*مجله شیرازه کتاب اینبار چه طعمی است؟* در بخش طعم کتاب شیرازه کتاب به سراغ دو #کتاب «روح الله» و «فانوسی که افسانه نبود» رفته و علاوه بر معرفی این دو کتاب، گفتوگوهایی با نویسندگان این دو اثر یعنی هادی حکیمیان و حمید حسام داشته است. @shirazemag۱۵:۰۳
۱۵:۰۳
آخرین شماره مجله شیرازه کتاب را از کجا تهیه کنیم؟ شما میتوانید با مراجعه به لینک زیر فایل الکترونیک آخرین شماره شیرازه کتاب را از فراکتاب تهیه کنید.لینک خرید:https://www.faraketab.ir/book/739811 اگر به دنبال تهیه نسخه چاپ شده مجله هستید کافی است به شماره ۰۹۰۵۳۵۹۷۴۹۵ پیام دهید. @shirazemag۱۴:۳۸
معرفی ۱۰۰ کتاب خواندنی برای کودکانمجلۀ شیرازه کتاب در شماره ۷۷ خود که با عنوان «یک لقمه کتاب» منتشر شده است یکصد کتاب خواندنی را برای کودکان معرفی کرده است تا بدینوسیله بخشی از نیاز والدین، مربیان و دستاندرکاران تربیتی را برطرف نماید.سرمقاله این شماره از مجله شیرازه کتاب بهقلم نفیسهسادات موسوی با عنوان «ادبیات کودک و نوجوان، چراغی در مسیر رشد ذهنی نسلها» نگاشته شده و در بخش خانواده نشر، اخبار کوتاه حوزه کتاب و نشر در سراسر کشور ارائه شده است.شیرازه کتاب در بخش پرونده ویژه یکصد عنوان کتاب در هشت موضوع کاربردی را ویژه رده سنی کودک معرفی کرده است. این هشت بسته موضوعی شامل اخلاق اجتماعی، سبک زندگی، علمی، طنز، تفکریشناختی، بهداشت روان، دینی و اخلاقیرفتاری است.در بخش کافه شیرازه نیز یادداشتهایی از فعالان حوزۀ کتاب و ادبیات کودک به شرح زیر ارائه شده است:کودک از زندگی میخواند به قلم فرزانه فخریان؛کودک و کتاب؛ سرمایهگذاری فرهنگی برای آیندهای روشن به قلم فاطمه نعمتی؛در زمانۀ حواسپرتی، چگونه کودکان کتابخوان شوند؟ به قلم محمدرضا رهبری؛چگونه کودکان را کتاب خوان کنیم؟ به قلم مسعود آذرباد؛والدین آگاه،کودکان کتابخوان به قلم مهدی سلیمانیعلاقهمندان میتوانند نسخه الکترونیکی مجله شیرازه کتاب را از طریق نرمافزار فراکتاب دریافت کرده و برای خرید نسخه چاپی، با ارسال پیام به شماره ۰۹۰۵۳۵۹۷۴۹۵ اقدام کنند. @shirazemag۱۷:۱۲
* ادبیات کودک و نوجوان؛ چراغی در مسیر رشد ذهنی نسلها* نفیسهسادات موسوی در دنیای معاصر که شتاب تغییرات اجتماعی و فرهنگی و فناوریها تقریباً تمامی عرصههای زندگی انسان را درنوردیده، تربیت و رشد ذهنی نسلهای آینده بیش از پیش نیازمند توجه دقیق و علمی است. یکی از ارکان اساسی این فرایند، توجه به رشد فکری و ذهنی کودکان است. کودکانی که در دنیایی پر از تخیلات، پرسشهای بیپاسخ و رؤیاهایی نامحدود به سر میبرند، نیازمند ابزاری هستند که بتواند به پرورش تفکر انتقادی، توانایی تحلیل و تجزیه و همچنین مهارتهای اجتماعی آنها کمک کند. کتابها، بهویژه در حوزۀ ادبیات کودک و نوجوان، میتوانند همان ابزارهای مؤثری باشند که این نیازهای فکری و ذهنی کودکان را برآورده کنند. در حقیقت، ادبیات کودک نهتنها باید بهعنوان یک سرگرمی در دنیای کودکانه مطرح شود، بلکه باید بهعنوان ابزاری قدرتمند برای تربیت و آگاهی و رشد فردی عمل کند. کتابها در دنیای کودکان همانند دروازههایی هستند که آنها را از دنیای خیالی به دنیای واقعی میبرند. مطالعات علمی و تجربی متعدد نشان دادهاند که کتابخوانی در سنین پایین، نهتنها بر رشد شناختی، بلکه بر رشد عاطفی و اجتماعی کودک تأثیرگذار است. تحقیقات نشان میدهند کودکانی که در سنین ابتدایی با کتابهای مناسب و غنی روبهرو میشوند، بهطور چشمگیری در زمینههای زبانی و شناختی، دایرۀ واژگان گستردهتری پیدا میکنند و تواناییهای تحلیلیشان نیز بهبود مییابد. در این زمینه، کتابهای کودک علاوهبر اینکه در جایگاه ابزاری برای گسترش دایرۀ اطلاعات کودکان عمل میکنند، تسهیلکنندهای برای ایجاد مبانی اخلاقی و اجتماعی در ذهن آنها نیز هستند. به همین دلیل، ارائۀ کتابهای غنی و متناسب با سن و نیازهای فکری کودکان در سالهای اولیۀ زندگی، همچون عامل محرک رشد ذهنی و شناختی کودک بوده و نقشی اساسی در فرایند تربیتی ایفا کند. ایجاد علاقه به کتابخوانی در کودکان، یکی از مراحل تربیتی پیچیده و در عین حال، ضروری است. این فرایند باید بهگونهای طراحی شود که کودک بهطور طبیعی و با انگیزهای درونی کتابها را مطالعه کند. جلب توجه کودک به دنیای کتابها و ترغیب او به مطالعه، موضوعی نیست که تصادفی یا از طریق اجبار حاصل شود. این فرایند باید ازطریق ایجاد یک محیط جذاب و لذتبخش برای کودک صورت گیرد؛ بهطوری که کودک علاقهمند به جستوجو در دنیای کتابها شود. والدین و مربیان و نهادهای فرهنگی و آموزشی باید مستمر به معرفی کتابهای متناسب و جذاب بپردازند و فضایی فراهم آورند که کودک در آن بتواند فعالانه با دنیای کتابها ارتباط برقرار کند. علاوهبر این، برگزاری جلسات بلندخوانی، معرفی شخصیتهای جذاب و آموزنده از دنیای کتابها و استفاده از تکنولوژیهای نوین مانند کتابهای صوتی و دیجیتال، میتواند به جلب توجه کودکان کمک کرده و آنها را به این دنیای پربار وارد کند. @shirazemag۱۰:۳۲
* آنچه دربارۀ تقریظهای رهبر انقلاب باید بدانید* در چهار دهۀ گذشته، چیزی بیش از سیهزار کتاب در حوزۀ ادبیات پایداری و مقاومت به چاپ رسیده است و در بین آنها آثار خوب و ارزشمندی به چشم میخورد که نیازمند معرفی به مردم هستند؛ سنتی که رهبر انقلاب نیز از سالهای دور همواره به آن پایبند بوده و کوشیدهاند با نوشتن تقریظ و انتشار عمومی آن، به ترویج آثار خوب حوزۀ مقاومت کمک کنند. تقریظها و نظرات منتشرشده را میتوان به دو دستۀ کلی تقسیمبندی کرد؛ تقریظها و نظراتی که قبل از سال ۱۳۹۰ و آنهایی که بعد از این سال منتشر شدهاند. تقریظهایی که از سال ۱۳۹۰ به بعد منتشر شدهاند، با هدف ترویج کتاب مدنظر و گفتمان دفاع مقدس و مقاومت بوده و طی مراسمی رسمی (آیینی که به نام «پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت» برگزار میگردد) به کوشش دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سید علی خامنهای و مؤسسۀ پژوهشیفرهنگی انقلاب اسلامی در اختیار عموم مردم قرار گرفته و بهنوعی، ترویج کتاب مدنظر و محتوای آن مقصود بوده است؛ اما بسیاری از تقریظهایی که برای پیش از سال ۱۳۹۰ است، نظراتی است که با هدف ارائه به نویسنده و یا ناشر نوشته شده و عموماً هم بهطور خصوصی برای نویسنده یا ناشر ارسال میشده که از این بین، برخی از نویسندگان و ناشران خودجوش تصمیم گرفتند این تقریظها و نظرات را منتشر کنند. این نظرات لزوماً تأییدی یا ترویجی نیست و گاهی با انتقاداتی از سوی رهبر انقلاب بر کتاب هم همراه بوده است؛ لذا منطقاً نمیتوان این دو دسته را با یکدیگر ادغام کرد و یکی دانست؛ چراکه ارائۀ تقریظ در یک گروه با هدف ترویج کتاب و محتوای آن در سطح جامعه صورت گرفته و دیگری با هدف ارائۀ نظر فنی یا محتوایی به نویسنده و یا ناشر. منبع: مجله شیرازه کتاب، شماره ۷۵ @shirazemag۱۱:۲۱
*بازار نشر کودک؛ رشد در سایۀ چالشها* نفیسهسادات موسوی بازار نشر کتاب کودک در ایران، با وجود دستاوردهای باارزشی که در سالهای اخیر داشته، همچنان با چالشهای عمدهای روبهروست. یکی از این چالشهای بزرگ، وابستگی زیاد به ترجمههای خارجی است. درحالیکه آثار تألیفی میتوانند دنیای جدیدی را برای کودکان فراهم کنند، بیشتر کتابهای منتشرشده در این حوزه ترجمههایی هستند که از فرهنگها و سنتهای بیگانه سرچشمه میگیرند و ممکن است مفاهیم و ارزشهای اجتماعی و فرهنگی ایران را بهدرستی منتقل نکنند. این وضعیت باعث کمرنگ شدن هویت فرهنگی در ادبیات کودک شده و موجب میشود کودکان با مفاهیم و ارزشهای فرهنگی خارجی روبهرو شوند که ممکن است در تضاد با باورهای فرهنگی و اجتماعی آنها باشد. افزون بر این، مشکلاتی همچون افزایش هزینههای تولید، کاهش شمارگان چاپ و نبود حمایتهای کافی از نویسندگان ایرانی، باعث شده نشر کتاب کودک در ایران با رکود و محدودیتهایی روبهرو شود. از سوی دیگر، در دنیای امروز، نشر کتاب کودک باید توانایی این را داشته باشد که نیازهای فرهنگی و آموزشی و سرگرمی کودکان را همزمان برآورده و فضای جدیدی را برای این نسل ایجاد کند. @shirazemag۱۱:۰۶
* ویژگی کتابهای کودک خوب: محتوای غنی و پیامهای اخلاقی* نفیسهسادات موسوییک کتاب کودک خوب باید از ویژگیهای خاصی برخوردار باشد که آن را از دیگر آثار متمایز کند. این کتابها باید دارای محتوای غنی، زبان ساده و روان و تصاویری جذاب باشند که ذهن کودک را به چالش بکشند و به رشد اجتماعی و عاطفی او نیز کمک کنند. ویژگی دیگر کتابهای خوب کودک این است که حس کنجکاوی و پرسشگری را در او تحریک کنند و مفاهیم اخلاقی و اجتماعی را غیرمستقیم و با استفاده از داستانهای جذاب به کودک آموزش دهند. این کتابها بهطور ویژه باید به کودکانی که در شرایط اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی مختلف رشد میکنند، فرصتی بدهند تا دنیای متفاوت و غنیتری را درک کنند و خود را در آن بیابند. به این ترتیب، کتابهای خوب کودک علاوهبر تقویت تخیل و تواناییهای شناختی، به رشد عاطفی و اجتماعی کودک نیز کمک میکنند. @shirazemag۶:۴۴
کتابهای کودک بد؛ ترویج یا آسیب؟ نفیسهسادات موسوی کتابهای کودک بد که معمولاً فاقد محتوای غنی و آموزندهاند، تأثیرات منفی بر رشد فکری و اجتماعی کودک میگذارند. این کتابها اغلب به ترویج خشونت و بیاخلاقی یا ناهنجاریهای اجتماعی پرداخته و میتوانند ناخودآگاه بر رفتار و نگرشهای کودک تأثیر منفی بگذارند. استفاده از زبان پیچیده یا بیپایهای که برای کودک درکپذیر نباشد، همچنین نبودِ وجود پیامی اخلاقی یا آموزشی در داستان، باعث کاهش علاقۀ کودک به کتابها میشود. چنین کتابهایی ممکن است حتی به کودک این حس را منتقل کنند که دنیای کتابها هیچ پیامی برای او ندارند. برای والدین و مربیان ضروری است کتابهای کودک را با دقت و توجه ویژهای انتخاب کنند و از رسیدن آثار نامناسب به دست کودکان جلوگیری نمایند. @shirazemag۷:۳۵
* آیندۀ ادبیات کودک و نشر کتاب؛ برای فردا، امروز باید تلاش کنیم* نفیسهسادات موسوی آیندۀ ادبیات کودک و نوجوان نیازمند نگاهی جامع و علمی و نوآورانه است. برای بهبود وضعیت بازار نشر کودک، باید به تولید آثار تألیفی و متناسب با نیازهای فکری و فرهنگی کودکان توجه بیشتری شود. حمایت از نویسندگان ایرانی، تشویق آنها به خلق آثار باکیفیت و خلاقانه و کاهش هزینههای تولید و توزیع، به احیای نشر کتاب کودک در ایران کمک میکند. همچنین، برای ارتقای فرهنگ کتابخوانی در میان کودکان و نوجوانان، باید شرایط دسترسی به کتابهای مناسب آسانتر و اقتصادیتر شود. در این راستا، همکاری میان نهادهای دولتی و خصوصی و نیز میان ناشران و نویسندگان، میتواند زمینهساز تحولی عظیم در نشر کتابهای کودک شود و دنیای جدیدی را از کتابهای غنی و آموزنده برای نسلهای آینده فراهم آورد. در نهایت، ادبیات کودک و نوجوان باید ابزاری برای رشد و تعالی نسلهای آینده باشد. این حوزه نهتنها باید شامل سرگرمی و تفریح باشد، بلکه باید بهعنوان ابزاری مؤثر برای تربیت و انتقال فرهنگ و آموزش اجتماعی و اخلاقی نسلهای فردا ایفای نقش کند. برای رسیدن به این هدف، لازم است تمام نهادهای فرهنگی و آموزشی کشور، همراه با نویسندگان و ناشران، برای تولید و ترویج کتابهای کودک با محتوای غنی و متناسب با نیازهای جامعه گامهای مؤثری بردارند؛ به این ترتیب، میتوانیم دنیای روشنتری برای کودکان امروز و فردا بسازیم. @shirazemag۷:۴۵
بازارسال شده از
تولید داخلی کاغذ مطالبه مستقیم رهبر انقلاب از دکتر صالحی بود!یکی از ناشران پیشکسوت ما، در نمایشگاه سال ۹۲ یا ۹۳، خدمت حضرت آقا نقدی مطرح کرد. ایشان به حضرت آقا عرض کردند که وضعیت کاغذ خوب نیست، بازار کاغذ با مشکل مواجه شده و قیمتها نیز افزایش یافتهاند.حضرت آقا فرمودند که راه حل این مشکل، تولید داخلی کاغذ تحریر است.در آخرین نمایشگاهی که پیش از همهگیری کرونا برگزار شد، حضرت آقا در غرفه مجمع ناشران حضور یافتند، چند دقیقهای به صحبتها و دغدغههای ناشران و ما گوش سپردند. یکی از مهمترین موضوعات مطرح شده، وضعیت کاغذ بود. در آن زمان، آقای دکتر صالحی وزیر فرهنگ بودند. حضرت آقا مجدداً به جناب آقای دکتر صالحی تاکید فرمودند: «آقای دکتر صالحی، مسئله کاغذ داخلی باید حل شود؛ با وزیر صمت بنشینید و این موضوع را حل کنید.»حل مسئله کاغذ چه وجود آن در بازار، چه ارزان بودن آن برای ناشر و مخاطب، جز وظایف و مسئولیتهای وزارت فرهنگ است که باید برای آن فکر کرد.mananashr | مجمع ناشران انقلاب اسلامی
۱۳:۴۸
* والدین آگاه، کودکان کتابخوان* مهدی سلیمانی در دنیای پیچیدۀ امروز، شناخت بازار کتاب کودک و آشنایی والدین و مربیان با بهترین کتابهای تولیدشده، نه یک انتخاب، که ضرورتی انکارناپذیر است. این شناخت تنها به معنای آگاهی از تازههای نشر نیست؛ بلکه درک عمیق از معیارهای کتاب مناسب، نیازهای سنی مختلف کودکان و توانایی تشخیص آثار ارزشمند از آثار بازاری را شامل میشود. وقتی والدین و مربیان به این شناخت دست یابند، میتوانند همچون راهنمایانی آگاه، کودکان را بهسمت کتابهایی سوق دهند که نهتنها سرگرمکنندهاند، بلکه ذهن و روح آنان را تغذیه میکنند. اینجاست که کتابخوانی از یک فعالیت ساده فراتر رفته و به ابزاری قدرتمند برای رشد فکری و عاطفی و اخلاقی کودکان تبدیل میشود. شخصیتهای مهم و گوناگونی تا امروز دربارۀ اهمیت کتاب و کتابخوانی صحبت کردهاند و گفتهاند کتابخوانی را باید جزو عاداتمان قرار دهیم. این مسئله در واقع تأکید بر نقش محوری کتاب در تعیین سرنوشت فرد و جامعه است. آنان کتاب را مایۀ آرامش روح و روان دانسته و مطالعه را عاملی برای تقویت قوۀ ابتکار و خلاقیت عنوان میکنند. این دیدگاه بهخوبی نشان میدهد که کتابخوانی تنها یک فعالیت فرهنگی نیست؛ بلکه سرمایهای برای ساختن آیندهای روشن است. از منظر علمی نیز روانشناسان بر اهمیت کتاب و کتابخوانی تأکید فراوان میکنند. هایم گینات، روانشناس شناختهشدۀ حوزۀ کودکان، معتقد است کتابخوانی مشترک والدین و کودکان، پلی برای ارتباط عمیقتر عاطفی و درک متقابل است. به باور او، این مشارکت در تجربۀ مطالعه به کودکان میآموزد چگونه احساسات خود را بشناسند و با موقعیتهای مختلف زندگی روبهرو شوند. از سوی دیگر، دکتر قتیبه چلبی، روانشناس کودک، بر نقش کتاب در توسعۀ مهارتهای شناختی و زبانی تأکید کرده و معتقد است قصهخوانی منظم، توانایی گوش دادن و حافظه و مهارتهای ارتباطی کودکان را بهطور چشمگیری تقویت میکند. عادت به مطالعه در سنین پایین علاوهبر رشد مهارتهای فردی، موجب تسکین اضطراب و افزایش تمرکز در کودکان میشود. وقتی کتابخوانی به بخشی طبیعی از زندگی روزمره تبدیل شود، کودک میآموزد چگونه ازطریق مطالعه با چالشهای عاطفی، فکری، اجتماعی، مهارتی و... خود کنار بیاید و دنیای درونش را غنا بخشد. این عادت ارزشمند همچون دارویی شفابخش، آرامش پایدار را برای کودک به ارمغان میآورد. در این بین، نقش والدین و مربیان کلیدی و تعیینکننده است. براساس مطالعات انجامشده، وقتی کودک ببیند پدر و مادرش با علاقه کتاب میخوانند و زمانی را به مطالعه اختصاص میدهند، ناخودآگاه به این فعالیت گرایش پیدا میکند. ایجاد فضایی صمیمی برای کتابخوانی جمعی، انتخاب کتابهای مناسب با سن و علایق کودک و گفتوگو دربارۀ داستانها و شخصیتهای کتاب، از راهکارهای مؤثری است که میتواند علاقه به مطالعه را در وجود کودک نهادینه کند. در نهایت میشود ادعا کرد که سرمایهگذاری برای شناخت و معرفی کتاب کودک و ترویج مطالعه، در حقیقت سرمایهگذاری برای آیندهای است که در آن کودکان ما به بزرگسالانی آگاه و خلاق و مسئول تبدیل میشوند. همانگونه که رهبر انقلاب اشاره کردهاند، کتاب وسیلهای برای تعالی فکر و روح انسان است و جامعهای که کتاب در آن جایگاه واقعی خود را پیدا کند، بدون شک در مسیر پیشرفت و تعالی گام برخواهد داشت. @shirazemag۶:۰۲
نقش خانواده در ترویج کتابخوانی کودکان فاطمه نعمتی یکی از بسترهایی که کتاب مناسب را در اختیار کودکان قرار میدهد، خانواده است. خانواده نخستین و مهمترین نهاد تربیتی کودک است. اگر والدین اهل مطالعه باشند و فضای خانه را با کتاب پر کرده باشند، کودک نیز بهطور طبیعی به کتاب علاقهمند خواهد شد. کار سختی نیست. مثل یادگیری غذا خوردن است. کودک، شما را میبیند و کارهایی را که انجام میدهید، تکرار میکند. بنابراین، از قدرت و توانایی خود در علاقهمند کردن کودکان به کتاب خواندن غافل نشوید. چند راهکار ساده میتواند این فرایند را برای شما آسان کند؛ مثلاً در طول شبانهروز و در وقتی که کودک نباید به کار مهم دیگری مثل انجام تکالیف مدرسه مشغول باشد، زمانی را برای مطالعۀ خانوادگی اختصاص دهید. کتاب موردعلاقهتان را بردارید و مشغول به خواندن شوید و یک کتاب مناسب هم روی میز یا نزدیک کودک بگذارید تا در صورت تمایل، بهسادگی آن را بردارد و شروع به خواندن کند، یا از شما بخواهد که برایش بخوانید. اگر درخواست کرد، بدون اما و اگر بپذیرید تا میل او به شنیدن محتوای کتاب از بین نرود. حالا چه کتابی؟ متناسب با سن کودک و علایق و نیازهای روانیاش باشد. ببینید چه داستانهایی دوست دارد، پس از بررسی محتوایش، آن را در اختیارش قرار دهید. پس از مطالعه، گفتوگو دربارۀ محتوای کتاب را از دست ندهید. حتماً کودکتان دوست دارد بیشتر دربارۀ داستان کتاب با شما حرف بزند و از شخصیتها بگوید و حتی قصه را با تخیل خودش ادامه دهد؛ پس حتماً با او صحبت کنید. اگر در این فرصتهای مطالعه دیدید که کودکتان به کتابی علاقهمند شده، در مناسبتهای مختلف کتابهایی شبیه به آن را تهیه کنید و به او هدیه دهید. در نهایت، شما کتابخانهای خانوادگی دارید که هرچند تعداد کتابش اندک باشد، حضور لذتبخش و هیجانانگیزی در خانهتان خواهد داشت. والدینی که کتاب را بخشی از سبک زندگی خود معرفی میکنند، فرزندانشان را به دنیایی از دانایی و لذت پایدار دعوت میکنند. @shirazemag۷:۰۷
* نقش مدرسه و رسانه در ترویج کتابخوانی کودکان* فاطمه نعمتی بعد از خانواده، قطعاً مهمترین نهاد تربیتی مدرسه است. مدرسه بهعنوان دومین نهاد تربیتی، نقش مهمی در نهادینهسازی فرهنگ کتابخوانی دارد. متأسفانه در بسیاری از نظامهای آموزشی، کتابخوانی به کتابهای درسی محدود شده و لذت مطالعۀ آزاد نادیده گرفته میشود. در کشور ما هم این وضع دیده میشود و کودکان بسیاری بهواسطۀ تفکر غلط حاکم بر نظام آموزشی، از لذت کتاب خواندن، بهویژه داستانخوانی و قصهخوانی، دور و محروم هستند؛ اما میتوان این وضعیت را هم با شیوههایی بهبود بخشید؛ مثل برگزاری مسابقات کتابخوانی در مدرسه، دعوت از نویسندگان کودک برای دیدار با دانشآموزان، تجهیز کتابخانههای مدرسه با کتابهای جذاب و متنوع و آموزش معلمان برای هدایت کودکان در انتخاب کتابهای خوب و خواندنی. مدرسهای که کتاب را نهفقط بهعنوان ابزار آموزشی، بلکه بهعنوان منبع الهام و رشد معرفی کند، کودکان را به خوانندگانی مادامالعمر تبدیل خواهد کرد که از رشد سالمی هم برخوردار شدهاند. از رسانهها و نقش آنها نیز باید سخن بگوییم؛ چراکه امروزه کودکان بیش از هر زمان دیگری در احاطۀ رسانه قرار دارند و هر ساعتی از روز با محتوای آن مواجهاند. رسانهها، بهویژه رسانههای تصویری و دیجیتال، تأثیر گستردهای بر سبک زندگی و علایق کودکان دارند. اگر این رسانهها بهجای تبلیغ صرف کالاهای مصرفی، به معرفی کتابهای خوب و باکیفیت بپردازند، میتوانند نقش مهمی در ترویج فرهنگ مطالعه ایفا کنند. برخی اقدامات مؤثر در این زمینه عبارتاند از: تولید برنامههای تلویزیونی و اینترنتی دربارۀ کتابهای کودک، معرفی کتاب در قالب انیمیشن، پادکست یا بازیهای تعاملی، حمایت از کمپینهای کتابخوانی در فضای مجازی و همکاری با نویسندگان و تصویرگران و ناشران برای تولید محتوای جذاب ویژۀ کودکان. همچنین، نهادهای فرهنگی مانند کتابخانهها و مراکز فرهنگی و شهرداریها نیز میتوانند با برگزاری جشنوارههای کتاب کودک، نشستهای داستانخوانی و نمایشگاههای کتاب، فضای عمومی را بهسمت کتابمحور شدن سوق دهند و دنیای کودکان را بیش از پیش با کتاب عجین کنند. @shirazemag۶:۳۷
* نقش مدرسه و رسانه در ترویج کتابخوانی کودکان* فاطمه نعمتی بعد از خانواده، قطعاً مهمترین نهاد تربیتی مدرسه است. مدرسه بهعنوان دومین نهاد تربیتی، نقش مهمی در نهادینهسازی فرهنگ کتابخوانی دارد. متأسفانه در بسیاری از نظامهای آموزشی، کتابخوانی به کتابهای درسی محدود شده و لذت مطالعۀ آزاد نادیده گرفته میشود. در کشور ما هم این وضع دیده میشود و کودکان بسیاری بهواسطۀ تفکر غلط حاکم بر نظام آموزشی، از لذت کتاب خواندن، بهویژه داستانخوانی و قصهخوانی، دور و محروم هستند؛ اما میتوان این وضعیت را هم با شیوههایی بهبود بخشید؛ مثل برگزاری مسابقات کتابخوانی در مدرسه، دعوت از نویسندگان کودک برای دیدار با دانشآموزان، تجهیز کتابخانههای مدرسه با کتابهای جذاب و متنوع و آموزش معلمان برای هدایت کودکان در انتخاب کتابهای خوب و خواندنی. مدرسهای که کتاب را نهفقط بهعنوان ابزار آموزشی، بلکه بهعنوان منبع الهام و رشد معرفی کند، کودکان را به خوانندگانی مادامالعمر تبدیل خواهد کرد که از رشد سالمی هم برخوردار شدهاند. از رسانهها و نقش آنها نیز باید سخن بگوییم؛ چراکه امروزه کودکان بیش از هر زمان دیگری در احاطۀ رسانه قرار دارند و هر ساعتی از روز با محتوای آن مواجهاند. رسانهها، بهویژه رسانههای تصویری و دیجیتال، تأثیر گستردهای بر سبک زندگی و علایق کودکان دارند. اگر این رسانهها بهجای تبلیغ صرف کالاهای مصرفی، به معرفی کتابهای خوب و باکیفیت بپردازند، میتوانند نقش مهمی در ترویج فرهنگ مطالعه ایفا کنند. برخی اقدامات مؤثر در این زمینه عبارتاند از: تولید برنامههای تلویزیونی و اینترنتی دربارۀ کتابهای کودک، معرفی کتاب در قالب انیمیشن، پادکست یا بازیهای تعاملی، حمایت از کمپینهای کتابخوانی در فضای مجازی و همکاری با نویسندگان و تصویرگران و ناشران برای تولید محتوای جذاب ویژۀ کودکان. همچنین، نهادهای فرهنگی مانند کتابخانهها و مراکز فرهنگی و شهرداریها نیز میتوانند با برگزاری جشنوارههای کتاب کودک، نشستهای داستانخوانی و نمایشگاههای کتاب، فضای عمومی را بهسمت کتابمحور شدن سوق دهند و دنیای کودکان را بیش از پیش با کتاب عجین کنند. @shirazemag۶:۴۶
* کتاب خوب را چطور بشناسیم؟* فاطمه نعمتی تا کنون از اهمیت ترویج کتابخوانی برای کودکان بسیار گفتیم و تأثیراتش بر رشد آنها در جنبههای گوناگون؛ اما سؤال مهم دیگری را هم باید پاسخ دهیم. کتاب خوب چیست و چطور باید آن را بشناسیم تا برای مطالعه در دسترس کودکان قرار دهیم؟ همانطور که میدانید، همۀ کتابها برای کودکان مناسب نیستند. انتخاب کتاب باید با دقت و آگاهی انجام شود. کتاب خوب کودک باید متناسب با سن و سطح شناختی کودک باشد، زبان روان و قابل فهمی داشته باشد و دستکم، نیمی از کلماتش برای کودک آشنا باشد، دارای تصاویر جذاب و هماهنگ با متن باشد، ارزشهای انسانی و اخلاقی و اجتماعی را به کودک منتقل کند، خلاقیت و تفکر را در او پرورش دهد و از خشونت و تبعیض دور باشد. در این مسیر، نقش ناشران تخصصی کودک و نویسندگان آگاه و تصویرگران خلاق بسیار کلیدی است. همچنین، وجود نهادهای نظارتی برای ارزیابی کیفیت کتابهای کودک ضروری است و دستاندرکاران و متخصصان این حوزه نیز باید کتابهای مناسب و دارای این ویژگیها را در قالب فهرستهای پیشنهادی به والدین معرفی کنند تا آنها بدون دغدغه و با اعتماد به تخصص و دانش متخصصان، کتابها را برای کودکانشان تهیه کنند. @shirazemag۷:۱۸
*بیایید اعتراض کنیم! (۱)* محمدرضا اسماعیلی آقا یا خانمی که دارید این یادداشت را میخوانید، بیایید اعتراض کنیم. واقعاً دیگر یک اعتراض حق ما نیست؟ حداقلِ این اعتراض این است که به وظیفهمان عمل کردهایم و راحتتر سر روی بالش میگذاریم، آن هم در برابر نسلها. اعتراض ما به بیتوجهی به نوجوانان است، به کمکاری در قبال ذائقۀ نسلی که فردای جامعه را شکل میدهد. اعتراض ما به این است که همچنان با معیارها و سلیقههای دیروز میخواهیم نسل امروز را اداره کنیم؛ نسلی که نهتنها تغییر کرده، بلکه هر روز بهواسطۀ ارتباط با جهان دیجیتال در حال پوستاندازی است. نسل نوجوان امروز با تصاویر، ویدئوها، انیمیشنها، بازیها و محتواهای کوتاه و سریع تنفس میکند. نوجوانان در جهانی زندگی میکنند که روایتها تصویریاند، نه صرفاً متنی و خطابهای؛ اما ذائقۀ کسانی که خاک روزگار خوردهاند، همانهایی که سالها در فضای سنتی رشد کردهاند، ثابت مانده و حاضر به انعطاف نیست و البته این قاعدهای است که برای همۀ نسلها تکرار میشود. همین نقطه میشود اولین شکاف؛ شکافی میان نسل تولیدکننده و نسل مصرفکننده. کار با نوجوان نیازمند این است که مربی، معلم، هنرمند یا فعال فرهنگی هر روز خود را بهروزرسانی کند. ابزارهای دیروز برای نوجوان امروز جواب نمیدهد. اگر روزگاری کتاب تنها رسانۀ اصلی بود، امروز نوجوان برای کتاب هم نیازمند مقدمهای تصویری، تیزر یا حتی یک پویانمایی است تا با آن ارتباط برقرار کند. این نه ضعف او، بلکه اقتضای زیست جهان اوست. همانطور که زمانی رادیو برای نسل قبل جذابیت داشت و تلویزیون یک انقلاب رسانهای بود، اکنون موبایل و فضای مجازی برای نوجوان چنین نقشی را ایفا میکنند. اما متأسفانه بسیاری از ما در کار با نوجوانان با همان منطق دهههای قبل پیش میرویم: محتوا تولید میکنیم، کتاب مینویسیم، سخنرانی میکنیم و انتظار داریم نوجوان به همان شیوۀ گذشته جذب شود؛ غافل از اینکه نوجوان امروز حتی تحمل شنیدن یک سخنرانی دهدقیقهای را ندارد، مگر اینکه با تصویر، موسیقی و ریتم همراه باشد. این یک تهدید نیست؛ بلکه یک هشدار و در عین حال یک فرصت است. اگر بهروز شویم، میتوانیم پلی میان خود و نسل جدید بسازیم. چرا تولید از جنس خود نوجوان لازم است؟وقتی میگوییم باید برای نوجوان تولید داشته باشیم، منظور تولیدی است از جنس خود او. نه اینکه ما چیزی بسازیم و به او تحمیل کنیم؛ بلکه باید به زبان او، با ذائقۀ او و در قالبهای موردعلاقۀ او محتوا تولید کنیم. نوجوان امروز تصویرمحور است. او با ویدئوهای کوتاه شبکههای اجتماعی زندگی میکند. او قهرمانهایش را در انیمهها و سریالها و بازیها پیدا میکند. پس اگر قرار است از تاریخ معاصر، انقلاب اسلامی یا حتی قهرمانان ملی حرف بزنیم، باید در قالب تصویر و روایتهای دراماتیک و پرکشش باشد.برای مثال، چرا ما نتوانستیم یک انیمیشن جذاب دربارۀ یک نوجوان در سالهای انقلاب یا دفاع مقدس بسازیم که به یک الگو تبدیل شود؟ چرا در سینما قهرمان نوجوان نداریم که تاریخ معاصر را روایت کند؟ این خلأها همان جاهایی است که باعث میشود نوجوان، قهرمانهایش را از جای دیگری انتخاب کند؛ از دنیای مارول، دیسی یا انیمههای ژاپنی. @shirazemag۶:۳۵
* بیایید اعتراض کنیم! (۲)* محمدرضا اسماعیلیکمکاری در حوزۀ تولید محتوای نوجوان
یکی از مظاهر این کمکاری، فقر محتوای تصویری برای نوجوانان در حوزۀ تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی است. واقعیت این است که اگر همین الان از ما بپرسند پنج فیلم یا انیمیشن برای نوجوانان معرفی کن که دربارۀ تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی باشد، احتمالاً سکوت میکنیم. گیرپاچ میکنیم. شاید یکیدو اسم به ذهنمان برسد؛ اما فهرستی که بتواند یک نوجوان را واقعاً پای تماشا بنشاند، در دسترس نیست. این کمکاری آنقدر عمیق است که حتی با یک جستوجوی اینترنتی ساده هم مشکل حل نمیشود. چرا؟ چون تولید نشده، یا اگر تولید شده، کیفیت لازم را نداشته است. در نتیجه، محتوایی که باید به حافظۀ جمعی نوجوان راه پیدا کند، اصلاً ساخته نشده یا آنقدر ضعیف بوده که فراموش شده است. وقتی از «تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی» برای نوجوان حرف میزنیم، منظورمان این نیست که برویم یک نوجوان دهۀ چهل خلق کنیم، او را در دام ساواک بیندازیم یا صحنۀ پخش اعلامیه بسازیم. مسئله خیلی روشنتر است. ما حتی در انیمیشنهای روز هم نتوانستیم از انقلاب ایران حرف بزنیم؛ چه برسد به چرایی و چگونگی آن. راحتتر بگویم: ما نوجوان را در فاصلههای ۱۲ تا ۱۸ سال رها میکنیم. بعد، تازه یک روزی متوجه میشویم که آهان، اینها هم هستند! اما این کشف دیرهنگام فایدهای ندارد؛ چون وقتی او را تا این سن نادیده گرفتیم، دیگر نمیتوانیم کلمۀ اعتراضی و کنایهگونۀ «اینها» را به «ما» تبدیل کنیم. حالا شاید کسی بپرسد یعنی ما در انیمیشنسازی ضعیفیم؟ جوابش ساده است: نه، ضعیف نیستیم. همانطور که «بچهزرنگ» توانست پایش را به سینمای سرزمینهای اشغالی باز کند، چرا آثار دیگر ما نتوانند با تکیه بر مبانی انقلاب اسلامی و روایتهای تاریخ معاصر به کشورهای دیگر راه پیدا کنند؟ مسئله ضعف نیست. یکی از راهحلهای این وضعیت اقتباس است؛ ترکیبی از اقتباس و تخیل. چرا اقتباس؟ چون وقتی نوجوان یک انیمیشن اقتباسی میبیند، در واقع با یک اتفاق واقعی روبهرو میشود. او یک زیست واقعی را لمس میکند و متوجه میشود این ماجراها تخیل صرف نیستند. همین حس واقعیت است که میتواند پیوند او را با تاریخ محکم کند. خود من وقتی کتاب مبارزه به روایت سید اسدالله لاجوردی را بعد از این خواندم که در دورۀ پیش جایزۀ ادبی شهید اندرزگو برگزیده اعلام شد، مدام فکر میکردم چطور میشود این محتوا را به نوجوان رساند. مدتی است که این سؤال ذهنم را غلغلک میدهد: چرا مرزی میان کتاب و انیمیشن برای نوجوان گذاشتهایم؟ چرا انیمیشن ما نمیتواند اقتباس باشد؟ (البته باید بگویم که اقتباس سینمایی با انیمیشن متفاوت است و اقتضائات خودش را هم دارد.) تصور کنید انیمیشنهایی داشته باشیم که هرکدام براساس یک روایت واقعی از تاریخ ساخته شدهاند؛ نامش را هم بگذاریم «انیمیشننامههای اقتباسی». یکی از خطاهای ما این است که نوجوان را «بازی» نمیدهیم. یعنی بهجای اینکه به او نقش واقعی در تولید و روایت بدهیم، صرفاً تلاش میکنیم او را سرگرم کنیم یا از بالا به پایین برایش محتوا بسازیم؛ این در حالی است که نوجوان امروز دوست دارد مشارکت کند، بخشی از فرایند تولید باشد و حس کند صدایش شنیده میشود. @shirazemag۶:۴۵
* معرفی ۱۰۰ کتاب خواندنی برای کودکان*مجلۀ شیرازه کتاب در شماره ۷۷ خود که با عنوان «یک لقمه کتاب» منتشر شده است یکصد کتاب خواندنی را برای کودکان معرفی کرده است تا بدینوسیله بخشی از نیاز والدین، مربیان و دستاندرکاران تربیتی را برطرف نماید.شیرازه کتاب در بخش پرونده ویژه یکصد عنوان کتاب در هشت موضوع کاربردی را ویژه رده سنی کودک معرفی کرده است. این هشت بسته موضوعی شامل اخلاق اجتماعی، سبک زندگی، علمی، طنز، تفکریشناختی، بهداشت روان، دینی و اخلاقیرفتاری است. همراه با یادداشتهایی به شرح زیر:ادبیات کودک و نوجوان، چراغی در مسیر رشد ذهنی نسلها به قلم نفیسهسادات موسوی؛
کودک از زندگی میخواند به قلم فرزانه فخریان؛
کودک و کتاب؛ سرمایهگذاری فرهنگی برای آیندهای روشن به قلم فاطمه نعمتی؛
در زمانۀ حواسپرتی، چگونه کودکان کتابخوان شوند؟ به قلم محمدرضا رهبری؛
چگونه کودکان را کتاب خوان کنیم؟ به قلم مسعود آذرباد؛
والدین آگاه،کودکان کتابخوان به قلم مهدی سلیمانی
دریافت نسخه الکترونیکی از طریق فراکتاب و نسخه چاپی، پیام به ۰۹۰۵۳۵۹۷۴۹۵ @shirazemag۷:۳۰
«تُرک» شهرآشوب جنگ حسام آبنوس فانوسی که افسانه نبود روایتی است که تنه به افسانه میزند و اگر نبودند کسانی که شخصیت اصلی این کتاب را دیدهاند، بیشک هر خوانندهای گمان میکرد حمید حسام در این کتاب دست به قصهپردازی زده و خیالاتش را دربارۀ شهید حسن ترک نوشته است. فانوسی که افسانه نبود روایت زندگی شهید حسن ترک، فرمانده گردان کمیل لشکر ۲۷ محمد رسولالله و فرمانده طرح و عملیات لشکر ۳۲ انصارالحسین است که نویسنده تلاش کرده با کمک یادداشتهای شهید، روایتی منسجم از او را برای خواننده بازگو کند. حمید حسام از نویسندههای صاحبسبک و شناختهشدۀ ادبیات جنگ در دستۀ مستندنگاری است. او که با کتابهای خود هم به مخاطبان و هم منتقدان ثابت کرده قواعد کار را میشناسد و کاری را که دست میگیرد، درست پیش میبرد، در این کتاب هم مانند آثار درخشان دیگرش همچون آب هرگز نمیمیرد و وقتی مهتاب گم شد تلاش کرده روایتی متفاوت و مستند و معتبر از زندگی این شهید را پیش روی خوانندگان قرار دهد. حسام در فانوسی که افسانه نبود دست به کاری زده که در نوع خود متفاوت است. او با انتخاب راوی اولشخص برای کتابش، کار خطرناکی را آغاز کرده؛ زیرا اگر از خطوط قرمز مستندنگاری عبور میکرد، کارش تبدیل به روایتی غیرمستند میشد که میتوانست نقدهای بسیاری را متوجه خود و اثرش کند؛ اما حسام با دقتی مثالزدنی که در دیگر کارهایش نیز به چشم میآید، بدون اینکه شبههای برانگیزد، دست به نوشتن مستندی از زندگی شهید حسن ترک زده که هر خوانندهای را به اعجاب وامیدارد. او میتوانست مانند بسیاری که سراغ راوی اولشخص رفتهاند، این کتاب را با خیال بیامیزد و اثرش را با فضاسازی داستانی رنگولعاب بدهد؛ ولی حسام سمت مستند ایستاده و همۀ چیزهایی را که نوشته، مستند کرده و خواننده را در موقعیت مواجهۀ مستند با شخصیت شهید ترک قرار داده است. کتاب روایتی یکدست دارد و با اینکه بخشهایی از میان خاطرات افراد دیگر در کتاب وارد شده، یکپارچگی و انسجام را از دست نداده و خواننده در سراسر کتاب، افتادگی متن و چندپاره بودن آن را حس نمیکند و این هنر قلم حمید حسام است. از دیگر سو، کتاب با وجود حجم زیادی که دارد، از ریتم نمیافتد و خواننده احساس نمیکند کتاب او را خسته کرده است. این هم نشان از توانایی حمید حسام دارد که میتواند روایت جاندار از یک شخصیت را به خواننده ارائه کند و او را تا پایان با خوانندهاش همراه کند؛ آن هم شخصیتی که مخاطب میداند سرنوشتش شهادت است و هرچه هست، در فراز و فرود زندگیاش نهفته است و در پایان، شهادتِ شخصیت انتظار خواننده را میکشد.شهید حسن ترک شخصیتی است اعجابانگیز. خواننده در مواجهه با این کتاب و روایتی که از این شهید ارائه شده، یکی از اسطورههای جنگ را که تا پیش از فانوسی که افسانه نبود ناشناخته بود، به خوانندگان شناسانده است. او با این کتاب غبار زمان را از شخصیتی کممثال از رزمندگان سالهای جنگ کنار زده که خواننده را به این فکر وامیدارد که امثال شهید حسن ترک دیگر تکرار نخواهند نشد. خواننده در این کتاب تمثالی از انسانی پیوستهمأنوس با قرآن را میبیند که در تمام افعالش قرآن حضور دارد و بدون قرآن دست به اقدامی نمیزند. این همان نکتهای است که در ابتدای این نوشته به آن تأکید شد که اگر افرادی حسن ترک را ندیده بودند و با او دمخور نبودند و در روزگار ما روایتهایی دربارۀ او بازگو نکرده بودند، ممکن بود تصور کنیم در حال خواندن یک افسانه دربارۀ سالهای جنگ هستیم؛ سالهایی که انسانهای عجیبی در آن زیستند و رشد کردند و به آسمان رسیدند. در واقع، کاری که حمید حسام انجام داده، مانند نور انداختن بر چهرۀ یکی از فرماندهان کمترشناختهشدۀ جنگ است و او با فانوسی که با کتابش بر این چهره انداخته، شهید حسن ترک را از افسانه بودن خارج کرده است. فانوسی که افسانه نبود با روایتی عینی و ملموس، قدم به قدم با شهید حسن ترک خواننده را همراه میکند و سیر رشد و حرکتش را بهسمت آنچه آرزویش را داشته، به خواننده نشان میدهد؛ شخصیتی که از خلال یادداشتهای روزانهاش که به همت حمید حسام تبدیل به روایتی منسجم و یکپارچه شده، بهخوبی به خواننده نمایانده شده است. کتاب فانوسی که افسانه نبود روایت زندگی یکی از فرماندهان گمنام سالهای جنگ است که علاوهبر شجاعت، از هوش عملیاتی بالایی برخوردار بود که طراحی عملیاتهای مهمی را در دوران جنگ بر عهده بگیرد. این کتاب بهخوبی تصویر این فرمانده قرآنی و متواضع جنگ را به خواننده نشان میدهد و او را در رسیدن به تصویری از یکی از فرماندهان دستنیافتنی جنگ همراه میکند. این کتاب را انتشارات سورۀ مهر منتشر کرده است. منتشر شده در شمارۀ ۷۶ مجله شیرازه کتاب#طعم_کتاب
@shirazemag۸:۱۷