۱۰) در منابع اهل سنت از امام باقر ع از پدرشان امام سجاد ع از عمویش محمد حنفیه روایت کردهاند که امیرالمومنین ع فرمودند که از رسول الله ص شنیدم که فرمود:همانا خداوند برای فقرا در اموال اغنیا آن مقدار که وسعت [و توانش را] دارند واجب کرده است؛ پس اگر از ایشان منع کردند به نحوی که آنان گرسنه یا بیلباس ماندند یا به زحمت افتادند خداوند از آن ثروتمندان حسابی سخت خواهد کشید و به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان خواهد کرد.الفوائد (الغيلانيات) لأبي بكر الشافعي، ج1، ص94؛ حلية الأولياء، ج3، ص178 ؛ تاريخ بغداد، ج3، ص245 ؛ المعجم الصغير للطبراني، ج1، ص275 ؛ المعجم الأوسط للطبراني، ج4، ص48 حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ عَمْرٍو الْبُورَقِيُّ قَدِمَ حَاجًّا قَالَ: أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَرْدَوَيْهِ، ثنا أَبُو إِسْمَاعِيلَ حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ:حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ: قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ:«إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَرَضَ لِلْفُقَرَاءِ فِي أَمْوَالِ الْأَغْنِيَاءِ قَدْرَ مَا يَسَعُهُمْ فَإِنْ مَنَعُوهُمْ حَتَّى يَجُوعُوا أَوْ يَعْرَوْا أَوْ يُجْهَدُوا حَاسَبَهُمُ اللَّهُ حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبَهُمْ عَذَابًا نُكْرًا»@yekaye
۱۴:۳۱
۱۱) الف. یکبار ابوذر خدمت پیامبر ص شرفیاب میشوند و حضرت وصایایی به وی میفرمایند که برخی از آنها قبلا گذشت. در فراز دیگری پیامبر ص فرمودند:ای ابا ذر! همانا خداوند عز و جل ملائکهای دارد که از خوف خداوند برپا ایستادهاند، سرهای خود را بالا نمیآورند تا زمانی که دومین نفخه در صور دمیده شود. آنگاه همگی میگویند: سبحانک و بحمدک، ما تو را چنانکه شایسته عبادت توست عبادت نکردیم. اگر یک نفر عملی برابر با عمل هفتاد پیامبر [در برخینقلها: صدیق] داشته باشد، باز هم از شدت آنچه در آن روز میبیند، قطعا آن را کم خواهد شمرد؛ و اگر دلو آبی از غِسلین در مشرق ریخته شود، جمجمههای کسانی که در مغرب زمین هستند، از آن میجوشد. و اگر نعرههای [= صداهای آتش] جهنم بلند شود، هیچ ملک مقرب و هیچ پیامبر مرسلی نیست مگر اینکه به زانو درآید و بر زمین افتد و بگوید: پروردگارا! خودم! خودم! [= اشاره به اینکه از همه غافل شود و فقط نگران خویش باشد] تا جایی که ابراهیم ع اسحاق ع را فراموش کند و بگوید: پروردگارا، من خلیل تو هستم، مرا فراموش نکن.الأمالي (للطوسي)، ص533؛ مكارم الأخلاق، ص464؛ مجموعة ورام، ج2، ص58؛ أعلام الدين في صفات المؤمنين، ص196حَدَّثَنَا الشَّيْخُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الطُّوسِيُّ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحُسَيْنِ الْعَبَرْتَائِيُّ الْكَاتِبُ سَنَةَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ وَ فِيهَا مَاتَ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَمُّونٍ، قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَصَمُّ، عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ذُبَيٍّ الْهُنَائِيِّ، قَالَ: حَدَّثَنِي أَبُو حَرْبِ بْنُ أَبِي الْأَسْوَدِ الدُّؤَلِيُّ، عَنْ أَبِيهِ أَبِي الْأَسْوَدِ، قَالَ: قَدِمْتُ الرَّبَذَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي ذَرٍّ جُنْدَبِ بْنِ جُنَادَةَ فَحَدَّثَنِي أَبُو ذَرٍّ، قَالَ: دَخَلْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فِي صَدْرِ نَهَارِهِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فِي مَسْجِدِهِ، فَلَمْ أَرَ فِي الْمَسْجِدِ أَحَداً مِنَ النَّاسِ إِلَّا رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ عَلِيٌّ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) إِلَى جَانِبِهِ جَالِسٌ، فَاغْتَنَمْتُ خَلْوَةَ الْمَسْجِدِ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي أَوْصِنِي بِوَصِيَّةٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهَا.فَقَالَ: ...يَا أَبَا ذَرٍّ، إِنَّ لِلَّهِ مَلَائِكَةً قِيَاماً مِنْ خِيفَتِهِ مَا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ حَتَّى يُنْفَخَ فِي الصُّورِ النَّفْخَةُ الْآخِرَةُ، فَيَقُولُونَ جَمِيعاً: سُبْحَانَكَ وَ بِحَمْدِكَ مَا عَبَدْنَاكَ كَمَا يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تُعْبَدَ، وَ لَوْ كَانَ لِرَجُلٍ عَمَلُ سَبْعِينَ نَبِيّاً [صِدِّيقاً] لَاسْتَقَلَّ عَمَلُهُ مِنْ شِدَّةِ مَا يَرَى يَوْمَئِذٍ، وَ لَوْ أَنَّ دَلْواً صُبَّ مِنْ غِسْلِينٍ فِي مَطْلَعِ الشَّمْسِ لَغَلَتْ مِنْهُ جَمَاجِمُ مَنْ فِي مَغْرِبِهَا، وَ لَوْ أَنَّ زَفَرَاتِ جَهَنَّمَ زَفَرَتْ لَمْ يَبْقَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِيٌّ مُرْسَلٌ إِلَّا خَرَّ جَاثِياً عَلَى رُكْبَتَيْهِ، يَقُولُ: رَبِّ! نَفْسِي! نَفْسِي! حَتَّى يَنْسَى إِبْرَاهِيمُ إِسْحَاقَ (عَلَيْهِمَا السَّلَامُ) يَقُولُ: يَا رَبِّ! أَنَا خَلِيلُكَ إِبْرَاهِيمُ! لَا تَنْسَنِي.
ب. در منابع متعددی دعایی برای شب یکشنبه ذکر شده است که اشاره نکردهاند از کدام معصوم ع است. در فرازی از این دعا آمده است:... خدایا بر محمد و آل محمد درود فرست و از تو می خواهم سود بردن از آن تجارتی که هرگز زیان نمیکند، و غنیمتی از اعمال خالص و برتر در دنیا و آخرت، و ذکر کثیر برای تو، و عفاف و سلامتی از گناهان و خطایا را. خدایا ما را اعمال پاکیزهای که مورد قبولت باشد عطا کن به نحوی که تو از ما راضی باشی و سکرات [مستیهای] مرگ و شدت هول روز قیامت را برای ما آسان گردانی.مصباح المتهجد، ج2، ص443؛ البلد الأمين، ص105؛ المصباح للكفعمي، ص107دعاء ليلة الأحد... اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَسْأَلُكَ الرِّبْحَ مِنَ التِّجَارَةِ الَّتِي لَا تَبُورُوَ الْغَنِيمَةَ مِنَ الْأَعْمَالِ الْخَالِصَةِ الْفَاضِلَةِ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ الذِّكْرَ الْكَثِيرَ لَكَ وَ الْعَفَافَ وَ السَّلَامَةَ مِنَ الذُّنُوبِ وَ الْخَطَايَا اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا أَعْمَالًا زَاكِيَةً مُتَقَبَّلَةً تَرْضَى بِهَا عَنَّا وَ تُسَهِّلُ لَنَا سَكْرَةَ الْمَوْتِ وَ شِدَّةَ هَوْلِ يَوْمِ الْقِيَامَة...@yekaye
۱۴:۳۲
ج. وَعَذَّبْنَـٰهَا عَذَابًا نُكْرًا۱۴:۳۳
۱۵) در فرازی از خطبه پیامبر ص در روز غدیر مطابق با نقلی که از امام باقر ع از این خطبه دارند، آمده است:ای مردم، او را برتر بدانید، زیرا خدا او را برتر دانسته است، و او را بپذیرید، زیرا خدا او را منصوب کرده است. ای مردم، او امامی از جانب خداست و خداوند توبه کسی را که ولایت او را انکار کند، نمیپذیرد و هرگز او را نمیبخشد. بر خداست که با هر کس که در این مورد از فرمانش سرپیچی کند، چنین کند او را «به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابش دهد» (طلاق/۸) تا ابد الآبدین و تا زمانی که دهر باقی است. پس بپرهیزید از اینکه از من نافرمانی کنید و وارد شوید به «آتشی شوید که هیزم آن مردمان و سنگها هستند و برای کافران آماده شده است» (بقره/۲۴)...روضة الواعظين، ج1، ص93؛العدد القوية لدفع المخاوف اليومية، ص173 رُوِيَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ ع قَالَ: حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنَ الْمَدِينَةِ وَ قَدْ بَلَّغَ جَمِيعَ الشَّرَائِعِ قَوْمَهُ مَا خَلَا الْحَجَّ وَ الْوَلَايَةَ فَأَتَاهُ جَبْرَئِيلُ ع فَقَالَ لَه: ....... مَعَاشِرَ النَّاسِ فَضِّلُوهُ فَقَدْ فَضَّلَهُ اللَّهُ وَ اقْبَلُوهُ فَقَدْ نَصَبَهُ اللَّه؛ مَعَاشِرَ النَّاسِ إِنَّهُ إِمَامٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَنْ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى أَحَدٍ أَنْكَرَ وَلَايَتَهُ وَ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُ. حَتْماً عَلَى اللَّهِ أَنْ يَفْعَلَ ذَلِكَ بِمَنْ خَالَفَ أَمْرَهُ فِيهِ وَ أَنْ يُعَذِّبَهُ «عَذاباً نُكْراً» أَبَدَ الْآبِدِينَ وَ دَهْرَ الدَّاهِرِينَ فَاحْذَرُوا أَنْ تُخَالِفُونِي فَتَصِلُوا نَاراً «وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِين»...
سید بن طاووس در کتاب «التحصين لأسرار ما زاد من كتاب اليقين» (ص578 به بعد) فرازهایی از خطبه کامل پیامبر ص در روز غدیر را از کتابی به نام «نور الهدى و المنجي من الردى» روایت کرده است ؛ که این فراز فوق را هم به همین صورت که در روایت فوق آمد با سند خویش از زید بن ارقم (از صحابهای که در روز غدیر حاضر بوده) دارد (ص582 ) و در کتاب دیگرش «اليقين باختصاص مولانا علي عليه السلام بإمرة المؤمنين» از کتاب یکی دیگر از علمای اهل سنت به نام احمد بن محمد طبری معروف به خلیلی (که تاریخ پایان کتابتش سال ۴۱۱ ق است)، خطبه کامل پیامبر ص در روز غدیر را با سندی که تمام آن از اهل سنت هستند روایت کرده است (از ص343) که همین فراز در آن با نقل از زید بن ارقم آمده است (ص350 ) و مرحوم عاملی نباطی (۸۷۷ق) در کتاب خویش: «الصراط المستقيم إلى مستحقي التقديم» قسمتی شبیه به این فراز را از کتابی به نام «کتاب الولایة» از مرحوم ابن جریر طبری آورده است (ج1، ص302 ) و می گوید وی در این کتاب خویش این خطبه غدیر را با هفتاد و چند سند مستقل ذکر کرده است (ص۳۰۱) .@yekaye۱۴:۳۳
۱۶) الف. در فرازی از متن یکی از زیارات امام حسین ع که ابوحمزه ثمالی از امام صادق ع روایت کرده، آمده است:خدایا، قاتلان امیرالمؤمنین را لعنت کن و عذاب دردناکشان را دو چندان گردان. خدایا، قاتلان حسین بن علی ع و قاتلان یاران حسین بن علی ع را لعنت کن و حرارت آتش خود را به آنها بچشان و خشم خود را به آنها بچشان و عذاب دردناکشان را دو چندان گردان و آنها را به شدت لعنت کن. خدایا، نقمتهای خود را بر آنها نازل کن و از جایی که گمان نمیکنند آن را به سراغشان بیاو و. از جایی که گمان نمیکنند آنها را بگیر و «به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان ده» (طلاق/۸) و دشمنان پیامبرت و خاندان پیامبرت را به شدت لعنت کن.كامل الزيارات، ص234ب. عبدالله بن سنان روایت کرده که در روز عاشورا بر امام صادق ع وارد شدم و ایشان زیارتی برای امام حسین را تعلیم داده اند برای کسی که امکان حضور در کربلا ندارد. در فرازی از آن آمده است:بگو، در حالی که به دشمنان آل محمد صلی الله علیه و آله اشاره میکنی:خدایا، بسیاری از این امت با آن امامان مستحفظ مخالفت ورزیدند و به آن کلمه کافر شدند و به رهبران ستمگر گرویدند و کتاب و سنت را رها کردند و از دو ریسمانی که به اطاعت و تمسک به آنها امر فرمودهای، رویگردان شدند، پس حق را میراندند و از راه میانه منحرف شدند و با احزاب همپیمان شدند. [حقیقت] کتاب را تحریف کردند و چون حق به سویشان آمد، به آن کافر شدند و چون باطل با آن روبرو شد، به آن پیوستند، پس حق تو را ضایع کردند و خلق تو را گمراه نمودند و فرزندان پیامبرت و بهترین بندگانت و حاملان علم تو و وارثان حکمت و وحی تو را کشتند.خدایا، قدمهای دشمنان خود و دشمنان پیامبر و خاندان پیامبرت را متزلزل، خانههایشان را ویران و سلاحهایشان را کُند کن، میانشان تفرقه بینداز، یارانشان را سست کن، نقشههایشان را نقش بر آب کن، با شمشیر تیز خود بر آنها ضربه بزن، با سنگ کوبندهات آنها را نابود کن، آنها را با نازل کردن بلاها ریشهکن و با عذاب خویش مستاصل فرما. و «به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان ده» (طلاق/۸) و آنها را به سالها ی قحطی و عذابهای عبرتانگیزی که دشمنانت را با آنها نابود کردی، گرفتار کن. به راستی که تو انتقام گیرنده از مجرمان هستی.المزار الكبير (لابن المشهدي)، ص473؛ مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج2، ص784@yekayeسند و متن احادیث:https://eitaa.com/yekaye/13450۱۴:۳۳
.
«وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِ فَحَاسَبْنَـٰهَا حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبْنَـٰهَا عَذَابًا نُكْرًا»
آيات قبل ناظر بود به مساله طلاق و برخی احکام مربوط به آن، که در خلال آن توصیههایی به تقوا و توکل داده شد. در اینجا یکدفعه سراغ عبرت گرفتن از شهرهایی که از دستورات خداوند سرپیچی کردند میرود. چه ارتباطی بین این آیه و آیات قبل هست؟
الف. در آیات قبل برخی از احکامی که خداوند تشریع کرده مطرح شد، اين آيه مىفرمايد: عمل به دستورات را جدّى بگيريد كه تخلّف از فرمان خدا و رسول كيفرى سخت در پى دارد و نمونههاى بسيارى از اين كيفر را مىتوان در طول تاريخ مشاهده نمود (الميزان، ج19، ص323 ؛ تفسير نور، ج10، ص114).
ب. در قرآن کریم در هیچ عرصهای از احکام شرع تأکیداتی بشدتی که در خصوص احکام مربوط به زنان است مشاهده نمیشود؛ و این نشاندهنده اهمیت آن از منظر شارع است (الميزان، ج19، ص323 ).
ج. شاید میخواهد اشاره کند به اهمیت و جایگاه خانواده در بقای جامعه؛ یعنی رعایت حقوق خانوادگی حتی در نزاعها بقدری اهمیت دارد که سرپیچی از آن از عوامل مهم هلاکت جوامع بوده است.
د. ...@yekaye#طلاق_۸
«وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِ فَحَاسَبْنَـٰهَا حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبْنَـٰهَا عَذَابًا نُكْرًا»آيات قبل ناظر بود به مساله طلاق و برخی احکام مربوط به آن، که در خلال آن توصیههایی به تقوا و توکل داده شد. در اینجا یکدفعه سراغ عبرت گرفتن از شهرهایی که از دستورات خداوند سرپیچی کردند میرود. چه ارتباطی بین این آیه و آیات قبل هست؟
الف. در آیات قبل برخی از احکامی که خداوند تشریع کرده مطرح شد، اين آيه مىفرمايد: عمل به دستورات را جدّى بگيريد كه تخلّف از فرمان خدا و رسول كيفرى سخت در پى دارد و نمونههاى بسيارى از اين كيفر را مىتوان در طول تاريخ مشاهده نمود (الميزان، ج19، ص323 ؛ تفسير نور، ج10، ص114).ب. در قرآن کریم در هیچ عرصهای از احکام شرع تأکیداتی بشدتی که در خصوص احکام مربوط به زنان است مشاهده نمیشود؛ و این نشاندهنده اهمیت آن از منظر شارع است (الميزان، ج19، ص323 ).ج. شاید میخواهد اشاره کند به اهمیت و جایگاه خانواده در بقای جامعه؛ یعنی رعایت حقوق خانوادگی حتی در نزاعها بقدری اهمیت دارد که سرپیچی از آن از عوامل مهم هلاکت جوامع بوده است.د. ...@yekaye#طلاق_۸۷:۰۹
.
«وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِ فَحَاسَبْنَـٰهَا حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبْنَـٰهَا عَذَابًا نُكْرًا»
اغلب مفسران تعبیر «قریه» (شهر و مجتمع) در این آیه را تعبیری مجازی دانستهاند که کنایه از ساکنان آن قریه است، همانند آیه «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتي كُنَّا فيها» (یوسف/۸۲) (مثلا: الميزان، ج19، ص323 )؛اما چهبسا در این آیه بتوان برای «قریه» هم به عنوان یک جامعه، یک موجودیتی قبول کرد:
نکته تخصصی #جامعهشناسی: واقعیت عینی (=وجود) برای امت و قریه و قوم و ...
در قرآن کریم به صراحت از وجود امتها و اقتضاءات آن به عنوان یک واقعیت متمایز سخن گفته است. از منظر قرآن کریم، نه فقط هر شخص، بلکه هر امتی اجل دارد: «وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ ...» (اعراف/34؛ یونس/۴۹)، «ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ» (حجر/5) حساب و کتاب و مواخذه دارد: «وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا» (جاثیه/۲۸)، حشر دارد و با امتهای دیگر در آخرت گفتگو میکند:« قالَ ادْخُلُوا في أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها» (اعراف/۳۸).و میدانیم که «امت» بودن هر امت اصولا در گروی «امام» آن امت است؛ که البته این امام میتواند امام حق باشد: «وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِن» (انبیاء/۷۳؛ سجده/۲۴)؛ یا امام باطل: «وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ» (قصص/۴۱).
اکنون با توجه به این آیه چهبسا بتوان درباره «قریه»ها نیز همین سخن را گفت؛ و صرف اینکه قریه گاه کاملا به معنای خود منطقه جغرافیایی شهر (مانند: وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً، بقره/۵۸) ویا مجموع بناهایی که یک شهر را تشکیل دادهاند (مانند: مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِه، بقره/۲۵۹) وگاه به معنای اهل قریه و افراد حاضر در قریه است (همانند: «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتي كُنَّا فيها»؛ یوسف/۸۲)دلیل نمیشود همه مواردش لزوما چنین باشد(چنانکه گاه در کلمه امت هم قطعا مقصود افرادش هستند نه با وصف جمعیاش، مانند: «هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوه»، غافر/۵).آنگاه نگاه جدیدی به بسیاری از آیاتی که در آنها تعبیر «قریه» به کار رفته میتوان داشت؛ مثلا اینکه در بسیاری از اوقات عذاب هلاکت ناظر به «قریه» مطرح است (مثلا: وَ كَمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها فَجاءَها بَأْسُنا بَياتاً أَوْ هُمْ قائِلُونَ، اعراف/4)، شاید مساله بیش از اشاره به این باشد که افراد ساکن در آن هلاک شدند.
به تعبیر دیگر، همان گونه که داشتن قصد و امام واحد، چنان پیوند واقعی در بین انسانها برقرار میکند که میتوان از «أمت» به عنوان یک واقعیت عینی سخن گفت، که اعضای آن را یک باور و عقیده مشترک در کنار هم قرار داده، ولو در یک زمان و مکان واحد نباشند (مانند امت مسلمان، امت شیعه، امت یهود و ...)، به همین وزان، میتوان از واقعیت عینی دیگری سخن گفت که وحدت آنها در یک زمان و مکان مشترک، سرنوشت مشترکی را برای آنان رقم میزند؛ چنانکه در قرآن کریم گاه وصف ساکنان یک قریه به خود آن قریه نسبت داده شده «وَ لُوطاً آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْقَرْيَةِ الَّتي كانَتْ تَعْمَلُ الْخَبائِثَ» (انبیاء/۷۴) و حتی از «کتاب» واحد برای قریه هم سخن گفته است: «وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلاَّ وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ» (حجر/4).@yekayeادامه مطلب
«وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِ فَحَاسَبْنَـٰهَا حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبْنَـٰهَا عَذَابًا نُكْرًا»اغلب مفسران تعبیر «قریه» (شهر و مجتمع) در این آیه را تعبیری مجازی دانستهاند که کنایه از ساکنان آن قریه است، همانند آیه «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتي كُنَّا فيها» (یوسف/۸۲) (مثلا: الميزان، ج19، ص323 )؛اما چهبسا در این آیه بتوان برای «قریه» هم به عنوان یک جامعه، یک موجودیتی قبول کرد:
نکته تخصصی #جامعهشناسی: واقعیت عینی (=وجود) برای امت و قریه و قوم و ...در قرآن کریم به صراحت از وجود امتها و اقتضاءات آن به عنوان یک واقعیت متمایز سخن گفته است. از منظر قرآن کریم، نه فقط هر شخص، بلکه هر امتی اجل دارد: «وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ ...» (اعراف/34؛ یونس/۴۹)، «ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ» (حجر/5) حساب و کتاب و مواخذه دارد: «وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا» (جاثیه/۲۸)، حشر دارد و با امتهای دیگر در آخرت گفتگو میکند:« قالَ ادْخُلُوا في أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها» (اعراف/۳۸).و میدانیم که «امت» بودن هر امت اصولا در گروی «امام» آن امت است؛ که البته این امام میتواند امام حق باشد: «وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِن» (انبیاء/۷۳؛ سجده/۲۴)؛ یا امام باطل: «وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ» (قصص/۴۱).
اکنون با توجه به این آیه چهبسا بتوان درباره «قریه»ها نیز همین سخن را گفت؛ و صرف اینکه قریه گاه کاملا به معنای خود منطقه جغرافیایی شهر (مانند: وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً، بقره/۵۸) ویا مجموع بناهایی که یک شهر را تشکیل دادهاند (مانند: مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِه، بقره/۲۵۹) وگاه به معنای اهل قریه و افراد حاضر در قریه است (همانند: «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتي كُنَّا فيها»؛ یوسف/۸۲)دلیل نمیشود همه مواردش لزوما چنین باشد(چنانکه گاه در کلمه امت هم قطعا مقصود افرادش هستند نه با وصف جمعیاش، مانند: «هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوه»، غافر/۵).آنگاه نگاه جدیدی به بسیاری از آیاتی که در آنها تعبیر «قریه» به کار رفته میتوان داشت؛ مثلا اینکه در بسیاری از اوقات عذاب هلاکت ناظر به «قریه» مطرح است (مثلا: وَ كَمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها فَجاءَها بَأْسُنا بَياتاً أَوْ هُمْ قائِلُونَ، اعراف/4)، شاید مساله بیش از اشاره به این باشد که افراد ساکن در آن هلاک شدند.به تعبیر دیگر، همان گونه که داشتن قصد و امام واحد، چنان پیوند واقعی در بین انسانها برقرار میکند که میتوان از «أمت» به عنوان یک واقعیت عینی سخن گفت، که اعضای آن را یک باور و عقیده مشترک در کنار هم قرار داده، ولو در یک زمان و مکان واحد نباشند (مانند امت مسلمان، امت شیعه، امت یهود و ...)، به همین وزان، میتوان از واقعیت عینی دیگری سخن گفت که وحدت آنها در یک زمان و مکان مشترک، سرنوشت مشترکی را برای آنان رقم میزند؛ چنانکه در قرآن کریم گاه وصف ساکنان یک قریه به خود آن قریه نسبت داده شده «وَ لُوطاً آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْقَرْيَةِ الَّتي كانَتْ تَعْمَلُ الْخَبائِثَ» (انبیاء/۷۴) و حتی از «کتاب» واحد برای قریه هم سخن گفته است: «وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلاَّ وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ» (حجر/4).@yekayeادامه مطلب۷:۰۹
ادامه نکته تخصصی #جامعهشناسی:واقعیت عینی برای قریه و قوم و ...
چیزی که میتواند به طور خاص در این آیه موید ادعای فوق باشد این است که اگرچه در جاهای دیگر بر مهلت دادن به افراد گناهکار تصریح شده است و مادام که سخن از «ناس» (= توده مردم) است اشاره میشود خداوند آنها را بخاطر ظلمشان و بخاطر کارهایی که انجام دادهاند نمیگیرد و با عفو و مغفرتش با آنها برخرود میکندن و میگذارد اجل نهاییشان سر برسد: «وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى» (نحل/۶۱)، «وَ رَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤاخِذُهُمْ بِما كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذابَ» (کهف/۵۸)، «وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى » (فاطر/۴۵)،اما شاید در این آیه میخواهد بفرماید که اگر سرکشی از حد افراد بالاتر رفت و به حدی رسید که بتوان به خود قریه به عنوان یک واقعیت ممتاز، وصف سرکشی را نسبت داد دیگر آن تأخیر و عفوی که شامل مردمان میشد، شامل نمیشود و عذاب استیصال شامل تمام اهل این قریه (ولو در میان آن افراد غیرسرکشی هم مانده باشند) خواهد شد.
واضح است که واقعیت عینی قریه با واقعیت عینی امت دو امر متداخلاند؛یعنی یک فرد بوضوح میتواند عضو یک امت و در یک قریه باشد و فرد دیگری در آن قریه عضو امتی دیگر؛و فرد دیگری از آن امت، در قریهای دیگر باشد؛که سرنوشتهای اینها از حیث عضویت در قریه یا عضویت در امتشان با هم تفاوتهایی میکند؛و چهبسا در خصوص اجتماعاتی که واقعیت دارند بتوان از امت و قریه هم فراتر رفت؛چنانکه شاید قوم هم یک واقعیت عینی در عرض اینها داشته باشد چنانکه گاه جانشینی یک قوم به ای یک قریه سخن گفته شده: «وَ كَمْ قَصَمْنا مِنْ قَرْيَةٍ كانَتْ ظالِمَةً وَ أَنْشَأْنا بَعْدَها قَوْماً آخَرينَ» (انبیاء/11)تا حدی که اگر برخی باشند که ولو آن کار را انجام دهند اما با بقیه اهل آن قوم با او مخالفت نکنند به سرنوشت آنان گرفتار میشوند: «وَ إِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَديداً ... فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئيسٍ بِما كانُوا يَفْسُقُون» (اعراف/۱۶۴-۱۶۵).@yekaye#طلاق_۸
چیزی که میتواند به طور خاص در این آیه موید ادعای فوق باشد این است که اگرچه در جاهای دیگر بر مهلت دادن به افراد گناهکار تصریح شده است و مادام که سخن از «ناس» (= توده مردم) است اشاره میشود خداوند آنها را بخاطر ظلمشان و بخاطر کارهایی که انجام دادهاند نمیگیرد و با عفو و مغفرتش با آنها برخرود میکندن و میگذارد اجل نهاییشان سر برسد: «وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى» (نحل/۶۱)، «وَ رَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤاخِذُهُمْ بِما كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذابَ» (کهف/۵۸)، «وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى » (فاطر/۴۵)،اما شاید در این آیه میخواهد بفرماید که اگر سرکشی از حد افراد بالاتر رفت و به حدی رسید که بتوان به خود قریه به عنوان یک واقعیت ممتاز، وصف سرکشی را نسبت داد دیگر آن تأخیر و عفوی که شامل مردمان میشد، شامل نمیشود و عذاب استیصال شامل تمام اهل این قریه (ولو در میان آن افراد غیرسرکشی هم مانده باشند) خواهد شد.واضح است که واقعیت عینی قریه با واقعیت عینی امت دو امر متداخلاند؛یعنی یک فرد بوضوح میتواند عضو یک امت و در یک قریه باشد و فرد دیگری در آن قریه عضو امتی دیگر؛و فرد دیگری از آن امت، در قریهای دیگر باشد؛که سرنوشتهای اینها از حیث عضویت در قریه یا عضویت در امتشان با هم تفاوتهایی میکند؛و چهبسا در خصوص اجتماعاتی که واقعیت دارند بتوان از امت و قریه هم فراتر رفت؛چنانکه شاید قوم هم یک واقعیت عینی در عرض اینها داشته باشد چنانکه گاه جانشینی یک قوم به ای یک قریه سخن گفته شده: «وَ كَمْ قَصَمْنا مِنْ قَرْيَةٍ كانَتْ ظالِمَةً وَ أَنْشَأْنا بَعْدَها قَوْماً آخَرينَ» (انبیاء/11)تا حدی که اگر برخی باشند که ولو آن کار را انجام دهند اما با بقیه اهل آن قوم با او مخالفت نکنند به سرنوشت آنان گرفتار میشوند: «وَ إِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَديداً ... فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئيسٍ بِما كانُوا يَفْسُقُون» (اعراف/۱۶۴-۱۶۵).@yekaye#طلاق_۸۷:۰۹
.
۱۱۸۳) فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا
ترجمه
پس وبال کار خود را چشید و سرانجام کارش خسارت بود.
سوره طلاق (۶۵) آيه ۹۱۴۰۴/۱۱/۱۱ ۱۱ شعبان ۱۴۴۷@yekaye#طلاق_۹
۱۱۸۳)
فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا ترجمه
پس وبال کار خود را چشید و سرانجام کارش خسارت بود.سوره طلاق (۶۵) آيه ۹۱۴۰۴/۱۱/۱۱ ۱۱ شعبان ۱۴۴۷@yekaye#طلاق_۹
۲:۵۶
۱) از امام سجاد ع دعایی برای روز سیزدهم ماه رمضان روایت شده است که شروعش چنین است:خداوندا، همانا ستمگران آیات تو را انکار کردند، به کتاب تو کافر شدند، پیامبران تو را تکذیب کردند، از پرستش تو سر باز زدند، از آیین دوست تو (ابراهیم) روی گرداندند، آنچه پیامبرت آورده بود را تغییر دادند، غیر از دین تو قانون وضع کردند، غیر از هدایت تو را پیروی نمودند، غیر از سنت تو را پذیرفتند، از حدود تو تجاوز کردند، در نابودی آیات تو کوشیدند و برای خاموش کردن نور تو همکاری کردند و راه تو را سد کردند، نعمتهای تو را کفران کردند، از والیان امر تو جدا شدند و به ولایت دشمنان تو تن دادند و با اولیای تو دشمنی کردند. نعمتهای تو را شناختند و انکار کردند، و بخششهای تو را به یاد نیاوردند، خود را از تدبیر تو ایمن دانستند و دلهایشان از یاد تو سخت شد. حرامت را حلال شمردند و حلالت را حرام کردند، بر نافرمانی تو جرأت ورزیدند، از خشم تو نترسیدند، عذاب تو را فراموش کردند، از انتقام تو حذر نکردند و به نعمتت مغرور شدند.خدایا، خشم خود را بر آنها فرو ریز، و عذاب خود را بر آنها نازل کن، و نفوذشان را ریشهکن، و نسلشان را قطع، و عزت و جبروتشان را زمین بزن، و پایههایشان را متزلزل کن، و قدمهایشان را بلغزان، و دلهایشان را بترسان. خدایا، آنها دین تو را وسیله فریب، و ثروت تو را منبع قدرت، و بندگانت را برده خود قرار دادهاند؛ خدایا، قدرت آنها را مهار، و شمشیرشان را کُند، و نقشههایشان را خنثی، و دشمنانشان را شاد کن و سینههایهای مؤمنان را التیام بخش.خدایا، یاورانشان را پراکنده، و ستمگرانشان را مغلوب ساز، و اوضاع را به ضررشان تغییر ده، و بناهایشان را ویران کن، و در میانشان تفرقه بیفکن، و جمعشان را پراکنده، و امرشان را پریشان کن، و قدرتشان را علیه خودشان به کار گیر، و از بالای سرشان و پایین پایشان عذابی بر آنها بفرست، و به دست مؤمنان خونشان را بریز و مومنان را وارث زمینها و دیار و اموالشان گردان.خدایا، اعمالشان را به بیراهه بینداز، امیدشان را قطع کن، دلایلشان را سست فرما، و از جایی که گمان نمیبرند آن را به تدریج زمینگیر فرما، و از جایی که انتظارش را ندارند عذابی سراغشان بفرست، و از آنچه میترسند بر سرشان نازل کن، و از آن حسابی سخت بکش و به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان کن، و سرانجام کارشان را خسارت قرار بده. ...إقبال الأعمال، ج1، ص145@yekaye
متن دعاء امام سجاد ع۳:۰۱
۲) به نقل از دو تن از نواب اربعه از امام حسن عسکری ع از پدرشان (امام هادی ع) زیارتی برای امیرالمومنین ع در روز غدیر روایت شده است که در فرازی از آن آمده است:و هنگامی که آن دو پیمانشکن [طلحه و زبیر] علیه تو نیرنگ کردند و گفتند: « عمره میخواهیم [برویم]»، تو به آنها گفتی: «به جان خودم سوگند، شما عمره نمیخواهید، بلکه خیانت میخواهید.» و تو از آنها بیعت گرفتی و عهد را تجدید کردی، پس آنها بر نفاق خود اصرار ورزیدند. پس هنگامی که آنها را از کارشان آگاه کردی، خود را به غفلت زدند و دشمنی ورزیدند، ولی سودی به دست نیاوردند، و «سرانجام کارشان خسارت بود»...المزار الكبير (لابن المشهدي)، ص276؛المزار (للشهيد الاول)، ص82زيارة اخرى لمولانا أمير المؤمنين علي بن ابي طالب صلوات الله عليه مختصة بيوم الغدير
أَخْبَرَنِي بِهَذِهِ الزِّيَارَةِ الشَّرِيفُ الْأَجَلُّ الْعَالِمُ أبي [أَبُو] جَعْفَرٍ مُحَمَّدٌ الْمَعْرُوفُ بِابْنِ الْحَمْدِ النَّحْوِيِّ، رَفَعَ الْحَدِيثَ عَنِ الْفَقِيهِ الْعَسْكَرِيِّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ فِي شُهُورِ سَنَةِ إِحْدَى وَ سَبْعِينَ وَ خَمْسِمِائَةٍ.وَ أَخْبَرَنِي الْفَقِيهُ الْأَجَلُّ أَبُو الْفَضْلِ شَاذَانُ بْنُ جَبْرَئِيلَ الْقُمِّيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ الْفَقِيهِ الْعِمَادِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ الطَّبَرِيِّ، عَنْ أَبِي عَلِيٍّ، عَنْ وَالِدِهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ أَبِي الْقَاسِمِ جَعْفَرِ بْنِ قُولَوَيْهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الْقَاسِمِ بْنِ رُوحٍ وَ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ الْعَمْرِيِّ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْعَسْكَرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا، وَ ذَكَرَ أَنَّهُ عَلَيْهِ السَّلَامُ زَارَ بِهَا فِي يَوْمِ الْغَدِيرِ فِي السَّنَةِ الَّتِي أَشْخَصَهُ الْمُعْتَصِمُ.تَقِفُ عَلَيْهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ تَقُولُ: ...
وَ إِذْ مَاكَرَكَ النَّاكِثَانِ فَقَالا: نُرِيدُ الْعُمْرَةَ، فَقُلْتَ لَهُمَا: لَعَمْرِي لَمَا [/ ما] تُرِيدَانِ الْعُمْرَةَ لَكِنِ [تُرِيدَانِ] الْغَدْرَةَ، وَ [/ فَ] أَخَذْتَ الْبَيْعَةَ عَلَيْهِمَا، وَ جَدَّدْتَ الْمِيثَاقَ فَجَدَّا فِي النِّفَاقِ، فَلَمَّا نَبَّهْتَهُمَا عَلَى فِعْلِهِمَا أَغْفَلَا وَ عَادَا، وَ مَا انْتَفَعَا، وَ كَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهِمَا خُسْراً...@yekaye
۳:۰۱
.
«فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا»
در آیه قبل سراغ عبرت گرفتن از شهرهایی که از دستورات خداوند سرپیچی کردند رفت و فرمود که آنان را مورد محاسبهای سختگیرانه و عذابی باورنکردنی قرار دادیم. در این آیه اشاره به این میکند که اولا آن محاسبه و عذاب صرفا نتیجه کار و وبال امر خودشان بود که دامنگیرشان شد؛ و ثانیا این عاقبتی که بدان گرفتار آمدند سرتاپایش زیان و خسارت دیدن بود.
ما غالبا برای اثبات ضرورت شریعت الهی و پیروی از پیامبران، سراغ ادله از بالا به پایین میرویم؛ یعنی توضیح میدهیم که اگر خداوندی در کار است پس به دلایل متعدد برای هدایما اقدام خواهد کرد.در عین اینکه این منطق درستی است و قرآن هم در موارد متعدد از این منطق بهره جسته، اما به نظر میرسد این آیات در مقام این است که با یک نحوه استدلال از پایین به بالا نیاز به شریعت را برای مخاطب جدی کند؛یعنی میگوید ببین عاقبت کسانی که دستورات خدا را جدی نگرفتند و همین مایه عبرت تو باید شود.
در واقع، هر فرد یا جامعهای که از انجام هر امری از دستورات الهی سرپیچی میکند از نظر خودش دنبال یک وضعیت بهتر است که به نتایجی بهتر منجر شود و سود بیشتری ببرد.این در حالی است که اگر کسی خدا را به خداییاش بشناسد براحتی میفهمد که خداوند نیازی ندارد و از این دستورات نفعی نمیبرد و تمامی دستورات خداوند، حتی در جایی که انجامش برای انسان سخت به نظر میرسد، صرفا برای تأمین منافع حقیقی خود شخص یا جامعهای است که بدانها دستوری داده شده است.
این دو آیه هشدار میدهد که مگر وقتی در مقام تخلف از دستورات خداوند برمیآیید مگر دنبال وضع بهتر و سود بیشتر نیستید. خوب ببینید که اینهایی که تخلف کردند وبال کارشان چه شد و سرانجام امورشان جز خسارت و ضرر نبود؟!
جالب اینجاست که این آیات در فضای بحث از وظابف متعارف خانوادگی مطرح شده است؛ یعنی جدی نگرفتن و سرپیچی از همین دستورات ساده مربوط به طلاق و عده نگه داشتن و ...، میتواند چه سرانجام تلخی را برای انسان رقم بزند.@yekaye#طلاق_۹
«فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا»در آیه قبل سراغ عبرت گرفتن از شهرهایی که از دستورات خداوند سرپیچی کردند رفت و فرمود که آنان را مورد محاسبهای سختگیرانه و عذابی باورنکردنی قرار دادیم. در این آیه اشاره به این میکند که اولا آن محاسبه و عذاب صرفا نتیجه کار و وبال امر خودشان بود که دامنگیرشان شد؛ و ثانیا این عاقبتی که بدان گرفتار آمدند سرتاپایش زیان و خسارت دیدن بود.
ما غالبا برای اثبات ضرورت شریعت الهی و پیروی از پیامبران، سراغ ادله از بالا به پایین میرویم؛ یعنی توضیح میدهیم که اگر خداوندی در کار است پس به دلایل متعدد برای هدایما اقدام خواهد کرد.در عین اینکه این منطق درستی است و قرآن هم در موارد متعدد از این منطق بهره جسته، اما به نظر میرسد این آیات در مقام این است که با یک نحوه استدلال از پایین به بالا نیاز به شریعت را برای مخاطب جدی کند؛یعنی میگوید ببین عاقبت کسانی که دستورات خدا را جدی نگرفتند و همین مایه عبرت تو باید شود.
در واقع، هر فرد یا جامعهای که از انجام هر امری از دستورات الهی سرپیچی میکند از نظر خودش دنبال یک وضعیت بهتر است که به نتایجی بهتر منجر شود و سود بیشتری ببرد.این در حالی است که اگر کسی خدا را به خداییاش بشناسد براحتی میفهمد که خداوند نیازی ندارد و از این دستورات نفعی نمیبرد و تمامی دستورات خداوند، حتی در جایی که انجامش برای انسان سخت به نظر میرسد، صرفا برای تأمین منافع حقیقی خود شخص یا جامعهای است که بدانها دستوری داده شده است.این دو آیه هشدار میدهد که مگر وقتی در مقام تخلف از دستورات خداوند برمیآیید مگر دنبال وضع بهتر و سود بیشتر نیستید. خوب ببینید که اینهایی که تخلف کردند وبال کارشان چه شد و سرانجام امورشان جز خسارت و ضرر نبود؟!جالب اینجاست که این آیات در فضای بحث از وظابف متعارف خانوادگی مطرح شده است؛ یعنی جدی نگرفتن و سرپیچی از همین دستورات ساده مربوط به طلاق و عده نگه داشتن و ...، میتواند چه سرانجام تلخی را برای انسان رقم بزند.@yekaye#طلاق_۹۱۹:۵۸
.
«فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا»
در دستگاه الهی هر شدت عمل و عذابی که به انسان میرسد ثمره و وبال و نتیجه کار خودش بوده است. در واقع، این فراز بسیار شبیه است به آیه: «وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثير: و آنچه از مصيبتها به شما برسد به خاطر آن چیزی است كه خود كسب كردهايد، و از بسيارى نيز درمىگذرد» (شوری/۳۰).@yekaye#طلاق_۹
«فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا»در دستگاه الهی هر شدت عمل و عذابی که به انسان میرسد ثمره و وبال و نتیجه کار خودش بوده است. در واقع، این فراز بسیار شبیه است به آیه: «وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثير: و آنچه از مصيبتها به شما برسد به خاطر آن چیزی است كه خود كسب كردهايد، و از بسيارى نيز درمىگذرد» (شوری/۳۰).@yekaye#طلاق_۹
۱۹:۵۸
.
«عَذَّبْناها ... فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا»
عذاب دنيا، هرچه هم شديد باشد، به اندازه چشيدنى بيش نيست. عذاب مهمّ در قيامت است (تفسير نور، ج10، ص114).@yekaye#طلاق_۹
«عَذَّبْناها ... فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا»عذاب دنيا، هرچه هم شديد باشد، به اندازه چشيدنى بيش نيست. عذاب مهمّ در قيامت است (تفسير نور، ج10، ص114).@yekaye#طلاق_۹
۱۹:۵۸