حجخوانی و حجدانی
حجاج ایرانی از چهار مسیر به حج می رفتند: ✓راه دوم: جبل راه جبل یا نجد از عراق به مکه می رسید و همان راهی است که امام حسین از آن به کربلا رسیدند. بعدها به خاطر تلاش های زبیده همسر هارون در تعمیر راه و کندن چاه برای حجاج، گاهی راه زبیده هم نامیده می شد. در دوره ی صفوی کمتر و دوره قاجار بیشتر استفاده می شد. آیا راه خوبی بود؟ #جعفریان
✓راه سومراه رایج در عصر صفوی و قاجار، راه شام بود.یعنی مسیر به این شکل می شد:عراق، حاشیه فرات، حلب، شام،مدینه، مکه.زائر ایرانی اغلب در دمشق به کاروان شام که بزرگترین کاروان حج بود، می پیوست.آب و هوا و غذا در این راه بهتر بود ولی در عوض طولانی تر می شد.جنبه مثبت دیگر آن زیارت حضرت زینب بود. حتی برخی در میانه راه به بیروت و قاهره هم سری می زدند.به علاوه چون جمعیت زیادی (حدود پنجاه هزار نفر درسال۱۲۶۳) داشت، پاشای عثمانی به نوعی امیرالحاج حساب می شد و امنیت خوبی داشت.
از حدود ۱۳۲۶ قمری از دمشق تا مدینه ، قطار کشیده شده بود. هزینه این خط آهن را مسلمانان کشورهای مختلف به خصوص هند اهدا کرده بودند که متأسفانه در جریان اختلاف بین اعراب حجاز و عثمانی، تخریب شد.#جعفریان
از حدود ۱۳۲۶ قمری از دمشق تا مدینه ، قطار کشیده شده بود. هزینه این خط آهن را مسلمانان کشورهای مختلف به خصوص هند اهدا کرده بودند که متأسفانه در جریان اختلاف بین اعراب حجاز و عثمانی، تخریب شد.#جعفریان
۱