قرهباغ؛ از همزیستی تاریخی تا شکافهای امروز آندرانیک سیمونی آندرانیک سیمونی در گفتوگویی تحلیلی با کافه قفقاز تأکید میکند:«روابط میان ارمنیها و آذربایجانیها در قرهباغ، در بخش زیادی از تاریخ، برادرانه و بدون تنشهای ایدئولوژیک یا مذهبی بوده است. چه در دوره نادرشاه و شاه عباس، چه در دوران روسیه تزاری و حتی تا زمان شوروی، این دو قوم در کنار هم زندگی میکردند، حتی در ارتشها و ساختارهای سیاسی با هم مشارکت داشتند.» سیمونی میگوید:«مشکل قرهباغ از جنس باور و دین نبوده؛ مسائل سیاسی و بازیهای قدرت، آن فضا را به سمت تنش برده است. آن همزیستی تاریخی، امروز به فراموشی سپرده شده.» این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. ارمنستان؛ از تاریخ کهن تا جریانات داخلی کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۹:۲۰
محیطزیست منطقه قفقاز؛ از بحرانهای خاموش تا تهدیدهای ژئوپلیتیکی مرتضی شکری و احمد بایبوردی منطقه قفقاز جنوبی، در کنار منازعات سیاسی و امنیتی، با چالشهای عمیق محیطزیستی نیز مواجه است؛ مسائلی که شاید در رسانهها کمتر به آنها پرداخته میشود اما تأثیر مستقیم بر آینده اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی این منطقه دارد.در این قسمت از کافه قفقاز، با حضور دو کارشناس برجسته حوزه محیطزیست، مرتضی شکری و احمد بایبوردی، به بررسی ابعاد مختلف بحرانهای محیطزیستی قفقاز جنوبی پرداختهایم.
اگر به موضوعاتی مانند امنیت آب، سیاستهای زیستمحیطی، ژئوپلیتیک رودخانهها و منابع طبیعی در قفقاز، و تأثیر تحریمها و جنگها بر اکوسیستم منطقه علاقهمند هستید، این برنامه را از دست ندهید. پخش از عصر تیوی: چهارشنبه، ۲۵ تیر، ساعت ۲۰ پخش از یوتیوب کافه قفقاز: پنجشنبه، ۲۶ تیر، ساعت۲۰ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۰:۱۶
بحران زیستمحیطی در کاسپین و ارس؛ میراث شوم شوروی و بیتوجهی منطقه مرتضی شکری مرتضی شکری در این گفتگو تأکید میکند:«وقتی از بحران زیستمحیطی در کاسپین و ارس صحبت میکنیم، باید بدانیم که سرچشمه تهدیدها در کاسپین، روسیه است؛ همانطور که در مورد ارس، نقش ترکیه انکارناپذیر است. اما ماجرا به اینجا ختم نمیشود… زیرساختهای مخروبه، فناوریهای فرسوده و سیاستهای مخرب دوران شوروی، امروز هم به شکل آلودگیهای گسترده در آذربایجان، ارمنستان و دیگر کشورهای منطقه، ادامه پیدا کرده است.» بحران زیستمحیطی قفقاز یک تهدید منطقهای است که حاصل همدستی بیتدبیریها، رقابتهای سیاسی و میراث شوروی است. پخش از یوتیوب کافه قفقاز: پنجشنبه، ۲۶ تیر، ساعت۲۰ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۴۰
منتشر شد ارمنستان، در نقش کشور آلاینده ساز! احمد بایبوردی احمد بایبوردی در این گفتگو روایت میکند:«یکی از دانشجویانم که ساکن روستای مقابل مرز نوردوز ارمنستان بود، تصمیم گرفت پایاننامه کارشناسی ارشدش را با من بردارد؛ شرط من این بود که آلایندهها را دقیقاً در همان منطقه رصد کند. نمونهبرداری کردیم؛ از آب، خاک، گیاه… و نتایج شوکهکننده بود. آلودگی فلزات سنگین در تمامی نمونهها بالاتر از حد مجاز بود — هم در نوردوز و هم در مناطق مرزی.» ماجرا فقط یک تحقیق دانشجویی نیست؛ یک هشدار جدی برای محیط زیست منطقه است. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. محیطزیست منطقه قفقاز؛ از بحرانهای خاموش تا تهدیدهای ژئوپلیتیکی کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۵۳
ارومیه و خزر و افق تاریک؛ شاید عشق به وطن، حلال مشکلات باشد.. مرتضی شکری و احمد بایبوردی در بخش ویژهای از برنامه، مجری از مهمانان میخواهد تنها با یک جمله درباره دریاچه ارومیه و دریای خزر صحبت کنند — اما پاسخها فراتر از یک جمله بود: احمد بایبوردی: «دریاچه ارومیه برای من فقط یک موضوع تحقیقاتی نیست؛ باهاش بزرگ شدم، باهاش زندگی کردم… الان مثل مریض سرطانی در حال مرگ است، و من هر روز برایش مضطربم.» مرتضی شکری: «وقتی به آینده دریای خزر فکر میکنم، افق تاریکی میبینم… و نگرانم، واقعاً نگرانم.» وقتی عشق به وطن، دغدغه محیط زیست و احساس مسئولیت در هم گره میخورد… این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. محیطزیست منطقه قفقاز؛ از بحرانهای خاموش تا تهدیدهای ژئوپلیتیکی کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۹:۰۰
اسلام در روسیه و نفوذ دینی جمهوری اسلامی ایران حجتالاسلام دکتر صابر اکبری جدی حجتالاسلام صابر اکبریجدی، به بررسی نقش اسلام در سیاست داخلی روسیه و روابط ایران با بخشهای مسلمان فدراسیون روسیه میپردازد.از داغستان و چچن تا تاتارستان — ایران چطور توانسته است جای پای فرهنگی و دینی در روسیه باز کند؟
حضور و نفوذ ایران در بخشهای اسلامی روسیه سیاستهای کرملین در قبال دیپلماسی مذهبی ایران رقابت با عربستان و ترکیه در فضای دینی اوراسیا حجتالاسلام صابر اکبری جدی با سالها تجربه و حضور مستقیم در جامعهی روسیه و پژوهش در حوزه دیپلماسی فرهنگی و دینی، در این برنامه تحلیلی از زوایایی سخن میگوید که در فضای رسانهای کمتر شنیده شده است. پخش از عصر تیوی: چهارشنبه، ۱ مرداد، ساعت ۲۰ پخش از یوتیوب کافه قفقاز: پنجشنبه، ۲ مرداد، ساعت۲۰ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۲
آذربایجان ایران، پیشانی تشیع! حجتالاسلام دکتر اکبری جدی تاریخ رسمی دولت-ملت ایران از دوره صفوی آغاز میشود، و نقطهی آغاز آن، اردبیل است؛ شهری که نهتنها خاستگاه سلسله صفویه بود، بلکه آن را بهعنوان «مرکز مقدس تشیع» در حافظهی جمعی ایرانیان تثبیت کرد. بنابراین، هویت شیعی و ایرانی آذربایجان آنچنان درهمتنیدهاند که نمیتوان آنها را از یکدیگر جدا کرد. در گفتمان تاریخی ایران، آذربایجان همیشه یکی از پیشانیهای تشیع بوده، نه حاشیهای جدا.🧭 حتی برخورد قدرتهای خارجی مثل روسیه با آذربایجان هم مبتنی بر درک آنها از این منطقه بهعنوان بخشی از «ایرانِ شیعی» بوده است؛ نه یک هویت مستقل یا جداشده.
در این میان، برخی جریانها—چه در داخل و چه در خارج—کوشیدهاند این پیوند تاریخی را وارونه نشان دهند. اما حقیقت تاریخی روشن است: آذربایجان نه حاشیه ایران، بلکه نقطه آغاز بازتعریف هویت ایران مدرن است. پخش از یوتیوب کافه قفقاز: پنجشنبه، ۲ مرداد، ساعت۲۰ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۴۲
جایگاه شیعه و آذریها در نگاه روسیه؛ ایران محور معنوی دینی در شمال قفقاز حجتالاسلام دکتر صابر اکبری جدی دکتر اکبری جدی در این گفتوگو میگوید:«برای روسها، شیعه بهعنوان یک مکتب دینی—و بهویژه با محوریت آذریها—معنا و مشروعیتش را در چارچوب جمهوری اسلامی ایران پیدا میکند. حتی در جمهوریهای مسلماننشینِ روسیه، وقتی از دین و مذهب صحبت میشود، پایتخت معنوی شیعه را ایران میدانند؛ نه باکو.» روسها با تشیعِ آذری در تقابل نبودهاند؛ بلکه آن را بازوی معنوی ایران در منطقه میدانند. روسیه به باکو اجازه نفوذ دینی نمیدهد؛ اما برای ایران در میان شیعیان قفقاز شمالی فضا باز است. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. اسلام در روسیه و دیپلماسی دینی جمهوری اسلامی ایران کافه قفقاز | @Caucasuscafe۲۰:۱۵
سکوت دیپلماتیک ایران و جسارت سفیر سابق اسرائیل در باکو! مصطفی قلیزاده مصطفی قلیزاده در این گفتوگو به ماجرای عجیب و خطرناک دخالت آشکار سفیر رژیم صهیونیستی در مسائل هویتی ایران اشاره میکند:«وقتی سفیر نادان اسرائیل در باکو با جسارت کتابی منتشر میکند که استانهای ایران ازجمله تبریز را بخشی از قلمرو آذربایجان معرفی میکند، و دستگاه دیپلماسی ما حتی واکنش مناسبی نشان نمیدهد، یعنی ابتکار عمل را از دست دادهایم.» چرا وزارت خارجه ایران در برابر این تحریف خطرناک تاریخی و سیاسی سکوت کرده است؟ چگونه صهیونیستها با بهرهگیری از خلأهای گفتمانی، پروژه نفوذ در مناطق مرزی ایران را پیش میبرند؟ آیا وقت آن نرسیده که ایران با قدرت، میدان نبرد روایتها را پس بگیرد؟ این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. فرهنگ ایرانی در قفقاز | میراثی تاریخی که هنوز نفس می کشد! کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۵۹
قفقاز، پیش از جمهوریها ! بهرام امیراحمدیان دکتر امیراحمدیان در تحلیلی تاریخی و ژئوپلیتیکی میگوید:«پیش از انقلاب اکتبر، مفهومی به نام جمهوری آذربایجان یا ارمنستان اصلاً وجود نداشت. نقشه رسمی وزارت جنگ روسیه در سال ۱۹۰۳ تنها از فرمانداریهایی مثل باکو، گنجه و ایروان نام میبرد.»🧭 او در این گفتگو نشان میدهد چگونه پس از فروپاشی امپراتوری تزاری، سه قدرت خارجی—عثمانی، فرانسه و آلمان—در قفقاز مداخله کردند و عملاً نظم سیاسی امروز را پیریزی کردند.
اما نکته کلیدی اینجاست:«اگر پای قدرتهای بیرونی نباشد، ملتهای قفقاز با همان زیرساختهای بهجا مانده از دوره شوروی میتوانند همکاری مؤثرتری داشته باشند؛ بهشرط آنکه دولتهای منطقهای مانند ایران، روسیه و ترکیه نقش حمایتی و نه مداخلهگرانه ایفا کنند.» این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. روند صلح در قفقاز | قفقاز آرام می گیرد یا شعلهور تر میشود؟ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۳
بازگشت روسیه به قفقاز؛ سود یا تهدید برای ایران؟ جعفر خاشع جعفر خاشع در بخشی از گفتگوی خود تصریح میکند:«ایران تنها در صورتی از بازگشت دوباره روسیه به قفقاز نفع میبرد که حضور مسلط روسها، مانع از نفوذ و کنشگری بیشتر آمریکا، اروپا و بهویژه ترکیه در این منطقه شود.» او تأکید میکند که مانند سیاست ایران در دهه ۹۰ میلادی، وجود روسیه دستکم نوعی «ثبات ژئوپلیتیک نسبی» در قفقاز ایجاد میکند که تهدید فوری علیه مرزهای ایران را کاهش میدهد.اما در عین حال هشدار میدهد: بازگشت روسیه بهمعنای کاهش فضای کنشگری ایران در قفقاز است و میتواند در بلندمدت دست ایران را در تعاملات منطقهای ببندد. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. روسیه در قفقاز؛ نفوذی پایدار یا پایان یک عصر؟ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۵۱
ایرانگرایی در قفقاز؛ داستان احمد آقایف و مواجهه با تلخی حقیقت رامین مددلو رامین مددلو در این بخش از گفتوگو میگوید:«احمد آقایف، روشنفکر برجسته آذربایجانی، در دورانی از زندگیاش ایرانگرا میشود؛ در پاریس، ایران را همچون پاریس شرقی میبیند و ملت ایران را بر مبنای تشیع تعریف میکند. اما زمانی که با ایران واقعی روبهرو میشود، از این رؤیا پس زده میشود.» حتی علیاکبر دهخدا نیز در مقالاتش از احمد آقایف بهعنوان یک "دانشمند معظم" یاد میکند و برخی از مقالات او را ترجمه میکند. اما این رؤیای آرمانشهری، در برابر واقعیت تلخ ایرانِ آن روزگار—با فقر، بحران و بینظمی اجتماعی—فرومیپاشد. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. ملتسازی در آذربایجان؛ هویت ملی و چالشهای قومی! کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۹:۰۷
پشتپرده ابداع پانترکیسم؛ مأمور مخفی بریتانیا یا زبانشناس شرقشناس؟ داوود دشتبانی داوود دشتبانی در گفتگویی تحلیلی میگوید:«آرمینوس وامبری، زبانشناس یهودی اهل مجارستان، در قرن نوزدهم با ظاهر یک درویش از دربار عثمانی تا قلب ایران، افغانستان و آسیای مرکزی سفر کرد؛ اما مأموریت واقعیاش نه علمی، بلکه امنیتی بود: طراحی ایدهی پانترکیسم برای مقابله با نفوذ روسیه.» اسناد منتشرشده از وزارت خارجه بریتانیا در سال ۲۰۰۶ پرده از مأموریتهای او برداشت:وامبری از دل رقابتهای ژئوپلیتیکی قرن نوزدهم میان امپراتوری بریتانیا و روسیه برخاست تا پروژهی اتحاد ترکزبانها را از دل ناسیونالیسم مهندسی کند؛ پروژهای که امروز، بعد از ۱۵۰ سال، هنوز در سیاست منطقهای نفس میکشد. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. پانترکیسم؛ ایدئولوژی قومی، یا تهدید سیاسی؟ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۲
زنگزور غربی؛ رؤیای پنهان یا نقشه آشکار آذربایجان؟ احسان فلاحی احسان فلاحی در گفتوگویی تحلیلی، به طرح بیسروصدای جمهوری آذربایجان برای الحاق مناطق مرزی جنوب ارمنستان اشاره میکند؛ طرحی که بهوضوح در سخنرانیها، نقشهها و روایتهای رسمی باکو دیده میشود.او با استناد به بیش از ۵۰ مورد استفادهی رسمی از واژهی «زنگزور غربی» توسط رئیسجمهور آذربایجان، هشدار میدهد:«وقتی نام یک منطقهی مستقل در خاک کشور همسایه را بهعنوان بخشی از قلمرو ملی خود استفاده میکنی، این دیگر صرفاً یک بحث تاریخی نیست؛ این پیشزمینهی یک پروژه ژئوپلیتیکی خزنده است.»
از اشغال مناطق هممرز در جنگ ۲۰۲۳ گرفته تا نقشههایی که ارمنستان به دادگاه لاهه ارائه کرده، شواهد زیادی حاکی از آن است که باکو بهدنبال امتداد استراتژیک قلمرو خود بهسمت غرب است. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. اقتصاد سیاسی قفقاز؛ روسیه و ترکیه کجای معادلهاند؟ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۹:۰۰
پاشینیان، خوجالی و ناسیونالیسم قفقاز؛ از منافع ملی تا حسرت سرزمینهای از دسترفته بهرام امیراحمدیان و محسن محمدزاده در این بخش از گفتوگو، مجری برنامه، تک کلمهای پرسش می کند: محسن محمدزاده: «وقتی سیاستمداری مثل پاشینیان نتواند منافع ملی کشورش را درست تشخیص دهد، نتیجهاش ضرر و زیان برای یک ملت است. او امروز تصمیمهایی میگیرد که فردا گوشش برای آن پیچانده خواهد شد.»سپس، موضوع به قتلعام خوجالی کشیده شد؛ جایی که دو روایت کاملاً متضاد در برابر هم قرار دارد.
بهرام امیراحمدیان: «ناسیونالیسم در قفقاز فقط یک ایدئولوژی سیاسی نیست؛ یک حس تاریخی است. وقتی نام قفقاز به گوش میرسد، برای بسیاری از ما تصویری از سرزمینهای از دسترفته و یک حسرت تاریخی در ذهن شکل میگیرد… و همین حس، معادلات منطقه را پیچیدهتر میکند.» این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. روند صلح در قفقاز | قفقاز آرام می گیرد یا شعلهور تر میشود؟ کافه قفقاز | @CaucasusCafe۱۸:۳۹
قفقاز جنوبی؛ دروازهای که روزی ایران را پاس میداشت آندرانیک سیمونی قفقاز جنوبی فقط یک منطقه جغرافیایی نیست، بخشی از هویت تاریخی ایران است. دروازه ورودی آن، «دربند»، روزگاری با دیوارهای عظیم و چندلایهای پاسداری میشد که عبور از آن غیرممکن به نظر میرسید. در باریکهای که به دریای مازندران میرسد، این دژ استوار قرار داشت و مانع ورود بیگانگان میشد. اما در روزگاری که ضعف عمومی بر ایران سایه افکند، روسها از همین مسیر گذشتند و این سرزمینها را گرفتند. در آن زمان، یک واحد یکپارچه به نام «قفقاز جنوبی» وجود داشت؛ هرچند روسها از زاویه دید خود آن را «آنسوی قفقاز» مینامیدند. امروز در ادبیات سیاسی، دیگر جهت جغرافیایی کمتر به کار میرود، اما اهمیت تاریخی این دروازه همچنان باقی است. «دربند» نه فقط یک گذرگاه، که مرز هویت و تاریخ ایران بود… این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. ارمنستان؛ از تاریخ کهن تا جریانات داخلی کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۳
محیطزیست؛ امانت فراموششده برای نسلهای آینده احمد بایبوردی احمد بایبوردی با نگاهی انتقادی به رویکرد کشورها نسبت به محیطزیست میگوید:«کشورهای حاشیهی دریای خزر، اهمیتی به زیست این پدیده نمیدهند. آنچه میماند ـ یا نابود میشود ـ محیطزیست است. ما به محیطزیست مثل یک امانت نگاه نکردیم؛ امانتی برای آیندگان. اگر کشورهای حاشیه خزر و منطقه قفقاز این نگاه را جدی میگرفتند، امروز بحرانهایی مثل خشک شدن دریاچه ارومیه، کاهش سطح آب خزر یا پسروی سواحل، سرنوشت منطقه را تهدید نمیکرد.» آیا ما برای نسل آینده، چیزی برای باقی گذاشتن داریم؟ یا حتی این دغدغه را هم فراموش کردهایم؟ این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. محیطزیست منطقه قفقاز؛ از بحرانهای خاموش تا تهدیدهای ژئوپلیتیکی کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۹
ایرانیها در نخجوان و باکو؛ نیروی کارهایی که ماندگار شدند آندرانیک سیمونی آندرانیک سیمونی در گفتوگو با کافه قفقاز یادآور شد که حضور ایرانیها در نخجوان و باکو ریشهای تاریخی دارد. به گفته او، حدود ۱۲ درصد از جمعیت نخجوان را ایرانیانی تشکیل میدادند که ابتدا بهعنوان کارگران فصلی وارد شدند، اما با گذر زمان ماندگار شدند. در باکو نیز بسیاری از کارگران معادن زغالسنگ، نفت و صنایع مختلف ایرانی بودند و خانوادههایشان برای نسلها در آنجا زندگی کردند. او میگوید: «اینها ایرانی بودند، پاسپورت ایرانی داشتند، و بعدها مانند معاودین از عراق، با بیاحترامی از آن مناطق اخراج شدند؛ در حالی که ریشه و هویتشان به ایران بازمیگشت.» حضور تاریخی ایرانیان در قفقاز جنوبی تنها یک روایت مهاجرت نیست، بلکه بخشی از پیوندهای عمیق فرهنگی، اجتماعی و تاریخی ایران با این سرزمینهاست. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. ارمنستان؛ از تاریخ کهن تا جریانات داخلی کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۳:۵۳
جانبداری به جای منافع ایران! محسن محمدزاده محسن محمدزاده در گفتوگو با کافه قفقاز توضیح میدهد که ایران در جریان جنگ دوم قرهباغ از درک دقیق میدان عقب ماند. به گفته او، بسیاری تحلیلها همچنان با نگاه سنتی به رابطه روسیه و ارمنستان تکیه داشتند؛ نگاهی که تصور میکرد مسکو بهطور قطعی از ایروان دفاع خواهد کرد. اما در عمل روسیه چنین نکرد و معادلات بهسرعت تغییر کرد. او تأکید میکند: «مشکل اصلی این بود که نگاههای جانبدارانه، چه از سر نفرت و چه از سر دلبستگی تاریخی به یکی از دو طرف (ارمنستان یا آذربایجان)، باعث شد منافع ایران در اولویت تحلیلها قرار نگیرد و نتوانیم تحولات را بهموقع درک کنیم.» تجربه قرهباغ نشان داد که تحلیلهای مبتنی بر احساسات و جانبداریهای تاریخی، میتواند هزینههای سنگینی برای منافع ایران در منطقه بهدنبال داشته باشد. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. روند صلح در قفقاز | قفقاز آرام می گیرد یا شعلهور تر میشود؟ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۸
از اقتصاد تا امنیت؛ تحولی که قفقاز را تغییر داد محمدصادق ترابیفرد محمدصادق ترابیفرد در برنامه کافه قفقاز تأکید میکند که رویکرد ایران به قفقاز نباید صرفاً ژئوپلیتیکی باقی بماند. او توضیح میدهد که آذربایجانِ دهه ۹۰ تنها ۳۰۰ میلیون دلار صادرات داشت، اما امروز با یک انقلاب اقتصادی، به دهها میلیارد دلار صادرات رسیده است؛ زمینی که تحلیل و معادلات منطقهای را بهکلی تغییر داده است. به گفته او، همزمان با این جهش اقتصادی، باکو دچار تنهایی استراتژیک شد؛ روسیه جانب ارمنستان را گرفت، ایران سیاست دیگری در پیش گرفت و ترکیه نیز سرگرم مسائل داخلی بود. درست در همین دوره، رژیم صهیونیستی وارد میدان شد و روابط امنیتی و نظامی خود را با آذربایجان پایهگذاری کرد؛ رابطهای که امروز به بلوغ رسیده و به یکی از معادلات کلیدی منطقه تبدیل شده است. این نگاه تازه نشان میدهد که صرف تمرکز بر ژئوپلیتیک، کافی نیست؛ باید ابعاد اقتصادی و امنیتی نوین آذربایجان نیز در محاسبات ایران دیده شود. این قسمت را در یوتیوب کافه قفقاز مشاهده نمایید. اقتصاد سیاسی قفقاز؛ روسیه و ترکیه کجای معادلهاند؟ کافه قفقاز | @Caucasuscafe۱۸:۳۹