فصلنامه برآیند صاحب امتیاز: مرکز نوآوری و تعالی کوثرمدیر مسئول: محمد مسعود فخاریسردبیر: فاطمه امانگاهسردبیری: علیاکبر کارگر، فاطمه خاکی و میترا قهرمانی ارتباط با ما: @barayand_admin
هیدروپلتیک و آینده منازعات منطقهای؛️ چرا آب مسئلهای راهبردی در نبردهای فوق مدرن است؟محمدحسین لک، دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی️بخش اول نبرد رمضان به عنوان یکی از پیشرفته ترین و تمدنی ترین نبردهای تاریخ جهان به مدت ۳۸ روز در فاز نظامی صورت گرفت و کارشناسان آن را نبردی فوق مدرن اطلاق کردند، هر چند که پیش و پس از این ۳۸ روز، جنگ در زمینههای دیگر ادامه داشت اما توقف فاز نظامی نبرد رمضان در نقطه تهدیدات زیرساختی انجام شد، جایی که رئیس جمهور تروریست آمریکا، ایران را تهدید به بازگشت عصر حجر و هدف قرار دادن زیرساختها کرد و در مقابل نیروهای مسلح ایران پاسخ کوبنده در برابر حمله احتمالی را مطرح کردند.جنگ زیرساختی نقطهای برای توقف آتش میان ایران و آمریکا شد اما باید این نکته را در نظر داشت که آغاز دوباره جنگ از همان نقطهای خواهد بود که جنگ به پایان رسیده است. جنگ زیرساختی مستقیما با تاب آوری اقتصادی و اجتماعی جامعه و دولت ارتباط دارد لذا میتواند نقطه اساسی در نبردها باشد.در جنگهای فرسایشی هر طرفی بتواند یک روز بیشتر دوام بیاورد، پیروز جنگ خواهد بود و طرف آمریکایی بر خلاف برخی تحلیلهای پیشین را جنگ را فرسایشی کرده است و این امر را میتوان در محاصره دریایی یا نقض آتش بسهای مکرر در مناطق جنوبی کشور مشاهده کرد.یکی از زیرساختها اساسی هر کشوری منابع آبی است؛ آب به عنوان ماده اصلی طبیعت علاوه بر مهمترین کاربرد آن یعنی آشامیدن و بهداشت، به صورت غیرمستقیم در همه ارکان زندگی بشر نقش بازی میکند؛ از کشاورزی تا صنعت و محیط زیست هر سرزمینی به بحث آب مرتبط است و اخلال در این روند آسیبها جبران ناپذیری بر زندگی مردم وارد خواهد کرد.ایران به عنوان یک اقلیم نیمه خشک و دارای سرزمین وسیع همواره دچار نوعی چالش در تامین و توزیع آب داشته است از طرفی نیز نیاکان ما همواره به دلیل موقعیت ژئوپلتیک ایران و درگیریهایی که در این سرزمین بوده است، آب را علاوه بر جنبههای دیگر، امنیتی میدیدند لذا شیوه تامین آب ایران در قرون گذشته بر خلاف تاسیسات بزرگ امروزی به صورت محلی و پراکنده بوده است و اجداد ما به خصوص در نقاط مرکزی و شرقی کشور، آب را از طریق قنات و کاریز تامین و در سدهای خاکی و آب انبارها ذخیره میکردند. این میراث اکنون نیز میتواند برای ما راهگشا باشد البته که مسیر حکمرانی آب کشور مخصوصا از منظر پروژههای آبی بر خلاف منافع ملی و پایداری سرزمینی بوده است و با توجه به تجربیات دو جنگ اخیر نیاز به تغییر در این زمینه بیش از پیش احساس میشود.با وجود همه این مطالب درباره وضعیت آبی ایران، آمارها و مستندات کلیدی نشان میدهد ایران به دلیل وسعت و پراکندگی جمعیت نسبت به کشورهایی که طرف مقابل هستند تفاوت آشکار دارد و همین مسئله نوعی امتیاز مثبت برای ایران حساب میشود؛ ایران با حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب بیشتر از همه کشورهایی که پایگاههای آمریکا را در آن هدف قرار داده (عربستان، کویت، امارات، قطر و رژیم اشغالگر قدس) آب تجدیدپذیر دارد. به عنوان مثال میزان آب تجدیدپذیر عربستان تقریبا ۳ میلیارد مترمکعب است یا رژیم صهیونیستی ۲ میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر دارد و کشور کویت تقریبا هیچ آب تجدیدپذیری ندارد.همین مسئله باعث شده که کشورهای حاشیه جنوبی خلیج همیشه فارس و رژیم صهیونیستی برای تامین آب وابستگی شدیدی به آب شیرین کنهای ساحلی داشته باشند به عنوان مثال ۹۰ درصد آب مورد نیاز کویت از ۷ مجتمع آب شیرین کن تامین میشود یا رژیم صهیونیستی ۷۵ درصد آب شرب خود را از ۵ آب شیرین کن تامین میکند و دبی نیز به عنوان مهمترین شهر امارات متحده عربی تا ۹۵ درصد وابستگی به آب شیرین کن دارد که در این زمینه دولتهای متخاصم جمهوری اسلامی ایران آسیب پذیری زیادی دارند، به خصوص اینکه منابع آبی آب شیرین کنها به برق وابسته اند و در برابر حملات موشکی و پهپادی بسیار آسیب پذیر هستند و جایگزینی آن پس از حمله بسیار دشوار و زمانبر خواهد بود و این اتفاق تاثیر زیادی بر تاب آوری اجتماعی و اقتصادی خواهد داشت.ادامه یادداشت با برآیندِ ایران همراه باشید.@barayand_mag