میعاد ملکی: کارشناس تحریمهای اقتصادی و پژوهشگر ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)؛ از مدیران پیشین دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC): امارات و چین دو شریان حیاتی اقتصاد ایران هستند. اگر امارات واقعاً در اجرای محاصره اقتصادی علیه ایران جدی باشد، میتواند همان مسیری را مسدود کند که نیروی دریایی آمریکا نتوانست به آن دست بزند.حدود ۸۰ درصد ارز موردنیاز واردات ایران از طریق بازار درهم دبی تأمین میشود و نزدیک به ۴۰ درصد ارز مربوط به کالاهای اساسی نیز در داخل امارات تسویه میشود؛ آن هم با هزینهای حدود ۵ تا ۲۰ درصد بالاتر.امارات طی پنج سال متوالی بزرگترین مبدأ واردات ایران بوده و حدود ۳۰ تا ۳۱ درصد کل واردات کشور را تأمین کرده است؛ آماری که محمولههای قاچاق را شامل نمیشود و با احتساب آنها، حجم واقعی میتواند بهمراتب بیشتر باشد.در سال ۲۰۲۵، ایران حدود ۲۱.۹ میلیارد دلار کالا از امارات وارد کرد و در مقابل ۷.۲ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی به این کشور داشت؛ در نتیجه حجم تجارت دوجانبه به رکوردی نزدیک به ۲۹ میلیارد دلار رسید.وابستگی ایران به این مسیر بهویژه در کالاهای ضروری چشمگیر است. امارات ۳۶.۳ درصد واردات کالاهای اساسی ایران را تأمین کرده؛ از جمله حدود ۲.۸ میلیارد دلار تلفن همراه، ۲ میلیارد دلار گوشت و حدود یک میلیارد دلار برای هر یک از اقلامی مانند سویا و ماشینآلات صنعتی. حتی در سال جنگ و در شرایطی که بسیاری از بخشها با اختلال شدید روبهرو بودند، امارات با سهمی نزدیک به ۳۰ درصد همچنان بزرگترین مبدأ واردات ایران باقی ماند.با این حال، بخش بزرگی از آنچه در آمار ایران «واردات از امارات» نامیده میشود، در واقع کالای تولید امارات نیست. دبی عملاً به پنجره ایران برای دسترسی به اقتصاد جهانی تبدیل شده است.شکاف آماری میان دو کشور این واقعیت را بهخوبی نشان میدهد. در سال ۲۰۲۴، امارات تنها ۶.۱ میلیارد دلار صادرات به ایران در آمار خود ثبت کرد، در حالی که ایران حدود ۲۲ میلیارد دلار ورود کالا از امارات گزارش داد؛ شکافی نزدیک به ۱۶ میلیارد دلار که در سال ۲۰۱۹ فقط حدود ۱.۹ میلیارد دلار بود.حتی از میان صادراتی که امارات بهطور رسمی ثبت کرده، در تمام سالهای پس از ۲۰۱۵، حدود ۹۱ تا ۹۶ درصد در طبقه «صادرات مجدد کالاهای کشورهای ثالث» قرار داشته است.به بیان دیگر، دبی بیشتر نقش یک مرکز واسطه و بازصادرات را برای ایران ایفا کرده است: بنزین هند، خودرو و قطعات خودرو و تلفن همراه چینی، سویای برزیلی و ماشینآلات اروپایی ابتدا وارد امارات شده و سپس از آن سوی خلیج فارس به ایران ارسال شدهاند.در نتیجه، اهمیت امارات برای اقتصاد ایران صرفاً در تجارت مستقیم دو کشور خلاصه نمیشود؛ بلکه بخش مهمی از دسترسی ایران به کالا، ارز و زنجیره تأمین جهانی از مسیر امارات و بهویژه دبی عبور میکند.------☫ایکسپرس☫------@Xpress_ir۳۲۲