جنگ و مواجهه متفاوت جامعه آمریکا و جامعه ایران با دولتهازمان مطالعه: ۳ دقیقهسیدیاسر تقوی:نظرسنجیهای نشان میدهد اکثر جامعه آمریکا با جنگ دولت ترامپ علیه ایران مخالفند، اما اتمیزه شده جامعه آمریکا و ناتوانی جنبشهای ضدجنگ باعث شده این مخالفت در تصمیمسازی برای رهبران سیاسی راه بهجایی نبرد. این در حالی است که جامعه آمریکا در گذشته از جنگهای ایالات متحده حمایت میکرده و این جنبشهای ضدجنگ بودهاند که به تدریج بر افکار عمومی و موج غالب بر آن تاثیر میگذاشتند و نگاه عموم جامعه را تعدیل میکردند. این ادعایی که طرح شد، خلاصهای بود از سرآغاز مقاله اخیر سایت روزنامه گاردین. اما اتمیزه شدن جامعه آمریکا به چه معناست؟اتمیزه شدن جامعه اصطلاحی است که اصحاب علوم اجتماعی برای وضعیتی به کار میبرند که پیوند آحاد جامعه با یکدیگر از هم گسسته شده باشد و افراد همچون اتمهای مستقل و خودبسنده، پیوندهای اجتماعی ضعیفی میانشان برقرار باشد و نتوانند برای تحقق مصالح و خیر عمومی دست به حرکت اثرگذار بزنند. همچنین از آن جهت که در چنین جامعهای حوزههای عمومی و نهادهای مدنی مانند حزب، انجمن، اتحادیه، باشگاه و... غیرفعال یا نیمهفعال هستند، فرد فرد جامعه دچار انفعال شده و این انفعال توده، زمینه را برای شکلگیری یک قدرت اقتدارگرا فراهم میکند. اعتراضات اخیر آمریکا نشان میدهد حداقل بخشی از جامعه آمریکا رفتار دونالد ترامپ را مستبدانه ارزیابی میکنند. تخمین زده میشود در این اعتراضات که با شعار «No kings» یا «نه به پادشاه» در اعتراض به سیاستهای جنگطلبانه ترامپ، قوانین مهاجرت و افزایش هزینههای زندگی برگزار شده ۸ میلیون نفر شرکت کردهاند. BBC در گزارش خود میگوید شرکتکنندگان در این اعتراضات معتقدند: «ترامپ میخواهد به عنوان یک مستبد بر ما حکومت کند. اما اینجا آمریکاست و قدرت متعلق به مردم است - نه به کسانی که میخواهند خودشان یا رفقای میلیاردرشان پادشاه شوند»اما در این سوی میدان وضعیت فرق میکند. هر چند پیش از جنگ نشانههایی وجود داشت که جامعه ایران نیز دچار غلبه فردگرایی و یأس از اثربخشی سیاسی شده باشد، اما با شروع جنگ وجه ناپیدا و کمتر بروزیافتهای از جامعه ایران آشکار شد. دشمن آمریکایی- صهیونی از ابتدای جنگ با هدف قرار دادن رأس هرم قدرت در ایران به دنبال ایجاد خلأ قدرت و به تبع آن فروپاشی نظام سیاسی و هرج و مرج اجتماعی و حتی جنگ داخلی بود. اما آحاد مردم هر شب به خیابان میآیند تا در کنار مقاومت نیروهای مسلح، سرزمینشان را از تعرض دشمن نگه دارند. به عبارت دیگر جامعه ایران که تا پیش از جنگ درگیر با سلطه دولت اقتدارگرا تحلیل و نهادهای مدنی در آن ضعیف ارزیابی میشد، در این شبها که خبر شهادت فرماندهان و مسئولان کشور به گوش میرسد، با حضور در خیابان برای نظام سیاسی و نیروهای مسلح خود تولید اقتدار میکنند.البته بخشی از اتمیزه شدن جوامع ناشی از گسترش نقش فضای مجازی در زندگی روزمره، افزایش فردگرایی و نگاههای روانشناختی به انسان است که جامعه ایران هم کم و بیش با آن دست و پنجه نرم میکند. بالاخره ما نمیتوانیم اعتراضات گسترده قبل از جنگ و یا مشارکت ۴۰ درصدی در انتخابات را فراموش کنیم. اما در کنار این واقعیتها، دفاع مردم در برابر تهاجم دشمن و مقاومت آنها و حضور چشمگیرشان در خیابانها هم واقعیتی است که این سوال را پیش میکشد جامعه ایران چگونه در این جنگ بسیج شده است؟ شایان توجه است که بسیج مردمی این شبها با بدنهای که همیشه پای حضور سیاسی و اجتماعی هستند متفاوت است. ما این شبها با تنوع گفتمانی و سنی بیشتری روبرو هستیم. امری که شاید در سایر راهپیماییها و انتخاباتها و... محقق نشود.اگر بخواهیم به ریشههای این خروش اجتماعی توجه کنیم، شاید باید گفت جامعه ایران، یک جامعه انعطافپذیر است. همانطور که در وضعیت ناکارآمدی مدیریت داخلی، میتواند از حضور گسترده سیاسی و اجتماعی (مثلا در انتخابات) سرباز زند، اگر اصول و ارزشهای فرهنگی خود را در معرض تهدید ببیند، ظرفیت پنهان بسیج شوندگی بالایی دارد. برخلاف جوامع اتمیزه شده که در آن نهادهای مدنی قدرت چندانی برای میانجیگری میان جامعه و قدرت را ندارند، جامعه ایران دارای نهادهای مدنیای است که میتوانند در مواقع بحرانی این ظرفیت بسیجشوندگی را آشکار کنند. این نهادها از خانواده و محافل دوستان تا بسیج شهری و هیئات مذهبی و گروههای جهادی و مساجد و خود شهر را شامل میشوند. ساختارهایی که باعث میشود جامعه ایران بر خلاف جامعه آمریکا مواجهه فعالانهای با دولت خود و جنگ داشته باشد.@sedyaser
۱۶:۴۴