این جنگ تا کجا ادامه خواهد یافت؟پیشبینی زمان پایان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در شرایط کنونی، تقریباً ناممکن است. جنگی که از 9 اسفند 1404 آغاز شده اکنون در هفتۀ چهارم خود قرار دارد و همچنان در معرض متغیرهای تازۀ نظامی، سیاسی و اقتصادی است. در چنین وضعی، هر تحول جدید در میدان نبرد، بازار انرژی یا مسیرهای دیپلماتیک میتواند معادله را دگرگون کند؛ بنابراین، هرگونه زمانبندی قطعی درباره پایان جنگ، بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشد، نوعی حدس سیاسی است.
آنچه فعلاً روشن است این است که نشانهای جدی از پایان فوری درگیری دیده نمیشود. مواضع علنی طرفها بیشتر بر ادامۀ فشار، تهدید متقابل و تلاش برای بهبود موقعیت در میدان دلالت دارد تا آمادگی برای توقف سریع جنگ. به همین دلیل، در کوتاهمدت، تداوم درگیری محتملتر از پایان ناگهانی آن به نظر میرسد.
با این حال، ادامۀ جنگ برای واشنگتن هزینههای زیادی در بر خواهد داشت. تشدید بحران در خلیج فارس، جهش قیمت انرژی، افزایش نگرانیهای تورمی و فشار افکار عمومی آمریکا، همگی میتوانند بهتدریج دولت ترامپ را به سمت مهار یا محدودسازی جنگ سوق دهند. این فشارها هنوز به نقطۀ تعیینکننده نرسیدهاند، اما روند موجود نشان میدهد که هرچه زمان بگذرد، حفظ وضعیت کنونی برای کاخ سفید دشوارتر خواهد شد.
عامل مهم دیگر، ملاحظات سیاسی و حقوقی در داخل آمریکاست. انتخابات کنگره و مجلس سنای امریکا در آبان ماه برگزار میشود اما چند ماه پیش از آن، انتخاباتهای مقدماتی در هر ایالت در درون احزاب برگزار میشود تا مشخص شود چه کسی به عنوان کاندیدای هر حزب برای انتخابات معرفی گردد. فضای انتخاباتی ۲۰۲۶ از هماکنون فعال شده و انتخابات مقدماتی در ایالتهای مختلف از بهار آغاز شده و در ماههای پیش رو ادامه مییابد. انتخابات های مقدماتی در بسیاری از ایالت ها از اواسط اردیبهشت تا اواسط تیر ماه برگزار میشود. هم اکنون شکافهایی در میان جمهوری خواهان دیده میشود که با ادامۀ جنگ تشدید خواهند شد. این روند میتواند در انتخاباتهای مقدماتی حزب جمهوری خواه به ضرر ترامپ تمام شود.
در کنار این مسئله، لایحۀ اختیارات جنگ نیز برای رئیسجمهور آمریکا محدودیت زمانی ایجاد میکند: اگر جنگ بدون مجوز صریح کنگره آغاز شده باشد (که شده)، دولت باید ظرف حداکثر ۶۰ روز تکلیف آن را روشن کند؛ بدین معنی که یا تایید کنگره را برای ادامه بگیرد یا جنگ را خاتمه دهد. در برخی شرایط رییس جمهور ۳۰ روز دیگر برای خروج نیروها از محل درگیری فرصت خواهد داشت. با توجه به زمان آغاز جنگ، این مهلت ۶۰ روزه تقریباً به میانۀ اردیبهشت 1404 میرسد.
البته این به آن معنا نیست که جنگ حتماً در میانه یا اواخر اردیبهشت پایان خواهد یافت. کنگره آمریکا تاکنون تلاشها برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ را رد کرده و این نشان میدهد که هنوز مانع سیاسی قاطعی در برابر ادامه عملیات شکل نگرفته است. در آخرین تلاشِ دموکراتها برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیس جمهور، 2 نمایندۀ جمهوری خواه به نفع لایحه رای دادند اما به دلیل امتناع 4 نمایندۀ دموکرات از رای مثبت به آن، حامیان لایحه به اکثریت نرسید و لایحه رد شد. اکنون رئیس اقلیت دموکراتها اعلام کرده که رضایت آن 4 نماینده را جلب نمودهاند و لذا اگر آن دو نمایندۀ جمهوری خواه همچنان همراه با دموکراتها باشند، کار برای ترامپ گره خواهد خورد. با گذشت چند هفتۀ دیگر و بروز گرانیها در کالاهای مصرفی، ممکن است نمایندگان جمهوری خواه بیشتری نیز به جمع مخالفان جنگ اضافه شود.
در نتیجه هفتههای پایانی اردیبهشت را میتوان نقطهای حساس دانست؛ مقطعی که در آن فشار اقتصادی، هزینۀ سیاسی و محدودیت حقوقی ممکن است همزمان بر تصمیمگیری واشنگتن اثر بگذارند. تا آن زمان ترامپ تلاش میکند از نردبان تنش بالا رود و از کارتهایی که در اختیار دارد به بهترین نحو استفاده کند تا ایران را وادار به تسلیم نماید. اگر ترامپ تا آن زمان جنگ را خاتمه ندهد اما بتواند نظر اکثریت کنگره را برای ادامه جلب کند، محدودیت زمانی بعدی پیش روی ترامپ انتخابات آبان 1404 (نوامبر 2026) خواهد بود.
در مجموع، دقیقتر آن است که گفته شود: پایان جنگ در حال حاضر قابل پیشبینی قطعی نیست، اما اگر قرار باشد بازهای برای افزایش احتمال مهار، تغییر شکل یا توقف آن در نظر گرفته شود، اواخر اردیبهشت 1404 یکی از محتملترین مقاطع است؛ نه بهعنوان یک قطعیت، بلکه بهعنوان یک پنجره زمانی مهم در تحولات جنگ.
عضویت در کانال شمس الدین شریعتی@shshariati۳