#آیه_نوشتوَ كَذلِكَ جَعَلناكُم أُمَّةً وَسَطاً لِتَكونوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ وَ يَكونَ الرَّسولُ عَلَيكُم شَهيدًا(بقره، ۱۴۳)از این آیه مشهور گاه این برداشت میشود که مسلمانان امت میانرو هستند. یعنی به دور از افراط و تفریط حد اعتدال را نگه میدارند. در فضای اجتماعی-سیاسی نیز این آیه معمولاً زمانی به کار میرود که گروهی میخواهد گروهی دیگر را به تندروی متهم کرده و خود را امت میانهرو بداند. اما معنای واقعی امت وسط چیست؟ آیا اگر همیشه بین دو نظر سعی کنیم میانه را انتخاب کنیم (اصطلاحا وسطبازی) «امت وسط» هستیم؟مشکل برداشت مشهور این است که معنا را مستقل از بافت آیات میفهمد و در ادامه برای متصل کردن آن به آیات پیرامونی دچار تکلف میشود. در حالی که خود آیه معنی را شرح میدهد. در ادامه این را توضیح خواهیم داد.مرجع اشاره «كَذلِكَ» چیست؟ کذلک به «تغییر قبله» در آیه پیش اشاره دارد. در آیه ۱۴۲ سفیهانِ از مردم یعنی یهودیان، میگویند: «چه شد مسلمانان قبلهشان را تغییر دادند؟». آیه ۱۴۳ در جهت بیان فلسفه تغییر قبله است و اینکه به موازات تغییر قبله، امت مسلمان چه جایگاهی خواهند یافت.تغییر قبله چه چیزی را در مورد مسلمانان نشان میدهد؟ بر اساس آیه ۱۴۳ به موازات تغییر قبله، مسلمانان نیز «امت وسط» خواهند بود. با نگاهی به برخی از کاربردهای قرآنی میتوان فهمید که منظور از وسط بودن در اینجا، یعنی در میانه و مرکز بودن، محوریت و مرجعیت داشتن. به تعبیری امت وسط یعنی امتی مرجع و الگو. از این رو در ادامه میفرماید: لِتَكونوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ وَ يَكونَ الرَّسولُ عَلَيكُم شَهيدًا. یعنی شما را امت وسط قرار دادیم تا بر مردم حقایق را گواهی دهید و رسول(ص) نیز بر شما حقایق را گواهی دهد. در حقیقت صحنهای را ترسیم میکند که رسول(ص) گواه بر مسلمانان است و آنها با شنیدن ندای وحیانی او، به حقیقت رهنمون میشوند و در ادامه خود آنها نیز با رفتار و کردار خود به باقی مردم حقیقت را شهادت میدهند. بنابراین، خداوند مسلمانان را به مرجعی برای مردم و الگویی در میانه مردم جهان تبدیل میکند تا حقیقت از طریق آنها منتشر شود.برای امت وسط شدن، چه لزومی داشت قبله تغییر کند؟ وقتی قبله مسلمانان همان قبله یهود بود، مسلمانان ادامه یهود به حساب میآمدند و همان هویت را داشتند. در این ساختار، یهود مرجع اصیل شناخت دین و شاهد بر مردم بود. اما کسانی باید شاهد بر مردم میشدند که خود رسول اکرم (ص) را شهید بر خود میگرفتند. اما یهود به جای پیروی از رسول و کمک به پیشبرد دین خدا، راه دشمنی با ایشان را پیش گرفتند. در این سوره قطعی میشود که قرار نیست یهود پای کار رسول بیاید و از این رو خداوند با تغییر قبله مرجعیت دینی بر مردم را از بنیاسرائیل میگیرد و به مسلمانان واگذار میکند.خلاصه آن که «امت وسط»، نقش مرجعیت، الگو بودن و شهادت بر عموم مردم جهان را به عهده دارد. خداوند با تغییر قبله، نقش گواهی دادن و شهادت به راه حق را از اهل کتاب گرفته و بر دوش امت اسلامی گذاشته است. آنان باید با پیروی از شهادت رسول اکرم، خود شهید و گواه بر مردم باشند.محسن رئیسیصفحه گفتگو با قرآن | قرآنگفت@ghorangoft_ir۱۳:۳۳