د
بخش ششم؛ پاسخ به اشکالات شیخ مفید و ابوریحان بیرونی:۱-۶-پاسخ به شیخ مفید:
🪶پس از بازگشت شیخ مفید از نظر خود مبنی بر عدد محوری و نوشتن رسالهای در رد اصحاب العدد، باقی فقهاء شیعه نیز به پیروی از ایشان رؤیت محوری را در پیش گرفته و تقریباً ادلهی آنها در رد اصحاب العدد همان ادلهی شیخ مفید است؛ لذا در این بخش به طور خلاصه اصلی ترین اشکالات شیخ مفید را پاسخ میدهیم تا به طور اجمالی پاسخ اشکالات باقی فقهای پس از ایشان نیز روشن شود. ایشان در کتابی با عنوان رد علی اصحاب العدد اشکالاتی نسبت به روایات ۳۰ روزه بودن ابدی ماه رمضان مطرح میکنند که مختصراً به شرح زیر است:
۱-اشکال اول: این احادیث در ابواب نوادر آمده و نوادر یعنی چیزهایی که به آن عمل نمیشود. (و النوادر هي التي لا عمل عليها)
پاسخ: چه کسی گفته نوادر به این معنا است؟ تنها برخی از این احادیث و نه همهی آنها در باب نوادر کتاب کافی آمده و جایی سراغ نداریم که کلینی گفته باشد نباید به احادیث ابواب نوادر عمل شود. بلکه این ادعا با اطلاق کلام کلینی منافات دارد. آنجا که گفته: «كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علم الدين، ما يكتفي به المتعلم، ويرجع إليه المسترشد، و يأخذ منه من يريد علم الدين و العمل به بالآثار الصحيحة عن الصادقين عليهم السلام و السنن القائمة التي عليها العمل.» (کافی، ج ۱، ص ۸) چگونه ممکن است هدف کلینی از نوشتن تمام ابواب کافی عمل به آثار ائمه علیهم السلام باشد ولی در عین حال بابی منعقد کند که به آن عمل نمیشود و به این مسأله متذکر نشده باشد؟ خصوصاً که او تخییری بوده و هرکدام از روایات متعارض را مورد عمل میدانسته. آنجا که گفته: «ولا نجد شيئا أحوط و لا أوسع من رد علم ذلك كله إلى العالم عليه السلام و قبول ما وسع من الأمر فيه بقوله عليه السلام: بأيما أخذتم من باب التسليم وسعكم» (کافی، ج ۱، ص ۹) که پر واضح است «بایما اخذتم» یعنی «بایما عملتم». پس کشف میشود که نوادر یعنی احادیثی که کمتر صادر و روایت شده و این ادعای شیخ مفید، تنها بیانگر رأی و رویکرد شخصی ایشان نسبت به احادیث ابواب نوادر است نه اینکه واقعاً احادیث نوادر مورد عمل نباشد.۲-اشکال دوم: «این احادیث شاذ هستند (فهي أحاديث شاذة... هذا الحديث شاذ نادر غير معتمد عليه... و هذا الحديث شاذ مجهول الإسناد... و هذا الحديث من جنس الأول و طريقه و هو حديث شاذ...).»
پاسخ: پیشتر گفتیم ثابت نیست ترک حدیث شاذ در مسائلی غیر از نزاع در دین و میراث نیز ملاک حل تعارض باشد؛ چرا که ممکن است علت شاذ بودن یک روایت، تقیه باشد چون امام، کمتر فرصت و شرایط مناسبی پیدا میکرده تا اصل حکم خود را بازگو نماید. علاوه بر اینکه این احادیث شاذ نیستند بلکه به طرق و با اسناد مختلفی روایت شدهاند (بنگرید به بخش اول روایات اصحاب العدد) شامل ۱۷ روایت در ۳۰ روزه گرفتن ماه رمضان) و مورد عمل اصحاب بوده است. همانطور که پیشتر در بیان شیخ صدوق نیز گذشت. (الخصال، ج ۲، ص ۵۳۱)۳-اشکال سوم: «در طریق این احادیث افراد مطعون قرار دارند (طريقُه محمد بن سنان و هو مطعون فيه لا تختلف العصابة في تهمته و ضعفه).»
پاسخ: عین همین احادیث با همین مضمون با طرق و اسناد متعدد دیگر نقل شده است که در بخش اول روایات عددیه دیدیم. لذا مجهول بودن یا مطعون بودن افرادِ طریق، ضربهای به صدور آن نمیزند. خصوصاً که اینها شیخ اجازه بودند نه ناقل شفاهی حدیث. از طرفی طبق دستور معصوم، تنها اخذ آراء آنها مذموم است و اشکالی به اخذ روایاتشان نیست (خذوا بمارووا و ذروا بما رأوا: الإستبصار، ج ۴، ص ۳۱۷ و الغيبة للطوسی، ج ۱، ص ۳۸۹) که البته ادلهی اینکه ضعف طریق در روایات کافی ضربهای به صدور آن نمیزند به تفصیل در کتب علما نیز ذکر شده است (بنگرید به: روضه المتقین ج ۱ ص ۳۰ و منتهی المقال ج ۱ ص ۳۷ و عدة الرجال الکاظمی ج ۲ ص ۲۵۸ و معجم الرجال ج ۱ ص ۷۸ و شفاء الصدور ص ۴۴ و مستدرکات علم رجال الحدیث ج ۱ ص ۶۱ و فقه الحج الکلبایکانی ج ۲ ص ۲۶۷). همچنین سیره این بوده که احادیث غیر منفرد محمد بن سنان قابل پذیرش است (بنگرید به: طوسی، الفهرست، ش ۶۲۰). از طرفی، توثیقات و تضعیفات رجالی از اساس اجتهادی بوده و بر اساس آن نمیتوان روایات را رد کرد.ادامه دارد…
بازگشت به فهرست مطالب
#فقه #احکام #اصول_فقه #تقیه #رؤیت_محوری #عدد_محوری #روزه #فطر
@Hekmateshiei
۱۳:۳۲