از "میل به مصرف" تا "لذت بودن": تحولی در رابطه ما با غذا و بدن
در مسیر خودشناسی و تمرینات آگاهانه، اغلب با لحظاتی روبرو میشویم که تغییرات جسمانی ما، با دنیای روانی ما در تضاد قرار میگیرند. یکی از رایجترین این تجربهها، زمانی است که بدن ما از یک الگوی قدیمی (مانند مصرف زیاد یا وابستگی به لذتهای حسی) فاصله میگیرد و به سمت تعادل حرکت میکند. در این مرحله، فرد ممکن است با نوعی "خلاء" یا "از دست دادن لذت" روبرو شود؛ گویی چیزی که قبلاً زندگی را رنگ میبخشید، حالا رنگ باخته است.
اما اگر از دریچهی مراقبهی ویپاسانا و فلسفه یوگا به این پدیده بنگریم، ما با یک "فقدان" روبرو نیستیم، بلکه با یک "پاکسازی" مواجهیم.
۱. مشاهدهی بدون قضاوت (Vipassana Perspective):در ویپاسانا، ما یاد میگیریم که احساسات و تکانهها (Impulses) را مشاهده کنیم، بدون اینکه آنها را سرکوب کنیم یا به آنها واکنش نشان دهیم. آن "اشتیاق شدید برای غذا" یا "لذت شکمپرستی"، در واقع یک تکانه ذهنی بود که بر بدن مسلط بود. وقتی این تکانه فروکش میکند، ذهن ممکن است با اضطراب یا ناراحتی، آن را "از دست دادن لذت" تفسیر کند. اما حقیقت این است که شما تنها در حال مشاهدهی فروکش کردن یک عادت قدیمی هستید. این خلاء، فضای جدیدی برای حضور واقعی و آگاهی ایجاد میکند.
۲. گذار از کمیت به کیفیت (Sattvic Living):در یوگا، هدف ما رسیدن به حالت ساتوا (Sattva) یا خلوص و تعادل است. در حالت ساتویک، رابطه ما با غذا از "پر کردن یک حفره درونی" به "تغذیه کردن معبد بدن" تغییر میکند. لذت حسی که در مصرف بیش از حد نهفته است، لذتی گذرا و وابسته به شدت تحریک حواس است. اما لذت ناشی از آگاهی، لذتی پایدار و آرامبخش است که از طریق کیفیت غذا و حضور در لحظهی خوردن به دست میآید.
۳. بدن؛ معبدی برای سکونت، نه ظرفی برای مصرف:وقتی بدن سبکتر میشود و میلهای شدید حسی فروکش میکنند، ما به تدریج درک میکنیم که بدن ما ظرفی برای انباشتن لذتهای مادی نیست، بلکه وسیلهای برای تجربه کردن آگاهی و اتصال به طبیعت است. این تغییر، نه یک محدودیت، بلکه یک آزادی است؛ آزادی از اسارت تکانهها و عادتهای خودکار.یادآوری برای همراهان مسیر:اگر در مسیر تغییر، احساس کردید بخشی از لذتهای قدیمیتان کمرنگ شده است، نترسید. این نشانه آن است که آگاهی شما در حال گسترش است و بدن شما در حال بازگشت به نظمِ طبیعی خویش است. به جای تلاش برای بازگشت به "عادتهای قدیمی"، سعی کنید در این "سکوت جدید" حضور یابید و لذت تازه را در کیفیت، حضور و آگاهی جستجو کنید.با آگاهی و عشق#سحر_اسماعیلی#مربی_یوگا#یوگا#مراقبه#mindfulness
در مسیر خودشناسی و تمرینات آگاهانه، اغلب با لحظاتی روبرو میشویم که تغییرات جسمانی ما، با دنیای روانی ما در تضاد قرار میگیرند. یکی از رایجترین این تجربهها، زمانی است که بدن ما از یک الگوی قدیمی (مانند مصرف زیاد یا وابستگی به لذتهای حسی) فاصله میگیرد و به سمت تعادل حرکت میکند. در این مرحله، فرد ممکن است با نوعی "خلاء" یا "از دست دادن لذت" روبرو شود؛ گویی چیزی که قبلاً زندگی را رنگ میبخشید، حالا رنگ باخته است.
اما اگر از دریچهی مراقبهی ویپاسانا و فلسفه یوگا به این پدیده بنگریم، ما با یک "فقدان" روبرو نیستیم، بلکه با یک "پاکسازی" مواجهیم.
۱. مشاهدهی بدون قضاوت (Vipassana Perspective):در ویپاسانا، ما یاد میگیریم که احساسات و تکانهها (Impulses) را مشاهده کنیم، بدون اینکه آنها را سرکوب کنیم یا به آنها واکنش نشان دهیم. آن "اشتیاق شدید برای غذا" یا "لذت شکمپرستی"، در واقع یک تکانه ذهنی بود که بر بدن مسلط بود. وقتی این تکانه فروکش میکند، ذهن ممکن است با اضطراب یا ناراحتی، آن را "از دست دادن لذت" تفسیر کند. اما حقیقت این است که شما تنها در حال مشاهدهی فروکش کردن یک عادت قدیمی هستید. این خلاء، فضای جدیدی برای حضور واقعی و آگاهی ایجاد میکند.
۲. گذار از کمیت به کیفیت (Sattvic Living):در یوگا، هدف ما رسیدن به حالت ساتوا (Sattva) یا خلوص و تعادل است. در حالت ساتویک، رابطه ما با غذا از "پر کردن یک حفره درونی" به "تغذیه کردن معبد بدن" تغییر میکند. لذت حسی که در مصرف بیش از حد نهفته است، لذتی گذرا و وابسته به شدت تحریک حواس است. اما لذت ناشی از آگاهی، لذتی پایدار و آرامبخش است که از طریق کیفیت غذا و حضور در لحظهی خوردن به دست میآید.
۳. بدن؛ معبدی برای سکونت، نه ظرفی برای مصرف:وقتی بدن سبکتر میشود و میلهای شدید حسی فروکش میکنند، ما به تدریج درک میکنیم که بدن ما ظرفی برای انباشتن لذتهای مادی نیست، بلکه وسیلهای برای تجربه کردن آگاهی و اتصال به طبیعت است. این تغییر، نه یک محدودیت، بلکه یک آزادی است؛ آزادی از اسارت تکانهها و عادتهای خودکار.یادآوری برای همراهان مسیر:اگر در مسیر تغییر، احساس کردید بخشی از لذتهای قدیمیتان کمرنگ شده است، نترسید. این نشانه آن است که آگاهی شما در حال گسترش است و بدن شما در حال بازگشت به نظمِ طبیعی خویش است. به جای تلاش برای بازگشت به "عادتهای قدیمی"، سعی کنید در این "سکوت جدید" حضور یابید و لذت تازه را در کیفیت، حضور و آگاهی جستجو کنید.با آگاهی و عشق#سحر_اسماعیلی#مربی_یوگا#یوگا#مراقبه#mindfulness
۱
۱وقتی بدن با ذهن هممسیر نیست: نگاهی عمیق به خشکی بدن و توهم پیشرفتدر مسیر یوگا، بسیاری از ما با یک دیوار نامرئی روبرو میشویم: "خشکی بدن".شاید با خود فکر کنید: «من با تمام وجود تلاش میکنم، اما چرا بدنم مثل دیگران نرم نمیشود؟ چرا پس از ماهها تمرین، انگار در جای خود ایستادهام؟» این جایی است که خستگی و ناامیدی، جایگزین اشتیاق اولیه میشود.اما بیایید از زاویهای متفاوت به این موضوع نگاه کنیم؛ از زاویه آگاهی و مشاهده.۱. آیا بدن شما "خشک" است یا در حال "دفاع"؟در فلسفه یوگا، بدن تنها یک ساختار بیولوژیک نیست، بلکه بازتابی از وضعیت روانی ماست. گاهی اوقات، خشکی بیش از حد عضلات و مفاصل، نشانهای از یک "زره روانی" است. بدن ما گاهی برای محافظت از خود در برابر استرسها، اضطرابها یا عدم کنترل محیط، به حالت انقباض و سفت شدن در میرود. در این حالت، تلاش فیزیکی زیاد برای نرم کردن بدن، با مقاومت ناخودآگاه ذهن روبرو میشود. پس، مسئله فقط "انعطاف عضله" نیست، بلکه "انعطاف اجازه دادن به خود" است.۲. تلهی مقایسه و تعریف اشتباه از پیشرفتیکی از بزرگترین موانع در مسیر یوگا، مقایسه مسیر خود با دیگران است. هر بدن، داستان و زمانبندی (Timing) خاص خود را دارد. اگر هدف شما را فقط "نرم شدن" قرار دهید، هر لحظهای که به این هدف نرسیدهاید، احساس شکست میکنید.اما در یوگا، پیشرفت واقعی، پیشرفت فیزیکی نیست؛ پیشرفت واقعی، افزایش آگاهی است. اگر امروز توانستهاید در میان یک حالت سخت، تنفس خود را مشاهده کنید و بدون خشم به خشکی بدنتان واکنش نشان دهید، شما یک گام بزرگ به سوی یوگا برداشتهاید، حتی اگر بدن شما ذرهای حرکت نکرده باشد.۳. از "تلاش تنشزا" به سوی "حضور آرام"وقتی با خشکی بدن میجنگید، در واقع دارید از انرژی "راجاسیک" (انرژی فعالیت، هیجان و تلاش شدید) استفاده میکنید که خود باعث افزایش تنش میشود. راه حل در یوگا، رسیدن به حالت "ساتویک" است: تمرینی که در آن تلاش وجود دارد، اما بدون مقاومت و با پذیرش کامل وضعیت موجود.به جای اینکه بگویید: «باید این حرکت را انجام دهم»، بگویید: «من در این لحظه، با این سطح از خشکی، حضور دارم.»۴. تمرین پذیرش (Acceptance)یاد بگیرید که با بدن خود "دوست" باشید، نه اینکه با آن "جنگ" کنید. خشکی بدن شما، دشمن شما نیست؛ بلکه آموزگاری است که میخواهد به شما یاد بدهد چگونه با محدودیتها روبرو شوید.یادآوری برای همسفران مسیر:اگر احساس میکنید پیشرفتتان کند است، ناامید نشوید. شاید بدن شما در حال یادگیری چیزی بسیار مهمتر از انعطاف است: صبر، پذیرش و حضور در میانِ محدودیتها.یوگا، هنر رها کردن است؛ و گاهی اولین قدم برای رها کردن، پذیرفتن سختترین بخش وجودمان است.با آگاهی و عشق#سحر_اسماعیلی#مربی_یوگا#یوگا#خودشناسی
۲
ویپاسانا چیست؟ نگاهی کوتاه به مراقبهٔ گوئنکا جیویپاسانا یکی از کهنترین روشهای مراقبه در سنت بودایی هند است که امروزه بهصورت یک آموزش عملی، غیرمذهبی و تجربهمحور در سراسر جهان تدریس میشود. واژه «ویپاسانا» بهمعنای دیدن چیزها آنگونه که واقعاً هستند است؛ یعنی پرورش آگاهی و مشاهده مستقیم واقعیت درون خود، بدون قضاوت و بدون واکنش.
این روش بهویژه با نام اس.ان. گوئنکا شناخته میشود؛ کسی که این آموزش را از استادانش آموخت و سپس آن را بهصورت دورههای منظم و رایگان در اختیار مردم جهان قرار داد.
ویپاسانا دقیقاً چه میکند؟در ویپاسانا، فرد یاد میگیرد:- توجه خود را بر تن و ذهن متمرکز کند،- احساسات و واکنشهای درونی را همانطور که هستند مشاهده کند،- و بهتدریج از الگوهای ناخودآگاه تنش، دلبستگی و رنج آگاه شود.
هدف این تمرین، فرار از زندگی نیست؛ بلکه یادگیری روبهرو شدن با زندگی با ذهنی آرامتر، روشنتر و متعادلتر است. ویپاسانا کمک میکند فرد کمکم از واکنشهای عجولانه فاصله بگیرد و به جای آن، با آگاهی و آرامش پاسخ دهد.
دورههای ویپاسانا چگونه برگزار میشوند؟دورههای ویپاسانا معمولاً بهصورت اقامتی و سکوت کامل برگزار میشوند و ساختاری مشخص دارند:
۱. مدت دورهرایجترین دوره، ۱۰ روزه است. در این مدت شرکتکنندگان در محل دوره میمانند و آموزشها بهصورت مرحلهبهمرحله دریافت میشود. ۲. سکوتاز روز اول تا پایان دوره، شرکتکنندگان معمولاً سکوت کامل را رعایت میکنند؛ یعنی صحبت با دیگران، استفاده از تلفن همراه، مطالعه شخصی، نوشتن، و ارتباط بیرونی محدود میشود تا ذهن فرصت آرام شدن پیدا کند. ۳. آموزش گامبهگامدر ابتدا تمرین بر تنفس آگاهانه و تمرکز ذهن است. سپس فرد یاد میگیرد توجه خود را به حسهای بدن منتقل کند و آنها را بدون واکنش مشاهده کند. ۴. نظم روزانهروزهای دوره ساختاری منظم دارند: مدیتیشنهای طولانی، استراحتهای کوتاه، زمان غذا، و سخنرانیهای آموزشی. این نظم کمک میکند ذهن از پراکندگی فاصله بگیرد. ۵. بدون هزینهدورههای ویپاسانا بهصورت رایگان و بر پایه بخشش داوطلبانه (Donation) برگزار میشوند. یعنی هزینهای برای شرکتکننده دریافت نمیشود و در پایان، اگر کسی خواست، میتواند بهصورت اختیاری به گسترش این آموزش کمک کند. این روش برای چه کسانی مناسب است؟ویپاسانا برای کسانی مناسب است که:- میخواهند خودشناسی را بهصورت عملی تجربه کنند،- به دنبال آرامش ذهنی و تعادل درونی هستند،- و آمادهاند چند روزی با نظم، سکوت و تمرین عمیق همراه شوند.
#سحر_اسماعیلی#مراقبه
۲در زمینه ویپاسانا، بهویژه در سنت آموزشهای اس. ان. گوئنکا جی، چند کتاب ترجمهشده ارزشمند وجود دارد که میتوانند برای علاقهمندان به مراقبه، خودشناسی و آرامش ذهن بسیار مفید باشند. این کتابها، هر کدام از زاویهای، به فهم بهتر این روش مراقبه و کاربردهای آن در زندگی روزمره کمک میکنند:
•«هنر زندگی»: نزدیکترین متن به آموزش مستقیم گوئنکا جی•«خلاصه درسها»: مرور فشرده و آموزشی اصول ویپاسانا•«ویپاسانا، اعتیاد و سلامتی»: نگاه کاربردی به اثرات مراقبه بر سلامت و وابستگیها•«جریانبخشنده دارما»: تأملی عمیقتر بر بعد زیسته و اخلاقی دارما
•«هنر زندگی»: نزدیکترین متن به آموزش مستقیم گوئنکا جی•«خلاصه درسها»: مرور فشرده و آموزشی اصول ویپاسانا•«ویپاسانا، اعتیاد و سلامتی»: نگاه کاربردی به اثرات مراقبه بر سلامت و وابستگیها•«جریانبخشنده دارما»: تأملی عمیقتر بر بعد زیسته و اخلاقی دارما
۱۱۱) هنر زندگیمطابق با آموزشهای س. ن. گویانکانویسنده: ویلیام هارت
این کتاب از مهمترین و شناختهشدهترین آثار مرتبط با ویپاساناست. «هنر زندگی» مجموعهای از سخنرانیها و آموزههای گوئنکا جی است که در آن، به زبان ساده دربارهٔ رنج، علت رنج، دلبستگی، و راه رهایی از رنج از طریق مشاهدهٔ بیقضاوت و آگاهی لحظهبهلحظه توضیح میدهد.
برای بسیاری از خوانندگان، این کتاب یکی از بهترین دروازهها برای ورود به دنیای ویپاساناست.
۲) خلاصه درسهاگفتار دوره ده روزه مراقبه ویپاسانا (مطابق با آموزشهای س.ن. گویانکا).نويسنده: ساتیانارایانا گویانکا
این کتاب معمولاً برای کسانی مفید است که میخواهند مرور فشرده و منظمتری از آموزشهای ویپاسانا داشته باشند.
در «خلاصه درسها»، مفاهیم اصلی این مسیر مانند آگاهی از تنفس، مشاهده احساسات بدن، ناپایداری، بیوابستگی، و تمرین پیوسته ذهنآگاهی به صورت جمعوجورتر و آموزشیتر ارائه میشود.
اگر کسی بخواهد اصل پیام ویپاسانا را در قالبی کوتاهتر و کاربردیتر مرور کند، این کتاب انتخاب خوبی است.
۳) ویپاسانا، اعتیاد و سلامتی نویسنده: موسسه تحقیقات ویپاسانا
این اثر برای افرادی که به رابطه میان مراقبه، سلامت روان، و الگوهای وابستگی یا اعتیاد علاقهمندند بسیار قابل توجه است.
کتاب نشان میدهد که چگونه تمرین ویپاسانا میتواند به افزایش آگاهی فرد از واکنشهای درونی، کاهش رفتارهای خودکار، و تقویت توانایی مدیریت هیجانها کمک کند.
این کتاب برای مخاطبانی که به کاربردهای درمانی و عملی مراقبه توجه دارند، جذاب و مفید است.
۴) جریانبخشنده دارمانویسنده: ساتیانارایانا گویانکااین کتاب نیز در امتداد آموزههای ویپاسانا قرار دارد و بیشتر به جنبه درونی، اخلاقی و تحولآفرین دارما میپردازد.
«جریانبخشنده دارما» به نوعی یادآور این نکته است که مراقبه فقط یک تمرین ذهنی نیست، بلکه میتواند به تغییر کیفیت زندگی، مهربانی بیشتر، و حضور آگاهانهتر در جهان منجر شود.
این کتاب برای کسانی که میخواهند ویپاسانا را نه فقط بهعنوان یک تکنیک، بلکه بهعنوان یک مسیر زیستن بشناسند، خواندنی است.
این کتاب از مهمترین و شناختهشدهترین آثار مرتبط با ویپاساناست. «هنر زندگی» مجموعهای از سخنرانیها و آموزههای گوئنکا جی است که در آن، به زبان ساده دربارهٔ رنج، علت رنج، دلبستگی، و راه رهایی از رنج از طریق مشاهدهٔ بیقضاوت و آگاهی لحظهبهلحظه توضیح میدهد.
برای بسیاری از خوانندگان، این کتاب یکی از بهترین دروازهها برای ورود به دنیای ویپاساناست.
۲) خلاصه درسهاگفتار دوره ده روزه مراقبه ویپاسانا (مطابق با آموزشهای س.ن. گویانکا).نويسنده: ساتیانارایانا گویانکا
این کتاب معمولاً برای کسانی مفید است که میخواهند مرور فشرده و منظمتری از آموزشهای ویپاسانا داشته باشند.
در «خلاصه درسها»، مفاهیم اصلی این مسیر مانند آگاهی از تنفس، مشاهده احساسات بدن، ناپایداری، بیوابستگی، و تمرین پیوسته ذهنآگاهی به صورت جمعوجورتر و آموزشیتر ارائه میشود.
اگر کسی بخواهد اصل پیام ویپاسانا را در قالبی کوتاهتر و کاربردیتر مرور کند، این کتاب انتخاب خوبی است.
۳) ویپاسانا، اعتیاد و سلامتی نویسنده: موسسه تحقیقات ویپاسانا
این اثر برای افرادی که به رابطه میان مراقبه، سلامت روان، و الگوهای وابستگی یا اعتیاد علاقهمندند بسیار قابل توجه است.
کتاب نشان میدهد که چگونه تمرین ویپاسانا میتواند به افزایش آگاهی فرد از واکنشهای درونی، کاهش رفتارهای خودکار، و تقویت توانایی مدیریت هیجانها کمک کند.
این کتاب برای مخاطبانی که به کاربردهای درمانی و عملی مراقبه توجه دارند، جذاب و مفید است.
۴) جریانبخشنده دارمانویسنده: ساتیانارایانا گویانکااین کتاب نیز در امتداد آموزههای ویپاسانا قرار دارد و بیشتر به جنبه درونی، اخلاقی و تحولآفرین دارما میپردازد.
«جریانبخشنده دارما» به نوعی یادآور این نکته است که مراقبه فقط یک تمرین ذهنی نیست، بلکه میتواند به تغییر کیفیت زندگی، مهربانی بیشتر، و حضور آگاهانهتر در جهان منجر شود.
این کتاب برای کسانی که میخواهند ویپاسانا را نه فقط بهعنوان یک تکنیک، بلکه بهعنوان یک مسیر زیستن بشناسند، خواندنی است.
۲
۲۱ ژوئن؛ روز جهانی یوگاشعار امسال روز جهانی یوگا: «یوگا برای سالمندی سالم»Yoga for Healthy Ageing
پس از سالها تمرین و آموزش یوگا، بیش از هر زمان دیگری میبینم که یوگا فقط درباره انعطافپذیری یا اجرای آساناهای دشوار نیست.
ارزش واقعی یوگا در حفظ کیفیت زندگی است؛ حفظ تعادل، قدرت، تحرک، تمرکز و آرامش ذهن در تمام مراحل زندگی.
سالمندی سالم از سالهای سالمندی آغاز نمیشود؛ از انتخابهایی آغاز میشود که امروز انجام میدهیم.
روز جهانی یوگا مبارک.
۲
۱