اسکان موقت اینترنت که قطع شد و دسترسی به تلگرام و واتساپ و اینستاگرام تقریباً ناممکن شد خیلیها به پیامرسانهای داخلی (شاید بیشتر از همه همین «بله») کوچ کردند؛ کوچی که قرار بود موقت باشد. بعضی از کانالهای تلگرام نسخهٔ موقتی در بله ایجاد کردند و در بخش توضیحات کانال هم تصریح کردند که این کانال موقت است. اعضای گروههای دوستانه در واتساپ و تلگرام «بهطور موقت» در بله دور هم جمع شدند. کسبوکارهایی هم بودند که موقتاً در بله بساطی پهن کردند، بلکه این ایام موقت زودتر سپری شود و ملت سر کارشان برگردند. نسیم طالب، در کتاب قوی سیاه، میگوید:«ذهن آدمی در مواجهه با تاریخ از سه بیماری، که من آنها را سهگانهٔ ابهام مینامم، رنج میبرد:
الف. توهم درک: چطور هر کسی خیال میکند میداند در دنیایی که پیچیدهتر (یا تصادفیتر) از چیزی است که او میفهمد، چه خبر است. ب. کژفهمی پسنگرانه: چطور رویدادها را تنها پس از وقوع ارزیابی کنیم، چنانکه گویی در آینه عقبی دیده میشوند (تاریخ در کتابهای تاریخ روشنتر و سازمانیافتهتر به نظر میرسد تا در واقعیت). ج. ارزشدهی بیشازحد به اطلاعات مبتنی بر واقعیات، و درماندگی افراد معتبر و تحصیلکرده بهویژه وقتی شروع به ردهبندی [مقولهسازی] میکنند —"افلاطونبازی" در میآورند.»
در ادامه، طالب مشاهداتش از کسانی را بیان میکند که بهخاطر جنگ یا انقلاب کشور خود را ترک کردهاند و در انتظار درست شدن اوضاع در آیندهٔ نزدیک چمدانهایشان را برای سالها نیمهباز و آمادهٔ بستن و برگشتن نگهداشتهاند. پیشبینیشان این بوده که وضعیت موقت بهزودی به سر میرسد و اوضاع عادی میشود. و سالها در انتظار عادی شدن اوضاع و در وضعیت موقت زندگی کردهاند و چهبسا زندگی را بدرود گفتهاند.
طالب در همین بخش از کتاب میگوید «تاریخ نمیخزد؛ میجهد.» منظور این است که تاریخ از قوانین تعیُّنی¹ مشخص (مثل مکانیک نیوتنی) پیروی نمیکند. تصادف، رویدادهای نادر و قوهای سیاه نقش مؤثری در شکلگیری جریان تاریخ دارند (اگر اصلاً بتوان اسمش را جریان گذاشت). مشاهدهٔ رویدادها و جمعآوری اطلاعات دربارهٔ آنها بهخودیخود به معنی درک سازوکارها نیست.
ولی چاره چیست؟ گویی تمایل به قصهپردازی، ارائهٔ روایتهای عِلّی بدون در نظر گرفتن عناصر تصادفی و عدمقطعیتها و توهم درک قانونمند رویدادها از نیازهای اولیهٔ بشر و موجب آرامش روحی اوست و بر اعتمادبهنفساش در پیشبینی آینده میافزاید. طالب میگوید در این توهم تفاوتی میان نخبهها و غیرنخبهها نیست. تنها فرقاش این است که غیرنخبهها خیال نمیکنند از دیگران بیشتر میفهمند.
نوشتن خاطرات و بهخصوص پیشبینیها و مرور آنها پس از سررسیدِ زمانِ پیشبینی میتواند به تصحیح چنین توهمی کمک کند. و همینطور امیدواریهای افراطی به تغییرات سریع (طبیعتاً تغییراتی مطابق میل ما) را تعدیل کند. عادت به امر موقت تناقضآمیز است ولی گویا به این تناقض هم عادت کردهایم، ازبسکه تکرار شده است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ1 deterministichttps://ble.ir/k1samani_channel