د
چگونه فضیلتمندانه بحث و فحص کنیم؟(بخش ۳ از ۴)توصیهی ۱۳
ادبیاتِ خود را تغییر دهید. کلماتی که استفاده میکنیم بر نحوهی تفکر و احساس ما اثر میگذارند. این موضوع ظریف اما بسیار مهمی است. مثلاً، از «بحث» بهجای «مناظره» استفاده کنید. بگویید «ملاحظهای دارم» بهجای اینکه بگویید «به این دلیل حرفت اشتباه است».
توصیهی ۱۴
رویکرد فضیلتمدار در پیش گیرید. از خود بپرسید: آیا من در حال پرورش فضائل فکری و اخلاقی هستم؟ آیا تواضع فکریِ لازم را نشان میدهم؟ هدف اصلی شما باید دوگانه باشد. هدف اول دستیابی به حقیقت است. هدف دوم دوست داشتن دیگری است. فضیلت سراسر چیزی از جنس روان شدن است. فضیلت عقلانی اساساً از جنس روان شدن به سوی حقیقت است. فضیلت اخلاقی اساساً از جنس روان شدن به سوی خیر است.
توصیهی ۱۵
از تنیدنِ جهاننگریِ خود به دورِ تاروپود وجودتان پرهیز کنید. ارزش شما به مواضعی نیست که اتخاذ میکنید. اگر میتوانید (دستکم به شکل موقت) خود را از دیدگاهی که برگرفتهاید جدا کنید. آنگاه در چنین حالتی استدلالها علیه موضع خود را به چشم حملات شخصی نخواهید نگریست یا احساس حملهی شخصی به شما دست نخواهد داد.
توصیهی ۱۶
سراپا گوش و بههوش باشید. حواسپرتی را کنار بگذارید. ایدههای پیشساختهی خود در باب باورهای دیگران را نیز کنار بگذارید. برای درک صحیح موضع آنها باید به خودشان گوش دهید، نه به تصورات پیشساختهی خود از آنها. این مستلزم تعریف اصطلاحات در ابتدای بحث است. بدون تعریف اصطلاحات شما فقط به تصورات پیشساختهی خود گوش میدهید، نه به همبحثتان. اگر شرایط مناسب بود، نکتهای را که همبحثتان مطرح کرده، بازگو کنید. این نشان میدهد که شما واقعاً به او گوش میدهید، این از قبیلهگرایی در بحث میکاهد. همچنین مطمئن شوید که با احترام چیزی در این مایهها میپرسید: «آیا منظورتان این است که ...؟»
توصیهی ۱۷
بهتر است که آهسته و پیوسته جلو رفت. این نه تنها اشکالی ندارد که بهتر است چنین پیش رفت. فلسفه (و حقیقتجویی بهطور کل) بهتر است به آرامی انجام شود. اظهارات «عقلِ کلمأب» و از جنس «آها گیرت انداختم» تنها خاصیتش این است که همبحث شما را میرماند. بهتر است از چنین عباراتی پرهیز کنید.
توصیهی ۱۸
این توصیهی دشواری است: همبحثتان را در قویترین نقطهاش بخواهید نه اینکه از او پهلوانپنبه بسازید. «پهلوانپنبهسازی» (Straw-manning) به معنای ساختن (و نقد کردن) نسخهای ضعیف از استدلال دیگری است. «تقویتسازی» (Steel-manning)، به عکس، به معنای ساختن عمدیِ نسخهای بهبودیافته از استدلال دیگری است. وقتی که در بحثها استدلال همبحث خود را بهبود میبخشید شگفتزده خواهید شد از درک این نکته که این کار چقدر موجب کاهش تنش و رد قبیلهگرایی خواهد شد.
توصیهی ۱۹
از اصل حمل بر صحت (principle of charity) استفاده کنید: اگر دو روش برای تفسیر گفتهی همبحث خود دارید بر آن تفسیری تمرکز کنید که احتمال یا توجیه بیشتری دارد.
توصیهی ۲۰
وقتی همبحث شما سطح بحث را پایین میآورد، شما سطح بحث را بالا ببرید. به سطح تمسخر، توهین و قبیلهگرایی تنزل نکنید. ادب و احترام را حفظ کنید. وقتی همبحثِ شما مصرّانه سطح بحث را پایین میآورد، آنگاه، اگر جا داشت، خیلی راحت (و با احترام) گفتوگو را پایان دهید یا پی کارِ خویش بروید.
توصیهی ۲۱
از روانشناسیگرایی پرهیز کنید. بسیاری از اوقات ما ریشههای احتمالیِ روانشناختیِ باورها و جهانبینی دیگران را درمییابیم اما از دریافت ریشههای روانشناختی باورها و جهانبینیِ خود غافلایم. تأثیرات روانشناختی بر باورهای ما اجتنابناپذیر است ــ این بخشی از وضعوحال انسان است. به جای روانشناسیگرایی بر دلایل تمرکز کنید، نه بر منشأ روانشناختیِ باورها.
(پایان بخش ۳ از ۴)
https://ble.ir/k1samani_channel
۱۴:۲۶