چرا رسانه ملی چین جهانی شد؛ اما صدا و سیمای ایران درگیر مسائل ساختاری است؟درسهای تجربه چین برای اصلاح معماری حکمرانی رسانه ملی ایران
خلاصه یادداشت | حسین قاهری، رییس اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین: هر بار بحث تحول در صدا و سیما مطرح میشود، نگاهها به تغییر رئیس یا مدیران معطوف میگردد؛ گویی با تعویض افراد، مشکلات ساختاری حل میشود. اما تجربه کشورهای موفق نشان میدهد تحول رسانه پیش از آنکه مدیریتی باشد، مسئلهای حکمرانی است. تا ساختار، مأموریت و نظام تصمیمگیری اصلاح نشود، تغییر مدیران صرفاً شیوه اجرا را عوض میکند، نه نتیجه را. جمهوری خلق چین نمونه موفق اصلاح ساختار رسانه است. این کشور ابتدا تعریف خود از رسانه را تغییر داد و آن را نه سازمان تولید برنامه، بلکه بخشی از زیرساخت حکمرانی ملی، امنیت شناختی، توسعه اقتصادی و قدرت نرم دانست. سپس ساختار، قوانین و نظام ارزیابی را متناسب با این نگاه بازسازی کرد. امروز رسانه ملی چین بازیگر اصلی مدیریت افکار عمومی، اقتصاد دیجیتال، صنایع فرهنگی و دیپلماسی عمومی است و در متن راهبردهای ملی قرار دارد. در ایران، صدا و سیما همچنان بر الگوی کلاسیک پخش رادیو و تلویزیون اداره میشود و مأموریت اصلیاش تولید و انتشار برنامه است. بخش بزرگی از وظایف سیاستگذاری، تنظیمگری، تولید محتوا، فناوری و فعالیت اقتصادی در یک سازمان متمرکز شده؛ تمرکزی که هماهنگی را افزایش میدهد اما نوآوری و رقابت را کند میکند. نگاه اقتصادی نیز عمدتاً بودجهمحور است، در حالی که در چین رسانه بخشی از زنجیره خلق ارزش اقتصادی محسوب میشود. فناوری هم اغلب ابزار پشتیبان دیده میشود، نه موتور تحول. نظام ارزیابی نیز هنوز بر شاخصهای سنتی استوار است، نه بر اثرگذاری اجتماعی، اعتماد عمومی، سهم در اقتصاد دیجیتال و قدرت نرم. درس اصلی تجربه چین این است که رسانه ملی نباید صرفاً رقیب شبکههای ماهوارهای یا فضای مجازی باشد؛ باید معمار زیستبوم رسانهای کشور شود و از ظرفیت دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی بهره بگیرد. مسئله اصلی کمبود نیروی انسانی یا بودجه نیست؛ ساختار همچنان بر نیازهای چند دهه پیش طراحی شده، در حالی که جهان رسانه با سرعت بیسابقه تغییر کرده است. اگر قرار است صدا و سیما در دهه آینده نهادی اثرگذار باشد، نقطه آغاز نه تغییر مدیران، بلکه بازنگری در فلسفه وجودی، ساختار حکمرانی، مدل اقتصادی و مأموریتها است. تحول واقعی زمانی آغاز میشود که رسانه از سازمان پخش به یکی از ارکان توسعه ملی تبدیل شود.------☫ایکسپرس☫------@Xpress_ir۹۱