشوم؟
آیا میتوانم برخی لذتهای فوری را برای رسیدن به نتایج ارزشمندتر کنار بگذارم؟
آیا رشد فکری و فهم عمیق برایم بخشی از کیفیت زندگی است؟
آیا تلاش میکنم مسائل مهم زندگی را با تأمل و اندیشه بررسی کنم؟
آیا گاهی باورها و پیشفرضهای خودم را بازنگری میکنم؟ 🪞
آیا حقیقت برایم مهمتر از صرفاً درست از آب درآمدن است؟
آیا احساس میکنم اراده و آگاهی میتوانند مسیر زندگی انسان را تغییر دهند؟
آیا برای شکل دادن به عادتهایی که مرا انسانی بهتر میکنند تلاش میکنم؟
آیا باور دارم شخصیت انسان تا حد زیادی از تکرار رفتارها ساخته میشود؟ 🧩
آیا زندگی را فرصتی برای «شدن» میدانم، نه صرفاً «داشتن»؟
آیا شکستها را بخشی از مسیر رشد و پختگی میدانم؟
آیا انصاف را یکی از معیارهای مهم در قضاوت درباره دیگران میدانم؟
آیا هنگام اختلاف نظر میتوانم حرمت انسانها را حفظ کنم؟
آیا خیرخواهی برای دیگران را بخشی از انسان بودن میدانم؟
آیا تلاش میکنم منافع جمع را نیز در تصمیمهایم ببینم؟
آیا دوست دارم وجودم برای دیگران نیز مفید باشد؟
آیا احساس میکنم عبور از خودمحوری بخشی از بلوغ انسانی است؟ 🧭
آیا موفقیت دیگران را لزوماً تهدیدی برای خودم نمیبینم؟
آیا تلاش میکنم از حسادت و رقابت ناسالم فاصله بگیرم؟
آیا آرامش درونی را نشانه نوعی تعادل در زندگی میدانم؟
آیا احساس میکنم نسبت به گذشته در فهم زندگی پختهتر شدهام؟
آیا باور دارم انسان میتواند به تدریج در مراتب بالاتری از رشد قرار بگیرد؟
آیا زندگی را فرصتی برای تبدیل شدن به نسخهای کاملتر از خود میبینم؟
آیا برایم مهم است که در نهایت «انسان خوبی» باشم، نه فقط انسانی موفق؟
🪞 تفسیر کوتاه
این پرسشها برای امتیاز دادن یا قضاوت کردن طراحی نشدهاند.
آنها بیشتر شبیه قطبنمایی برای تأمل در جهت زندگی هستند.
اگر پاسخهای «بله» برایتان بیشتر است، احتمالاً ارزشهایی مانند رشد، فضیلت، معنا و شکوفایی انسانی در زندگی شما جایگاه پررنگتری دارند.
اگر پاسخهای «خیر» بیشتر باشد، شاید فرصتی باشد برای اینکه دوباره از خود بپرسیم:
🧭 چه نوع زندگیای واقعاً ارزش زیستن دارد؟
برای اینکه کل ایده را مطالعه کنید میتونید مراجعه کنید به مقاله نوشته خودم به آدرس: http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/46570
#خیراعلی، #استکمال؛ #رشد_وجودی؛ #فضایل؛ #لذت_حقیقی
https://ble.ir/thinking_labhttps://eitaa.com/thinking_Lab
۶۱بازارسال شده از
اخلاق سازمانی؛ (نا)استادی و پدیده مقاله خواهی
فروکاست رفتار اخلاقی به خوشروئی، برخوردهای در ظاهر مهربانانه، گذشت و مواردی از این دست، خطای راهبردی در فهم چگونگی بودنِ اخلاقی در روابط اجتماعی و موقعیتهای سازمانی است. اخلاق در سطوح مختلف روابط اجتماعی و سازمانی اهمیتی حیاتی و سرنوشتساز برای جامعه دارد؛ همچنان که توسعه اخلاق اجتماعی در سطوح مختلف، جامعه را به سامان میکند، اخلاق سازمانی نیز منجر به ارتقای واقعی سازمان میشود.
اما نقض اخلاق سازمانی، با توجیهات فراوانی همراه است و ممکن است پشت نقاب قدرت، دین، آتوریته، و مدعیاتی همچون حمایتگری و همکاری پنهان شود. به گزاره ذیل توجه نمایید:من چون واجد موقعیت قدرت سازمانیام یا ادعای دینداری میکنم، پس مُجازم بدون رعایت مرزبندیهای اخلاقی، خودم را فراقانون در نظر بگیرم؛ یا اقداماتی انجام دهم که با شاخصهای اخلاقی سازگار نباشند.
[هرچند که در انگاره و تصور چُنین افرادی، هرگونه اقدام غیر اخلاقی، قابل توجیه است و حتا قابل ستایش(!)].
توهم خودبرتربینی، در موقعیتهای مختلف سازمانی رخ میدهد؛ از استخدام کارکنان بدون معیار شایستهگزینی گرفته تا کمکاری سازمانی؛ و از عدم شفافیت سازمانی تا روندهای معیوب و ... هرچند ممکن است اینان، مواردی از این دست را غیراخلاقی ندانند و عملکرد غیراخلاقیشان را توجیه کنند.
اما؛
در سازمان دانشگاهی، یک رفتار عمیقا غیر اخلاقی دیگر نیز بویژه از سوی (نا)استادان وجود دارد؛ پدیده مقالهخواهی(!).استادانی که توانائی پژوهشگری ندارند، دو دستهاند: عدهای متواضعانه با اقرار بدین امر، به تقویت ابعاد آموزشی خود میپردازند؛ اما برخی دیگر، از دیگران، بهرهکشی میکنند؛ اینان هم اخلاق حرفهای را باختند، هم قطعا آموزشدهندگان خوبی نیستند؛ اما هماره صدایشان طاق آسمان را میشکند(!). اینان نااستاداند.
(نا)استاد، دیگری را تحت فشار میگذارد که برایش مقالهسازی کند. آن دیگری، یا خود استاد و همکار است یا دانشجوی توانا. بهرهکشی از دیگران.
(نا)استادان، چون خود توانائی کار دانشگاهی ندارند، دیگران را ابزارهای مناسبی برای مقالهسازی میبینند. آنها همیشه صدایشان بلند است و همیشهمدعیاند. ارتقای دانشگاهی را سرزنش میکنند اما پنهان کارانه همکار یا دانشجوی خود را تحت فشار میگذارند که برایشان مقاله بنویسد.
اخلاق پژوهش، این مساله را خیانت به عرصه علم میداند. اما (نا)استادان با وارونهسازی حقیقت، این اقدام را با کلمه زیبایِ همکاری تعبیر میکنند. کسانی هم که انقیادشان نکنند را مجازات میکنند؛ با تهدید؛ با تهمتپرانی و اتهامزنی.
باید به (نا)استادان گفت دستکم، اگر با معیارهای فرادانشگاهی، عضو هیات علمی شدید، تنها به همان استادیاری بسنده کنید و مدارج دانشگاهی و علم را اینقدر به سُخره نگیرید.
و نیز باید بدیشان یادآوری کرد اگر به اخلاق پژوهش، اعتقادی ندارید و مقالهخواهی را خیانت نمی دانید، و اگر آیهخوان هستید و آیات قرآن کریم را باور دارید، به آیه ۱۸۸ آلعمران مراجعه کنید:لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ کسانی که دوست دارند، به آنچه انجام نداده اند ستایش شوند، پس گمان مبر که برای آنان نجاتی از عذاب است، [بلکه] برای آنان عذابی دردناک خواهد بود.
در مثال مقالهخواهی، این آیه شریف را چنین میتوان الگوسازی و بازخوانی کرد:
کسانی که دوست دارند بدون کار پژوهشی اصیل (و با اقدامات ساختگی و زحمات دیگران)، به مراتب دانشیاری و استادی برسند، آنان عذابی دردناک از جانب خداوند دریافت خواهند کرد؛
زیرا:
# عرصه علم مقدس است و نشاید ناپاکان و ناتوانان را در این ساحت.
# مقالهخواهی خیانت به علم و دانشگاه است.
# میدان دادن به نااهلان است.
# خیانت به دانشجویان و استادان توانمند است.هرچند چُنین افرادی، نه به اخلاق پژوهش ملتزماند و نه به این آیه، متعهد.
با درود و مهرهاشم قربانی دانشیار دانشگاه مازندران
فروکاست رفتار اخلاقی به خوشروئی، برخوردهای در ظاهر مهربانانه، گذشت و مواردی از این دست، خطای راهبردی در فهم چگونگی بودنِ اخلاقی در روابط اجتماعی و موقعیتهای سازمانی است. اخلاق در سطوح مختلف روابط اجتماعی و سازمانی اهمیتی حیاتی و سرنوشتساز برای جامعه دارد؛ همچنان که توسعه اخلاق اجتماعی در سطوح مختلف، جامعه را به سامان میکند، اخلاق سازمانی نیز منجر به ارتقای واقعی سازمان میشود.
اما نقض اخلاق سازمانی، با توجیهات فراوانی همراه است و ممکن است پشت نقاب قدرت، دین، آتوریته، و مدعیاتی همچون حمایتگری و همکاری پنهان شود. به گزاره ذیل توجه نمایید:من چون واجد موقعیت قدرت سازمانیام یا ادعای دینداری میکنم، پس مُجازم بدون رعایت مرزبندیهای اخلاقی، خودم را فراقانون در نظر بگیرم؛ یا اقداماتی انجام دهم که با شاخصهای اخلاقی سازگار نباشند.
[هرچند که در انگاره و تصور چُنین افرادی، هرگونه اقدام غیر اخلاقی، قابل توجیه است و حتا قابل ستایش(!)].
توهم خودبرتربینی، در موقعیتهای مختلف سازمانی رخ میدهد؛ از استخدام کارکنان بدون معیار شایستهگزینی گرفته تا کمکاری سازمانی؛ و از عدم شفافیت سازمانی تا روندهای معیوب و ... هرچند ممکن است اینان، مواردی از این دست را غیراخلاقی ندانند و عملکرد غیراخلاقیشان را توجیه کنند.
اما؛
در سازمان دانشگاهی، یک رفتار عمیقا غیر اخلاقی دیگر نیز بویژه از سوی (نا)استادان وجود دارد؛ پدیده مقالهخواهی(!).استادانی که توانائی پژوهشگری ندارند، دو دستهاند: عدهای متواضعانه با اقرار بدین امر، به تقویت ابعاد آموزشی خود میپردازند؛ اما برخی دیگر، از دیگران، بهرهکشی میکنند؛ اینان هم اخلاق حرفهای را باختند، هم قطعا آموزشدهندگان خوبی نیستند؛ اما هماره صدایشان طاق آسمان را میشکند(!). اینان نااستاداند.
(نا)استاد، دیگری را تحت فشار میگذارد که برایش مقالهسازی کند. آن دیگری، یا خود استاد و همکار است یا دانشجوی توانا. بهرهکشی از دیگران.
(نا)استادان، چون خود توانائی کار دانشگاهی ندارند، دیگران را ابزارهای مناسبی برای مقالهسازی میبینند. آنها همیشه صدایشان بلند است و همیشهمدعیاند. ارتقای دانشگاهی را سرزنش میکنند اما پنهان کارانه همکار یا دانشجوی خود را تحت فشار میگذارند که برایشان مقاله بنویسد.
اخلاق پژوهش، این مساله را خیانت به عرصه علم میداند. اما (نا)استادان با وارونهسازی حقیقت، این اقدام را با کلمه زیبایِ همکاری تعبیر میکنند. کسانی هم که انقیادشان نکنند را مجازات میکنند؛ با تهدید؛ با تهمتپرانی و اتهامزنی.
باید به (نا)استادان گفت دستکم، اگر با معیارهای فرادانشگاهی، عضو هیات علمی شدید، تنها به همان استادیاری بسنده کنید و مدارج دانشگاهی و علم را اینقدر به سُخره نگیرید.
و نیز باید بدیشان یادآوری کرد اگر به اخلاق پژوهش، اعتقادی ندارید و مقالهخواهی را خیانت نمی دانید، و اگر آیهخوان هستید و آیات قرآن کریم را باور دارید، به آیه ۱۸۸ آلعمران مراجعه کنید:لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ کسانی که دوست دارند، به آنچه انجام نداده اند ستایش شوند، پس گمان مبر که برای آنان نجاتی از عذاب است، [بلکه] برای آنان عذابی دردناک خواهد بود.
در مثال مقالهخواهی، این آیه شریف را چنین میتوان الگوسازی و بازخوانی کرد:
کسانی که دوست دارند بدون کار پژوهشی اصیل (و با اقدامات ساختگی و زحمات دیگران)، به مراتب دانشیاری و استادی برسند، آنان عذابی دردناک از جانب خداوند دریافت خواهند کرد؛
زیرا:
# عرصه علم مقدس است و نشاید ناپاکان و ناتوانان را در این ساحت.
# مقالهخواهی خیانت به علم و دانشگاه است.
# میدان دادن به نااهلان است.
# خیانت به دانشجویان و استادان توانمند است.هرچند چُنین افرادی، نه به اخلاق پژوهش ملتزماند و نه به این آیه، متعهد.
با درود و مهر
هاشم قربانی دانشیار دانشگاه مازندرانخطای شناختی که باعث میشود فکر کنیم حق با ماست و دیگران را ناعادلانه قضاوت کنیم
۱. سوگیری تأیید — Confirmation Biasتمایل به جستجو و پذیرش اطلاعاتی که باورهای قبلی ما را تأیید میکند و باعث نادیده گرفتن شواهد مخالف میشود.مثلا شما فکر میکنید رژیم خاصی بهترین رژیم دنیاست؛ بعد فقط ویدئوها و مقالههایی را میبینید که همان را تأیید میکنند و مطالعات مخالف را نادیده میگیرید.
۲. اثر دانای کلِ پسینی — Hindsight Biasبعد از وقوع یک رویداد، فکر میکنیم نتیجه از ابتدا قابل پیشبینی بوده است.مثلا بعد از شکست یک شرکت میگوییم: "از اول معلوم بود شکست میخوره"، در حالی که قبل از شکست اینقدر مطمئن نبودیم.
۳. سوگیری نسبتدهی بنیادی — Fundamental Attribution Errorرفتار دیگران را بیش از حد به شخصیتشان نسبت میدهیم و نقش شرایط را کماهمیت میبینیم.مثلا اگر کسی دیر برسد میگوییم "بیمسئولیت است"، اما وقتی خودمان دیر میرسیم میگوییم "ترافیک بود".
۴. سوگیری خودخدمتی — Self-Serving Biasموفقیتها را حاصل توانایی خود و شکستها را نتیجه عوامل بیرونی میدانیم.مثلا اگر در امتحان نمره خوب بگیریم میگوییم "باهوشم"، ولی اگر بد بگیریم میگوییم "سؤالها بد بود".
۵. سوگیری همگنیِ گروه بیرونی — Outgroup Homogeneity Biasاعضای گروههای دیگر را «همه شبیه هم» میبینیم، در حالی که گروه خودمان را متنوعتر تصور میکنیم.مثلا میگوییم "همه طرفداران فلان حزب شبیه هماند"، ولی درباره گروه خودمان تفاوتهای فردی زیادی میبینیم.
۶. توهم برتری — Illusory Superiority / Better-than-Average Effectبیشتر افراد توانایی یا اخلاق خود را بالاتر از میانگین تصور میکنند.مثلا اغلب رانندهها فکر میکنند از متوسط رانندگان بهترند.
۷. سوگیری نقطهکور — Bias Blind Spotفکر میکنیم دیگران دچار سوگیریاند اما خودمان منطقی و بیطرف هستیم.مثلا دو نفر بحث سیاسی میکنند و هر دو مطمئناند که فقط طرف مقابل "متعصب" است و خودشان کاملاً منطقیاند.
۸. اثر هالهای — Halo Effectیک ویژگی برجسته (مثلاً جذابیت یا موفقیت) باعث میشود کل شخصیت فرد را مثبت یا منفی قضاوت کنیم.مثلا چون یک نفر خوشظاهر و خوشبیان است، فرض میکنیم آدم باهوش و قابلاعتمادی هم هست؛ بدون شواهد کافی.
۹. تفکر دوقطبی — Black-and-White Thinking / Dichotomous Thinkingدیدن دنیا در قالب "کاملاً درست یا کاملاً غلط" بدون پذیرش پیچیدگیها و طیفها.مثلا اگر دوستی یک بار اشتباه کند، فوراً نتیجه میگیریم "آدم کاملاً بدی است" یا "دیگر هیچ ارزشی ندارد".
۱۰. قضاوت شتابزده — Jumping to Conclusionsنتیجهگیری سریع با اطلاعات ناکافی و فرض کردن نیت یا شخصیت دیگران بدون شواهد کافی.مثلا دوستتان دیر جواب پیام میدهد و فوراً فکر میکنید از شما ناراحت است، بدون اینکه دلیل واقعی را بدانید.
منبع: Daniel Kahneman. Thinking, Fast and Slow. 2011/
ارسالی از دانشجوی خوبم؛ آقای رضائی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی
۱. سوگیری تأیید — Confirmation Biasتمایل به جستجو و پذیرش اطلاعاتی که باورهای قبلی ما را تأیید میکند و باعث نادیده گرفتن شواهد مخالف میشود.مثلا شما فکر میکنید رژیم خاصی بهترین رژیم دنیاست؛ بعد فقط ویدئوها و مقالههایی را میبینید که همان را تأیید میکنند و مطالعات مخالف را نادیده میگیرید.۲. اثر دانای کلِ پسینی — Hindsight Biasبعد از وقوع یک رویداد، فکر میکنیم نتیجه از ابتدا قابل پیشبینی بوده است.مثلا بعد از شکست یک شرکت میگوییم: "از اول معلوم بود شکست میخوره"، در حالی که قبل از شکست اینقدر مطمئن نبودیم.۳. سوگیری نسبتدهی بنیادی — Fundamental Attribution Errorرفتار دیگران را بیش از حد به شخصیتشان نسبت میدهیم و نقش شرایط را کماهمیت میبینیم.مثلا اگر کسی دیر برسد میگوییم "بیمسئولیت است"، اما وقتی خودمان دیر میرسیم میگوییم "ترافیک بود".۴. سوگیری خودخدمتی — Self-Serving Biasموفقیتها را حاصل توانایی خود و شکستها را نتیجه عوامل بیرونی میدانیم.مثلا اگر در امتحان نمره خوب بگیریم میگوییم "باهوشم"، ولی اگر بد بگیریم میگوییم "سؤالها بد بود".۵. سوگیری همگنیِ گروه بیرونی — Outgroup Homogeneity Biasاعضای گروههای دیگر را «همه شبیه هم» میبینیم، در حالی که گروه خودمان را متنوعتر تصور میکنیم.مثلا میگوییم "همه طرفداران فلان حزب شبیه هماند"، ولی درباره گروه خودمان تفاوتهای فردی زیادی میبینیم.۶. توهم برتری — Illusory Superiority / Better-than-Average Effectبیشتر افراد توانایی یا اخلاق خود را بالاتر از میانگین تصور میکنند.مثلا اغلب رانندهها فکر میکنند از متوسط رانندگان بهترند.۷. سوگیری نقطهکور — Bias Blind Spotفکر میکنیم دیگران دچار سوگیریاند اما خودمان منطقی و بیطرف هستیم.مثلا دو نفر بحث سیاسی میکنند و هر دو مطمئناند که فقط طرف مقابل "متعصب" است و خودشان کاملاً منطقیاند.۸. اثر هالهای — Halo Effectیک ویژگی برجسته (مثلاً جذابیت یا موفقیت) باعث میشود کل شخصیت فرد را مثبت یا منفی قضاوت کنیم.مثلا چون یک نفر خوشظاهر و خوشبیان است، فرض میکنیم آدم باهوش و قابلاعتمادی هم هست؛ بدون شواهد کافی.۹. تفکر دوقطبی — Black-and-White Thinking / Dichotomous Thinkingدیدن دنیا در قالب "کاملاً درست یا کاملاً غلط" بدون پذیرش پیچیدگیها و طیفها.مثلا اگر دوستی یک بار اشتباه کند، فوراً نتیجه میگیریم "آدم کاملاً بدی است" یا "دیگر هیچ ارزشی ندارد".۱۰. قضاوت شتابزده — Jumping to Conclusionsنتیجهگیری سریع با اطلاعات ناکافی و فرض کردن نیت یا شخصیت دیگران بدون شواهد کافی.مثلا دوستتان دیر جواب پیام میدهد و فوراً فکر میکنید از شما ناراحت است، بدون اینکه دلیل واقعی را بدانید.منبع: Daniel Kahneman. Thinking, Fast and Slow. 2011/ارسالی از دانشجوی خوبم؛ آقای رضائی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی
۶
معیارهایی برای تفکر در تفکر انتقادی: درستی (Accuracy)
یکی از مهمترین معیارهای تفکر انتقادی «درستی» است؛ یعنی بررسی کنیم آیا آنچه میشنویم یا میخوانیم واقعاً با واقعیت مطابقت دارد یا نه
چند پرسش ساده که به ما کمک میکند درستی یک ادعا را بررسی کنیم:
آیا این مطلب واقعاً درست است؟
از چه راهی میتوانم درستی آن را بررسی کنم؟
چه شواهد یا دادههایی نشان میدهد این ادعا درست است؟
گاهی گزارههایی در جامعه بسیار تکرار میشوند اما تکرار شدن لزوماً به معنی درست بودن نیست
مثلاً در مورد برخی توصیههای رایج در «طب سنتی» یا درمانهای خانگی، افراد ادعاهایی را نقل میکنند بدون اینکه شواهد معتبر علمی برای آن ارائه شود . متفکر انتقادی در چنین مواقعی میپرسد: آیا این ادعا با دادههای معتبر و قابل بررسی پشتیبانی میشود؟
مسئله فقط در حوزه سلامت نیست. در روابط کاری هم همین اتفاق میافتد. فرض کنید فردی درباره همکارش میگوید: «او آدم غیرقابل اعتمادی است.»
متفکر انتقادی فوراً قضاوت نمیکند. او میپرسد:
دقیقاً چه اتفاقی افتاده؟
چه شواهد مشخصی وجود دارد؟
آیا مثال عینی و قابل بررسی وجود دارد؟
گاهی افراد به دلیل منافع شخصی، رقابت یا احساسات واقعیت را بزرگنمایی یا تحریف میکنند. در چنین شرایطی کسی که تفکر انتقادی دارد، تحت تأثیر جو و احساسات قرار نمیگیرد و تلاش میکند شواهد واقعی را پیدا کند .
متفکر انتقادی همچنین نسبت به ادعاهای مطلق حساس است.
مثلاً وقتی میشنویم:
«فلان فرد کاملاً بد است»
یا «فلان گروه همیشه درست میگوید»
بهتر است کمی مکث کنیم. در واقعیت، انسانها معمولاً ترکیبی از نقاط قوت و ضعف هستند .
یکی از چالشهای مهم در بررسی درستی ادعاها این است که ما انسانها مستعد «تفکر خودمحورانه» هستیم 🪞. معمولاً فکر میکنیم ایدههای خودمان درست است، فقط چون متعلق به ما یا گروه ماست.
به همین دلیل:
ایدههای موافق با خودمان را راحتتر میپذیریم
ایدههای مخالف را سریعتر زیر سؤال میبریم
اما یکی از مهمترین مهارتهای تفکر انتقادی این است که بتوانیم درستی ادعاها را مستقل از علاقهها، تعصبها و منافع خود بررسی کنیم.
یک چالش ساده:
فرض کنید کسی ادعا میکند:
«همه مشکلات یک سازمان به خاطر یک مدیر خاص است.»
قبل از پذیرفتن این ادعا، چند سؤال بپرسید:
چه شواهد مشخصی وجود دارد؟
آیا فقط یک دیدگاه از یک نفر یا یک تیم مطرح شده یا چند منبع مختلف هم همین را میگویند؟
آیا ممکن است عوامل دیگری هم در این مشکل نقش داشته باشند؟
تفکر انتقادی یعنی زودباور نبودن؛
یعنی قبل از پذیرش هر ادعا، کمی مکث کنیم و بپرسیم:
«از کجا میدانیم این واقعاً درست است؟»
https://ble.ir/thinking_labhttps://eitaa.com/thinking_Lab
یکی از مهمترین معیارهای تفکر انتقادی «درستی» است؛ یعنی بررسی کنیم آیا آنچه میشنویم یا میخوانیم واقعاً با واقعیت مطابقت دارد یا نه
چند پرسش ساده که به ما کمک میکند درستی یک ادعا را بررسی کنیم:
آیا این مطلب واقعاً درست است؟ از چه راهی میتوانم درستی آن را بررسی کنم؟ چه شواهد یا دادههایی نشان میدهد این ادعا درست است؟گاهی گزارههایی در جامعه بسیار تکرار میشوند
اما تکرار شدن لزوماً به معنی درست بودن نیست مثلاً در مورد برخی توصیههای رایج در «طب سنتی» یا درمانهای خانگی
، افراد ادعاهایی را نقل میکنند بدون اینکه شواهد معتبر علمی برای آن ارائه شود . متفکر انتقادی در چنین مواقعی میپرسد: آیا این ادعا با دادههای معتبر و قابل بررسی پشتیبانی میشود؟ مسئله فقط در حوزه سلامت نیست. در روابط کاری هم همین اتفاق میافتد
. فرض کنید فردی درباره همکارش میگوید: «او آدم غیرقابل اعتمادی است.»متفکر انتقادی فوراً قضاوت نمیکند
. او میپرسد: دقیقاً چه اتفاقی افتاده؟ چه شواهد مشخصی وجود دارد؟ آیا مثال عینی و قابل بررسی وجود دارد؟گاهی افراد به دلیل منافع شخصی، رقابت یا احساسات
واقعیت را بزرگنمایی یا تحریف میکنند. در چنین شرایطی کسی که تفکر انتقادی دارد، تحت تأثیر جو و احساسات قرار نمیگیرد و تلاش میکند شواهد واقعی را پیدا کند .متفکر انتقادی همچنین نسبت به ادعاهای مطلق حساس است
.مثلاً وقتی میشنویم:
«فلان فرد کاملاً بد است»
یا «فلان گروه همیشه درست میگوید»
بهتر است کمی مکث کنیم
. در واقعیت، انسانها معمولاً ترکیبی از نقاط قوت و ضعف هستند .یکی از چالشهای مهم در بررسی درستی ادعاها این است که ما انسانها مستعد «تفکر خودمحورانه» هستیم 🪞. معمولاً فکر میکنیم ایدههای خودمان درست است، فقط چون متعلق به ما یا گروه ماست.
به همین دلیل:
ایدههای موافق با خودمان را راحتتر میپذیریم ایدههای مخالف را سریعتر زیر سؤال میبریماما یکی از مهمترین مهارتهای تفکر انتقادی این است که بتوانیم درستی ادعاها را مستقل از علاقهها، تعصبها و منافع خود بررسی کنیم
.یک چالش ساده:
فرض کنید کسی ادعا میکند:
«همه مشکلات یک سازمان به خاطر یک مدیر خاص است.»
قبل از پذیرفتن این ادعا، چند سؤال بپرسید:
چه شواهد مشخصی وجود دارد؟ آیا فقط یک دیدگاه از یک نفر یا یک تیم مطرح شده یا چند منبع مختلف هم همین را میگویند؟ آیا ممکن است عوامل دیگری هم در این مشکل نقش داشته باشند؟تفکر انتقادی یعنی زودباور نبودن
؛یعنی قبل از پذیرش هر ادعا، کمی مکث کنیم و بپرسیم:
«از کجا میدانیم این واقعاً درست است؟»
https://ble.ir/thinking_labhttps://eitaa.com/thinking_Lab
۳