#آیه_نوشتيَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ(فتح، ۱۰)این عبارت مشهور قرآنی، قسمتی از آیه ۱۰ سوره فتح است. آنچه با شنیدن این تعبیر معمولاً به ذهن ما خطور میکند، برتری قدرت خداوند بر قدرت دشمنان است و این حقیقت، مایه دلگرمی مؤمنانی است که خدا را پشتوانه خود میدانند.اما بیایید با هم محتوای آیه و سیاق آن را بررسی کنیم.فارغ از مباحث ابتدایی سوره فتح، خداوند از آیه ۸ سوره اینگونه بیان میدارد: إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذِيرًا ، لِّتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُعَزِّرُوهُ وَ تُوَقِّرُوهُ وَ تُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا. خداوند در این دو آیه با اشاره به نقشها و وظایف پیامبر(ص) و هدف مبعوث کردن ایشان، جایگاه رهبری ایشان را نزد مؤمنین یادآوری میکند. پس از این مقدمه، آیه ۱۰ ذکر میشود.همانگونه که از ترجمه آیه پیداست، این آیه در امتداد تقویت جایگاه پیامبر(ص) در بین مؤمنین، بیعت آنان با پیامبر(ص) را بیعت با خدا میداند و آنگاه برای تأکید بر این موضوع، میفرماید: «دست خدا بالای دست آنهاست» و ادامه می دهد که نقض این عهد و وفای به این عهد چه نتیجهای دارد. بنابراین، در سیاق این آیه، بحثی از دشمنان نیست و ضمیر «هم» در ایدیهم به مؤمنان بیعت کننده برمیگردد. با این توضیح، برداشت مرسوم که ضمیر «هم» را به دشمنان بر میگرداند منتفی است. حال بار دیگر بیاندیشیم که معنای «دست خدا بالای دست آنها(بیعت کنندگان) است» به چه معناست؟!چنانکه اشاره شد، جمله يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ، توضیح و بیان دیگری از جمله إِنَّ الَّذينَ يُبايِعونَكَ إِنَّما يُبايِعونَ اللَّهَ است و درحقیقت بیان میکند چرا این بیعت، بیعت با خداست. بنابراین فهم این جمله نیاز به تصویر روشنتر از «بیعت» دارد. در بیعت، دو طرف دست در دست هم میگذارند و با هم همپیمان میشوند. خداوند دست دادن مؤمنان با پیامبر(ص) را بیعت با خود میداند و برای توضیح این نکته میگوید: بدانید که خدا بر بالای دست پیامبر و مؤمنان، دست خویش را قرار داده است تا هم این پیمان را تأیید کند و هم بر یاری خود بر اهل ایمان تعهد دهد؛ چنانکه مثلاً میفرماید: كَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ (روم، ۴۷) و یا كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنجِ الْمُؤْمِنِينَ (یونس، ۱۰۳). بنابراین بطور خلاصه جمله يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ بدین معناست که دست خدا بر بالای دستهای مؤمنان قرار دارد که با پیامبر(ص) دست بیعت دادهاند و این یعنی بیعتکنندگان با خدا بیعت میکنند.صفحه گفتگو با قرآن | قرآنگفت@ghorangoft_ir۱۸:۰۸