#برمدارِ_زمانمجلهٔ اختصاصی کانون خبر و رسانه_بر مدارِ زمانفصل"دوم" | قسمتِ "بیست و یکم"ثریا پهلوی: آنگونه که هرگز نشنیدهاید!آیدا محمدیزاده دانشجوی کارشناسی روزنامهنگاری دانشگاه علامهطباطبائیثریا اسفندیاری بختیاری (۱۳۰۵–۱۳۸۰ هجری شمسی)، دومین همسر محمدرضا شاه پهلوی، یکی از چهرههای بحثبرانگیز و در عین حال تراژیک تاریخ معاصر ایران است. زندگی او که از مادری آلمانی و پدری از ایل بختیاری آغاز شد، به دلیل ازدواج با شاه ایران در ۲۲ سالگی، به سرعت به مرکز توجهات سیاسی و اجتماعی تبدیل شد.ازدواج ثریا با محمدرضا شاه در سال ۱۳۳۰، در شرایطی صورت گرفت که کشور با بحرانهای ملی شدن صنعت نفت و تنشهای سیاسی شدید روبهرو بود. ثریا با چهرهای متفاوت از سنتهای دربار قاجار و پهلوی اول، به عنوان نمادی از یک «ملکه مدرن» شناخته میشد. او با چشمان سبز زمردین و سبک زندگی اروپاییاش، به سرعت به سوژه محبوب نشریات بینالمللی تبدیل شد و لقب «ملکهای با چشمان غمگین» را از رسانههای غربی دریافت کرد.مهمترین چالش زندگی ثریا، مسئله جانشینی بود. با توجه به اینکه او صاحب فرزندی نشد، فشارهای سیاسی و درباری برای انتخاب جانشین شدت گرفت. در آن دوران، قانون اساسی مشروطه بر اصل «پسر» برای سلطنت تأکید داشت. در حالی که ثریا تلاش میکرد با درمانهای پزشکی در اروپا این مسئله را حل کند، تضاد میان عواطف شخصی شاه و ضرورتهای سیاسی (بقا برای حفظ سلطنت)، شکاف عمیقی میان آنها ایجاد کرد. سرانجام در سال ۱۳۳۶، این ازدواج به طلاق انجامید و ثریا ایران را ترک کرد.پس از طلاق، زندگی ثریا در اروپا، بهویژه در ایتالیا و فرانسه، سپری شد. او مدتی به بازیگری در سینما روی آورد و در چند فیلم ظاهر شد، هرچند این تجربهها چندان موفقیتآمیز نبودند. او تا پایان عمر در غربت زیست و هرگز ازدواج نکرد. انتشار خاطرات او در سالهای بعد، دیدگاههای او را درباره دوران زندگی در دربار و روابطش با شاه منعکس کرد.بررسی زندگی ثریا نیازمند تفکیک میان «شخصیت انسانی» و «نماد سیاسی» اوست. از دیدگاه بسیاری از مورخان، ثریا قربانی ساختار قدرت و سنتهای پدرسالارانهای شد که بقای سلطنت را منوط به فرزند پسر میدانستند. او خود را همواره به عنوان زنی توصیف میکرد که در تله میان عشق و سیاست گرفتار شده بود. منتقدان اما به تجملگرایی و دوری او از واقعیتهای اقتصادی و اجتماعی مردم ایران در آن سالها اشاره میکنند.آنچه در مورد ثریا پهلوی غیرقابل انکار است، تأثیر او بر فرهنگ عامه و تصویر ذهنی مردم ایران از جایگاه «ملکه» است. او نه به عنوان یک کنشگر سیاسی، بلکه به عنوان زنی شناخته میشود که زندگیاش در تلاقیِ تحولات ساختاری ایران و درامهای شخصیِ خاندان پهلوی، به نمادی از فراز و فرودهای عصر مدرن ایران تبدیل شد. ثریا در سال ۱۳۸۰ در پاریس درگذشت و در مونیخ به خاک سپرده شد. زندگی او همچنان در میان روایتهای تاریخی و داستانهای عاشقانه کلاسیک، یکی از نقاط عطف تحلیلهای مربوط به حریم خصوصی خاندان پهلوی باقی مانده است.
️ درخواست خود مبنی بر روایتِ تاریخ مد نظرتان را به صورت ناشناس برای ما ارسال نمایید:ble.ir/payamresanimbot?start=Ywbj0hdDHHUoNLbHN2VXaD5Btکانون خبر و رسانه دانشگاه علامهطباطبائی @atu_khabar_o_resane۱