#پروژه‌هاوتألیفات | قدرت «ما»: تقویت تاب‌آوری جمعی ایرانیان مبتنی بر نظریه هویت اجتماعی پژوهشگران: زینب سادات حسینی و محمدحسن ابراهیم کنی تاریخ انتشار:مرداد ۱۴۰۵در دهه‌های اخیر، جوامع مختلف در سراسر جهان با طیف گسترده‌ای از بحران‌های پیچیده و هم‌پوشان، از جمله جنگ، بلایای طبیعی و حملات تروریستی مواجه بوده‌اند. تجربه این بحران‌ها نشان داده است که سرعت بازیابی و توانایی جوامع برای عبور از شرایط بحرانی، تنها به ظرفیت‌های مادی، زیرساختی یا نظامی وابسته نیست، بلکه تا حد زیادی به توان جامعه در تنظیم رفتارها و هیجان‌ها، حفظ اعتماد و همکاری اجتماعی و استمرار کنش جمعی بستگی دارد. ازاین‌رو، مفهوم «تاب‌آوری جمعی» در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری در حوزه‌های امنیت ملی و مدیریت بحران تبدیل شده است.در ایران نیز هم‌زمان با آغاز جنگ تحمیلی دوم، مفهوم تاب‌آوری با سرعت بیشتری در کانون توجه سیاست‌گذاران، اندیشکده‌ها و نهادهای اجرایی قرار گرفت. با وجود این، بخش عمده مطالعات و برنامه‌های موجود، تاب‌آوری را عمدتا از منظر اقتصادی، زیرساختی یا جامعه‌شناختی بررسی کرده‌اند و ابعاد رفتاری و شناختی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مدل «تاب‌آوری جمعی مبتنی بر هویت اجتماعی» یکی از جامع‌ترین و پرکاربردترین چهارچوب‌های نظری برای تبیین سازوکارهای رفتاری و شناختی تاب‌آوری جمعی است که طی دو دهه گذشته، مبنای طیف گسترده‌ای از پژوهش‌های تجربی و کاربردهای سیاستی در سطح بین‌المللی قرار گرفته است.این مدل، با اتکا بر نظریه هویت اجتماعی و یافته‌های روان‌شناسی اجتماعی و رفتار جمعی، نشان می‌دهد که تجربه یک تهدید مشترک می‌تواند مرزهای هویت‌های پیشین را کمرنگ کرده و زمینه شکل‌گیری یک هویت اجتماعی مشترک را فراهم آورد. در چنین شرایطی، افراد خود را اعضای یک «ما»ی مشترک می‌بینند؛ تغییری که می‌تواند همکاری، همبستگی، حمایت متقابل، اعتماد و کنش جمعی را تسهیل کند. از این منظر، مردم نه بخشی از مسئله، بلکه یکی از مهم‌ترین منابع و ظرفیت‌های مدیریت مؤثر بحران محسوب می‌شوند.افزون بر مؤلفه‌ها و سازوکارهای تبیین‌شده در مدل تاب‌آوری جمعی مبتنی بر هویت اجتماعی، در این پروژه یافته‌های پژوهش‌های مرتبط در حوزه‌های روان‌شناسی اجتماعی، علوم رفتاری و علوم شناختی نیز بررسی و به چهارچوب تحلیل افزوده شده است تا در کنار عوامل اصلی مدل، سایر عوامل روان‌شناختی موثر بر شکل‌گیری، تداوم و تقویت تاب‌آوری جمعی نیز مورد توجه قرار گیرند. همچنین، بر مبنای یافته‌های این گزارش، ۱۴ دسته راهبرد مبتنی بر علوم رفتاری برای تقویت تاب‌آوری جمعی استخراج و ارائه شده است. این توصیه‌ها، قابلیت بهره‌برداری در طیف گسترده‌ای از نهادها و دستگاه‌های کشور، به‌ویژه دولت، سازمان صداوسیما، مجلس شورای اسلامی و سایر مجموعه‌های متولی مدیریت بحران را دارا بوده و می‌توانند به‌عنوان مبنایی شواهدمحور برای طراحی و اجرای مداخلات و سیاست‌های عملیاتی در شرایط اضطراری قرار گیرند.#تاب‌آوری_جمعی
مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام۱۲