بله | کانال ایران، دلِ زمین. چون‌که ایران دلِ زمین باشد. دل ز تن به بود یقین باشد

۲۰ اردیبهشت

نظامی عروضی سمرقندی در کتاب چهارمقاله (تصحیح مرحوم محمّد معین، انتشارات امیرکبیر، ص۴۰-۴۱)، می‌نگارد:
آورده‌اند که سلطان یمین‌الدّوله محمود رحمه‌اللّه روزی رسولی فرستاد به ماوراء‌النّهر به نزدیک بُغْراخان و در نامه‌ای که تحریر افتاده بود تقریر کرده این فصل که قال اللّه تعالی: «انّ اکرمکم عنداللّه اتقیٰکم».و ارباب حقائق و اصحاب دقائق بر آن قرار داده‌اند که این تقیّه از جهل می‌فرماید که هیچ نقصانی ارواح انسان را از نقص جهل بتر نیست و از نقص نادانی بازپس‌تر نه.و کلام ناآفریده گواهی همی دهد بر صحّت این قضیّت و درستی این خبر: «والّذین اوتوا العلم درجات». پس همی خواهیم که ائمّهٔ ولایت ماوراءالنّهر و علماء زمین مشرق و افاضل حضرت خاقان از ضروریّات این‌قدر خبر دهند که:نبوّت چیست؟ ولایت چیست؟ دین چیست؟ اسلام چیست؟ ایمان چیست؟ احسان چیست؟ تقوی چیست؟ امر معروف چیست؟ نهی منکر چیست؟ صراط چیست؟ میزان چیست؟ رحم چیست؟ شفقت چیست؟ عدل چیست؟ فضل چیست؟چون این نامه به حضرت بُغراخان رسید و بر مضمون و‌ مکنون او‌ وقوف یافت، ائمّهٔ ماوراءالنّهر را از دیار و بلاد بازخواند، و درین معنی با ایشان مشورت کرد، و چند کس از کبار و عظام ائمّهٔ ماوراءالنّهر قبول کردند که هر یک درین باب کتابی کنند و در اثناء سخن و متن کتاب جواب آن کلمات درج کنند، و برین چهار ماه زمان خواستند، و این مهلت به انواع مضرّ همی بود، چه از همه قوی‌تر اخراجات خزینه بود در اخراجات رسولان و پیکان و تعهّد ائمّه، تا محمّد بن عبده الکاتب که دبیر بُغراخان بود و در علم تعمّقی و در فضل تنوّقی داشت و در نظم و نثر تبحّری و از فضلاء و بلغاء اسلام یکی او‌ بود، گفت: من این سئوالات را در دو کلمه جواب کنم چنانکه افاضل اسلام و اماثل مشرق چون ببینند در محلّ رضا و مقرّ پسند افتد.پس قلم برگرفت و در پایان مسائل بر طبق فتوی بنوشت که:«قال رسول‌اللّه صلّی اللّه علیه و سلّم: التّعظیم لِامر اللّه و الشّفقة علی خلق اللّه».همهٔ ائمّهٔ ماوراءالنّهر انگشت به دندان گرفتند و شگفتی‌ها نمودند و گفتند:اینت جوابی کامل و اینت لفظی شامل!و خاقان، عظیم برافروخت که به دبیر کفایت شد و به ائمّه حاجت نیفتاد. و چون به غزنین رسید همه بپسندیدند.
به‌گزین: محمدرضا ابویی مهریزی
@IRANDELEZAMIN.

۱۷:۴۹

۲۱ اردیبهشت

ایران از آنِ همه ایرانیانی است که خواهان عزت و سربلندی میهن خود هستند.

به کانال‌های ما بپیوندید: