️ راهبرد عبور صنعت برق ایران از سایه ناترازی، اختلال و بمباران امیرحسین مهرآور، دانشجوی کارشناسی ارشد سیاستگذاری عمومی دانشگاه تهران️بخش اول تجربه جنگ رمضان به وضوح نشان داد که زیرساختهای غیرنظامی حیاتی مثل شبکه گازرسانی، خطوط لوله نفت، شبکه سراسری برق و ... از تخریب، آسیب و تهدید در امان نیستند و عملاً به عنوان ابزاری برای کاهش تابآوری ملتها انگاشته میشوند. وضعیت صنعت برق در این میان، بدلیل ناترازیهای سالیان اخیر و آسیبپذیری آنی و مستقیمی که میتواند بر زندگی مردم داشته باشد، از اهمیت دوچندان برخوردار است. برق فقط یک کالا نیست؛ شریان پنهان زندگی اقتصادی، نظم اجتماعی و آرامش عمومی است. در وضعیت حاضر، حفاظت و انظباقپذیری شبکه سراسری برق برای امروز و آینده کشور، حیاتیست. جنگ تحمیلی سوم نشان داده است که مسئلهٔ اصلی در صنعت برق ایران فقط کمبود ظرفیت نیست، بلکه نحوه آرایش ظرفیت نیز هست. میتوان ظرفیت داشت، اما تاب نداشت؛ میتوان تولید داشت، اما پایداری نداشت. الگوی تاریخی توسعهٔ نیروگاهی در ایران، عمدتاً بر ساخت نیروگاههای بزرگ و متمرکز استوار بوده؛ الگویی که در دورهای از توسعه، با منطق صرفههای مقیاس و پاسخگویی به رشد شتابان تقاضا، قابل دفاع مینمود. اما اکنون همان الگو، در پرتو ضرورتهای جدید و سایه تهدید روی زیرساختهای صنعت برق، نیازمند بازاندیشی جدی است. تمرکز بخش مهمی از تولید در چند نقطهٔ بزرگ، بهویژه هنگامی که انتقال نیز بر شریانهای محدود و حساس متکی باشد، به معنای آن است که هزینه هر نوع اختلال، حمله سایبری، بمباران و خرابکاری از سطح یک حادثه فنی فراتر رفته و به سطح یک فاجعه ملی ارتقا مییابد. باتوجه به وضعیت ژئوپولیتیکی ایران و امکان درگیری مجدد؛ یکی از مهمترین ضرورتهای سیاستگذاری در صنعت برق ایران، حرکت از «توسعه متمرکز» به سوی «توسعه پراکنده و تابآور» است. این تغییر پارادایم، بیش از همه در حمایت هدفمند از نیروگاههای حرارتی کوچکمقیاس و توسعه تولید پراکنده معنا پیدا میکند. این واحدها، به دلیل پراکندگی جغرافیایی، امکان استقرار در نزدیکی مراکز مصرف، زمان احداث کوتاهتر، نیاز سرمایهای پایینتر نسبت به پروژههای عظیم و قابلیت توسعه تدریجی، میتوانند ستون فقرات یک راهبرد نوین در صنعت برق باشند. اهمیت این رویکرد صرفاً در افزایش چند هزار مگاوات ظرفیت جدید نیست؛ اهمیت اصلی آن در تغییر منطق امنیت زیرساختی کشور و پدافند غیرعامل است. زیرساختی که متکثرتر است، معمولاً تابآورتر هم هست.ادامه یادداشت
با برآیندِ ایران همراه باشید.@barayand_mag۵۱